CHUYÊN ĐỀ :
NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh nắm vững các tác phẩm văn học.
Học sinh biết nghị luận một tác phẩm văn học, có kỹ năng mở bài, viết đoạn văn nghị luận ý thơ, khổ thơ và bài thơ.
Học sinh có kỹ năng đọc, cảm thụ, phân tích hình ảnh thơ trong mạch cảm xúc của bài thơ.
Chuẩn bị :
– Giáo viên soạn bài
_ Học sinh đọc , học bài.
III. Tiến trình bài dạy
Mở bài và kết bài của một số văn bản lớp 9
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
Mở bài
Phạm Tiến Duật là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ các nhà thơ trẻ thời chống Mĩ cứu nước. Thơ ông có giọng tự nhiên, tinh nghịch mà sôi nổi, đã góp phần làm sống mãi hình ảnh thế hệ thanh niên thời chống Mĩ gian khổ, ác liệt mà vẫn phơi phới niềm tin. Tiêu biểu là “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” (1969). Qua đó, tác giả làm nổi bật hình ảnh những người lái xe ở tuyến đường Trường Sơn hiên ngang, dũng cảm, trẻ trung, sôi nổi.
Kết bài
Bằng cách đưa vào bài thơ chất liệu hiện thực sinh động của cuộc sống ở chiến trường; ngôn ngữ và giọng điệu giàu tính khẩu ngữ, tự nhiên, khoẻ khoắn. Phạm Tiến Duật khắc hoạ nổi bật hình ảnh những người lính lái xe ở Trường Sơn thời chống Mĩ hiên ngang, lạc quan, dũng cảm. Họ là hình ảnh tiêu biểu của anh bộ đội cụ Hồ:
“Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước
Mà lòng phới phới dậy tương lai”
(Tố Hữu)
Chiến tranh đã lùi xa nhưng khi đọc bài thơ, người đọc như được sống lại một thời gian khổ nhưng vô cùng oanh liệt. Bài thơ là một chứng tích tuyệt đẹp của hậu phương lớn đối với tiền tuyến anh hùng.
NÓI VỚI CON
Mở bài
Nhà thơ Y Phương là người dân tộc Tày. Ông có nhiều bài thơ viết về quê hương, dân tộc mình. Thơ ông hồn nhiên mà trong sáng, chân thật mà mạnh mẽ. Cách tư duy trong thơ ông độc đáo, giàu hình ảnh, thể hiện phong cách của con người miền núi. Bài thơ “Nói với con” là một khúc tâm tình của người cha dặn dò con, thể hiện lòng yêu thương con cuả người miền núi và ước mong thế hệ con cái phát huy truyền thống tốt đẹp của cha ông.
Kết bài
Qua lời nói với con, bằng những từ ngữ, hình ảnh giàu sức gợi cảm, nhà thơ thể hiện tình cảm gia đình đầm ấm, ca ngợi truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương và dân tộc mình. Bài thơ giúp ta hiểu thêm về sức sống và vẻ đẹp tâm hồn của một người dân tộc miền núi, gợi nhắc chúng ta tình cảm gắn bó truyền thống, với quê hương và ý chí vươn lên trong cuộc sống.
ĐỒNG CHÍ
Mở bài
Chính Hữu là nhà thơ quân đội trưởng thành trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ. Chính Hữu viết không nhiều, những tác phẩm của ông hầu như chỉ viết về người lính và chiến tranh. Bài thơ “Đồng chí” là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất về người lính cách mạng thời kháng chiến chống Pháp, được sáng tác đầu năm 1948 (in trong tập thơ “Đầu súng trăng treo”). Với ngôn ngữ cô đọng, giàu hình ảnh tác phẩm thể hiện vẻ đẹp của tình đồng đội, đồng chí giản dị, mộc mạc mà sâu sắc của những người lính cách mạng trong những ngày tháng chiến đấu gian lao, chống kẻ thù xâm lược.
Kết bài
“Đồng chí!” .Đọc xong bài thơ trong mỗi chúng ta đều lắng lại những cảm xúc dạt dào. Chúng ta đã cảm nhận được mối tình đồng chí đậm đà ấy qua những lời thơ nhẹ nhàng, tha thiết như bài hát tâm tình của Chính Hữu. Cuộc kháng chiến chống Pháp đã thắng lợi vẻ vang, trang sử vàng đã sang qua bao nhiêu giai đoạn mới, thế nhưng mỗi lần đọc lại bài thơ “Đồng chí”, ta như thấy rõ hình ảnh của anh bộ đội cụ Hồ hiện lên sáng rực thật cao đẹp, thật thân thương trong những lời thơ của Chính Hữu.
VIẾNG LĂNG BÁC
Mở bài
Viễn Phương là một trong những cây bút có mặt sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng miền Nam thời chống Mĩ. Năm 1976, sau khi cuộc kháng chiến chống Mĩ kết thúc thắng lợi, đất nước thống nhất, lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng vừa khánh thành, Viễn Phương ra miền Bắc, vào lăng viếng Bác Hồ. Bài thơ “Viếng lăng Bác” được sáng tác trong dịp đó và in trong tập thơ “Như mây mùa xuân”. Tác phẩm thể hiện lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ và của mọi người đối với Bác