BÀI 22: XỬ LÝ CHẤT THẢI CHĂN NUÔI
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:.
-

Mô tả được một số biện pháp phổ biến trong xử lý chất thải chăn nuôi

-

Nêu được ứng dụng công nghệ sinh học trong bảo vệ môi trường chăn nuôi

2. Năng lực
Năng lực chung:
-

Lựa chọn được nguồn tài liệu phù hợp để tìm hiểu về nguồn phát sinh chất thải
chăn nuôi và các biện pháp cơ bản trong xử lý chất thải; ứng dụng công nghệ
sinh học trong bảo vệ môi trường chăn nuôi

Năng lực công nghệ:
-

Mô tả được một số biện pháp phổ biến trong xử lý chất thải chăn nuôi

-

Trình bày và vận dụng được ứng dụng công nghệ sinh học trong bảo vệ môi
trường chăn nuôi

Năng lực số:
-

1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin và
nội dung trong môi trường số.

-

2.4.NC1a: Đề xuất được các công cụ và công nghệ số khác nhau cho các quá
trình hợp tác.

-

3.1.NC1a: Áp dụng được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng
khác nhau.

3. Phẩm chất
-

Có ý thức tìm hiểu các biện pháp xử lý chất thải chăn nuôi và ứng dụng công
nghệ thông tin sinh học trong xử lý chất thải chăn nuôi để bảo vệ môi trường và
biến chất thải chăn nuôi thành nguồn thu nhập cho người chăn nuôi.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên
1

-

KHBD, SGK Công nghệ chăn nuôi 11.

-

Học liệu số: Video mô phỏng 3D quy trình vận hành hầm Biogas, Video về
mô hình đệm lót sinh học, Video AI khởi động bài học.

-

Công cụ số: Phần mềm bảng tính (Excel/Google Sheets), Ứng dụng Padlet,
Công cụ tạo trắc nghiệm (Quizizz).

-

Tranh, ảnh liên quan đến nội dung bài học

-

Máy tính, máy chiếu (nếu có).

2. Đối với học sinh
-

SGK Công nghệ chăn nuôi 11.

-

Thiết bị di động (Smartphone/Tablet) có kết nối Internet.

-

Cài đặt ứng dụng: Trình duyệt web, ứng dụng quét mã QR.

-

Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm có liên quan đến nội dung bài học và dụng cụ học
tập theo yêu cầu của GV.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS trước khi bắt đầu bài học mới, thông qua hình ảnh,
video các câu hỏi gợi ý giúp HS gợi nhớ lại kiến thức, kinh nghiệm đã có về các quy
trình thu gom, xử lý chất thải chăn nuôi.
b. Nội dung: : GV trình bày vấn đề, HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi mở đầu
c. Sản phẩm: HS trả lời câu hỏi mở đầu theo ý kiến cá nhân
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy.
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
- GV cho HS quan sát hình ảnh và trả lời các câu hỏi sau:

2

Chất thải từ chăn nuôi gồm những loại nào? Chúng có ảnh hưởng như thế nào đến
người, vật nuôi và môi trường? Cần phải làm gì để giảm ảnh hưởng xấu của chất thải
chăn nuôi đến người, vật nuôi và môi trường?
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát hình ảnh, lắng nghe câu hỏi, suy nghĩ, thảo luận trả lời câu hỏi phần
khởi động
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV mời đại diện 1 – 2 HS đưa ra những nhận định ban đầu
- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
[1.2.NC1b: HS thực hiện phân tích, diễn giải dữ liệu hình ảnh và âm thanh từ nội
dung số (video AI) để xác định nhân tố cụ thể.]
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Bài 22: Xử lí chất thải chăn nuôi
3

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Tìm hiểu một số biện pháp xử lí chất thải chăn nuôi
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được một số biện pháp xử lí chất thải chăn
nuôi
b. Nội dung: GV sử dụng phương pháp trực quan, hỏi - đáp kết hợp với kĩ thuật mảnh
ghép để hướng dẫn HS thảo luận nội dung trong mục I SGK kết hợp quan sát hình
22.1 - 4 trong SGK, trả lời câu hỏi
c. Sản phẩm: Các biện pháp xử lí chất thải chăn nuôi
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ I. Một số biện pháp xử lí
học tập

chất thải chăn nuôi

- GV chia lớp thành 4 nhóm, cho HS 1. Khí sinh học (biogas) và
nghiên cứu mục I SGK, quan sát hồ sinh học
Hình 22.1 - 4; hoàn thành nhiệm vụ - Chất thải chăn nuôi được đưa
sau:

về hầm, túi hoặc hồ lên men để

- Vòng chuyên gia:

thực hiện quá trình lên men kị

Mỗi nhóm thực hiện các nhiệm vụ khí.
sau:

- Quá trình lên men kị khí

+ Nhóm 1: Tìm hiểu Khí sinh học phân giải các chất hữu cơ
(biogas) và hồ sinh học

thành khí sinh học và tiêu diệt

+ Nhóm 2: Tìm hiểu về Ủ phân các vi sinh vật gây bệnh.
compost
+ Nhóm 3: Tìm hiểu về biện pháp xử - Sinh học tạo ra từ quá trình
lí nhiệt

lên men có thể được sử dụng

+ Nhóm 4: Tìm hiểu biện pháp Lọc cho nhiều mục đích khác nhau.
khí thải

- Chất thải sau hầm biogas có 2.4.NC1a: HS đề

- Mỗi nhóm tóm tắt nội dung và tìm thể được sử dụng làm phân xuất

(sử

dụng)
4

01 video/hình ảnh minh họa, đăng tải bón, nước thải sau biogas có công
lên Padlet chung của lớp.

cụ

Padlet

thể sử dụng để tưới cho cây cho quá trình hợp

Yêu cầu các nhóm làm việc trong trồng hoặc đưa về hồ sinh học tác nhóm, chia sẻ
vòng 5 phút, sau khi tìm hiểu, thống tiếp tục xử lí và tái sử dụng.

tài

nguyên

và

nhất ý kiến, mỗi thành viên phải trình - Phương pháp này phù hợp cùng xây dựng bài
bày trước nhóm mình một lượt, như với hệ thống chăn nuôi sử học.
là chuyên gia.

dụng nước để dội chuồng, tắm 1.1.NC1b: HS áp

- Vòng 2: Nhóm mảnh ghép

và làm mát cho gia súc.

dụng kỹ thuật tìm

+ Thành lập nhóm mảnh ghép: mỗi Trả lời Khám phá mục I.1 kiếm nâng cao để
nhóm được thành lập từ ít nhất một SGK trang 113:
thành viên của nhóm chuyên gia

lọc ra các video/

*Vai trò của công nghệ khí hình

ảnh

mô

+ Mỗi thành viên có nhiệm vụ trình sinh học trong xử lí chất thải phỏng quy trình
bày lại cho cả nhóm kết quả tìm hiểu chăn nuôi:
ở nhóm chuyên gia.

kỹ

thuật

chính

- Tiêu diệt các vi sinh vật gây xác.

+ Nhóm mảnh ghép thảo luận và trả bệnh cho con người và vật
lời Khám phá mục I.1 SGK trang nuôi.
113:

- Tạo chất đốt, chạy máy phát

Nêu vai trò của công nghệ khí sinh điện
học trong xử lí chất thải chăn nuôi. - Tạo phân bón.
Liên hệ với thực tiễn ở địa phương * Liên hệ với thực tiễn ở địa
em.

phương em

Khám phá mục I.2 SGK trang 114: Địa phương em sử dụng khí
Phương pháp ủ thường được áp dụng sinh học làm chất đốt, chất thải
để xử lí những loại chất thải chăn ở hầm biogas làm phân bón
nuôi nào? Nêu lợi ích của việc xử lí cây, làm nước tưới.
chất thải chăn nuôi bằng phương 2. Ủ phân compost
pháp ủ?

- Ủ phân compost là quá trình

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện chuyển đổi chất thải hữu cơ
5

nhiệm vụ học tập

trong chăn nuôi thành phân

- HS nghiên cứu thảo luận mục I theo bón hữu cơ giàu dinh dưỡng.
nhóm, quan sát Hình 22.1-4; hoàn - Quá trình ủ phân giúp phân
thành nhiệm vụ, trả lời Khám phá

hủy các chất hữu cơ và tiêu

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần diệt các mầm bệnh.
thiết).

- Phương pháp ủ thường được

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, sử dụng với chất độn chuồng
thảo luận

và phân vật nuôi.

- GV mời đại diện HS trình bày kết Trả lời Khám phá mục I.2
quả thảo luận, trả lời Khám phá

SGK trang 114:

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, - Phương pháp ủ thường được
nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu áp dụng để xử lí những loại
có).

chất độn chuồng và phân của

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện động vật.
nhiệm vụ học tập

- Lợi ích của việc xử lí chất

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thải chăn nuôi bằng phương
thức.

pháp ủ: tạo phân bón hữu cơ

- GV chuyển sang hoạt động mới.

giàu dinh dưỡng sử dụng trong
trồng trọt. tiêu diệt mầm bệnh.
3. Xử lí nhiệt
- Phương pháp xử lý nhiệt đất
dùng nhiệt độ cao để giảm
kích thước chất thải trước khi
xử lý tiếp.
- Đốt chất thải an toàn và tiêu
diệt bào tử vi khuẩn.
- Phương pháp đơn giản, dễ áp
dụng và năng lượng phát sinh
6

có thể được tận dụng cho các
mục đích khác.
4. Lọc khí thải
- Không khí trong chuồng nuôi
chứa bụi, ammonia và hợp
chất gây mùi.
- Hệ thống chuồng kín có lọc
không khí trước khi xả thải ra
ngoài.
- Giảm khí gây mùi bằng kĩ
thuật tách khí nhưng thường có
chi phí cao.
Hoạt động 2. Tìm hiểu ứng dụng công nghệ sinh học trong bảo vệ môi trường
chăn nuôi
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được ứng dụng công nghệ sinh học trong
bảo vệ môi trường chăn nuôi
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS nghiên cứu mục II, trả lời Khám phá mục II
SGK trang 116.
c. Sản phẩm: ứng dụng công nghệ sinh học trong bảo vệ môi trường chăn nuôi
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ II. Ứng dụng công nghệ sinh
học tập

học trong bảo vệ môi trường

- GV cho HS nghiên cứu mục II SGK chăn nuôi
nêu ứng dụng công nghệ sinh học - Bảo vệ môi trường chăn nuôi
trong bảo vệ môi trường chăn nuôi

là giải pháp nhằm phát triển

- GV cho HS thảo luận nhóm trả lời chăn nuôi bền vững, bảo vệ
7

Khám phá mục II SGK trang 116:

sức khoẻ con người và vật

Nêu vai trò của công nghệ sinh học nuôi.
trong xử lí chất thải và bảo vệ môi - Các giải pháp bảo vệ môi
trường chăn nuôi.

trường chăn nuôi sẽ tập trung

- GV yêu cầu HS (cá nhân hoặc vào (i) giảm phát sinh chất thải
nhóm đôi) sử dụng Canva hoặc phần từ chăn nuôi, (ii) xử lí tốt chất 3.1.NC1a: HS áp
mềm ghi chú trên điện thoại để vẽ thải.

dụng các cách tạo

một Sơ đồ tư duy (Digital Mindmap) + Công nghệ sinh học trong và chỉnh sửa nội
thể hiện cơ chế tác động của vi sinh giảm thiểu phát sinh chất thải dung ở định dạng
vật vào chất thải.

chăn nuôi

đồ họa (Sơ đồ tư

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện + Công nghệ sinh học trong xử duy) để hệ thống
nhiệm vụ học tập

lí chất thải chăn nuôi

hóa kiến thức trừu

- HS nghiên cứu thảo luận mục II trả Trả lời Khám phá mục II tượng.
lời Khám phá

SGK trang 116

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần Vai trò của công nghệ sinh học
thiết).

trong xử lí chất thải và bảo vệ

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, môi trường chăn nuôi:
thảo luận

- Giảm lượng chất thải ra từ

- GV mời đại diện HS trình bày kết vật nuôi nhờ công nghệ sinh
quả trả lời Khám phá

học.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, - Giảm mùi hôi thối, giảm ruồi
nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu muỗi
có).

- Nâng cao hiệu quả và đẩy

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhanh quá trình phân hủy chất
nhiệm vụ học tập

hữu cơ trong chất thải, giảm

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến chất thải ra môi trường, tiêu
thức.

diệt mầm bệnh.
8

- GV chuyển sang hoạt động mới.
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua trả lời câu hỏi dưới dạng trắc
nghiệm.
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, kiến thức đã học, GV hướng dẫn (nếu cần thiết) để trả
lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành được bài tập trắc nghiệm
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV tổ chức trò chơi trắc nghiệm nhanh trên Quizizz/Kahoot để củng cố toàn bài.
- GV cung cấp mã QR/ đường Links cho HS làm câu hỏi trắc nghiệm tổng kết bài học.
Trường THPT:............
Lớp:..............................
PHIẾU BÀI TẬP
BÀI 22: XỬ LÝ CHẤT THẢI CHĂN NUÔI
Thời gian: 5 phút
Khoanh tròn vào chữ cái đặt trước câu trả lời đúng:
Câu 1: Dùng chất thải chăn nuôi để nuôi một số động vật khác như giun quế, ấu trùng
ruồi lính đen,... tạo ra:
A. Nguồn protein chất lượng cao làm thức ăn cho vật nuôi và nuôi trồng thuỷ sản
B. Nguồn carbohydrate thô, góp phần bảo vệ môi trường và cân bằng hệ sinh thái
C. Nguồn dưỡng chất dồi dào cho hệ thống vi sinh vật ở gần nơi xử lí chất thải
D. Tất cả các đáp án trên.
Câu 2. Đây là mô hình biogas trong chăn nuôi:

9

Số (4) là gì?
A. Hầm biogas
B. Bể chứa bùn
C. Biogas
D. Các bể sinh học tuỳ hệ thống: bể lắng, bể hiếu khí, hồ sinh học
Câu 3. Câu nào sau đây không đúng về biện pháp sử dụng đệm lót sinh học?
A. Chăn nuôi trên đệm lót sinh học là hình thức nuôi nhốt gia súc, gia cầm trên một
nền đệm lót được làm bằng vật liệu hữu cơ (trấu, mùn cưa,...) trộn với chế phẩm sinh
học.
B. Sử dụng chế phẩm sinh học trong chăn nuôi đệm lót sinh học giúp phân huỷ chất
thải của vật nuôi, giảm khí độc, khử mùi hôi đồng thời giúp cân bằng hệ vi sinh vật
theo hướng có lợi cho vật nuôi.
C. Biện pháp tuy gia tăng công lao động và lượng nước thải nhưng có lợi thế là không
cần tắm cho vật nuôi và cọ rửa chuồng nuôi.
D. Đệm lót sinh học cũng tạo môi trường thân thiện, giúp cho vật nuôi sinh trưởng và
phát triển tốt.
Câu 4. Công nghệ biogas có hạn chế gì?
A. Cần phải được chính quyền cấp phép, cần có kiến thức chuyên môn cao
B. Cần diện tích lớn, đầu tư ban đầu cao
C. Chỉ áp dụng được với chất thải của gia súc
D. Tất cả các đáp án trên.
10

Câu 5. Đâu không phải biện pháp xử lý chất thải chăn nuôi
A. Khí sinh học (biogas) và hồ sinh học.
B. Ủ phân vô cơ
C. Xử lí nhiệt.
D. Lọc khí thải.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS tiếp nhận, thực hiện làm bài tập trắc nghiệm theo yêu cầu.
- GV quan sát và hỗ trợ, hướng dẫn.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận:
- GV thu Phiếu bài tập và mời đại diện 1 – 2 HS đọc đáp án:
1. A

2. A

3. C

4. B

5. B

- GV chiếu bảng xếp hạng và sửa bài ngay trên phần mềm.
- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu đáp án khác (nếu có). 
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án. 
- GV chuyển sang nội dung mới.
[2.1.NC1a: HS sử dụng được công nghệ số (phần mềm Quizizz) để tương tác và phản
hồi kiến thức nhanh chóng]
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Hoạt động này giúp HS vận dụng kiến thức đã học để để xuất giải pháp
xử lý chất thải chăn nuôi phù hợp với thực tiễn chăn nuôi ở gia đình, địa phương
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, kiến thức đã học, liên hệ thực tế, GV hướng dẫn (nếu
cần thiết) để hoàn thành vận dụng SGK trang 116
c. Sản phẩm học tập: Bảng đề xuất biện pháp xử lý chất thải chăn nuôi trong nông
hộ hay trang trại ở gia đình địa phương
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

11

- GV yêu cầu HS về nhà làm vận dụng SGK trang 116: Đề xuất giải pháp phù hợp để
xử lí chất thải chăn nuôi trong hệ thống chăn nuôi nông hộ nhỏ ở địa phương em.
Gợi ý: Bảng đề xuất biện pháp xử lý chất thải chăn nuôi trong nông hộ hay trang trại ở
gia đình địa phương
TT

Loại vật nuôi

Biện pháp xử lý

Điểm

chất thải đang áp

mạnh

Điểm yếu Giải pháp
cải thiện

dụng
1

Nuôi lợn
nông hộ

2

Nuôi gà trang
trại

3

…

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn HS về nhà quan sát quan sát hoạt động xử lý chất thải chăn nuôi lợn
gà bò ở quy mô nông hội hoặc trang trại ở địa phương đánh giá điểm mạnh điểm yếu
đề xuất giải pháp xử lý chất thải chăn nuôi phù hợp
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời HS trình bày bài tập vào tiết học sau.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, đánh giá.
* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ôn lại kiến thức đã học.
- Trả lời câu hỏi bài tập phần Luyện tập, Kết nối năng lực và hoàn thành nhiệm vụ
phần Vận dụng SGK tr.116.
- Đọc và tìm hiểu trước nội dung Bài Ôn tập chương VI
12

13