PHÒNG GD & ĐT
TRƯỜNG

SÁNG
KIẾN
KINH
NGHIỆM
, GIẢI
PHÁP

KHƠI NGUỒN HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH THÔNG QUA
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN LỚP 8
(PHÂN MÔN VẬT LÍ)

Lĩnh vực/ Môn: Khoa học tự nhiên
Cấp học: THCS
Tên tác giả:
Đơn vị công tác:
Chức vụ: Giáo Viên

NĂM HỌC 20.. - 20..

MỤC LỤC
TRANG
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích của đề tài
3. Tính mới và kết quả đạt được của đề tài
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
PHẦN II: NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
1.1. Khái niệm quá trình dạy học
1.2. Hứng thú và vai trò của hứng thú trong dạy học
1.3. Hoạt động khởi động trong dạy học
1.4. Một số lưu ý khi thực hiện hoạt động khởi động
2. Cơ sở thực tiễn
2.1. Thực trạng chung
2.2. Đối với giáo viên
2.2. Đối với học sinh
3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
3.1. Hoạt động khởi động bằng trò chơi, hoạt động vui chơi
3.2. Hoạt động khởi động bằng tình huống thực tiễn
3.3. Hoạt động khởi động bằng thí nghiệm, thực hành
3.4. Hoạt động khởi động bằng câu đố, rebus
3.5. Hoạt động khởi động bằng câu chuyện khoa học
3.6. Hoạt động khởi động bằng hiện vật
3.7. Hoạt động khởi động bằng trí tuệ nhân tạo
4. Hiệu quả của sáng kiến
4.1. Đánh giá cách thức tiến trình thực hiện biện pháp
4.2 Kết quả cụ thể
4.3. Phạm vi áp dụng nhân rộng
PHẦN III: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
2. Kiến nghị

1
2
2
3
4
4
5
7
10
11
11
12
14
16
16
21
24
26
29
33
36
39
39
40
42
44
44

STT

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
Ý nghĩa

1

THCS

Trung học Cơ sở

2

KHTN

Khoa học Tự nhiên

3

HS

Học sinh

4

GV

Giáo viên

5

NL

Năng lực

6

PP

Phương pháp

7

TB

Trung bình

1/46
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Theo báo cáo chính trị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI:“Đổi mới
chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra
theo hướng hiện đại; nâng cao chất lượng toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo
dục lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng
lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã
hội”. Văn Kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII tiếp tục khẳng định “giáo
dục là quốc sách hàng đầu, phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân
trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ
yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất
người học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn. Phát triển giáo dục
và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội”.
Một trong những sự đổi mới giáo dục là đổi mới về phương pháp dạy học
theo hướng hoạt động hóa người học, trong quá trình tổ chức hoạt động lĩnh hội
tri thức thì lấy học sinh làm trung tâm. Theo hướng này giáo viên đóng vai trò
tổ chức và điều khiển học sinh chiếm lĩnh tri thức, tự lực hoạt động tìm tòi để
dành kiến thức mới. Trong sự đổi mới này không phải chúng ta loại bỏ phương
pháp truyền thống mà cần tìm ra những yếu tố tích cực, sáng tạo trong từng
phương pháp. Để thừa kế và phát huy phương pháp đó cần sử dụng một cách
linh hoạt các phương pháp dạy học phù hợp như thuyết trình, đàm thoại, hoạt
động nhóm, nêu vấn đề, nghiên cứu kết hợp tiến hành thí nghiệm…
Năm học 2023 - 2024 là năm thứ hai triển khai đổi mới giáo dục ở bậc
trung học cơ sở, trong đó có dạy theo chương trình mới đối với lớp 6, lớp 7 và
lớp 8. Chương trình giáo dục phổ thông mới được cho là kế thừa các nguyên lý
giáo dục nền tảng của chương trình giáo dục hiện hành bao gồm "học đi đôi với
hành", "lý luận gắn liền với thực tiễn", "giáo dục ở nhà trường kết hợp với giáo
dục ở gia đình và xã hội". Khi nói đến môn Khoa học tự nhiên hầu hết các em
học sinh với suy nghĩ rằng đó là môn học khó, đòi hỏi nhiều tư duy nên học
sinh thường dễ lơ là và bỏ qua môn học này. Nhiều giáo viên còn chưa chú
trọng đến việc tiếp thu, vận dụng kiến thức của học sinh cũng như chưa chỉ ra
cho người học con đường tích cực, chủ động để tiếp nhận kiến thức, có những
tiết dạy giống như những giờ diễn thuyết và không ít học sinh còn tỏ ra thờ ơ
với việc học tập bộ môn này.
Thông thường, mỗi bài học được thiết kế thành các hoạt động nối tiếp
nhau, đó là: Hoạt động khởi động; Hoạt động hình thành kiến thức; Hoạt động
luyện tập; Hoạt động vận dụng/tìm tòi, mở rộng. Trước yêu cầu đổi mới

2/46
phương pháp giáo dục hiện nay, tất yếu giáo viên cần coi trọng hoạt động khởi
động sao cho tạo được ấn tượng đầu tiên tốt đẹp nhất giúp học sinh chủ động,
tự tin khám phá kiến thức. Một hoạt động khởi động hiệu quả sẽ có tác dụng
tích cực trong việc kích thích trí tò mò, khơi dậy hứng thú của học sinh, tạo tâm
thế và định hướng nội dung học tập cho các em. Từ đó các em yêu thích môn
học hơn, đồng thời chất lượng bộ môn được nâng cao hơn. Hoạt động khởi
động là hoạt động đầu tiên của bài học, có vai trò quan trọng trong việc thu hút
sự chú ý, kích thích hứng thú học tập của học sinh, tạo tiền đề cho việc hình
thành kiến thức mới. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hoạt động khởi động trong dạy
học môn Khoa học tự nhiên hiện nay còn nhiều hạn chế, chủ yếu tập trung vào
các hình thức như: đặt câu hỏi gợi mở, câu hỏi vấn đáp, cho học sinh quan sát
thí nghiệm, hình ảnh, phát hiện kiến thức mới qua vấn đề có liên quan. Những
hình thức này tuy đã phát huy được một số tác dụng nhất định, nhưng chưa thực
sự đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay.
Với những lí do trên nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng dạy học,
giúp học sinh có hứng thú khi học và lựa chọn các phân môn của môn học Khoa
học tự nhiên là môn định hướng nghề nghiệp trong tương lai tôi đã nghiên cứu
và thực hiện đề tài “Khơi nguồn hứng thú học tập cho học sinh thông qua
hoạt động khởi động môn Khoa học tự nhiên lớp 8 phân môn Vật lí”. Hy
vọng đề tài sẽ góp một phần nhỏ là nguồn tài liệu có ích giúp các thầy cô và các
bạn đọc tham khảo và vận dụng vào quá trình dạy học môn Khoa học tự nhiên ở
các trường trung học cơ sở.
2. Mục đích của đề tài
Một hoạt động khởi động hiệu quả sẽ có tác dụng tích cực trong việc kích
thích trí tò mò, khơi dậy hứng thú của học sinh trong học tập, tạo tâm thế và
định hướng nội dung học tập cho các em. Từ đó các em yêu thích môn học hơn,
đồng thời chất lượng bộ môn được nâng cao hơn.
Việc tổ chức hoạt động khởi động cho học sinh trong học dạy môn Khoa
học tự nhiên phân môn Vật lí nhằm xây dựng một số biện pháp tổ chức hoạt
động khởi động tạo hứng thú cho học sinh trong dạy môn Khoa học tự nhiên từ
đó nâng cao chất lượng dạy học bộ môn, cung cấp cho giáo viên nguồn tài liệu
giảng dạy đa dạng, hiệu quả.
3. Tính mới và kết quả đạt được của đề tài
Đề tài này được tôi thực hiện trong thực tế giảng dạy tại đơn vị tôi đang
công tác, tính mới của đề tài trong điều kiện thực tế của ngành và địa phương
được thể hiện qua các khía cạnh sau:

3/46
- Phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục: Đề tài bám sát mục tiêu và yêu
cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, đặc biệt trong việc phát triển
năng lực và phẩm chất của học sinh. Hoạt động khởi động không chỉ tạo hứng
thú mà còn là một phần quan trọng để kích hoạt tư duy, kết nối kiến thức cũ với
nội dung mới, giúp học sinh học tập tích cực hơn.
- Sáng tạo trong thiết kế hoạt động khởi động: Đề tài tập trung xây dựng
các hoạt động khởi động đa dạng, phong phú về hình thức, nội dung, và phương
pháp. Các hoạt động được thiết kế không chỉ đơn thuần là trò chơi mà còn lồng
ghép kiến thức khoa học tự nhiên, thí nghiệm nhỏ, câu đố tư duy, hoặc sử dụng
công nghệ hiện đại, qua đó khơi dậy sự tò mò, hứng thú của học sinh lớp 8.
- Tăng tính ứng dụng thực tiễn: Các hoạt động được thiết kế phù hợp với
điều kiện thực tế của các trường trung học cơ sở tại địa phương, nơi có sự khác
biệt về cơ sở vật chất và năng lực học sinh. Đề tài cũng đề xuất các biện pháp
linh hoạt giúp giáo viên dễ dàng áp dụng mà không đòi hỏi quá nhiều tài
nguyên hoặc thời gian chuẩn bị.
- Góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Khoa học tự nhiên: Ở địa
phương, môn Khoa học tự nhiên lớp 8 theo chương trình mới còn gặp khó khăn
trong việc triển khai do giáo viên và học sinh chưa quen với các phương pháp
dạy học đổi mới. Đề tài giúp cải thiện hiệu quả giảng dạy thông qua việc nâng
cao hứng thú học tập, tăng tính tương tác, và phát triển năng lực tự chủ, sáng
tạo của học sinh.
- Đáp ứng điều kiện địa phương: Đối với các trường học tại địa phương,
đặc biệt là các khu vực còn hạn chế về trang thiết bị, các hoạt động khởi động
được đề xuất mang tính đơn giản, dễ tổ chức nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả. Đây
là một giải pháp thực tế, phù hợp với điều kiện giảng dạy hiện tại của ngành
giáo dục ở địa phương.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu là nội dung kiến thức, một số cách tổ chức hoạt
động khởi động môn Khoa học tự nhiên và hoạt động dạy và học của giáo viên,
học sinh với phần khởi động môn Khoa học tự nhiên.
- Trong thời gian và điều kiện có hạn, sáng kiến này tôi chủ yếu tập trung
ở khối lớp 8 vì đây là khối tôi đảm nhiệm chính trong công tác tại trường năm
học này. Thực nghiệm tại trường THCS thị trấn Yên Viên huyện Gia Lâm.
- Thời gian thực hiện: Từ năm học 2023-2024 đến năm học 2024-2025.

4/46
PHẦN II: NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
1.1. Khái niệm quá trình dạy học
Quá trình dạy và học là sự tương tác có chủ đích giữa giáo viên và học
sinh, được thay đổi một cách có trình tự nhằm thực hiện các nhiệm vụ giáo
dưỡng, giáo dục cộng sản chủ nghĩa và phát triển nhân cách cho học sinh. Đây
là chuỗi liên tiếp các hành động của người dạy và người học, đan xen và tương
tác với nhau trong một không gian và thời gian nhất định, nhằm hoàn thành các
nhiệm vụ dạy học. Quá trình dạy và học là một tổng thể bao gồm ba thành phần
không thể thiếu và có quan hệ mật thiết với nhau: môn học, việc dạy và việc
học. Trong môi trường nhà trường, hoạt động dạy học luôn giữ vị trí trung tâm
vì chiếm phần lớn thời gian và khối lượng công việc của nhà trường. Hoạt động
này quyết định đến việc thực hiện các mục tiêu của năm học.
Hoạt động dạy học diễn ra theo một quá trình nhất định, được gọi là quá
trình dạy học, bao gồm hoạt động dạy của người giáo viên và hoạt động học của
học sinh. Đây là toàn bộ các hoạt động của giáo viên và học sinh, do giáo viên
hướng dẫn nhằm giúp học sinh nắm vững hệ thống kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo
và từ đó phát triển năng lực nhận thức, năng lực hành động, cũng như hình
thành cơ sở thế giới quan khoa học. Như vậy, hoạt động dạy học có sự điều
chỉnh sư phạm của giáo viên để giúp học sinh tiếp thu nhanh chóng và hiệu quả
những tri thức cần đạt được. Tuy nhiên, chất lượng của hoạt động dạy học phụ
thuộc vào chính sự học tập của học sinh, mọi tác động của người dạy chỉ là tác
động bên ngoài. Các yếu tố trong cấu trúc của hoạt động dạy học tồn tại trong
mối quan hệ tương tác và thống nhất với nhau.
Hoạt động dạy học bao gồm việc giảng dạy của giáo viên và việc học của
học sinh, có sự thống nhất biện chứng và được thực hiện trong nhà trường
thông qua sự tương tác xã hội và sự hợp tác giữa dạy và học. Dạy là công việc
của giáo viên, bao gồm các hoạt động như tổ chức, thiết kế, chỉ đạo, điều khiển
việc tiếp thu kiến thức, hình thành hệ thống kỹ năng, kỹ xảo, và hướng dẫn học
sinh cách thức và phương pháp lĩnh hội kiến thức. Bản chất của hoạt động dạy
là quá trình tổ chức cho học sinh nhận thức, giúp học sinh chiếm lĩnh tri thức,
hình thành và phát triển nhân cách toàn diện. Để dạy tốt, giáo viên cần xuất
phát từ các khái niệm khoa học, xây dựng quy trình dạy học, tổ chức tối ưu các
hoạt động và đảm bảo tính phản hồi thường xuyên và liên tục trong quá trình
giảng dạy.
Học là hoạt động của học sinh nhằm thu nhận tri thức; bản chất của hoạt
động học là quá trình lĩnh hội kiến thức một cách chủ động, sáng tạo và tích cực

5/46
dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Thực chất, quá trình dạy học là quá trình nhận
thức độc đáo của học sinh và tuân theo quy luật nhận thức chung của loài
người, từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, và từ tư duy trừu tượng
đến thực tiễn, đây là con đường biện chứng của nhận thức chân lý. Vì vậy, các
yếu tố trực quan như sự vật, hiện tượng thực tế, mô hình, tranh vẽ, và ngôn ngữ
giàu hình tượng của giáo viên giúp học sinh xây dựng biểu tượng về chúng. Từ
những tài liệu cảm tính này và qua quá trình tư duy của học sinh, các em có thể
hình thành các khái niệm khoa học.
1.2. Hứng thú và vai trò của hứng thú trong dạy học
a. Khái niệm hứng thú 
Hứng thú là một thuộc tính tâm lý của nhân cách, là một hiện tượng tâm
lý phức tạp được thể hiện phổ biến trong cuộc sống của mỗi cá nhân. Hứng thú
là thái độ đặc biệt của cá nhân con người với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa
đối với cuộc sống, vừa có khả năng mang lại khoái cảm cho cá nhân trong quá
trình hoạt động.
Khi con người có hứng thú về điều gì đó, thì cái đó bao giờ cũng được
con người ý thức, ta hiểu ý nghĩa của nó đối với cuộc sống của ta. Khi đó xuất
hiện ở bản thân mình một tình cảm đặc biệt đối với nó, do đó hứng thú lôi cuốn
hấp dẫn chúng ta về phía đối tượng và cũng tạo ra tâm lý khát khao tiếp xúc đi
sâu vào nó. Hứng thú là một thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng, thể
hiện ở sự chú ý tới đối tượng, khao khát đi sâu nhận thức đối tượng trong
sự thích thú được thỏa mãn với đối tượng. 
b. Đặc điểm của hứng thú
Bình thường con người chỉ hứng thú với những cái mới, chưa được khám
phá. Còn những điều đã biết nếu không biết cách đưa nó vào một vị trí khác,
thổi vào thêm một điều mới lạ, tích cực hơn thì sẽ không tạo được hứng thú.
Tuy nhiên thực tế cho thấy không phải cái mới nào cũng tạo được hứng thú. Chỉ
khi nào con người thấy được cái mới, cái phong phú, tính sáng tạo và triển vọng
trong hoạt động của mình thì mới có thể hình thành những hứng thú vững chắc
được. 
Hứng thú của mỗi cá nhân hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng lĩnh hội tri
thức ttrong thời đại đó. Hứng thú phụ thuộc vào đặc điểm của đối tượng và
phẩm chất nhân cách. Nghĩa là sự liên hệ qua lại giữa chủ thể và khách thể,
giữa yêu cầu của đối tượng với yêu cầu của chủ thể tồn tại ở mức độ tương ứng.
Mối quan hệ này có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành những hứng thú ở
từng người, từng lứa tuổi. Ví dụ, nếu đối tượng gây cảm xúc cho học sinh tiểu
học chủ yếu là những sự vật, hình ảnh… cụ thể, thì hứng thú của học sinh

6/46
THCS và THPT đa dạng và rộng hơn, học sinh có thể hứng thú với khoa học kỹ
thuật, thể thao, chính trị - xã hội. Hứng thú sẽ luôn bền vững và phong phú nếu
nó thường xuyên thức tỉnh sự chú ý và ý nghĩa của mỗi cá nhân và ngược lại
tính hay thay đổi hứng thú sẽ nói lên phong cách sống chưa được xác định của
một người nào đó. 
c. Sự hình thành hứng thú 
Sự hình thành hứng thú có thể được diễn ra theo 2 con đường: tự phát và
tự giác. Có thể bắt đầu từ sự hấp dẫn của đối tượng làm nảy sinh thái độ cảm
xúc tích cực của chủ thể. Do những cảm xúc này mà chủ thể đi sâu nhận thức
đối tượng, hiểu rõ đối tượng mà hình thành hứng thú. Ngược lại, có thể bắt đầu
từ việc hiểu rõ tầm quan trọng của đối tượng mà đi sâu nhận thức đối tượng đó,
và càng hiểu rõ đối tượng càng cảm thấy hứng thú. Theo nhận xét của A.G.
Côvaliôp “Hứng thú có thể được hình thành một cách tự phát vì không có ý
thức, do sự vật hấp dẫn về tình cảm, sau đó mới dẫn đến nhận thức của đối
tượng đó. Quá trình hình thành hứng thú có thể theo hướng ngược lại. Từ chỗ
có ý thức về ý nghĩa của đối tượng dẫn đến chỗ bị đối tượng hấp dẫn”. Trong
hứng thú luôn có sự kết hợp giữa nhận thức, xúc cảm để dẫn đến tính tích cực
của hành vi là quá trình vận động và phát triển của hứng thú. 
d. Vai trò của hứng thú trong học tập môn Khoa học tự nhiên
Hứng thú học tập là một phần của hứng thú nhận thức. Hứng thú nhận
thức là một hiện tượng tâm lý diễn ra trong quá trình con người diễn ra hoạt
động nhận thức. Hứng thú nhận thức là khuynh hướng lựa chọn của cá nhân
nhằm vào việc nhận thức một đối tượng về mặt nội dung, quá trình hoạt động
của nó. Hứng thú nhận thức làm cho cá nhân con người không chỉ dừng lại ở
những đặc điểm bên ngoài của đối tượng mà còn muốn đi sâu vào cái bản chất
bên trong của đối tượng. Hứng thú học tập quan hệ chặt chẽ với tính thích tìm
tòi khám phá, ham học hỏi của cá nhân. Hứng thú là nguồn kích thích có tác
động mạnh mẽ tính tích cực của mỗi cá nhân nên khi học sinh có hứng thú học
tập thì trong quá trình học tập học sinh sẽ tích cực học hơn và hoạt động học
diễn ra hiệu quả hơn. Thái độ học tập tích cực được thể hiện ở việc học sinh sẽ
tiến hành nhiều các hình thức học tập để lĩnh hội tri thức và học tập với niềm
say mê mà quên đi mệt mỏi. 
Hứng thú làm con người đam mê hành động, làm tăng sự tích cực và tính
hiệu quả của hoạt động nhận thức, làm tăng sức mạnh của hành động. Vì thế
cùng với nhu cầu hứng thú là một trong những hệ thống động lực của nhân
cách. 

7/46
Trong bất kỳ hoạt động nào của cuộc sống, tạo được hứng thú là điều cực
kỳ quan trọng, nó là động lực cho các em say sưa với hoạt động của mình, đặc
biệt là học tập. Cũng như các môn học khác thì đối với môn Khoa học tự nhiên
cũng vậy, có hứng thú các em sẽ có tinh thần hăng hái học bài, tìm tòi, khám
phá môn học, không cảm thấy môn học khô khan, khó hiểu, xa rời thực tế và
học tập một cách gượng ép, đối phó nữa. Từ đó tạo niềm say mê hào hứng học
tập, làm cho các em nhận thức đúng đắn vai trò của môn Khoa học tự nhiên
trong cuộc sống. Hứng thú học tập môn Khoa học tự nhiên còn tạo ra những
tình cảm tích cực ở học sinh trong quá trình học tập. Nó tạo ra sự đam mê khi
tiếp nhận tri thức trong quá trình học tập. Đây chính là động lực thúc đẩy các
em tìm tòi, sáng tạo trong học tập Khoa học tự nhiên. Vì vậy, hứng thú học tập
Khoa học tự nhiên tác động đến hiệu quả của quá trình dạy học môn Khoa học
tự nhiên. Hứng thú học tập môn Khoa học tự nhiên tác động đến học sinh cả
trong và ngoài giờ lên lớp, kích thích họ tìm kiếm tri thức từ nhiều nguồn tài
liệu tham khảo để thỏa mãn nhu cầu nhận thức, đồng thời suy nghĩ tìm ra nhiều
hình thức học tập phù hợp, hiệu quả với bản thân hơn. Chính vì vậy, hình thành
và phát triển hứng thú học tập cho học sinh trong quá trình dạy học là mục
tiêu quan trọng mà mỗi giáo viên nhằm hướng tới nâng cao chất lượng dạy học
trong nhà trường.
1.3. Hoạt động khởi động trong dạy học
a. Khái niệm về hoạt động khởi động trong dạy học
Hoạt động khởi động là phần mở đầu cho tiến trình dạy học, thường diễn
ra trong vài phút đầu tiên của tiết học. Dù chỉ chiếm một thời lượng ngắn,
nhưng hoạt động này đóng vai trò vô cùng quan trọng, tạo nền tảng cho quá
trình tiếp thu kiến thức hiệu quả của học sinh. Mục đích chính của hoạt động
khởi động:
- Gây hứng thú và thu hút sự chú ý của học sinh: Khơi gợi sự tò mò và
ham muốn khám phá kiến thức mới, tạo ra bầu không khí học tập sôi nổi và tích
cực, giúp học sinh tập trung cao độ và sẵn sàng tiếp thu bài học.
- Kích hoạt vốn kiến thức và kỹ năng liên quan: Giúp học sinh ôn lại kiến
thức đã học, tạo sự kết nối với kiến thức mới, và khơi dậy những trải nghiệm,
kinh nghiệm liên quan đến chủ đề bài học, tạo nền tảng vững chắc cho việc tiếp
thu nội dung mới.
- Chuẩn bị tâm thế cho học sinh: Giúp học sinh chuyển đổi từ trạng thái
của hoạt động trước sang trạng thái học tập, tạo ra tâm lý thoải mái, tự tin và
sẵn sàng tham gia vào các hoạt động tiếp theo, góp phần hình thành thói quen
học tập tích cực.

8/46
Hoạt động khởi động là một yếu tố quan trọng trong quá trình dạy học,
đóng vai trò thiết yếu trong việc thu hút sự chú ý, khơi gợi hứng thú và chuẩn bị
tâm thế cho học sinh tiếp thu kiến thức hiệu quả. Việc thiết kế và tổ chức các
hoạt động khởi động một cách sáng tạo và phù hợp sẽ góp phần nâng cao chất
lượng dạy học và tạo hứng thú cho học sinh trong suốt quá trình học tập.
b. Quy trình xây dựng hoạt động khởi động trong dạy học
Để xây dựng hoạt động khởi động trong dạy học hiệu quả, cần lưu ý đến
một số yếu tố quan trọng. Trước hết, tính phù hợp của hoạt động phải được đảm
bảo. Hoạt động khởi động cần phải phù hợp với nội dung bài học, trình độ của
học sinh, và thời lượng cho phép. Mục đích là để giúp học sinh bắt đầu tiết học
một cách thuận lợi và tạo nền tảng cho quá trình tiếp thu kiến thức. Tiếp theo,
tính đa dạng cũng là một yếu tố cần được chú trọng. Để tạo sự hứng thú và kích
thích tư duy sáng tạo của học sinh, giáo viên nên sử dụng nhiều hình thức khác
nhau như trò chơi, câu đố, hình ảnh, video, âm nhạc,... Điều này không chỉ giúp
tăng cường sự tập trung mà còn làm cho bài học trở nên phong phú hơn. Cuối
cùng, hoạt động khởi động cần có tính kết nối. Sự liên kết logic giữa hoạt động
khởi động và nội dung bài học chính sẽ giúp học sinh dễ dàng liên hệ kiến thức
cũ với kiến thức mới, từ đó tiếp thu bài học một cách hiệu quả hơn. Quy trình
xây dựng hoạt động khởi động:
- Bước 1: Xác định mục tiêu. Giáo viên cần xác định rõ ràng mục tiêu
của hoạt động khởi động, tập trung vào việc tạo hứng thú và thu hút sự chú ý
của học sinh đối với chủ đề của bài học. Đồng thời, hoạt động cần kích hoạt
kiến thức và kỹ năng liên quan đã học, nhằm tạo sự kết nối logic với nội dung
mới sẽ được trình bày. Ngoài ra, mục tiêu của hoạt động khởi động còn bao
gồm việc chuẩn bị tâm thế cho học sinh, giúp các em có tâm lý thoải mái và tự
tin, sẵn sàng tham gia vào quá trình học tập một cách tích cực. Việc xác định
mục tiêu cụ thể sẽ là cơ sở để giáo viên lựa chọn và xây dựng nội dung phù
hợp, đảm bảo tính hiệu quả và tính liên kết chặt chẽ với bài học chính.
- Bước 2: Lựa chọn hình thức phù hợp. Dựa trên nội dung bài học, trình
độ của học sinh và thời lượng cho phép, giáo viên cần lựa chọn hình thức khởi
động sao cho phù hợp và hiệu quả nhất. Một số hình thức phổ biến bao gồm trò
chơi đơn giản, vui nhộn để khơi gợi hứng thú và tinh thần hợp tác; câu đố kích
thích tư duy, gợi mở kiến thức và tạo sự tò mò; hình ảnh hoặc video giúp trực
quan hóa kiến thức và tạo hình dung dễ hiểu cho học sinh; hoặc âm nhạc tạo
không khí vui tươi và thoải mái phù hợp với chủ đề bài học. Việc lựa chọn đúng
hình thức sẽ giúp tạo ra một môi trường học tập tích cực và lôi cuốn.

9/46
- Bước 3: Thiết kế hoạt động. Giáo viên cần thiết kế nội dung của hoạt
động khởi động một cách chi tiết và rõ ràng, đảm bảo tính logic và bám sát mục
tiêu đã đề ra. Điều này bao gồm việc chuẩn bị kỹ lưỡng các tài liệu, dụng cụ
cần thiết để hoạt động có thể diễn ra thuận lợi. Giáo viên cũng nên lập kế hoạch
tổ chức hoạt động chi tiết, bao gồm xác định thời gian thực hiện, cách thức triển
khai và phân công nhiệm vụ cho học sinh. Thiết kế kỹ lưỡng sẽ giúp hoạt động
khởi động diễn ra suôn sẻ và đạt hiệu quả cao trong việ