CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Mẫu 02

BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng khoa học sáng kiến ngành Giáo dục Thành phố Cần Thơ
1. Tên sáng kiến: Các biện pháp dạy học bộ môn Toán phát huy tính tích cực
tự giác của học sinh đạt hiệu quả.
2. Quyết định công nhận sáng kiến của cơ sở nơi sáng kiến được công nhận (số
..... ngày.... tháng .... năm .......) (Quyết định công nhận của trường).
3. Tác giả sáng kiến:
Số
Họ và tên
TT
 1  Nguyễn Ngô Thị

Ngày tháng
năm sinh

Chức vụ,
đơn vị công tác
THCS và THPT
Trần Ngọc Hoằng

Trình độ
chuyên môn
ĐH SP Toán

4. Thời điểm sáng kiến được áp dụng:
- Thời gian thực hiện sáng kiến: từ năm 2017 đến nay
- Địa chỉ áp dụng sáng kiến:
+ Áp dụng sáng kiến cho môn Toán tại đơn vị Trường THCS và THPT
Trần Ngọc Hoằng và Trường THCS Thạnh Phú 2
+ Năm học 2018 – 2019, sáng kiến được áp dụng rộng rãi với nhiều môn
trong Trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng.
5. Nội dung sáng kiến:
Hiện nay nền kinh tế và xã hội ngày càng phát triển, hội nhập kinh tế ngày
càng mở rộng đòi hỏi nền giáo dục Việt nam không ngừng cải tiến, đổi mới phù
hợp với thế giới và các quốc gia trong khu vực. Để giáo dục có hiệu quả và đạt
chất lượng cao, trong quá trình giảng dạy chúng ta cần phải trường xuyên đổi
mới phương pháp dạy học. Một trong những yêu cầu của việc đổi mới dạy học
là học sinh phải tự học. Đây là một công việc vừa mang tính giáo dục vừa
mang tính nghệ thuật nên cần đưa ra những phương pháp dạy học mới để phát
huy tính tích cực của học sinh. Đó là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lương
giáo dục của bộ môn toán của nhà trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng và
trường THCS Thạnh Phú 2 hiện nay.
- Để phát huy tính tích cực, tự giác học tập của học sinh đòi hỏi người giáo viên
phải có tay nghề vững vàng, phải tâm huyết với nghề. Ngoài ra người giáo viên
cần phải biết lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức thích hợp. Vì vậy việc
đổi mới phương pháp dạy học tất yếu phải đổi mới hình thức tổ chức dạy học,
phương pháp dạy học mới tạo cơ hội cho học sinh phát triển kỹ năng tìm tòi.
Chính lẽ đó tôi đã chọn sáng kiến: “Các biện pháp dạy học bộ môn Toán phát
huy tính tích cực tự giác của học sinh đạt hiệu quả.”
1

* Qua sáng kiến tôi đưa ra các biện pháp sau:
1. Vai trò của giáo viên
- Rèn kĩ năng hoạt động của học sinh theo quan điểm dạy học lấy học sinh
làm trung tâm và từng bước nâng cao chất lượng giáo dục theo chương trình của
Bộ.
- Chú trọng bồi dưỡng các thao tác tư duy và trang bị cho học sinh những tri
thức và phương pháp của hoạt động nhận thức.
- Bồi dưỡng từng yếu tố cụ thể của tư duy sáng tạo cho học sinh.
- Rèn luyện và phát triển năng lực tư duy sáng tạo cho học sinh là một quá
trình lâu dài cần tiến hành trong tất cả các khâu của quá trình dạy học.
- Hỗ trợ các đối tượng học sinh theo nhu cầu khác nhau đồng thời tạo cho
các em tính mạnh dạn, tự tin trong quá trình giao tiếp.
2. Xây dựng kế hoạch bài học
- Thiết kế nội dung bài dạy, bảng phụ, ...
- Câu hỏi gợi mở trong bài cụ thể rõ ràng, câu hỏi thảo luận phải ngắn gọn,
súc tích, dễ hiểu.
- Kế hoạch giao nhiệm vụ cho nhóm sao cho phù hợp với từng cá nhân.
- Cách tổ chức, cho học sinh thảo luận phù hợp
- Đa dạng hóa các hình thức kiểm tra, đánh giá để phân loại học sinh, làm
cơ sở cho phát huy tính tích cực tự giác của học sinh; chẳng hạn nhận xét kết
quả làm việc của học sinh: cần khen ngợi, khuyến khích động viên học sinh
bằng nhiều hình thức khác nhau; kết quả làm bài giáo viên cho lưu điểm tích lũy
nếu đúng...
3. Dạy học cá nhân học sinh
- Là cơ sở hình thành nhân cách và tạo điều kiện phát huy tối đa năng
lực cho học sinh
- Học sinh phải tích cực làm việc độc lập để thực hiện nhiệm vụ học tập,
tự minh phát hiện ra kiến thức mới
- Đối với những học sinh yếu kém chưa theo kịp chương trình, giáo viên
gợi ý, tháo gỡ khó khăn và tạo điều kiện thực hiện những cách giải dễ dàng
như ví dụ minh họa sau
Ví dụ 1: ( Bài tập 16 SGKP 45) Dùng công thức nghiệm của phương
trình bậc hai để giải phương trình sau:
Hướng dẫn
Bước 1: cần phải xác định các hệ số

là

Bước 2: Viết công thức denta, rồi thế các giá trị của hệ số

, rồi

tính kết quả của denta:

Theo công thức nghiệm, phương trình bậc hai có hai nghiệm phân biệt.

2

Bước 3: Viết công thức nghiệm phương trình bậc hai

Khi thay giá trị

là số đối của

nên ta có kết quả

- Ngoài ra giáo viên mở rộng các bài tập bằng cách giữ nguyên nội dung
bài toán và thay đổi câu hỏi
Ví dụ 2: Một vòi nước chãy vào một bể cạn nước, có dung tích là 540 lít.
Nếu vòi mỗi phút chãy ít hơn lúc đầu là 1 lít thì thời gian chãy đầy bể sẽ chậm
hơn lúc đầu là 6 phút. Hỏi vòi ấy lúc đầu mỗi phút chãy được mấy lít?
+ Đặt lại phần câu hỏi: Hỏi vòi ấy lúc đầu, chãy đầy bể trong thời
gian bao lâu?
- Đặt câu hỏi với mức độ tư duy tương tự hoặc cao hơn. Hoặc thay đổi
giả thiết các yếu tố trong bài đòi hỏi sự sáng tạo, tư duy của học sinh cao hơn,
khái quát hơn.
Ví dụ 3: Cho ba số
nguyên dương và
Tính giá trị
lớn nhất của
+ Đặt lại giả thiết: Ba số

nguyên dương và

Tính

giá trị lớn nhất của
- Cần giúp học sinh định hướng về môn toán học, biết rõ mục đích và
yêu cầu của bộ môn Toán.
- Việc học tốt bộ môn toán giúp các em trang bị kiến thức cơ bản tối
thiểu liên quan đến các bộ môn khác như vật lý, hóa học, sinh học, địa lý....và
trong thực tế cuộc sống.
4. Dạy học theo nhóm
a) Giáo viên bộ môn
- Phân nhóm học tập, mỗi nhóm từ 4 học sinh ngồi gần nhau để thuận
tiện cho việc học nhóm. Mỗi nhóm, có một nhóm trưởng quản lý.
- Trách nhiệm của mỗi thành viên trong nhóm là yếu tố quyết định việc
thành công hay thất bại của cả nhóm.
b) Học sinh
- Học sinh phải cùng thực hiện một nhiệm vụ trong một khoảng thời
gian nhất định.
- Trong quá trình làm việc có sự kết hợp giữa làm việc cá nhân với làm
việc theo nhóm để cùng chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác để hoàn thành nhiệm
3

vụ mà giáo viên yêu cầu. Đồng thời tạo điều kiện cho các em có cơ hội giao
lưu, học hỏi, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập
- Ngoài ra rèn luyện cho học sinh một số năng lực như:
+ Năng lực giao tiếp: biết lắng nghe ý hoặc kiến người khác, biết thừa
nhận hoặc phản biện lại kết quả của bài làm.
+ Năng lực tạo môi trường hợp tác: Tạo sự gắn kết các thành viên
trong nhóm thảo luận
+ Năng lực xây dựng niềm tin: Các em sẽ tránh đi mặc cảm, nhất là
các đối tượng học sinh có khó khăn về học tập.
+ Năng lực tự nghiên cứu bài học
+ Năng lực ngôn ngữ: Giúp học sinh tránh những từ ngữ gây không
vừa lòng nhau, giải quyết mâu thuẫn và ngôn ngữ toán học.
5. Dạy học tìm tòi nghiên cứu và giải quyết vấn đề
- Giáo viên giảm thời lượng thuyết trình đến mức thấp nhất, tăng hoạt
động tìm tòi, tăng tính chủ động bằng những tình huống gợi mở vấn đề và
những câu hỏi kích thích tính tò mò, tạo động lực để học sinh tìm tòi, khám phá
và lĩnh hội kiến thức .
- Tạo điều kiện cho học sinh tự khám phá bản thân giám đưa ra những ý
kiến riêng, bộc lộ những quan điểm ban đầu, tự tìm tòi thực nghiệm để tìm ra
câu trả lời.
6. Dạy học ứng dụng công nghệ thông tin
- Khai thác các thông tin hữu ích, tài liệu tham khảo và các phần mềm
hỗ trợ cho việc dạy toán trên interrnet.
- Sử dụng thành thạo một số phần mềm toán học
7. Dạy học phối hợp với tổ chuyên môn
- Họp tổ chuyên môn bàn kế hoạch đề xuất với nhà trường, tổ chức hoạt
động ngoại khóa như đố vui vào thứ hai hàng tuần sau tiết sinh hoạt dưới cờ
khoảng 15 phút, có khen thưởng cho các học sinh trả lời đúng.
* Kết quả của sáng kiến năm học 2018 – 2019
Những tuần đầu tổ chức thực hiện tôi gặp rất nhiều khó khăn như
- Các em chưa quen với cách học mới.
- Tốn rất nhiều thời gian.
- Tinh thần học tập và phối hợp của mỗi thành viên trong tổ nhóm không
đều, chậm hòa hợp.
Tôi vẫn kiên trì thực hiện trong nhiều tuần liên tiếp và qua mỗi năm thực
hiện Các giải pháp dạy học phát huy tính tích cực và năng lực học tập của học
sinh , tôi nhận thấy học sinh tích cực, sôi nổi, hứng thú, lĩnh hội kiến thức một
cách chủ động và đạt hiệu quả hơn,
Với các giải pháp đã nêu tôi đã áp dụng cho một lớp 8 và hai lớp 9,
kết quả thu được trong năm học 2017 – 2018 của bộ môn Toán là
Sỉ số
Giỏi
Khá
T Bình
Yếu
Kém
HKI
91/ 3 lớp
20
23
22
19
7
HKII
91/ 3 lớp
25
24
31
11
0
4

Năm học 2018 – 2019, áp dụng các giải pháp của sáng kiến cho bộ
môn Toán một lớp 9 và hai lớp 10 là
Sỉ số
Giỏi
Khá
T Bình
Yếu
Kém
HKI
95/ 3 lớp
11
18
23
34
9
HKII
95/ 3 lớp
19
23
37
16
0
6. Tính hiệu quả:
- Tính mới, sáng tạo:
Tôi áp dụng một số biện pháp mà tôi đã đúc kết qua nhiều năm giảng
dạy và phát biểu bài toán mới từ một bài toán đã cho. Bằng cách: giữ nguyên
nội dung bài toán đặt lại câu hỏi với mức độ tư duy tương tự hoặc cao hơn;
hoặc giữ nguyên câu hỏi thay đổi giả thiết các yếu tố trong bài đòi hỏi sự
sáng tạo, và phát triển tư duy của học sinh. Để học sinh phát huy tính tích cực
trong học tập đạt hiệu quả.
- Tính khả thi:
Sáng kiến kinh nghiệm viết ra dựa trên cơ sở thực tiễn được đúc rút từ
thực tế qua nhiều năm giảng dạy, đem lại kết quả đáng kể.
Từ thực tiễn mà tôi đã đúc kết, rút ra các biện pháp rất dễ thực hiện trong
nhà trường, tính khả thi cao phù hợp với điều kiện địa phương và đơn vị
Trường.THCS _ THPT Trần Ngọc Hoằng. Ngoài ra, tăng sức hút đối với các
nguồn lực bên ngoài nhà trường; tăng sức mạnh nội lực và tính hiệu quả trong
việc tiếp cận sách giáo khoa mới.
- Hiệu quả mang lại:
Lợi ích xã hội: Các giải pháp dạy học phát huy tính tích cực và nâng cao
năng lực học tập của học sinh mang lại những lợi ích sau
- Nâng cao được tinh thần trách nhiệm, tính tự giác siêng năng hơn, không
ngại khó, không sao chép.
- Mạnh dạn trải nghiệm khám phá tìm tòi lời giải.
- Biết quan tâm nhau, chia sẻ khích lệ nhau và đặc biệt là tự tin hơn trong
quá trình giao tiếp.
- Chất lượng đạt hiệu quả hơn.
7. Phạm vi ảnh hưởng:
Sáng kiến đã được áp dụng rộng rãi trong trường THCS và THPT Trần Ngọc
Hoằng qua nhiều năm nay, kết quả học tập của học sinh có hiệu quả hơn. Giúp
trao đổi kinh nghiệm với anh chị em trong tổ Toán nói riêng, với đồng nghiệp
của Trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng nói chung.
Sáng kiến còn có thể áp dụng rộng rãi trong các trường Tiểu học, THCS và
THPT trong Thành phố Cần Thơ. Vì vậy, sáng kiến không những chỉ dành riêng
cho bộ môn toán, mà còn là một giải pháp hữu hiệu với tất cả các môn văn hóa
khác thực hiện để mang lại hiệu quả cao.

5

HIỆU TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thới Hưng, ngày 25 tháng 3 năm 2020
Người mô tả sáng kiến

XÁC NHẬN CỦA SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
                                                                           

6