Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHỦ ĐỀ E: ỨNG DỤNG TIN HỌC
E1. PHẦN MỀM MÔ PHỎNG VÀ KHÁM PHÁ TRI THỨC
BÀI 1: PHẦN MỀM MÔ PHỎNG VÀ ỨNG DỤNG
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
Trong bài học này, HS sẽ tìm hiểu:
-

Ví dụ phần mềm mô phỏng.

-

Sự mô phỏng thế giới thực nhờ máy tính có thể giúp con người khám phá tri
thức và giải quyết vấn đề.

2. Năng lực
Năng lực chung:
-

Năng lực tự chủ và tự học: Biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn,
nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.

-

Năng lực giao tiếp và hợp tác: Có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học
tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của GV.

-

Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm,
có sáng tạo khi tham gia các hoạt động tin học.

Năng lực riêng:
-

Nêu được ví dụ phần mềm mô phỏng.

-

Nhận biết được sự mô phỏng thế giới thực nhờ máy tính có thể giúp con
người khám phá tri thức và giải quyết vấn đề.

3. Phẩm chất
-

Rèn luyện đức tính chăm chỉ, sáng tạo và trách nhiệm.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
-

SGK, SGV, SBT Tin học 9.

-

Máy tính, máy chiếu.

1

-

Hình ảnh liên quan đến bài học.

2. Đối với học sinh
-

SGK, SBT Tin học 9.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: HS nêu được tên một số phần mềm mô phỏng đã biết.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS cho câu hỏi mở đầu.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS:
Hãy tìm trên Internet với từ khóa “phần mềm mô phỏng để dạy và học” rồi cho
biết:
1) Em đã tìm được những phần mềm mô phỏng nào?
2) Em đã từng dùng phần mềm nào được đề cập đến trong các kết quả đó?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS lắng nghe, thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1 HS lên thực hiện tìm trên Internet với từ khóa “phần mềm mô
phỏng để dạy và học” trước lớp và trả lời.
Gợi ý đáp án:
1) Em tìm được các phần mềm:
+ Solar System 3D Simulator: phần mềm mô phỏng chuyển động của các hành tinh
trong Hệ Mặt Trời.
+ GeoGebra: phần mềm sử dụng trong dạy và học Toán, Vật lí.
+ PhET Interaction Simulations: phần mềm mô phỏng về các chủ đề khác nhau
gồm Vật lí, Hóa học, Toán, Khoa học Trái Đất và Sinh học.
+ Labster: là một phỏng thí nghiệm ảo cho phép thực hiện các thí nghiệm ảo về
Vật lí, Hóa học và Sinh học.
+…
- Các HS khác lắng nghe và nhận xét.

2

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét và chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Phần mềm mô phỏng được phát triển nhằm tạo ra
mô hình giả lập thế giới thực trên máy tính để thử nghiệm, nghiên cứu, khám phá
đối tượng trong các điều kiện khác nhau. Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một số phần
mềm mô phỏng dùng trong dạy và học ở bài học hôm nay – Bài 1: Phần mềm mô
phỏng và ứng dụng.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu một số phần mềm mô phỏng dùng trong dạy và học
a. Mục tiêu: Trình bày được ví dụ phần mềm mô phỏng, lợi ích của phần mềm mô
phỏng.
b. Nội dung: HS làm việc nhóm, đọc nội dung trong SGK, phát biểu, thảo luận
trước lớp về nội dung phần mềm mô phỏng.
c. Sản phẩm học tập: Trình bày được nội dung chính về mục đích phát triển phần
mềm mô phỏng, ví dụ về phần mềm mô phỏng, lợi ích của phần mềm mô phỏng.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
1. Một số phần mềm mô

- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm đôi, nghiên phỏng dùng trong dạy và
cứu SGK và trả lời nội dung Hoạt động (SGK – học
tr23)

-

Solar

System

2D

Hình 1 từ trang web của PhET Interactive Simulator là phần mềm mô
Simulations là giao diện của thí nghiệm ảo trong phỏng chuyển động của các
Vật lí về thấu kính. Theo em, các thanh trượt dùng hành tinh trong Hệ Mặt
để làm gì?

Trời.
- GeoGebra là một phần
mềm thường được sử dụng
trong dạy và học Toán, Vật
lí. GeoGebra có thể vẽ các
hình trong hình học, các
quỹ đạo chuyển động hay
3

tạo ra các thí nghiệm ảo.
-

PhET

Simulations

Interaction
chứa

nhiều

phần mềm mô phỏng về
các chủ đề khác nhau bao
gồm Vật lí, Hóa học, Toán,

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, nghiên cứu Khoa học Trái Đất và Sinh
SGK và trả lời câu hỏi: Nêu những hiểu biết của học.

em về phần mềm Solar System 2D Simulator, - Labster là một phòng thí
GeoGebra, PhET Interaction Simulations, Labster. nghiệm ảo chạy trên hệ
- Sau khi HS trả lời, GV kết luận về một số mô điều hành Android cho
phỏng dùng trong dạy và học.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

phép thực hiện các thí
nghiệm ảo về Vật lí, Hóa

- HS thảo luận nhóm thực hiện nhiệm vụ được học và Sinh học.
giao.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi.
*Trả lời Hoạt động (SGK – tr23)
- Các thanh trượt dùng để điều chỉnh số đo các chỉ
số Bán kính cong, Chiết suất, Đường kính,…
- Các HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ
học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chốt kiến thức về nội
dung Một số phần mềm mô phỏng dùng trong dạy
và học.
- GV chuyển sang hoạt động Sử dụng phần mềm
mô phỏng để khám phá tri thức và giải quyết vấn
đề.

4

Hoạt động 2: Tìm hiểu về sử dụng phần mềm mô phỏng để khám phá tri thức
và giải quyết vấn đề
a. Mục tiêu:
- Trình bày được những kiến thức thu nhận được từ việc khai thác một vài phần
mềm mô phỏng.
- Nhận biết được sự mô phỏng thế giới thực nhờ máy tính có thể giúp con người
khám phá tri thức và giải quyết vấn đề.
b. Nội dung: HS làm việc nhóm, đọc nội dung trong SGK, phát biểu, thảo luận
trước lớp về nội dung sử dụng phần mềm mô phỏng để khám phá tri thức và giải
quyết vấn đề.
c. Sản phẩm học tập: HS nêu được việc khám phá tri thức và giải quyết vấn đề
nhờ sử dụng phần mềm mô phỏng.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
2. Sử dụng phần mềm mô

- GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK và trả lời câu phỏng để khám phá tri thức
hỏi: Tại sao việc sử dụng phần mềm mô phỏng và giải quyết vấn đề
có thể giúp HS học tập nói riêng và giúp con - Phần mềm mô phỏng dùng
người khám phá tri thức, giải quyết vấn đề nói để mô phỏng sự việc diễn ra
chung?

trong thực tế, thực hiện các

- GV yêu cầu HS đọc nội dung Ví dụ (SGK – tính toán theo thuật toán dựa
tr25) để tìm hiểu về phần mềm PhET trên tri thức chuyên gia và
Interaction Simulations và phần mềm SimAEN.

xuất ra các thông tin người

- Sau khi HS trả lời, GV kết luận về nội dung sử dùng quan tâm dưới dạng hình
dụng phần mềm mô phỏng để khám phá tri thức ảnh, đồ họa, biểu đồ, đô thị, số
và giải quyết vấn đề.

liệu.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Khi chạy phần mềm mô

- HS thảo luận nhóm thực hiện nhiệm vụ được phỏng, người sử dụng cung
giao.

cấp các tham số đầu vào khác

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần nhau để biết sự việc sẽ diễn
thiết.

biến như thế nào tùy theo mỗi
5

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo đầu vào cụ thể.
luận

- Có thể dùng các phần mềm

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi.

chuyên dụng để làm ra các mô

- Các HS khác nhận xét, bổ sung.

phỏng. Có thể dùng ngôn ngữ

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm lập trình để tạo phần mềm mô
vụ học tập

phỏng.

- GV đánh giá, nhận xét, chốt kiến thức về nội
dung Sử dụng phần mềm mô phỏng để khám
phá tri thức và giải quyết vấn đề.
- GV chuyển sang hoạt động Luyện tập.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức về phần mềm mô phỏng
và ứng dụng.
b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ; HS trả lời câu hỏi trắc nghiệm và tự luận liên quan
đến nội dung bài học.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS cho các câu hỏi trắc nghiệm và tự luận.
d. Tổ chức hoạt động:
Nhiệm vụ 1: Khoanh tròn vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV nêu yêu cầu: Khoanh tròn vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng
Câu 1: Phần mềm trực tuyến https://phet.colorado.edu không có các mô phỏng về
chủ đề nào?
A. Vật lí.
B. Khoa học Trái Đất.
C. Địa lí.
D. Hoá học.
Câu 2. Phần mềm nào sau đây có chứa nhiều phần mềm mô phỏng về các chủ đề
khác nhau bao gồm Vật lí, Hóa học, Toán, Khoa học Trái Đất, Sinh học?
A. Solar System 3D Simulator.
B. GeoGebra.
C. Labster.

6

D. PhET Interaction Simualations.
Câu 3. Phát biểu nào sau đây đúng?
A. Các phần mềm mô phỏng có chất lượng giống nhau.
B. Phần mềm mô phỏng giúp người sử dụng nghiên cứu những nội dung thực hành
một cách trực quan, sinh động bằng cách tương tác với phần mềm.
C. Phần mềm mô phỏng được phát triển nhằm tạo ra mô hình giả lập thế giới thực
trên máy tính.
D. Trang web PhET có các ứng dụng mô phỏng để chẩn đoán hình ảnh, mô hình
hóa bệnh lí, thử nghiệm tác động của thuốc,…
Câu 4. Phần mềm nào sau đây cho phép mô phỏng sự lây lan của COVID-19?
A. SimTraffic.
B. OpenSim.
C. LTSpice.
D. SimAEN.
Câu 5. Labster là một phòng thí nghiệm ảo chạy trên hệ điều hành Android. Phần
mềm này thực hiện các thí nghiệm ảo về những lĩnh vực nào?
A. Vật lí, Hoá học và Sinh học.
B. Toán, Vật lí và Hoá học.
C. Toán, Hoá học và Sinh học.
D. Vật lí, Hoá học và Thiên văn học.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng kiến thức đã học và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời:
Câu 1

Câu 2

Câu 3

Câu 4

Câu 5

C

D

C

D

A

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi phần Luyện tập SGK tr.25

7

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS hoạt động cá nhân thực hiện các bài tập sau:
Bài 1. Theo em, video quay lại quá trình làm một thí nghiệm có phải là phần mềm
mô phỏng không? Vì sao?
Bài 2. Giải thích vì sao có thể nói mô phỏng thế giới thực nhờ máy tính giúp con
người khám phá tri thức và giải quyết vấn đề.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc cá nhân, dựa vào kiến thức đã học để trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày trước lớp:
Bài 1.
- Clip video quay lại là quá trình làm một thí nghiệm không phải là phần mềm mô
phỏng. Đó là vì ta không thể thiết lập các kịch bản khác nhau, quan sát diễn biến
thí nghiệm thay đổi theo từng kịch bản khác đi như thế nào để so sánh, đối chiếu.
Bài 2.
Bằng cách xây dựng mô hình số học của hệ thống các thực tế, chúng ta có thể hiểu
rõ hơn về các quy luật và quy tắc hoạt động của chúng.
- Mô phỏng cung cấp một môi trường an toàn để thử nghiệm, đo lường và dự đoán
kết quả.
- Giúp chúng ta tìm kiếm giải pháp tối ưu và tiết kiệm thời gian, tiền bạc trong quá
trình giải quyết vấn đề.
- Mô phỏng cũng mở ra cánh cửa cho việc khám phá tri thức mới và hiểu sâu hơn
về thế giới xung quanh.
-…
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: HS vận dụng được kiến thức đã học để chia sẻ những điều đã biết sau
khi sử dụng phần mềm mô phỏng.

8

b. Nội dung: HS vận dụng kiến thức đã học, kiến thức thực tế để trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Sản phẩm của HS trong phần Vận dụng và Câu hỏi tự kiểm
tra SGK tr.25.
d. Tổ chức hoạt động:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm, thực hiện nội dung
+ Vận dụng (SGK – tr25)
Em hãy tải về và cài đặt phần mềm GeoGebra, sau đó dùng phần mềm này để vẽ
một số hình ảnh quen thuộc trong hình học.
+ Câu hỏi tự kiểm tra (SGK – tr25):
Câu 1. Em hãy kể tên và nêu tính năng của một số phần mềm mô phỏng nói đến
trong bài học.
Câu 2. Phần mềm mô phỏng nào thường được sử dụng trong dạy và học Toán, Vật
lí?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận nhóm và vận dụng kiến thức đã học, kiến thức thực tế để thực hiện
nhiệm vụ được giao.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời 1 - 2 HS lên thực hiện các thao tác theo yêu cầu của bài tập
*Trả lời Vận dụng (SGK – tr25)
(GV yêu cầu HS tự vẽ các hình đa giác đã học).
*Trả lời Câu hỏi tự kiểm tra (SGK – tr25)
Câu 1. Ví dụ:
- Solar System 3D Simulator là một phần mềm mô phỏng dùng trong dạy và học.
Solar System 3D Simulator mô phỏng chuyển động của các hành tinh trong Hệ Mặt
Trời.
- GeoGbra là một phần mềm mô phỏng dùng trong dạy và học. GeoGebra có thể
vẽ các hình trong hình học, các quỹ đạo chuyển động hay tạo ra các thí nghiệm ảo,
như: dao động con lắc, chuyển động lăn trên mặt phẳng nghiêng,…

9

Câu 2. Phần mềm mô phỏng thường được sử dụng trong dạy và học Toán, Vật lí:
GeoGbra, PhET,…
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết thúc tiết học.
E. HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
-

Ôn lại kiến thức đã học.

-

Làm bài tập Bài 1 trong Sách bài tập Tin học 9.

-

Đọc và tìm hiểu trước Bài 2: Thực hành sử dụng phần mềm mô phỏng.

10