PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO …
TRƯỜNG TIỂU HỌC ………..
---    ---

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG
NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN
ĐỊA LÝ 6
(Bộ sách Kết nối tri thức)

Lĩnh vực: …
Họ và tên tác giả: ….
Đơn vị: ….

Năm học: 20….- 20…

MỤC LỤC
1. MỞ ĐẦU..............................................................................................................................................1
1.1. Lý do chọn đề tài:............................................................................................................................ 1
1.2. Mục đích nghiên cứu:..................................................................................................................... 2
1.3.Đối tượng nghiên cứu:.................................................................................................................... 2
1.4. Phương pháp nghiên cứu:............................................................................................................ 2
1.5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:...................................................................... 3

2. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM............................................................................3
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:.............................................................................. 3
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:........................................4
2.2.1.Thực trạng........................................................................................................................................................................ 4
*Thuận lợi:............................................................................................................................................................................. 4
*Khó khăn:.............................................................................................................................................................................. 4
2.2.2. Nguyên nhân................................................................................................................................................................... 6
2.2.2.1. Về phía học sinh:.................................................................................................................................................. 6
2.2.2.2. Về phía giáo viên:................................................................................................................................................. 6
2.2.2.3. Về phía gia đình và xã hội:............................................................................................................................... 7

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề :................................................................... 7
2.3.1. Giải pháp:......................................................................................................................................................................... 7
2.3.2. Tổ chức thực hiện:....................................................................................................................................................... 7
2.3.2.1. Tìm địa chỉ cần tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường:........................................................................7
2.3.2.2. Khảo sát kết quả học tập học kì I và theo dõi, đánh giá kết quả việc thực hiện bảo vệ môi
trường tại trường, lớp cũng như môi trường xung quanh trong kỳ II: ..........................................................8
2.3.2.3. Vận dụng các phương pháp dạy học tích cực phối hợp với ứng dụng Công nghệ thông tin
trong hoạt động nội khóa và các hoạt động ngoại khóa, giáo dục ngoài giờ lên lớp để giáo d ục
bảo vệ môi trường:............................................................................................................................................................. 8

1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài:
Hiện nay, nói đến vấn đề môi trường luôn là đề tài nóng hổi không chỉ
đối với mỗi địa phương, mỗi quốc gia… mà nó trở thành vấn đề mang tính toàn
cầu. Sự phát triển của kinh tế - xã hội đã đem lại văn minh cho nhân loại, song
mặt trái của nó đã làm cho môi trường sống bị hủy hoại, xuống cấp trầm trọng,
những suy thoái của môi trường ngày càng đe dọa cuộc sống của loài người trên
Trái Đất. Vì lợi ích trước mắt, con người đang dần hủy hoại nó với mức độ ngày
càng nghiêm trọng hơn.
Để giải quyết tận gốc vấn đề về môi trường trước hết phải bắt đầu từ nhận
thức, trong khi hiện nay chưa có một môn học riêng nào ở Trung học cơ sở giáo
dục môi trường cho học sinh mà chủ yếu là lồng ghép, tích hợp ở nhiều môn
học. Trong đó, môn Địa lí có nhiều thuận lợi trong việc giáo dục môi trường cho
các em. Để đáp ứng được yêu cầu của giáo dục hiện nay, mục tiêu của dạy học
là phải đảm bảo ba yêu cầu về: kiến thức, kĩ năng và thái độ trong mỗi tiết dạy.
Có nghĩa là: ngoài việc truyền thụ kiến thức và rèn luyện kĩ năng giáo viên cần
hình thành cho học sinh một nhân cách, lối sống tốt, đặc biệt là đối với học sinh
lớp 6 đầu cấp Trung học cơ sở.
Trong khi đó môn Địa lý là môn học giúp giáo dục lòng yêu thiên nhiên,
quê hương, đất nước cho các em. Trong nhiều năm liền giảng dạy bộ môn Địa
lý, được sự quan tâm của nhà trường, đồng thời được học hỏi kinh nghiệm từ
những đồng nghiệp đi trước nên chất lượng bộ môn Địa lí ở nhà trường được
nâng lên rõ rệt, học sinh đã có hứng thú học tập hơn với bộ môn. Tuy nhiên, qua
thực tế giảng dạy cũng như dự giờ đồng nghiệp tôi nhận thấy đa số các tiết dạy
mới chỉ chú trọng truyền thụ thật nhiều kiến thức cho học sinh, nên không còn
thời gian để lồng ghép giáo dục môi trường vào bài học, việc liên hệ thực tế và
giáo dục kĩ năng sống cho học sinh còn rất hạn chế. Trong quá trình giảng dạy
bản thân tôi luôn ý thức được trách nhiệm phải từng bước hình thành cho các
em một lối sống lành mạnh, biết yêu quý thiên nhiên và sống thân thiện với
1

thiên nhiên. Từ đó các em mới có trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên và môi trường,
giữ gìn nơi các em đang sống và học tập. Có thể nói việc tích hợp giáo dục môi
trường vào giảng dạy địa lí là rất cần thiết, điều kiện để tích hợp cũng rất thuận
lợi nhưng lại chưa được sự quan tâm của giáo viên, nếu có thì giáo viên cũng
chỉ sử dụng một số hình ảnh có sẵn trong sách giáo khoa với một vài câu hỏi
nên chưa gây hứng thú học tập của học sinh và tính giáo dục chưa hiệu quả.
Tôi thấy đây là vấn đề cấp thiết, do đó tôi chọn đề tài: “Một số kinh
nghiệm giáo dục môi trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Địa lý
6 (Bộ sách Kết nối tri thức)” làm đề tài nghiên cứu.
1.2. Mục đích nghiên cứu:
Trong trang này: Mục 1.1 tác giả tham khảo tại Địa lí học ngày nay, NXB
Giáo Dục 1985
Trên thực tế, học sinh lớp 6 phần lớn còn rất bỡ ngỡ với môn học, chưa
có thái độ rõ ràng đối với vấn đề môi trường, chưa có hứng thú khi học môn
này,
các em còn coi đây là môn phụ không cần thiết, dẫn đến thờ ơ trước các yếu tố
thiên nhiên như bẻ cành ngắt lá, bắn giết chim thú, vứt rác thải không đúng vị
trí, đổ rác thải xuống sông, vứt vật chết ra ao, hồ, bừa bãi... Là một giáo viên
trực tiếp giảng dạy Địa lý 6, tôi luôn trăn trở làm thế nào để tích hợp giáo dục
môi trường vào giảng dạy học sinh lớp 6 có hiệu quả, mang tính giáo dục cao,
gây được sự hứng thú học tập của học sinh. Qua đó giúp các em vừa có thái độ
thân thiện hơn với thiên nhiên và môi trường, có ý thức bảo vệ môi trường xanh
- sạch - đẹp, vừa góp phần nâng cao chất lượng môn học.
1.3.Đối tượng nghiên cứu:
- Giáo dục môi trường trong môn Địa lý 6 ở Trường trung học cơ sở
- Phạm vi: Học sinh lớp 6 Trường THCS …… năm học ……
1.4. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập, xử lý thông tin, tìm hiểu tài
2

liệu
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu
- Phương pháp thực nghiệm.
- Phương pháp thảo luận đối với bạn bè đồng nghiệp.
1.5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:
Sáng kiến kinh nghiệm trước tôi đã nghiên cứu về vấn đề này, nhưng
trong cách tổ chức thực hiện tôi đã sử dụng phương pháp cũ - phương pháp đàm
thoại. Đây là phương pháp dạy học mà giáo viên sử dụng hệ thống câu hỏi để
dẫn dắt học sinh tìm hiểu và lĩnh hội nội dung bài học. Tuy nhiên chưa gây được
hứng thú học tập của học sinh nên kết quả chưa cao. Qua nghiên cứu và áp dụng
ở một số tiết học tôi thấy sử dụng công nghệ thông tin, băng đĩa, làm báo tường
tuyên truyền về bảo vệ môi trường đã có tác dụng rất lớn. Không chỉ giúp các
em hứng thú hơn trong môn học mà còn kích thích tính tò mò, ham hiểu biết và
khám phá thiên nhiên nhiều hơn nên kết quả học tập cao hơn.
Vì vậy tôi đã sử dụng phương pháp mới là cho học sinh xem các video
dùng trong giảng dạy Địa lí và làm báo tường tuyên truyền bảo vệ môi trường
thay cho phương pháp đàm thoại cũ
2. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Ở nước ta tình hình môi trường cũng đặt ra nhiều vấn đề đáng lo ngại.
Cùng với sự tăng trưởng kinh tế, khoa học công nghệ, gia tăng dân số làm cho ô
nhiễm môi trường ngày càng gia tăng. Mặt khác thời tiết, khí hậu diễn biến ngày
càng phức tạp cũng là thử thách lớn cho công tác bảo vệ môi trường. Thấy được
vấn đề môi trường là vấn đề cấp bách, ngày 15/11/2004 Bộ chính trị đã ra Nghị
quyết 41/NQ/TƯ về bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước xác định: “Bảo vệ môi trường là một trong những
vấn đề sống còn của nhân loại; là yếu tố bảo đảm sức khỏe và chất lượng cuộc
sống của nhân dân, góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế - xã hội, ổn
định chính trị, an ninh quốc gia và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế của nước
3

ta. Trong đó, việc giáo dục thế hệ trẻ được đặc biệt quan tâm ở tất cả các địa
phương, các cấp học...
Trước yêu cầu cấp bách về vấn đề môi trường, từ năm 2008 Bộ Giáo Dục
và Đào Tạo đã xây dựng và triển khai thực hiện chương trình tích hợp giáo dục
bảo vệ môi trường đối với nhiều môn học khác nhau, trong đó môn Địa lí có vai
trò rất quan trọng. Đối với môn Địa lí cấp trung học cơ sở tích hợp giáo dục bảo
vệ môi trường được lồng ghép trong nhiều bài, bao gồm rất nhiều nội dung khác
nhau, trong đó riêng Địa lí 6 có 7 bài với các nội dung tích hợp đa dạng như:
cảnh quan tự nhiên, khoáng sản, môi trường không khí, nước, sinh vật…Tích
hợp bảo vệ môi trường là một nội dung trong đánh giá kết quả học tập của học
sinh. Do đó, trong giảng dạy Địa lí bên cạnh nội dung bài học, nội dung giáo
dục bảo vệ môi trường đang được đặc biệt quan tâm.
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
2.2.1.Thực trạng
*Thuận lợi:
Nhà trường đã phát động nhiều phong trào học tập vui chơi cho học sinh
như tổ chức nhiều buổi lễ - hội, sinh hoạt văn nghệ, trò chơi dân gian và không
thể thiếu các buổi lao động vệ sinh trường lớp tạo không khí sôi nổi rèn luyện
cho học sinh tích cực tham gia vào sinh hoạt tập thể và góp phần giúp các em có
ý thức bảo vệ môi trường.
Trường có các phương tiện kỹ thuật phục vụ cho quá trình dạy học đảm
bảo theo yêu cầu.
Học sinh đã được làm quen với vấn đề giáo dục môi trường ở bậc tiểu
học.
Trong thời gian gần đây nội dung giáo dục môi trường được đề cập rất
nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng như: đài, báo, tivi...
*Khó khăn:
Ở cấp Tiểu học, Địa lý chưa phải là phân môn chính thức, chỉ là một phần
của môn Tự nhiên và xã hội nên các em chưa ý thức được vai trò quan trọng của
4

bộ môn. Từ cấp Trung học cơ sở, Địa lý trở thành môn khoa học chính thức. Do
đó, khi các em lên Trung học cơ sở với đặc trưng riêng của cấp học khác biệt so
với Tiểu học, đặc biệt lớp 6 là lớp đầu cấp nên vẫn còn có thói quen học tập và
nhận thức về môn học như ở cấp Tiểu học. Các em còn rất hồn nhiên, vô tư
chưa
thực sự có ý thức trong học tập, đặc biệt là tính tự giác, tích cực trong việc giữ
gìn và bảo vệ môi trường nơi các em sinh sống và học tập.
Nhận thức của các em về vấn đề môi trường còn hạn chế, các em vẫn hồn
nhiên nô đùa trong các bồn cỏ, bẻ cành cây...
Việc giữ gìn vệ sinh cá nhân cũng chưa được chú ý như quần áo, đầu tóc
còn chưa đúng tác phong...
Vấn đề vệ sinh lớp học, sân trường, các khu vệ sinh chưa được các em
quan tâm và tự giác...
Tất cả thể hiện nhận thức của các em về vấn đề môi trường còn rất mơ hồ
từ đó các em tỏ ra chưa thực sự thân thiện với môi trường.
Các bản đồ, tranh ảnh minh hoạ cho nội dung bài học còn ít.
Hiểu biết của học sinh về vấn đề môi trường còn hạn chế, do các em chưa
có nhiều thời gian và điều kiện để xem tivi, đọc sách báo, ...
Giáo dục môi trường chưa trở thành một bài học cụ thể nào trong cấp học
mà nó chỉ là một nội dung được lồng ghép trong một số bài của môn Địa lý.
Theo kết quả khảo sát ở 2 lớp 6 trong học kỳ I, bài kiểm tra 15 phút có 2
điểm giáo dục môi trường, kết quả chỉ có 29/64 em đạt điểm tối đa, số còn lại
hiểu rất mơ hồ, không diễn đạt được vấn đề.
Từ thực trạng trên kéo theo kết quả học tập bộ môn của các em còn thấp.
Theo khảo sát ở 2 lớp 6 cuối học kì I năm học ……:

Lớp

5

Kết quả môn dạy học kỳ I

Số
HS

Giỏi

Khá

TB

Yếu

Ghi
Kém

chú

SL

%

SL

%

SL

%

SL

%

SL

%

6A

32

1

3.1

6

18.7

22

68.7

2

6.4

1

3.1

6B

32

0

0

4

12.5

19

59.4

3

9.5

1

3.1

Với kết quả trên có thể thấy tỉ lệ học sinh yếu kém còn rất cao (trên 14%),
chất lượng môn dạy so với các khối khác còn thấp. HS chưa thực sự tích cực, tự
giác học tập và chưa có hứng thú với môn học, nên tôi chọn lớp 6A làm lớp thực
nghiệm, lớp 6B làm lớp đối chứng.
2.2.2. Nguyên nhân
2.2.2.1. Về phía học sinh:
Chưa nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ môi trường. Từ
đó học sinh chưa hình thành được ý thức, thói quen hành động tốt đến môi
trường xung quanh .
Một số học sinh cá biệt, hiếu động, đùa nghịch, chưa thực hiện đúng nội
quy của trường lớp. Các em còn đập phá bàn ghế, viết vẽ bậy lên tường, bàn
ghế, bẻ cây xanh, vứt rác bừa bãi,...
2.2.2.2. Về phía giáo viên:
Do thời gian trên lớp còn hạn chế cho nên việc truyền đạt sâu nội dung
kiến thức còn gặp nhiều khó khăn.
Giáo viên thực hiện lồng ghép giáo dục môi trường còn rập khuôn nên
chưa tạo được hứng thú cho học sinh tư duy, tìm hiểu.
Giáo viên chưa có giải pháp cụ thể cho số học sinh yếu kém tiếp thu
chậm.
Giáo viên chưa sử dụng thành thạo các phương pháp dạy học lấy học sinh
làm trung tâm, khả năng vận dụng kiến thức bài học vào vấn đề tích hợp giáo
dục môi trường chưa đạt hiệu quả cao.
Giáo viên chưa xác định rõ được chương trình bài nào, phần nào cần tích
hợp vấn đề môi trường trong đó để định hướng cho học sinh khai thác kiến thức.
6

2.2.2.3. Về phía gia đình và xã hội:
Người dân còn một số thói quen trong đời sống sinh hoạt hàng ngày như
dùng điện để bắt cá, đổ rác bừa bãi không đúng nơi quy định...
Các hoạt động sản xuất tác động xấu đến môi trường như chăn nuôi gia
súc, gia cầm thiếu vệ sinh; thả vịt trên ao, kênh; nước thải của chuồng trại chảy
thẳng vào ao, sông, lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất nông
nghiệp...
Với những thực trạng nêu trên để nâng cao chất lượng giáo dục về bộ môn
mà mình trực tiếp giảng dạy trong vấn đề tích hợp giáo dục môi trường bản thân
tôi đã mạnh dạn áp dụng một số giải pháp và vận dụng một số phương pháp tích
hợp giáo dục môi trường trong dạy học Địa lí lớp 6 cụ thể như sau:
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề :
2.3.1. Giải pháp:
- Tìm “địa chỉ” cần tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Địa lý 6
- Nâng cao nhận thức và sự hiểu biết về giáo dục môi trường trong dạy học Địa
lí.
- Xây dựng một mô hình hoạt động giáo dục trong dạy học.
- Phối hợp tốt các bộ phận trong và ngoài nhà trường tạo các phong trào vui
chơi, lao động bổ ích cho học sinh.
- Tăng cường công tác kiểm tra.
- Hình thức khen thưởng, kỷ luật phối hợp.
- Khảo sát kết quả học tập học kì I và theo dõi, đánh giá kết quả việc thực hiện
bảo vệ môi trường tại trường, lớp cũng như môi trường xung quanh trong kỳ II...
- Vận dụng các phương pháp dạy học tích cực phối hợp với ứng dụng Công
nghệ thông tin trong hoạt động nội khóa và các hoạt động ngoại khóa, giáo dục
ngoài giờ lên lớp để giáo dục bảo vệ môi trường.
2.3.2. Tổ chức thực hiện:
2.3.2.1. Tìm địa chỉ cần tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường:
* Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường môn Địa lí 6 rất đa dạng, hầu như sau
7

mỗi bài đều có phần giáo dục môi trường cho các em. Tuy nhiên, tích hợp giáo
dục bảo vệ môi trường môn Địa lí 6 tập trung chủ yếu vào các nội dung sau:
- Cảnh đẹp tự nhiên (Các dạng địa hình)
- Khoáng sản
- Môi trường không khí
- Môi trường nước
- Tài nguyên đất
- Tài nguyên sinh vật
2.3.2.2. Khảo sát kết quả học tập học kì I và theo dõi, đánh giá kết quả việc
thực hiện bảo vệ môi trường tại trường, lớp cũng như môi trường xung
quanh trong kỳ II:
Lấy kết quả học tập bộ môn ở học kì I và việc thực hiện bảo vệ môi
trường tại Trường, lớp để đánh giá thực trạng việc học tập và ý thức bảo vệ môi
trường của học sinh từ đó có phương pháp điều chỉnh trong học kì II.
Theo dõi việc học tập của học sinh trong học kì II và việc thực hiện bảo
vệ môi trường tại Trường, lớp để đánh giá mức độ tiến bộ của học sinh cả về
học tập, mức độ nhận thức, thái độ thân thiện và hành động cụ thể trong việc
bảo vệ môi trường xung quanh cuối năm lớp 6 và đầu năm lớp 7 (sau khi học
sinh đã được tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường)
2.3.2.3. Vận dụng các phương pháp dạy học tích cực phối hợp với ứng dụng
Công nghệ thông tin trong hoạt động nội khóa và các hoạt động ngoại khóa,
giáo dục ngoài giờ lên lớp để giáo dục bảo vệ môi trường:
2.3.2.3.1. Hoạt động nội khóa: Sử dụng tranh, ảnh và video trong bài giảng
điện tử:
Đối với hoạt động nội khóa, ngoài việc kết hợp tất cả các phương pháp
dạy học tích cực, chú trọng vào ứng dụng Công nghệ thông tin nhằm sử dụng
tranh ảnh trực quan, các video mới nhất về các vấn đề môi trường để giúp các
em nhận biết dễ dàng và cập nhật được các thông tin mới nhất về môi trường.
Từ đó trang bị cho các em kiến thức cần thiết về môi trường, bồi dưỡng lòng
8

yêu thiên nhiên và ý thức, thói quen trong việc bảo vệ môi trường xung quanh.
* Sử dụng tranh, ảnh Địa lý:
Học sinh lớp 6 là học sinh đầu cấp nên bước vào THCS với môi trường
học tập mới lạ, các em còn rất hồn nhiên và đang còn thói quen học tập như ở
bậc Tiểu học. Do đó, thông qua việc sử dụng tranh ảnh Địa lí trong giảng dạy sẽ
kích thích hứng thú học tập và rất có hiệu quả trong việc giáo dục môi trường
cho các em
Tranh, ảnh Địa lí là phương tiện dạy học rất hữu hiệu, đặc biệt là tranh
ảnh có nội dung về môi trường. Tuy nhiên, hình ảnh về môi trường trên Trái đất
luôn thay đổi nên những hình ảnh trong sách giáo khoa sẽ nhanh chóng lạc hậu,
không đáp ứng được tính cấp thiết của vấn đề. Vì vậy, trong giảng dạy, ngoài sử
dụng tranh ảnh trong sách giáo khoa, giáo viên có thể tìm kiếm tranh ảnh mới
nhất trên mạng internet, ảnh chụp thực tế của bản thân (nếu có), … để đưa vào
bài giảng giúp các em cập nhật được những thông tin và hình ảnh mới nhất về
môi trường, từ đó giúp các em thấy được tính cấp bách trong việc bảo vệ môi
trường.
Việc sử dụng tranh ảnh có nội dung về môi trường ở lớp 6 giúp các em
dễ dàng nhận biết về những vấn đề của môi trường như ô nhiễm không khí, ô
nhiễm nước, vấn đề cạn kiệt, suy thoái tài nguyên như khoáng sản, đất, sinh vật,
các phong cảnh tự nhiên… Tuy nhiên, khi sử dụng các tranh ảnh minh họa cần
phải lựa chọn và sắp xếp theo từng chủ đề phù hợp với nội dung, tránh rườm rà,
học sinh sẽ lúng túng, bị động trong học tập và tiếp thu kiến thức.
Ví dụ 1:

Khi dạy Bài 13: Các dạng địa hình chính trên trái đất. Khoáng sản

(trang 135 Địa lý 6 Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)

9

GV sử dụng 4 bức ảnh trong cùng 1 slide:
GV có thể tiến hành như sau
Hoạt động của thầy và trò

Nội dung chính

GV hướng dẫn học sinh quan sát các hình
ảnh và trả lời câu hỏi:
- Em hãy mô tả đặc điểm bên ngoài và bên
trong của địa hình núi đá vôi?
- Địa hình cacxtơ là gì? Em hãy kể tên
những hang động nổi tiếng ở Việt Nam?
Địa phương em có hang động nào không.
- Vì sao địa hình cacxtơ lại có nét độc đáo
như vậy?
- Giá trị kinh tế của địa hình núi đá vôi là
gì?
- Là học sinh chúng ta cần làm gì để bảo vệ
vùng núi đá vôi, bảo vệ các khu du lịch?
10

- Các ngọn núi lởm chởm,
sắc nhọn.
- Là địa hình đặc biệt của
núi đá vôi.
- Có nhiều hang động.

- Bản chất của phương pháp sử dụng tranh, ảnh Địa lí là phương pháp hướng
dẫn học sinh quan sát, phân tích ảnh để lĩnh hội kiến thức. Vì vậy, khi hướng
dẫn học sinh quan sát, giáo viên cần thực hiện lần lượt các bước sau:
1/ Xác định mục đích, yêu cầu của việc quan sát tranh.
2/ Nêu tên của bức tranh để xác định xem bức tranh đó thể hiện hiện
tượng gì, vấn đề gì, ở đâu.
3/ Mô tả hiện tượng.
4/ Rút ra nguyên nhân, hậu quả và hướng khắc phục của hiện tượng.
Như vậy, khi sử dụng tranh, ảnh giáo viên cần chuẩn bị những câu hỏi
hướng dẫn học sinh khai thác nội dung được thể hiện trên bức tranh, ảnh và
những câu hỏi yêu cầu học sinh vận dụng những kiến thức đã học để giải thích
các hiện tượng được thể hiện trên tranh, ảnh. Tuy nhiên, lưu ý với học sinh lớp 6
việc giải thích chỉ ở mức độ đơn giản, chủ yếu các em vận dụng thực tế những
gì mắt thấy, tai nghe, những hiểu biết của bản thân để giải thích, không gò ép
cũng như không yêu cầu quá cao đối với các em. Điều quan trọng là qua các bức
tranh, ảnh đó các em biết được những vấn đề gì về thực trạng của môi trường
hiện nay nói chung và môi trường xung quanh nói riêng, giúp các em liên hệ
thực tế địa phương mình, trường lớp mình từ đó rút ra trách nhiệm của bản thân
như thế nào đối với môi trường xung quanh.... qua đó giáo dục các em có thái
độ thân thiện hơn với môi trường.
Ví dụ 2: Khi dạy bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. (trang
184 Địa lý 6 Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)

11

Sau khi hướng dẫn HS tìm hiểu vai trò của sinh vật và ảnh hưởng của con người
đối với sự phân bố thực, động vật, GV có thể sử dụng 4 slide chứa tranh ảnh:
Ví dụ 2 tác giả dựa vào chuẩn kiến thức kỹ năng
Slide 1: Một số hình ảnh thể hiện tác động tích cực của con người với môi
trường
Slide 2: Một số hình ảnh thể hiện tác động tiêu cực của con người tới môi
trường
Người viết
Đỗ Văn Hiếu
Zalo: 0985598499

12