BÀI 2. NHỮNG CUNG BẬC TÂM TRẠNG
TRI THỨC NGỮ VĂN
I. Mục tiêu
1. Năng lực
a. Năng lực đặc thù
- Nhận biết và phân tích được một số yếu tố về thi luật của thơ song thất lục bát như: vần,
nhịp, số chữ, số dòng trong một khổ thơ, sự khác biệt so với thơ lục bát.
- Nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo của người viết thể hiện
qua văn bản.
- Nhận biết và phân tích được mối quan hệ giữa nội dung và hình thức của văn bản văn học
- Nhận biết và phân tích được tác dụng của biện pháp tu từ chơi chữ, điệp thanh và điệp vần.
- Viết được văn bản nghị luận phân tích một tác phẩm văn học: phân tích nội dung chủ đề,
những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm và hiệu quả thẩm mĩ của nó.
- Biết thảo luận về một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống phù hợp với lứa tuổi.
b. Năng lực chung
- Giao tiếp và hợp tác: Kỹ năng giao tiếp và hợp tác nhóm với các thành viên khác.
- Tự chủ và tự học, biết thu thập thông tin và giải quyết vấn đề được đặt ra
c. Năng lực số (DigComp 2.2 - 1.1.TC1a): Biết cách sử dụng các từ khóa chuyên môn để
duyệt, tìm kiếm thông tin về điển tích, điển cố và bối cảnh văn hóa - lịch sử trên không gian
mạng; biết lọc dữ liệu từ các nguồn học liệu số uy tín để phục vụ bài học.
d. Tích hợp AI
- Nla (AI.1): Nhận thức về AI và vai trò của con người: Học sinh hiểu AI chỉ là công cụ hỗ
trợ; con người là chủ thể quyết định.
- NLb (AI.2): Đạo đức, trách nhiệm và an toàn khi sử dụng AI: Biết kiểm chứng thông tin,
sử dụng AI đúng quy định, không sao chép sản phẩm AI.
- NLc (AI.3): Sử dụng công cụ AI trong học tập: Biết khai thác ChatGPT, Canva AI,
Gemini, Copilot… phục vụ học tập.
2. Phẩm chất
Yêu thương, đồng cảm với những cung bậc cảm xúc của con người; trân trọng vẻ đẹp của di
sản văn học dân tộc.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. Thiết bị dạy học
- Kế hoạch bài dạy
- SGK, SGV
- Các phương tiện kỹ thuật: Máy tính, máy chiếu, bảng tương tác, điện thoại thông
minh/máy tính bảng có kết nối internet.
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà.
- Phiếu hướng dẫn truy cập và bộ từ khóa tìm kiếm học liệu số (DigComp 1.1), ứng dụng AI
(ChatGPT/Bing AI/Gemini), nền tảng Quizizz/Kahoot.
2. Học liệu: trả lời câu hỏi
III. Tiến trình dạy học
PHẦN TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
Hoạt động 1: Khởi động

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế thoải mái, kết nối cảm xúc cá nhân với chủ đề "Những cung bậc
tâm trạng".
b. Nội dung: Tham gia hoạt động "Bản đồ tâm trạng".
c. Sản phẩm: Những chia sẻ thực tế của học sinh về cảm xúc cá nhân.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV trình chiếu "Bản đồ Tâm trạng" với các vùng: Hạnh
phúc, Buồn bã, Lo âu, Hy vọng, Cô đơn. GV hướng dẫn HS sử dụng thiết bị cá nhân truy
cập vào Padlet (hoặc Mentimeter) thông qua mã QR trên màn hình để dán "sticker" tên
mình vào vùng cảm xúc hiện tại.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện thao tác trên thiết bị số.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV mời 2-3 HS chia sẻ lý do chọn vùng cảm xúc đó.
Bước 4: Kết luận, dẫn dắt: GV dẫn dắt: Những cảm xúc này khi đi vào văn chương sẽ trở
thành những vần thơ sâu sắc. Thể thơ nào thường được dùng để diễn tả những nỗi niềm sầu
bi, thiết tha nhất? Chúng ta sẽ tìm hiểu trong Bài 2.
GV Tổ chức cho HS tham gia hoạt động: Bản đồ Tâm trạng.
Trên bản đồ, có nhiều địa điểm đã ghi tên những loại cảm xúc khác nhau, yêu cầu HS
viết/dán tên của mình vào vùng cảm xúc tương ứng (nếu đang cảm thấy hạnh phúc, HS sẽ
dán/viết tên của mình vào vùng “Hạnh phúc“). Sau đó, GV lựa chọn 1 vài HS yêu cầu HS
nêu lý do tại sao lại lại có cảm xúc, tâm trạng như vậy và làm thế nào để HS có thể đối phó
với cảm xúc, tâm trạng ấy của mình.
- GV dẫn dắt vào bài mới: Từ “Bản đồ tâm trạng”, chúng ta thấy rõ rằng cuộc sống là sự
đan xen của muôn vàn cung bậc cảm xúc. Chính sự đa dạng ấy đã làm cho cuộc sống trở
nên phong phú và đáng sống hơn. Mỗi cảm xúc mà chúng ta trải qua, dù là hạnh phúc hay
khó khăn, đều là những trải nghiệm quý báu, giúp chúng ta hiểu hơn về bản thân và thế giới
xung quanh. Những cung bậc tâm trạng ấy có thể được gửi gắm vào thơ, để lại cho người
đọc nhiều xúc cảm và suy ngẫm về ý nghĩa của cuộc sống. Để khám phá về những cảm xúc
này, chúng ta sẽ bước vào một hành trình mới qua những tác phẩm văn học độc đáo –
những bài thơ thuộc thể thơ song thất lục bát. Với sự kết hợp nhịp nhàng giữa câu song thất
và lục bát, thể thơ này không chỉ mang đến âm điệu du dương, mà còn là công cụ tuyệt vời
để biểu đạt những cung bậc tâm trạng sâu lắng.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Hoạt động 1: Giới thiệu bài học
a. Mục tiêu: Nắm được chủ đề và thể loại chính của bài học
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức thông qua sự hướng dẫn của GV, câu trả lời
của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
I. GIỚI THIỆU BÀI HỌC
- Gv yêu cầu học sinh đọc đoạn giới thiệu 1. Chủ đề
bài học và trả lời câu hỏi:
“Những cung bậc tâm trạng”
+ Chủ đề của bài học là gì?
🡪 Những nỗi niềm, khát vọng riêng tư của
+ Phần giới thiệu bài học muốn nói với con người trong cuộc sống.
chúng ta điều gì?
2. Thể loại

+ Phần Giới thiệu bài học còn cho biết ở - Nỗi niềm chinh phụ (trích Chinh phụ
chủ đề này các em làm quen với thể loại ngâm), nguyên tác của Đặng Trần Côn, bản
văn bản nào?
dịch của Đoàn Thị Điểm (?)
GV tổ chức trò chơi trắc nghiệm trên nền 🡪 Thơ song thất lục bát
tảng trực tuyến (Kahoot/Quizizz). GV yêu - Tiếng đàn mưa, Bích Khê
cầu HS truy cập đường link được cung 🡪 Thơ song thất lục bát
cấp, tự tìm kiếm mã phòng và đăng nhập - Một thể thơ độc đáo của người Việt, Dương
tên theo quy định để bắt đầu trò chơi ôn Lâm An
tập kiến thức cũ và nhận diện từ khóa mới 🡪 Văn bản thông tin
của bài 2.
GV yêu cầu HS sử dụng công cụ AI (như
ChatGPT hoặc Gemini) với câu lệnh
(prompt): "Tóm tắt ngắn gọn đặc điểm
chính của chủ đề 'Những cung bậc tâm
trạng' trong chương trình Ngữ văn 9 Kết
nối tri thức" để so sánh với nội dung trong
SGK.
GV yêu cầu HS sử dụng AI tìm một bài
thơ hoặc đoạn thơ thể hiện rõ cảm xúc
của nhân vật trữ tình; xác định cảm xúc
chủ đạo, hình ảnh thơ và các biện pháp
nghệ thuật biểu cảm. HS đối chiếu với Tri
thức Ngữ văn trong SGK và các nguồn
chính thống để kiểm chứng tính chính xác
của thông tin, nhận diện đặc điểm của thơ
trữ tình và chia sẻ cảm nhận ban đầu về
chủ đề "Những cung bậc tâm trạng".
- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực
hiện nhiệm vụ
- HS quan sát, lắng nghe, suy nghĩ
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
- Hs trả lời câu hỏi
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ
- Gv định hướng về mục tiêu cần đạt qua
bài học cho học sinh
Hoạt động 2: Khám phá tri thức ngữ văn
a. Mục tiêu: Nắm được tri thức về thể thơ song thất lục bát
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức thông qua sự hướng dẫn của GV, câu trả lời
của HS.
d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
II. TRI THỨC NGỮ VĂN
GV Yêu cầu HS báo cáo sản phẩm đã 1. Khái niệm
chuẩn bị từ nhà
- Là thể thơ có nguồn gốc dân tộc, kết hợp đan
xen từng cặp câu 7 tiếng (song thất) với từng
cặp câu 6 và 8 tiếng (lục bát).
- Có thể được chia khổ hoặc không, số câu thơ
trong mỗi khổ cũng không cố định.
2. Đặc điểm
* Về vần
Gv yêu cầu HS xác định số câu, số chữ - Sử dụng cả vần lưng (yêu vận) và vần chân
trong từng câu, so sánh với thể thơ lục (cước vận).
+ Vần lưng được gieo ở tiếng thứ tư (hoặc thứ
bát.
GV giao nhiệm vụ nghiên cứu đặc điểm sáu) của câu thơ 8 tiếng (hiệp vần với tiếng
thể thơ thông qua SGK. GV hướng dẫn cuối của câu thơ 6 tiếng ngay trước nó) và
HS sử dụng máy tính cá nhân/máy tính tiếng thứ ba (hoặc thứ năm) của câu thơ 7
phòng học bộ môn để tìm kiếm từ khóa tiếng (hiệp vần với tiếng cuối của câu thơ 7
"luật thơ song thất lục bát" trên trang tiếng liền trước nó.
Thivien.net hoặc các trang thư viện số + Vần chân được gieo ở tiếng cuối của tất cả
để tìm thêm các ví dụ minh họa ngoài các câu thơ.
SGK. HS phải lọc lấy ít nhất 2 bài thơ
tiêu biểu khác để so sánh cách gieo vần.
1. …Ăn gan ấy mới hầu thỏa dạ,
Uống huyết kia mới hả giận này.
Ví dù gan nát, óc lầy,
Cho rằng da ngựa bọc thây cũng
đành…
(Phan Kế Bính, bản dịch Dụ chư tì tướng
hịch văn)
2. Trời Hậu Giang, tù và dậy rúc
Phèng la kêu, trống giục vang đồng
Đường quê đỏ rực cờ hồng
Giáo gươm sáng đất, tầm vông nhọn
trời
Quyết một trận, quét đời nô lệ
Quăng máu xương, phá bẻ xiềng gông!
Hỡi ôi! Việc chửa thành công
Hôm nay máu chảy đỏ đồng Hậu Giang
Giặc lùng, giặc đốt xóm làng
Xác xơ cây cỏ, tan hoang cửa nhà
Một vùng trắng bãi tha ma
Lặng im không một tiếng gà gáy trưa.
(Tố Hữu, Bà má Hậu Giang)
+ Tương tự thể lục bát, song thất lục bát

* Về thanh điệu
Thanh bằng (B) – trắc (T) của các tiếng ở một
số vị trí trong câu thơ là cố định, cụ thể.
* Về ngắt nhịp
- Câu thơ 7 tiếng thường có cách ngắt nhịp lẻ
trước chẵn sau (3/2/2 hay 3/4).
- Hai câu 6 và 8 ngắt nhịp theo thể lục bát.
- Một số câu thơ có thể đọc theo những cách
ngắt nhịp khác nhau, mỗi cách ngắt nhịp tạo ra
một nghĩa, giúp người đọc có được sự đa dạng
trong cảm thụ.

cũng có hiện tượng biến thể; có khi bài
thơ mở đầu bằng cặp lục bát chứ không
phải cặp song thất; có khi một số cặp lục
bát liền nhau sau đó mới có cặp song
thất; có khi số chữ của các câu thơ không
theo quy định.
+ Ví dụ bài thơ “Bà má Hậu Giang” của
Tố Hữu
+ Thể thơ song thất lục bát có hiện tượng
biến thể. Có những đoạn các cặp lục bát
liền nhau mà không đan xen từng cặp
câu song thất với từng cặp câu lục bát
GV yêu cầu HS Ví dụ phân tích gieo
vần trong bài thơ “Tiếng đàn mưa”
(Bích Khê)

[NLS 1.1.TC1a]: GV hướng dẫn HS thực
hiện kỹ thuật "Duyệt và Lọc":
1. Truy cập Google hoặc Thivien.net.
2. Sử dụng bộ từ khóa: "Luật thơ song
thất lục bát", "Cách gieo vần thơ song
thất lục bát".
3. Yêu cầu: HS phải lọc thông tin từ ít
nhất 2 nguồn khác nhau và kiểm chứng
với Tri thức ngữ văn trong SGK để hoàn
thành phiếu học tập.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 
HS thảo luận, tìm kiếm và lọc dữ liệu số.
HS sử dụng AI tìm hiểu đặc điểm của thơ
trữ tình, gợi ý một số bài thơ thể hiện
các cung bậc cảm xúc (niềm vui, nỗi
nhớ, tình yêu quê hương, gia đình...). HS
đối chiếu với Tri thức Ngữ văn, SGK và
các nguồn thông tin chính thống để kiểm
chứng, nhận diện yếu tố biểu cảm, hình
ảnh và ngôn ngữ thơ; từ đó dự đoán nội
dung bài học.
AI.1; AI.2; AI.3

Phiếu học tập; bảng đối chiếu thông tin
giữa AI và SGK; sơ đồ đặc điểm thơ trữ
tình; phần trình bày hoặc thảo luận của
HS.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 
Các nhóm trình bày sơ đồ tư duy trên
Canva hoặc Jamboard.
Bước 4: Kết luận, nhận định: 
GV chuẩn hóa kiến thức về thể thơ.
Bước 1: GV nêu yêu cầu:
3. Tìm hiểu Biện pháp tu từ
"Tìm hiểu về Chơi chữ, Điệp thanh, Điệp
vần".
Bước 2: 
GV hướng dẫn HS đặt câu hỏi cho AI:
"Giải thích biện pháp tu từ điệp thanh,
điệp vần và cho ví dụ trong thơ song thất
lục bát".
Bước 3: 
HS đối chiếu ví dụ AI đưa ra với đoạn
trích "Chinh phụ ngâm" trong SGK để
xem mức độ chính xác và tác dụng biểu
cảm.
Bước 4: GV chốt:
Chơi chữ, điệp thanh, điệp vần giúp tăng
nhạc tính, nhấn mạnh tâm trạng u uất
hoặc da diết của nhân vật trữ tình.
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ: HS thực hiện một bài trắc nghiệm nhanh trên Quizizz do GV thiết kế. Trong đó
có các câu hỏi yêu cầu HS nhận diện nhanh khổ thơ song thất lục bát và các lỗi sai về gieo
vần thông qua việc duyệt tìm dữ liệu trên trang Thivien.net ngay tại chỗ.
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
Nhiệm vụ: Tìm một bài hát hoặc một đoạn thơ hiện đại sử dụng biến thể của song thất lục
bát. HS sử dụng kỹ năng tìm kiếm và lọc dữ liệu để viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5-7
câu) phân tích tác dụng của nhịp điệu trong đoạn thơ đó, sau đó đăng tải lên nhóm học tập
trực tiếp của lớp.

Tuần 4
Tiết 13,14,15
Văn bản 1
NỖI NIỀM CHINH PHỤ
(Trích “Chinh phụ ngâm”, nguyên tác ĐẶNG TRẦN CÔN, bản dịch của ĐOÀN THỊ
ĐIỂM (?))
I. Mục tiêu
1. Về kiến thức
- Nhận biết và phân tích được một số yếu tố về thi luật của thơ song thất lục bát như: vần,
nhịp, số chữ, số dòng trong một khổ thơ; sự khác biệt so với thơ lục bát.
- Nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo của người viết thể hiện
qua văn bản.
- Nhận biết và phân tích được mối quan hệ giữa nội dung và hình thức của văn bản văn học.
2. Về năng lực:
a. Năng lực đặc thù
- HS nhận biết và phân tích được một số yếu tố thi luật của thể thơ song thất lục bát như:
vần, nhịp, số chữ, số dòng trong một khổ thơ; sự khác biệt so với thể thơ lục bát được thể
hiện trong đoạn trích “Nỗi niềm chinh phụ”
- HS nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc chủ đạo của người viết thể hiện qua văn
bản
- HS nhận biết và phân tích được mối quan hệ giữa nội dung và hình thức của VB văn học.
b. Năng lực chung
- Giao tiếp và hợp tác: Kỹ năng giao tiếp và hợp tác nhóm với các thành viên khác.
- Tự chủ và tự học, tự thu thập, tổng hợp và phân loại thông tin
c. Năng lực số
- 1.1..TC1a: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu: HS có khả năng sử dụng các công cụ tìm kiếm
để duyệt thông tin về điển tích, điển cố; biết cách lọc bỏ các nguồn tin thiếu uy tín để chọn
lọc học liệu chính thống phục vụ bài học.
- 1.1.TC2a: Sử dụng công cụ tra cứu số để tìm hiểu bối cảnh lịch sử ra đời của Chinh phụ
ngâm và các bản dịch tiêu biểu, tìm hiểu tác giả Đặng Trần Côn.
- 2.4.TC2a: Sử dụng không gian mạng để thảo luận nhóm về các biểu tượng nghệ thuật (hoa
đèn, bóng người, tiếng gà) trong văn bản.
- 6.1.TC2a: Nhận biết khả năng của AI trong việc phân tích từ ngữ Hán Việt và gợi ý ý
nghĩa các điển tích, điển cố có trong đoạn trích.
- 6.2.TC2a: Sử dụng câu lệnh (prompt) để AI mô phỏng tâm trạng nhân vật qua các hình
thức viết sáng tạo (nhật ký, thư tay) dựa trên nội dung gốc.
- 6.3.TC2a: Sử dụng thiết bị số để ghi âm và phân tích nhịp điệu đặc trưng của thể thơ song
thất lục bát trong việc diễn tả tâm trạng u uất.
d. Tích hợp AI
- Nla (AI.1): Nhận thức về AI và vai trò của con người: Học sinh hiểu AI chỉ là công cụ hỗ
trợ; con người là chủ thể quyết định.
- NLb (AI.2): Đạo đức, trách nhiệm và an toàn khi sử dụng AI: Biết kiểm chứng thông tin,
sử dụng AI đúng quy định, không sao chép sản phẩm AI.
- NLc (AI.3): Sử dụng công cụ AI trong học tập: Biết khai thác ChatGPT, Canva AI,

Gemini, Copilot… phục vụ học tập.
- NLd (AI.4): Tạo lập sản phẩm số với AI: Thiết kế poster, infographic, sơ đồ tư duy, bài
trình chiếu, video,…
3. Về phẩm chất:
- Yêu thương, đồng cảm với con người và trân trọng vẻ đẹp của cuộc sống
* GDĐĐLS: giáo dục HS lòng yêu thương con người
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. Thiết bị dạy học
- Kế hoạch bài dạy
- SGK, SGV
- Máy chiếu, máy tính
- Các trang web học liệu uy tín (VnExpress, Thivien.net, các từ điển Hán Nôm trực tuyến).
2. Học liệu: Phiếu học tập
III. Tiến trình dạy học
Hoạt động 1: Khởi động
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh kết nối vào nội dung bài học
b. Nội dung: GV chọn cách gợi dẫn phù hợp
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện:
Các bước thực hiện

Nội dung hoạt động

Bước 1: Chuyển giao
nhiệm vụ

GV đưa ra tình huống: Dựa trên bộ thẻ tên các cuộc khởi
nghĩa thế kỷ XVIII (Trịnh - Nguyễn, Nguyễn Hữu Cầu...),
yêu cầu HS sử dụng thiết bị cá nhân tìm kiếm nhanh hình
ảnh hoặc bản đồ mô phỏng các cuộc chiến này trên Google
để thấy được quy mô tao loạn của thời đại.
Câu hỏi gợi dẫn: Theo em, cuộc chia ly trong chiến tranh có
gì khác biệt với cuộc chia ly thông thường?

Bước 2:
nhiệm vụ

hiện

HS thực hiện tìm kiếm thông tin nhanh theo nhóm, trao đổi
về sự khác biệt của tâm trạng người ở lại và người ra đi.

Bước 3: Báo cáo, thảo
luận

Đại diện nhóm chia sẻ thông tin về một cuộc chiến và cảm
xúc mà cuộc chiến đó gợi ra cho những người phụ nữ có
chồng ra trận.

Bước 4: Kết luận, nhận
định

GV dẫn dắt: Những nỗi sầu chia ly dằng dặc ấy đã được kết
tinh trong một kiệt tác của văn học trung đại. Đó chính là
"Chinh phụ ngâm".

Thực

Cách 1: GV chuẩn bị một bộ thẻ ghi tên các cuộc chiến đã diễn ra trong thế kỷ XVII Một thời kì tao loạn của lịch sử - yếu tố quan trọng quyết định sự ra đời của các tác
phẩm viết về đề tài chiến tranh, trong đó có miêu tả các nạn nhân của chiến tranh.

(Trịnh – Nguyễn phân tranh, khởi nghĩa Nguyễn Dương Hưng, khởi nghĩa Nguyễn
Danh Phương, khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu, khởi nghĩa Hoàng Công Chất). Yêu cầu
mỗi nhóm chọn một cuộc chiến và trình bày những thông tin và ý nghĩa của cuộc chiến
đó.
+ Trịnh – Nguyễn phân tranh: phân chia lãnh thổ giữa chế độ “vua Lê chúa Trịnh” ở phía
bắc sông Giang (Đàng Ngoài) và chúa Nguyễn cai trị ở phía nam (Đàng Trong), mở đầu khi
Trịnh Tráng đem quân đánh Nguyễn Phúc Nguyên năm 1627 và kết thúc vào năm 1777 khi
chúa Nguyễn sụp đổ.
+ Khởi nghĩa Nguyễn Dương Hưng (1737) ở Sơn Tây.
+ Khởi nghĩa Nguyễn Danh Phương (1740 – 1751) ở khu vực nay thuộc các tỉnh Vĩnh Phúc,
Phú Thọ.
+ Khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu (1741 – 1751) xuất phát từ Đồ Sơn (Hải Phòng), di chuyển
lên Kinh Bắc (Bắc Giang, Bắc Ninh), uy hiếp kinh thành Thăng Long rồi xuống Sơn Nam,
vào Thanh Hóa, Nghệ An.
+ Khởi nghĩa Hoàng Công Chất (1739 – 1769) trên địa bàn trấn Sơn Nam.
- Em biết gì về vị thế của người phụ nữ Việt Nam trong thời phong kiến?
- Em có ấn tượng sâu sắc với tác phẩm nào viết về người phụ nữ? Hãy chia sẻ ấn tượng đó
của em.
Cách 2: Theo em, những cuộc tiễn đưa trong chiến tranh có gì khác biệt so với tiễn
đưa trong hoàn cảnh bình thường của cuộc sống?
🡪 GV dẫn dắt vào bài học: Mỗi cuộc chia li đều chứa đựng trong đó biết bao khoảng lặng:
sự buồn bã, cảm giác lưu luyến, hay thương cảm… Chẳng ai mong muốn trong cuộc sống
của mình phải diễn ra những giây phút chia li đó. Nhân vật trong bài học của chúng ta
ngày hôm nay cũng vậy, đau buồn hơn, cuộc chia li của cô gái đó không hẹn trước ngày
gặp lại, cũng có khả năng không thể gặp lại. Vậy hồi kết của câu chuyện đó như thế nào, cô
gái đó là ai, tại sao cuộc chia li lại xảy ra, chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài học ngày hôm
nay nhé!
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Phần I. Đọc- Tìm hiểu chung
a. Mục tiêu: Đọc văn bản và nắm được một số thông tin chính về tác giả, tác phẩm
b. Nội dung: GV đặt câu hỏi liên quan đến nội dung bài học.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
I. Đọc- Tìm hiểu chung
- GV giao nhiệm vụ tra cứu: Nhóm 1 tìm 1. Đọc
hiểu về Đặng Trần Côn, Nhóm 2 tìm hiểu a. Đọc
về Đoàn Thị Điểm. Yêu cầu HS lọc dữ - Đọc to, rõ ràng, diễn cảm, giọng đọc trầm
liệu từ các nguồn chính thống (.edu.vn buồn, lắng đọng và thể hiện nỗi niềm xót xa,
hoặc các trang của Viện Văn học), loại bỏ …
các bài viết blog cá nhân thiếu dẫn chứng. - Chú ý sử dụng các chiến lược đọc trong các
1.1.TC2a: HS sử dụng công cụ tra cứu số thẻ chỉ dẫn: theo dõi, hình dung.
để tìm hiểu bối cảnh lịch sử ra đời của b. Chú thích
Chinh phụ ngâm và các bản dịch tiêu biểu. 2. Tìm hiểu chung

- Gv hướng dẫn học sinh đọc văn bản và
hướng dẫn HS giải nghĩa một số từ khó
qua hoạt động GHI CHÚ TỪ VỰNG
+ Viết vào sổ tay hoặc giấy ghi chú những
từ ngữ khó khi đọc văn bản.
+ Sau đó, chia sẻ với cả lớp những từ ngữ
khó đó và cùng nhau giải thích.
+ Chú ý các chú thích là các tên đất, tên
người mang tính chất ước lệ, tượng trưng,
các điển tích, điển cố, những từ ngày nay
ít dùng.
GV tiếp tục đặt câu hỏi gợi dẫn:
+ Em hãy nêu những nét khái quát về dịch
giả và tác giả của văn bản
+ Hãy trình bày hoàn cảnh sáng tác, thể
loại, xuất xứ….của tác phẩm “Chinh phụ
ngâm” và đoạn trích “Nỗi niềm chinh
phụ”
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
HS tiếp nhận nhiệm vụ
HS sử dụng AI tìm hiểu tác giả, thể loại
ngâm khúc và bối cảnh lịch sử; kiểm
chứng thông tin với SGK trước khi vận
dụng vào hoạt động đọc hiểu. AI.1; AI.2;
AI.3
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- HS quan sát, lắng nghe, trả lời câu hỏi
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
hoạt động
- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung

a. Tác giả, dịch giả
* Đặng Trần Côn
- Sống khoảng thế kỉ XVIII
- Quê: làng Mọc (làng Nhân Mục), nay thuộc
Hà Nội.
- Ông đỗ hương cống, làm quan tới chức
Ngự sử đài chiếu khám.
- Tác phẩm của ông chú trọng thể hiện tình
cảm riêng tư, nỗi niềm trắc ẩn của con người
- Sáng tác tiêu biểu: “Chinh phụ ngâm
khúc”, “Tiêu tương bát cảnh”, ba bài phú
“Trương Hàn thuần lô, Trương Lương bố ý,
Khấu môn thanh,…
Đoàn Thị Điểm
- Đoàn Thị Điểm (1705 – 1748),
- Hiệu là Hồng Hà nữ sĩ
- Quê ở Hưng Yên.
- Nữ sĩ sáng tác văn thơ bằng cả chữ Hán và
chữ Nôm, hiện còn lưu lại các tác phẩm như
“Truyền kì tân phả”, “Nữ trung tùng phận”
và một số bài thơ.
- Bản dịch “Chinh phụ ngâm” nổi tiếng hiện
đang lưu hành được nhiều học giả khẳng
định là của nữ sĩ.
b. Tác phẩm
* Tác phẩm “Chinh phụ ngâm”
- Hoàn cảnh sáng tác: Khoảng năm 1740 –
1742, xã hội rốn ren, mâu thuẫn nội bộ
phong kiến dẫn đến các cuộc chiến tranh,
nhiều trai tráng phải ra trận. Đặng Trần Côn
cảm động trước nỗi khổ đau mất mát của con
người, nhất là những người vợ lính trong
chiến tranh, đã viết “Chinh phụ ngâm”
- Nhan đề: “Chinh phụ ngâm”/”Chinh phụ
ngâm khúc”: Khúc ngâm của người phụ nữ
có chồng ra trận.
- Thể loại: Ngâm/ngâm khúc
- Thể thơ:
+ Nguyên tác chữ Hán: thể trường đoản cú
+ Bản dịch Nôm: thể song thất lục bát
Dung lượng
+ Nguyên tác chữ Hán: 478 câu thơ
+ Bản dịch Nôm: 408 câu thơ
* Đoạn trích “Nỗi niềm chinh phụ”

- Vị trí: gồm 24 câu thơ (Từ câu 41 đến câu
64)
- Nội dung đoạn trích: thể hiện những tình
cảm đầy lưu luyến của người chinh phu và
người chinh phụ lúc chia tay.
- Bố cục
+ Phần 1: 12 câu đầu – Nỗi niềm người
chinh phụ lúc vừa chia li người chinh phu.
+ Phần 2: 12 câu cuối – Nỗi niềm người
chinh phụ khi một mình trở về nhà.
Phần II. Khám phá văn bản
a. Mục tiêu: Nắm được
- Đặc điểm của thể thơ song thất lục bát thể hiện trong đoạn trích
- Tâm trạng, nỗi niềm của nhân vật
- Một số đặc sắc nghệ thuật
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi, hoàn thành
phiếu học tập
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
II. Khám phá văn bản
GV đặt câu hỏi gợi dẫn: Chỉ ra những đặc 1. Đặc điểm của thể thơ song thất lục
điểm của thể thơ song thất lục bát thể hiện bát thể hiện trong đoạn trích
trong đoạn trích “Nỗi niềm chinh phụ”. a. Số tiếng trong mỗi câu thơ: Tuân thủ
Những đặc điểm này có thấy thể thơ song mô hình song thất (2 câu 7 tiếng) lục bát
thất lục bát có gì khác với thể thơ lục bát?
(một câu 6 tiếng 1 câu 8 tiếng)
GV tổ chức hoạt động nhóm bàn: Đề xuất b. Về vần
phương án ngắt nhịp bốn câu thơ sau và cho - Vần lưng (yêu vận): chừng, bóng, ngơ
biết tác dụng của cách ngắt nhịp đó.
- Vần chân (cước vận): vọng, phơ, đưa,
Chốn Hàm Kinh chàng còn ngoảnh lại,
nhà
Bến Tiêu Tương thiếp hãy trông sang.
c. Về thanh điệu: Tuân thủ thanh bằng
Khói Tiêu Tương cách Hàm Dương,
(B) – trắc (T) của các tiếng ở một số