1
BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG TỰ PHỤC VỤ CHO TRẺ 3-4 TUỔI
Ở TRƯỜNG MẦM NON PHÚC LAI
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Sinh thời Hồ Chủ Tịch đã có câu “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức
của mình” nhưng trong thực tế bây giờ phụ huynh rất chiều trẻ và nghĩ rằng trẻ
nhỏ không biết làm gì cả. Điều này làm ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển
toàn diện của trẻ. Chính vì vậy khi đến trường cô giáo Mầm non luôn là người
uốn nắn, dìu dắt trẻ.
Một trong những kỹ năng không thể thiếu là rèn luyện kỹ năng tự phục vụ
cho trẻ. Để trẻ tự hòa mình, làm quen với những việc gần gũi hàng ngày như: Đi
giầy dép, nhặt rác bỏ vào thùng, lau chùi bàn ghế, dọn dẹp đồ dùng, đồ chơi và
đi vệ sinh sao cho đúng.
Đây là một trong những nội dung rất quan trọng để hình thành nhân cách
cho trẻ để trẻ tự tin trong xã hội. Đồng thời giúp trẻ có thêm kiến thức trong
việc rèn kỹ năng tự phục vụ , kỹ năng chăm sóc giáo dục.
Biểu đồ thể hiện trước khi áp dụng biện pháp được khảo sát trên trẻ
Tổng số: 20 trẻ

STT

1
2
3
4

NỘI DUNG
Trẻ tập mang và cất
giày dép, ba lô
Trẻ biết lấy và thu gọn
đồ chơi khi chơi xong
Trẻ biết tự rửa tay.
Trẻ tự phục vụ trong
giờ ăn, ngủ

Đầu năm
ĐẠT
CHƯA ĐẠT
Số
Số lượng Tỉ lệ
Tỉ lệ
lượng
5/20

25%

15/20

75%

4/20

20%

16/20

80%

10/20

50%

10/20

50%

4/20

20%

16/20

80%

Từ những lý do trên tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp rèn
luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3-4 tuổi ở trường Mầm non Phúc Lai”.

2
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
Trường mầm non Phúc Lai cách trung tâm thị trấn Đoan Hùng 12km,
giao thông đi lại khó khăn, thu nhập của người dân còn hạn chế. Nhưng trường
mầm non Phúc Lai luôn nhận được sự quan tâm của các cấp, lãnh đạo địa
phương, phụ huynh học sinh và sự nỗ lực của cán bộ giáo viên, nhân viên.
Trong những năm qua nhà trường đã đạt được nhiều thành tích cao trong các
phong trào thi đua “Dạy tốt, học tốt”, đặc biệt năm học 2019 – 2020 nhà trường
đã được giám đốc SGD&ĐT tỉnh Phú Thọ tặng giấy khen tập thể có thành tích
xuất sắc trong thực hiện chuyên đề “ Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm
trung tâm” giai đoạn 2016 – 2020. Tháng 12/2020 nhà trường được công nhận
trường mầm non đạt chuẩn quốc gia mức độ 1. Năm học 2021-2022 Nhà trường
nhận được nhận bằng khen của UBND tỉnh. Việc xác định nhiệm vụ trọng tâm
là nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ luôn được nhà trường
đặt lên hàng đầu.
1. Thuận lợi:
Trường mầm non Phúc Lai là trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1, có
khuôn viên rộng rãi, có nhiều cây xanh, bồn hoa, cây cảnh, lớp học đảm bảo
theo quy định điều lệ trường mầm non, có đủ trang thiết bị phục vụ các hoạt
động chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ.

Khuôn viên trường mầm non Phúc Lai

Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm tạo điều kiện cho giáo viên tham
gia các buổi chuyên đề, khuyến khích sự tìm tòi sáng tạo của giáo viên, tạo điều
kiện về cơ sở vật chất và phương tiện thực hiện các hoạt động cho trẻ.

3
Đa số trẻ được tiếp cận công nghệ số.
Được sự giúp đỡ nhiệt tình của đồng nghiệp trong tổ chức hoạt động
chăm sóc, nuôi dưỡng nên việc tìm ra nhiều biện pháp kinh nghiệm mới vận
dụng vào thực tiễn cũng thuận lợi hơn.
2. Khó khăn:
- Một số trẻ đến lớp còn có tính thụ động, phụ thuộc vào cô giáo và các
bạn. Trẻ chưa hào hứng tham gia vào các hoạt động tự phục vụ vì hầu hết trẻ
chưa có kỹ năng.
3. Hạn chế:
- Do sự nuông chiều của phụ huynh nên trẻ chưa có ý thức tự giác.
- Khi ở gia đình trẻ chưa được giáo dục thường xuyên về các kỹ năng tự
phục vụ.
- Bố mẹ thường xuyên đi làm ăn xa chưa có thời gian gần gũi, chia sẻ,
giáo dục trẻ.
- Đồ dùng cho trẻ tự phục vụ ở nhà còn chưa đa dạng.

( Hình ảnh trẻ tự rửa tay ở nhà)

III. BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1. Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ và công việc vừa sức với trẻ
3-4 tuổi:
Đối với trẻ việc xác định được các kỹ năng tự phục vụ cơ bản phù hợp với
lứa tuổi là một việc làm rất quan trọng giúp giáo viên lựa chọn những nội dung
trọng tâm để chăm sóc và giáo dục trẻ một cách tốt nhất.

4
Nhận thức rõ được tầm quan trọng đó tôi đã xác định được các công việc
vừa sức với trẻ 3-4 tuổi như: Xếp ghế, tự rửa tay, cất giày dép đúng nơi quy
định, biết tự cất đồ chơi đúng chỗ, giúp người lớn dọn dẹp.

Hình ảnh trẻ tự cất dép đúng nơi quy định

Hình ảnh trẻ tự rửa tay dưới vòi nước

Đặc biệt đối với trẻ mầm non thích bắt chước người lớn, thích được
người lớn khen ngợi, động viên, khích lệ kịp thời khi trẻ làm được việc tốt.
Để giúp trẻ có được kỹ năng tự phục vụ thì yêu cầu người giáo viên cần
hiểu rõ tâm sinh lý của trẻ đồng thời sử dụng nhiều biện pháp để hình thành kỹ
năng tự phục vụ cho trẻ. Giáo viên sẽ là tấm gương để cho trẻ học tập, làm theo
vì những việc làm của giáo viên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm sinh lý cũng như
sự hình thành tính cách của trẻ.
2. Tạo cho trẻ có môi trường giáo dục lành mạnh, thuận lợi trong rèn
luyện kỹ năng tự phục vụ:
Như chúng ta đã biết môi trường lớp học đóng vị trí quan trọng trong việc
nhận thức của trẻ. Ngay từ những ngày đầu được giao nhiệm vụ phụ trách lớp.
Tôi đã lên kế hoạch trang trí môi trường trong và ngoài lớp theo quan điểm lấy
trẻ làm trung tâm.
Môi trường trong lớp học: Trang trí các góc đảm bảo phân chia hợp lý
giữa động và tĩnh, đảm bảo tính sư phạm, an toàn và thuận tiện khi sử dụng. Ở
các góc đồ dùng đồ chơi sắp xếp phù hợp dễ tìm, dễ thấy để trẻ được tự mình lấy
mỗi khi hoạt động, phát huy hết tính tích cực của trẻ.

5

Hình ảnh môi trường trong lớp học

Môi trường ngoài lớp: Đã xây dựng góc trải nghiệm phù hợp với trẻ. Trẻ
được vui chơi ở góc theo các hình thức khác nhau và có nhiều cơ hội được trải
nghiệm.

Hình ảnh trẻ trải nghiệm ở môi trường ngoài lớp học

3. Giúp trẻ phát triển các kỹ năng tự phục vụ thông qua các hoạt
động ở lớp:
Thông qua giờ đón, trả trẻ: Tôi có thể khuyến khích trẻ tự cất và lấy ba
lô, giày dép... của mình vào giá treo đồ, ngày nào trẻ cũng được thực hiện như
vậy sẽ thành thói quen, lâu dần trẻ sẽ tự biết cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy
định.

6

Hình ảnh trẻ tự cất ba lô

Hình ảnh trẻ tự cất dép vào giá dép

Trong hoạt động học: Tôi cho trẻ tự thực hiện những công việc vừa sức
như: Trong giờ hoạt động tạo hình tôi cho trẻ đi lấy màu, lên trưng bày sản
phẩm hoặc trong giờ toán tôi cho trẻ tự lấy sách, lấy đồ dùng học tập về vị trí
của mình để ngồi học. Khi kết thúc tiết học trẻ biết thu dọn đồ dùng, dụng cụ cất
gọn gàng, ngăn nắp đúng nơi quy định.

Hình ảnh trẻ tự cất đồ dùng học tập

Trong hoạt động ngoài trời: Tôi tổ chức cho trẻ tham gia một số hoạt
động như: Nhặt lá rụng, nhổ cỏ, bắt sâu, tưới nước, nhặt rác bỏ vào thùng. Tôi
kết hợp trò chuyện với trẻ để trẻ hiểu vì sao cần chăm sóc cây, con vật. Cho trẻ
hiểu ý nghĩa của việc đang làm giúp trẻ thân thiện với môi trường, có ý thức bảo
vệ môi trường.

7

Hình ảnh trẻ nhặt rác vệ sinh môi trường

Trong giờ hoạt động ăn, ngủ: Trẻ biết giúp cô kê bàn ghế, lấy khăn lau tay.
Cơm của trẻ được chia theo suất, trẻ đã biết tự xúc thức ăn. Sau khi ăn xong biết
cất dọn đồ dùng đúng nơi quy định. Trước khi đi ngủ tôi cho trẻ tự lấy gối và
sắp xếp vị trí nằm. Khi ngủ dậy trẻ tự cất gối vào đúng nơi quy định .

Hình ảnh trẻ tự xếp gối trước khi đi ngủ

Hình ảnh trẻ tự cất bát sau khi ăn xong

4. Kết hợp với phụ huynh trong rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ:
“ Ở nhà có mẹ, ở lớp có cô”, cô giáo luôn là người mẹ thứ 2 gương mẫu,
yêu thương tôn trọng trẻ, tạo mọi điều kiện tốt nhất cho trẻ vui chơi, học tập còn
khi ở nhà thì phụ huynh có thể rèn cho các con những kỹ năng tự phục vụ bằng
cách tạo cơ hội cho trẻ được thực hành (Nhặt rau, quét nhà, giúp bố mẹ công
việc hàng ngày).

8

Hình ảnh trẻ giúp đỡ bố mẹ khi ở nhà

Bên cạnh đó tôi còn làm một số góc tuyên truyền bố trí ở ngoài lớp, phụ
huynh có thể nhìn thấy rõ nhất những hoạt động tự phục vụ của các con. Từ đó
để phụ huynh thấy được tầm quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ
cho trẻ và có sự phối hợp tốt giữa giáo viên và phụ huynh.
IV. HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP:
Sau khi áp dụng “ Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ
3-4 tuổi ở trường Mầm non Phúc Lai” tôi đã đạt được một số kết quả như sau:
1. Đối với giáo viên:
- Có nhiều kinh nghiệm trong việc rèn cho trẻ kỹ năng tự phục vụ, giáo
viên tự tin hơn, gần gũi, hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ hơn.
- Mang lại nhiều kinh nghiệm cho bản thân khi thực hiện các hoạt động
rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ.
2. Đối với trẻ:
- Trẻ đã có kỹ năng tự phục vụ như: Biết cất đồ dùng cá nhân đúng nơi
quy định, biết lấy và cất, dọn đồ dùng, đồ chơi gọn gàng, sạch sẽ, biết làm các
công việc vừa sức....
- Trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong các hoạt động tự phục vụ.
- Trẻ đều hứng thú, tham gia các hoạt động của trường, lớp đặc biệt là xây
dựng môi trường giáo dục cùng cô và các bạn.
3. Đối với phụ huynh:
- Không còn nuông chiều con, biết rèn cho con có ý thức tự giác, tự phục
vụ trong các hoạt động hàng ngày.
- Trẻ được phụ huynh quan tâm, gần gũi và chia sẻ nhiều hơn.
- Đã biết mua sắm nhiều đồ dùng cho trẻ khi trẻ được tự thực hành lúc ở
nhà.

9
Biểu đồ thể hiện trước và sau khi áp dụng biện pháp được khảo sát trên trẻ
Tổng số: 20 trẻ

ST
T

1

2

3
4

NỘI DUNG

Trẻ tập
mang và
cất giày
dép, ba lô
Trẻ biết lấy
và thu gọn
đồ chơi khi
chơi xong
Trẻ biết tự
rửa tay.
Trẻ tự phục
vụ trong giờ
ăn, ngủ

Đầu năm
ĐẠT
CHƯA
ĐẠT
Số
Số
Tỉ
Tỉ
lượn
lượn
lệ
lệ
g
g

Tháng 11/2022
ĐẠT
CHƯA
ĐẠT
Số
Số
Tỉ
lượn Tỉ lệ lượn
lệ
g
g

5/20

25
%

15/20

75
%

18/20

90%

2/20

10
%

4/20

20
%

16/20

80
%

17/20

85%

3/20

15
%

10/20

50
%

10/20

50
%

20/20

100
%

0/20

0%

4/20

20
%

16/20

80
%

17/20

85%

3/20

15
%

V. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Dạy trẻ một số kỹ năng tự phục vụ bản thân sẽ giúp trẻ hình thành một số
thói quen và thái độ tốt với công việc, các bài học có giá trị về cuộc sống “không
phải mọi thứ đều có sẵn mà phải do con người lao động làm nên”.
Dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ thông qua giờ ăn, ngủ, vệ sinh cá nhân là rất
thiết thực với trẻ mẫu giáo 3 tuổi. Nhằm tạo cơ hội cho trẻ tự làm để hình thành
ở trẻ ý thức và suy nghĩ “con có thể tự làm được”, tin tưởng trẻ và tạo cho trẻ
nhiều cơ hội trải nghiệm theo mức độ tăng dần tùy vào độ tuổi, khả năng của trẻ.
2. Bài học kinh nghiệm:
Cần có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ tự
phục vụ trong các nhà trường hiện nay.
Giáo viên dành thời gian để lồng ghép giáo dục trẻ tự phục vụ phù hợp,
luôn động viên khen thưởng kịp thời nhằm khuyến khích trẻ cố gắng thực hiện
những nhiệm vụ trong các hoạt động hàng ngày.

10
Công tác phối kết hợp giữa gia đình với nhà trường là rất cần thiết vì khi
giáo viên thực sự tâm huyết, cố gắng giáo dục trẻ tự phục vụ thì nhận thức của
trẻ và gia đình đều được nâng lên.
3. Kiến nghị, đề xuất:
Đề xuất tổ chuyên môn, ban giám hiệu nhà trường đưa nội dung rèn kỹ
năng sống cho trẻ vào bồi dưỡng cho giáo viên trong tổ. Thiết kế các hoạt động
về rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ để thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả trong
việc rèn kỹ năng tự phục vụ trong các giờ ăn, ngủ, tự vệ sinh cá nhân cho trẻ
mầm non.
Trên đây là “ Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3-4
tuổi ở trường Mầm non Phúc Lai” mà bản thân tôi đã thực hiện thành công. Rất
kính mong quý cấp trên đóng góp ý kiến để tôi có nhiều kinh nghiệm hơn nữa
trong việc tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ của mình, góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục ở huyện Đoan Hùng nói chung và ở trường mầm non
Phúc Lai nói riêng.
Xin trân trọng cảm ơn!
Phúc Lai, ngày ... tháng ... năm 2022.
XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG
NGƯỜI THỰC HIỆN
HIỆU TRƯỞNG

Trịnh Kim Thùy

Lê Thị Thu Trang