KẾ HOẠCH BÀI DẠY STEM –
MÔN KHOA HỌC 4
BÀI 11: ÂM THANH TRONG CUỘC SỐNG
(Tiết 1 +2)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Năng lực đặc thù
 Trình bày được một số vai trò của âm thanh trong cuộc sống.
 Phân biệt được âm thanh có ích và tiếng ồn trong một số tình huống gần gũi.
 Nhận biết được cách một số nhạc cụ phát ra âm thanh.
 Bước đầu vận dụng kiến thức về sự rung động để hình thành ý tưởng chế tạo nhạc cụ đơn giản.
2. Năng lực chung
 Tự chủ và tự học: Chủ động quan sát, hoàn thành phiếu học tập và liên hệ thực tế.
 Giao tiếp và hợp tác: Biết trao đổi trong nhóm 2, nhóm 4; biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến.
 Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phân loại âm thanh, xác định bộ phận tạo âm và đề xuất ý
tưởng làm nhạc cụ.
3. Phẩm chất
 Nhân ái: Biết quan tâm, chia sẻ với người gặp khó khăn về thính giác.
 Trách nhiệm: Có ý thức giữ trật tự, không tạo tiếng ồn gây ảnh hưởng đến người khác.
4. Tích hợp
 Quyền con người: Nhận biết quyền được học tập, nghỉ ngơi trong môi trường an toàn; tôn trọng
sự yên tĩnh nơi công cộng.
 AI (4.A2.2): Nhận biết tính năng chuyển âm thanh/giọng nói thành văn bản có thể hỗ trợ người
khiếm thính tiếp cận thông tin; biết kiểm tra kết quả do AI tạo ra.
 STEM: Vận dụng kiến thức khoa học về âm thanh và sự rung động để hình thành ý tưởng thiết kế
nhạc cụ đơn giản.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Giáo viên
 Máy tính, ti vi/máy chiếu.
 Các đoạn âm thanh: tiếng chim hót, còi xe cứu hỏa, trống trường, đàn ghi-ta, giọng nói.
 Hình 1, 2, 3 trong SGK.
 Một số nhạc cụ hoặc video về nhạc cụ.
 Phiếu học tập số 1.
 Một số vật liệu gợi ý cho hoạt động STEM: hộp giấy, dây chun, cốc giấy, ống hút, hộp nhựa, que
kem...
 Nếu có điều kiện: sử dụng công cụ chuyển giọng nói thành văn bản để minh họa.
2. Học sinh
 SGK, vở ghi, bút chì.
 Giấy/bảng nhóm.
 Một số vật liệu tái sử dụng đơn giản theo hướng dẫn của GV.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

TIẾT 1
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (5 phút)
Mục tiêu
 Tạo hứng thú học tập.
 Huy động hiểu biết và trải nghiệm của HS về âm thanh.
Bước đầu nhận biết vai trò khác nhau của âm thanh.
Bước 1. Tổ chức trò chơi “Chiếc hộp âm thanh”
GV giới thiệu trò chơi: “Cô sẽ cho các em nghe một số âm thanh.
Nhiệm vụ của các em là lắng nghe thật kĩ và đoán xem đó là âm HS lắng nghe luật chơi.
thanh gì.”
GV lần lượt phát tiếng chim hót, còi xe cứu hỏa, trống trường, đàn HS lắng nghe và đoán tên từng âm
ghi-ta và giọng nói.
thanh.

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
GV nhận xét, tuyên dương HS trả lời đúng.
Bước 2. Khai thác trải nghiệm

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
HS tham gia trò chơi hào hứng.

HS suy nghĩ và trả lời: Còi xe, trống
GV hỏi: “Âm thanh nào dùng để báo hiệu? Âm thanh nào giúp thư dùng để báo hiệu; tiếng đàn, tiếng
giãn? Âm thanh nào dùng để giao tiếp?”
chim giúp thư giãn; giọng nói dùng để
giao tiếp.
HS trao đổi theo cặp và đưa ra ví dụ:
GV yêu cầu HS thảo luận nhóm 2: “Hãy kể thêm một âm thanh có
tiếng trống, lời cô giảng, tiếng đọc
ích trong trường học.”
bài, chuông báo...
Đại diện nhóm trình bày; các nhóm
GV mời một số nhóm trình bày.
khác nhận xét, bổ sung.
GV dẫn dắt: “Như vậy, âm thanh xuất hiện ở rất nhiều nơi và có
nhiều vai trò khác nhau. Vậy âm thanh có những vai trò gì? Khi HS lắng nghe và hình thành vấn đề
nào âm thanh trở thành tiếng ồn? Các nhạc cụ tạo ra âm thanh như cần tìm hiểu.
thế nào?”
GV giới thiệu bài: “Âm thanh trong cuộc sống”.
Sản phẩm: HS nêu được một số âm thanh quen thuộc và vai trò
của chúng.
HS ghi tên bài vào vở.
Đánh giá: GV quan sát sự tham gia, khả năng nhận biết và chia sẻ
của HS.


HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
2. HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ (12 phút)
Khám phá vai trò của âm thanh
Mục tiêu
 Trình bày được một số vai trò của âm thanh trong cuộc
sống.
 Biết phân loại âm thanh theo các vai trò: giao tiếp –
báo hiệu – học tập/thư giãn.
Hình thành ý thức tôn trọng quyền được học tập, nghỉ ngơi
trong môi trường âm thanh phù hợp.
Bước 1. Quan sát tranh

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

HS quan sát tranh và nêu: nghe biểu diễn
GV yêu cầu HS quan sát Hình 1 trong SGK và xác định hoạt
âm nhạc, học trong lớp, tham gia giao
động của con người trong từng hình.
thông...
GV đặt câu hỏi: “Âm thanh trong từng hình có vai trò gì?”
HS suy nghĩ và trả lời.
HS trả lời: Âm nhạc giúp thưởng thức,
GV gợi ý nếu HS còn lúng túng: “Âm thanh giúp con người
thư giãn; lời giảng giúp giao tiếp, học
làm gì trong tình huống này?”
tập; còi xe giúp báo hiệu và bảo đảm an
toàn giao thông.
Bước 2. Làm việc nhóm 4
GV chia lớp thành các nhóm 4. Yêu cầu: “Hãy kể thêm các âm
HS làm việc nhóm 4, trao đổi và ghi kết
thanh trong cuộc sống và xếp vào các nhóm: giao tiếp – báo
quả vào bảng nhóm.
hiệu – thư giãn.”
HS phân loại âm thanh và thống nhất kết
GV quan sát, hỗ trợ các nhóm.
quả.
GV mời đại diện một số nhóm trình bày.
Đại diện nhóm trình bày.
GV yêu cầu nhóm khác nhận xét: “Ví dụ của nhóm bạn đã xếp
HS nhận xét, bổ sung hoặc điều chỉnh.
đúng chưa? Vì sao?”
Bước 3. Tích hợp quyền con người
GV hỏi: “Khi bạn đang học, người bệnh đang nghỉ hoặc em bé HS trả lời: Không nên vì có thể làm ảnh

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
đang ngủ, chúng ta có nên mở nhạc lớn hoặc nói chuyện ồn ào hưởng đến việc học tập, nghỉ ngơi của
không? Vì sao?”
người khác.
GV giải thích: Mọi người đều có quyền được học tập, nghỉ
ngơi và sinh hoạt trong môi trường an toàn. Vì vậy cần sử
HS lắng nghe, liên hệ thực tế.
dụng âm thanh phù hợp, không gây ảnh hưởng đến người khác.
HS nêu: nói vừa đủ nghe, đi nhẹ, không
GV hỏi: “Em có thể làm gì để giữ môi trường âm thanh phù
la hét, không kéo bàn ghế mạnh, giảm âm
hợp ở trường và nơi công cộng?”
lượng thiết bị...
GV chốt kiến thức: Âm thanh có nhiều vai trò như giao tiếp,
báo hiệu, học tập, thưởng thức và thư giãn. Chúng ta cần
sử dụng âm thanh đúng lúc, đúng nơi và với âm lượng phù
hợp.
Sản phẩm
HS nhắc lại nội dung chính và ghi nhớ.
Bảng phân loại âm thanh theo vai trò.
Đánh giá
 HS xác định đúng vai trò của âm thanh.
 HS biết hợp tác nhóm.
 HS biết liên hệ việc sử dụng âm thanh có trách nhiệm.


HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP- (12 phút)
Phân biệt âm thanh có ích và tiếng ồn
Mục tiêu
 Nhận biết được tiếng ồn trong những tình huống gần
gũi.
 Nêu được một số ảnh hưởng của tiếng ồn.
 Biết một số biện pháp hạn chế tiếng ồn.
Nhận biết vai trò của AI trong việc chuyển giọng nói thành
văn bản.
Bước 1. Quan sát và nhận xét
GV yêu cầu HS quan sát Hình 3 trong SGK, xác định
HS quan sát và nêu: tiếng nói qua loa, tiếng
nguồn âm trong từng hình.
máy khoan, tiếng xe cộ đông đúc...
HS trả lời: Khi âm thanh quá to, kéo dài,
GV hỏi: “Những âm thanh này khi nào có thể trở thành
xuất hiện không đúng lúc hoặc gây khó chịu,
tiếng ồn?”
ảnh hưởng đến người khác.
GV nhấn mạnh: Không phải mọi âm thanh lớn đều luôn là
tiếng ồn; cần xem xét mức độ, thời gian và hoàn cảnh sử
HS lắng nghe và điều chỉnh nhận thức.
dụng.
Bước 2. Thảo luận nhóm 2
GV giao nhiệm vụ: “Tiếng ồn có thể ảnh hưởng đến việc
HS thảo luận nhóm 2.
học tập và sức khỏe như thế nào?”
HS trình bày: làm mất tập trung, khó nghe,
GV mời một số cặp trình bày.
khó ngủ, mệt mỏi...
GV hỏi tiếp: “Chúng ta có thể làm gì để giảm tiếng ồn trong HS nêu các biện pháp: nói nhỏ, không kéo
lớp học?”
bàn ghế mạnh, đóng cửa hợp lí, giữ trật tự...
GV nhận xét và chốt.
HS ghi nhớ.
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG (6 phút)
Nhạc cụ tạo ra âm thanh như thế nào?
Mục tiêu
 Nhận biết được một số cách tạo ra âm thanh của
nhạc cụ.
 Hiểu sơ bộ: âm thanh được tạo ra khi một vật

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
hoặc bộ phận rung động.
 Phân loại được nhạc cụ thành nhạc cụ dây, nhạc cụ
gõ, nhạc cụ hơi.
Hình thành ý tưởng STEM chế tạo nhạc cụ đơn giản
Bước 1. Quan sát nhạc cụ
GV yêu cầu HS quan sát Hình 2 trong SGK, gọi tên các
nhạc cụ.
GV hỏi: “Người chơi đã làm gì để nhạc cụ phát ra âm
thanh?”
GV hỏi: “Bộ phận nào rung động để tạo ra âm thanh?”
GV chốt: Âm thanh được tạo ra từ sự rung động.
Bước 2. Phân loại nhạc cụ
GV yêu cầu các nhóm 4 phân loại: đàn ghi-ta, trống, sáo
vào các nhóm nhạc cụ dây – nhạc cụ gõ – nhạc cụ hơi.
GV mời đại diện nhóm trình bày.

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

HS quan sát và gọi tên: đàn ghi-ta, trống,
sáo...
HS trả lời: gảy dây đàn, gõ mặt trống, thổi
vào sáo.
HS trả lời: dây đàn rung; mặt trống rung; cột
không khí trong sáo rung.
HS nhắc lại kiến thức.
HS thảo luận và phân loại.
Đại diện nhóm trình bày; nhóm khác nhận
xét.

Bước 3. Vấn đề STEM
GV nêu: “Nếu không có nhạc cụ thật, chúng ta có thể sử
dụng những vật liệu quen thuộc để tạo ra một nhạc cụ HS suy nghĩ, trao đổi và đưa ra ý tưởng.
phát ra âm thanh không?”
GV gợi ý: “Các em có thể sử dụng hộp giấy và dây chun để
tạo đàn; hộp/cốc để tạo trống; ống hút để tạo dụng cụ phát HS lựa chọn ý tưởng phù hợp.
âm...”
GV yêu cầu mỗi nhóm ghi vào phiếu: Tên sản phẩm – Vật HS thảo luận nhóm và hoàn thành phiếu ý
liệu – Bộ phận rung động – Cách tạo âm thanh.
tưởng STEM.
GV quan sát và đặt câu hỏi: “Bộ phận nào trong sản phẩm
HS xác định bộ phận rung động.
của nhóm em sẽ rung động?”
GV yêu cầu các nhóm trình bày nhanh ý tưởng.
Đại diện nhóm giới thiệu sản phẩm dự kiến.
GV nhận xét, định hướng: sản phẩm cần đơn giản, tạo
HS tiếp thu và điều chỉnh ý tưởng.
được âm thanh, sử dụng vật liệu dễ kiếm và an toàn.
GV giao nhiệm vụ chuẩn bị cho tiết sau: “Các nhóm chuẩn HS ghi nhớ nhiệm vụ và chuẩn bị cho tiết
bị vật liệu đã thống nhất để thiết kế và chế tạo nhạc cụ.”
học sau.
Sản phẩm STEM
Phiếu ý tưởng thiết kế nhạc cụ, gồm:
Tên sản phẩm
Vật liệu dự kiến
Bộ phận rung động Cách tạo âm thanh
Đàn dây mini
Hộp giấy, dây chun
Dây chun
Gảy dây chun
Trống mini
Hộp/cốc, giấy hoặc màng phù hợp Mặt trống
Gõ vào mặt trống
Nhạc cụ hơi đơn giản Ống hút/vật liệu phù hợp
Cột không khí
Thổi tạo âm
Đánh giá
 Xác định được bộ phận tạo/rung động.
 Ý tưởng có tính khả thi.
 Biết hợp tác và phân công trong nhóm.
 Có ý thức lựa chọn vật liệu an toàn.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
GV đặt câu hỏi: “Hôm nay em đã học được
những gì về âm thanh?”

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
HS trả lời: Âm thanh có nhiều vai trò; tiếng ồn cần
được hạn chế; nhạc cụ tạo âm thanh nhờ sự rung
động...

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
GV hỏi: “Khi nào âm thanh có thể trở thành tiếng
HS trả lời.
ồn?”
GV hỏi: “Muốn làm một nhạc cụ, trước tiên cần HS: Cần xác định bộ phận rung động và cách tạo âm
xác định điều gì?”
thanh.
GV nhận xét tiết học, tuyên dương các nhóm tích
HS lắng nghe.
cực.
GV dặn HS chuẩn bị vật liệu đã thống nhất để
HS ghi nhớ nhiệm vụ.
thực hiện thiết kế, chế tạo nhạc cụ ở tiết tiếp theo.
Đánh giá quá trình
Nội dung đánh giá
Biểu hiện cần đạt
Nhận biết vai trò của âm thanh HS nêu được ít nhất 2–3 vai trò của âm thanh
Phân biệt tiếng ồn
HS nhận biết được một số tình huống có tiếng ồn
Ý thức sử dụng âm thanh
HS biết đề xuất cách hạn chế tiếng ồn
Kiến thức STEM
HS xác định được bộ phận rung động của một số nhạc cụ
Hợp tác
HS tham gia thảo luận, chia sẻ và thống nhất ý tưởng
Sáng tạo
HS đề xuất được ý tưởng nhạc cụ từ vật liệu quen thuộc
TIẾT 2 (35 phút)
- THỬ NGHIỆM, CẢI TIẾN, TRÌNH BÀY:

Biểu diễn sản phẩm → kiểm tra âm thanh → phát hiện hạn chế → cải tiến → trình bày sản phẩm
→ đánh giá
. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................