Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 8: BẢO VỆ VÀ KHAI THÁC TÀI NGUYÊN RỪNG
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
-

Mô tả được một số biện pháp bảo vệ và khai thác tài nguyên rừng phổ biến.

-

Đề xuất được biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên rừng.

2. Năng lực
Năng lực chung:
-

Giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay
theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.

-

Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và
GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.

-

Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm,
tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực riêng:
-

Năng lực tìm hiểu công nghệ: Lựa chọn được các nguồn tài liệu phù hợp để
tìm hiểu về các biện pháp bảo vệ và phương thức khai thác tài nguyên rừng.

3. Phẩm chất
-

Chăm chỉ: HS chuẩn bị bài trước khi đến lớp, hăng say tìm tòi kiến thức bên
ngoài để mở rộng hiểu biết và thường xuyên xem lại kiến thức bài cũ.

-

Trách nhiệm: Có ý thức vận dụng kiến thức về bảo vệ và khai thác tài
nguyên rừng vào thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả của việc bảo vệ và khai
thác tài nguyên rừng.

-

Trung thực: HS thật thà, ngay thẳng trong việc đánh giá và tự đánh giá; HS
mạnh dạn nói lên ý tưởng, suy nghĩ của mình.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên

-

Giáo án, SGK, SGV, SBT Công nghệ Lâm nghiệp – Thủy sản – Cánh diều.

-

Máy tính, máy chiếu (nếu có).

-

Tranh ảnh, tài liệu, video về các biện pháp bảo vệ và khai thác tài nguyên
rừng ở Việt Nam và trên thế giới.

-

Phiếu học tập.

2. Đối với học sinh
-

SGK, SBT Công nghệ Lâm nghiệp – Thủy sản – Cánh diều.

-

Tìm hiểu trước thông tin phục vụ cho bài học qua SGK Công nghệ Lâm
nghiệp – Thủy sản và internet.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Giúp HS tái hiện những kiến thức, kinh nghiệm liên quan đến bài học,
đồng thời gợi mở những vấn đề mới về biện pháp bảo vệ và khai thác tài nguyên
rừng nhằm kích thích HS mong muốn tìm hiểu bài học mới.
b. Nội dung: HS xem video về các biện pháp bảo vệ và khai thác tài nguyên rừng ở
Việt Nam và trên thế giới, sau đó thực hiện các yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: HS nêu được một số thông tin về cách trồng và chăm sóc rừng.
d.Tổ chức thực hiện:
Bài 8: Bảo vệ và khai thác tài nguyên rừng.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu một số biện pháp bảo vệ tài nguyên rừng
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS sẽ nêu được một số biện pháp bảo vệ tài
nguyên rừng phổ biến ở nước ta, biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên rừng
cho người dân.
b. Nội dung: HS quan sát hình, khai thác thông tin mục 1 SGK tr.38 – 39, hoàn
thành yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về một số biện pháp bảo vệ tài nguyên rừng.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

1. Một số biện pháp bảo vệ tài

- GV yêu cầu HS quan sát Hình 8.1.

nguyên rừng

Một số biện pháp bảo vệ tài
nguyên rừng phổ biến đang
được áp dụng ở nước ta:
- Tăng cường công tác tuyên
truyền, phổ biến, giáo dục pháp
luật về bảo vệ rừng nhằm nâng
cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi kết hợp nghiên rừng cho người dân.
cứu thông tin trong mục I, trả lời câu hỏi: Nêu một số - Ngăn chặn các hành vi gây suy
biện pháp bảo vệ tài nguyên rừng phổ biến ở nước ta.

thoái rừng. Tăng cường lực

- GV tổ chức cho HS liên hệ thực tế, trả lời câu hỏi: lượng tuần tra, bảo vệ rừng
Hãy nêu một số biện pháp để nâng cao ý thức bảo vệ nhằm ngăn chặn việc chặt phá
tài nguyên rừng cho người dân.
rừng, mua bán và vận chuyển
- GV mở rộng kiến thức cho HS về tầm quan trọng của lâm sản trái phép; lấn chiếm đất
việc nâng cao ý thức cho người dân sống gần rừng rừng trái pháp luật. Kiểm soát
thông qua việc hoàn thành câu hỏi Luyện tập: Vì sao hoạt động chăn, thả gia súc, vật
cần quan tâm nâng cao ý thức về bảo vệ rừng cho nuôi tránh gây thiệt hại đến tài
đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở gần rừng?

nguyên rừng. Phòng trừ sinh vật

- GV yêu cầu HS vận dụng kiến thức đã học, liên hệ gây hại rừng.
bản thân để trả lời câu hỏi Vận dụng: Theo em, biện - Chủ động thực hiện tốt công
pháp phù hợp và hiệu quả để nâng cao ý thức bảo vệ tác phòng cháy, chữa cháy rừng.
rừng cho học sinh trung học phổ thông là gì? Vì sao?

- Duy trì và củng cố hệ thống

Bước 2: HS tiếp nhận nhận, thực hiện nhiệm vụ học các khu bảo tồn thiên nhiên góp
tập
phần bảo tồn có hiệu quả các hệ
- HS khai thác thông tin trong mục I để trả lời câu hỏi.

sinh thái rừng, tài nguyên động,

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

thực vật rừng.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- Rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trả lời:

thiện hệ thống pháp luật, cơ chế,

* Trả lời câu hỏi của GV:

chính sách liên quan đến quản

+ Biện pháp bảo vệ tài nguyên rừng (DKSP).

lí, bảo vệ và phát triển rừng

+ Để nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên rừng của nhằm bảo đảm sự đồng bộ,

người dân, cần chú trọng vào một số biện pháp sau:

thống nhất, hiệu quả, khả thi, dễ

o Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo tiếp cận.
dục pháp luật về bảo vệ rừng nhằm nâng cao ý - Tăng cường trồng cây xanh,
thức, trách nhiệm bảo vệ rừng cho người dân, đặc trồng rừng góp phần bảo vệ và
biệt người đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống gần phát triển rừng.
rừng, ven rừng, có đời sống chủ yếu dựa vào rừng.
Có thể thực hiện tuyên truyền thông qua:

 Các phương tiện thông tin đại chúng.
 Lồng ghép tuyên truyền các quy định về bảo vệ
rừng trong các buổi họp thôn, bản, các lễ hội
truyền thống và hoạt động cộng đồng ở khu dân
cư để người dân biết và thực hiện.

 Xây dựng các bảng tin, biển tuyên truyền về lợi
ích của rừng, ý nghĩa của bảo vệ rừng nơi công
cộng, hành lang đường đi.
o Chú trọng việc phát hiện, nêu gương điển hình
trong công tác bảo vệ rừng, nhằm tạo sức lan tỏa
về nhận thức và hành động cho người dân bản địa
sống gần rừng.
* Trả lời câu hỏi Luyện tập: Cần quan tâm nâng cao ý
thức về bảo vệ rừng cho đồng bào dân tộc thiểu số sinh
sống gần rừng vì đồng bào dân tộc thiểu số sống trong
và gần rừng có truyền thống phụ thuộc và rừng và đất
rừng cho sinh kế của họ như khai thác củi đáp ứng nhu
cầu chất đốt, canh tác nương rẫy để phục vụ nhu cầu
lương thực, chăn thả gia súc vào rừng,… Nếu những
hoạt động này không được kiểm soát thì rừng tiếp tục
bị suy thoái hoặc mất.
* Trả lời câu hỏi Vận dụng: Biện pháp phù hợp và
hiệu quả để nâng cao ý thức bảo vệ rừng cho học sinh
trung học phổ thông là biện pháp tuyên truyền vì biện

pháp này giúp học sinh dễ tiếp cận, hình thức khi triển
khai biện pháp thuận tiện như có thể kết hợp trong các
tiết học có nội dung liên quan, trong các hoạt động
ngoại khóa hay thông qua các phương tiện truyền
thông,…
- Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung đáp án
(nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV nhận xét, đánh giá, kết luận về một số biện pháp
bảo vệ tài nguyên rừng.
- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.
Hoạt động 2: Tìm hiểu một số phương thức khai thác rừng phổ biến
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS mô tả được một số phương thức khai thác
rừng.
b. Nội dung: HS nghiên cứu mục 2 trong SGK tr.39-41, thực hiện yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: Phiếu học tập về đặc điểm cơ bản của một số phương pháp khai thác
rừng.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN
PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

2.

Phương

thức

- GV yêu cầu HS nghiên cứu mục 2.1 trong SGK tr.39-40, trả lời khai thác rừng
câu hỏi Luyện tập:

2.1.

1. Nêu biện pháp để phục hồi lại rừng sau khai thác trắng.

trắng

Khai

thác

2. Nơi có rừng phòng hộ có được áp dụng phương thức khai thác 2.2. Khai thác dần
trắng không? Tại sao?

2.3. Khai thác chọn

- GV yêu cầu HS nghiên cứu mục 2.2 SGK trang 40, suy nghĩ và Phiếu học tập đính
trả lời câu hỏi Luyện tập: Nêu biện pháp để phục hồi lại rừng sau kèm phía dưới Hoạt
khi khai thác dần.
- GV tổ chức cho HS dựa vào kết quả nghiên cứu mục 2.3 SGK

động 2.

trang 41, hoàn thành câu hỏi Luyện tập 1: Nêu biện pháp để phục
hồi lại rừng sau khai thác chọn.
- GV cho HS tổng kết lại những thông tin chính về phương thức
khai thác rừng thông qua hoàn thành câu hỏi Luyện tập 2 SGK
trang 41 (Phiếu học tập).
PHIẾU HỌC TẬP
PHÂN BIỆT CÁC PHƯƠNG THỨC KHAI THÁC RỪNG
Một số đặc điểm cơ bản
Các phương
thức khai

Số lần khai Khoảng thời Hoàn
thác

thác rừng

cảnh

gian

khai rừng thay đổi

thác

sau khi khai
thác

Khai

thác

trắng
Khai thác dần
Khai
chọn

thác

?

?

?

3 – 4 lần

?

?

?

?

?

- GV tổ chức cho HS vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn
thông qua hoàn thành câu hỏi Vận dụng: Đối với những khu rừng
phòng hộ đủ điều kiện và được phép khai thác, cần áp dụng
phương thức khai thác nào?
Bước 2: HS tiếp nhận nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS khai thác thông tin trong mục 2 để hoàn thành yêu cầu của
GV.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện 2 – 3 HS trả lời:
* Trả lời câu hỏi Luyện tập về khai thác trắng:
1. Để phục hồi lại rừng sau khi khai thác trắng thì cần trồng lại
rừng (phương thức tái sinh nhân tạo).

2. Nơi có rừng phòng hộ không được áp dụng phương thức khai
thác trắng vì: rừng phòng hộ được sử dụng chủ yếu để bảo vệ
nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, sạt lở, lũ quét, lũ ống,
chống sa mạc hóa, hạn chế thiên tai,… Rừng phòng hộ đầu nguồn
thường phân bố ở nơi có địa hình đồi, núi và độ dốc từ 15 độ trở
lên. Do đó, những khu vực đất đồi, núi và có độ dốc cao mà không
có thảm thực vật che phủ (đất rừng bị phơi trống hoàn toàn sau
khi khai thác trắng), lượng mưa lớn rất dễ gây xói mòn và làm
thoái hóa đất, lũ quét, sạt lở đất,…
* Trả lời câu hỏi Luyện tập về khai thác dần: Để phục hồi lại
rừng sau khai thác dần có thể áp dụng tái sinh rừng tự nhiên vì
trong quá trình chặt dần vẫn giữ lại các cây mẹ có thể gieo giống.
* Trả lời câu hỏi Luyện tập về khai thác chọn: Sau khai thác
chọn, rừng có thể được phục hồi lại tái sinh tự nhiên.
* Trả lời câu hỏi Vận dụng: Cần áp dụng phương thức khai thác
chọn đối với những khu rừng phòng hộ để đảm bảo vẫn duy trì
được chức năng bảo vệ đất, chống xói mòn,… của rừng phòng hộ.
- Các nhóm HS còn lại quan sát, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, kết luận về các phương thức khai thác
rừng.
- GV chuyển sang nội dung luyện tập.
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP
PHIẾU HỌC TẬP
PHÂN BIỆT CÁC PHƯƠNG THỨC KHAI THÁC RỪNG
Các phương thức
khai thác rừng

Một số đặc điểm cơ bản
Số

lần Khoảng thời gian khai Hoàn cảnh rừng thay đổi

khai thác

Khai thác trắng

1 lần

Khai thác dần

3 – 4 lần

thác

sau khi khai thác

Trong một mùa chặt Thay đổi mạnh, đất rừng
(< 1 năm)

bị phơi trống hoàn toàn.

Trong một cấp tuổi (5

Đất rừng vẫn luôn có cây

– 10 năm)

che phủ nên hoàn cảnh
rừng

không

thay

đổi

nhiều.
Khai thác chọn

Nhiều lần

Không giới hạn thời Ít bị xáo trộn.
gian

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học trong bài.
b. Nội dung: HS nhớ lại kiến thức đã học, suy nghĩ để hoàn thành Phiếu bài tập
liên quan đến nội dung vừa học.
c. Sản phẩm: Đáp án của HS về các nội dung liên quan đến bảo vệ và khai thác
rừng.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học về bảo vệ và khai
thác tài nguyên rừng.
b. Nội dung: HS tìm hiểu thông tin liên quan đến việc bảo vệ và khai thác rừng ở
địa phương đang sống hoặc các khu vực lân cận.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về biện pháp bảo vệ, khai thác rừng ở địa phương
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ôn lại kiến thức đã học
- Hoàn thành bài tập phần Vận dụng.
- Làm bài tập Bài 8 – SBT Công nghệ Lâm nghiệp – Thủy sản 12.