PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Lí do chọn đề tài
Sinh học là môn khoa học thực nghiệm, đối tượng quan sát trong dạy học sinh học là các sơ đồ, hình vẽ, mẫu vật tự nhiên, các thí nghiệm…Sinh học được ứng dụng nhiều trong thực tế cuộc sống từ trồng trọt đến chăn nuôi. Tuy nhiên muốn học tốt, ứng dụng tốt môn Sinh học thì mỗi học sinh cần có niềm đam mê, hứng thú, yêu thích bộ môn, biết tự mày mò và ham tìm hiểu.
Có rất nhiều cách để kích thích tư duy và hứng thú học tập của học sinh. Và một trong những cách đó là đưa học sinh vào những tình huống có vấn đề. Bên cạnh những câu hỏi cốt lõi giúp chiếm lĩnh tri thức mới, chủ động, sáng tạo trong học tập giáo viên cũng có thể đặt ra những câu hỏi mở rộng và nâng cao về những hiện tượng thực tế, những vấn đề liên quan đến bài học để học sinh tò mò, muốn giải đáp và tìm hiểu thêm.
Khi đã có hứng thú học tập thì các em sẽ ngày càng yêu thích bộ môn, từ đó có thể phát triển xa hơn trong học tập như thi vào các trường Đại học, cao đẳng, thi học sinh giỏi môn Sinh học, không thì các em cũng có thể ứng dụng những hiểu biết của mình trong thực tiễn trồng trọt, chăn nuôi và cuộc sống ở địa phương và gia đình.
Xuất phát từ mục đích đó, tôi đã chọn đề tài: “Sử dụng câu hỏi mở rộng cuối mỗi chủ đề phần Sinh học vi sinh vật nhằm tăng hứng thú học tập và khả năng sáng tạo của học sinh” góp phần nâng cao hiệu quả dạy học theo yêu cầu mới của ngành.
2. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu ở phần Sinh học vi sinh vật của môn Sinh học khối 10. Thời gian thực hiện đề tài trong học kì II, năm học 2019- 2020.

3. Mục đích nghiên cứu
Nhằm nâng cao nghiệp vụ công tác của bản thân và nâng cao chất lượng học sinh, giúp học sinh có hứng thú học tập và yêu thích môn học hơn. Mặt khác thông qua đề tài có thể giúp các đồng nghiệp thêm vài kinh nghiệm trong giảng dạy.
4. Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu các tài liệu liên quan để làm cơ sở lí thuyết cho chuyên đề.
- Trao đổi với giáo viên, học sinh để tìm hiểu về thực trạng xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi mở rộng và nâng cao cuối mỗi chủ đề trong dạy học Sinh học.
- Thử nghiệm ở một vài lớp dạy, bài giảng ở các lớp thử nghiệm được thiết kế theo hướng sử dụng câu hỏi mở rộng và nâng cao đã xây dựng để giảng dạy.
- Xử lí kết quả thực nghiệm.
+ Phân tích nội dung bài kiểm tra của học sinh để đánh giá mức độ học tập của học sinh
+ Quan sát sư phạm để tìm hiểu hứng thú học tập của học sinh.
5. Điểm mới trong đề tài nghiên cứu
Trong đề tài nghiên cứu này, điểm nổi bật đó là học sinh được tiếp cận những câu hỏi mở rộng và nâng cao liên quan đến thực tế cuộc sống và nội dung bài học theo các mức độ từ dễ đến khó. Từ đó học sinh sẽ luôn băn khoăn, trăn trở giữa cái đã biết và cái chưa biết. Chính điều đó sẽ thúc đẩy các em tìm hiểu vấn đề, nâng cao dần hiểu biết của bản thân về vấn đề đó.



PHẦN II: NỘI DUNG
1.Cở sở lí luận của vấn đề
1.1.Hỏi và vai trò câu hỏi trong học tập
Hỏi là nêu ra điều mình muốn người khác trả lời để mình biết về vấn đề nào đó.
Aristotle là người đầu tiên đã phân tích câu hỏi dưới góc độ lôgic, ông cho rằng: “Câu hỏi là một mệnh đề trong đó chứa đựng cả cái đã biết và cái chưa biết”.
Theo Đề - Các: “Không có câu hỏi thì không có tư duy cá nhân và tư duy nhân loại”. Ông cũng nhấn mạnh dấu hiệu bản chất của câu hỏi là phải có mối quan hệ giữa cái đã biết và cái chưa biết.
Theo Trần Bá Hoành: Câu hỏi kích thích tư duy là câu hỏi đặt ra trước học sinh một nhiệm vụ nhận thức, khích lệ và đòi hỏi họ cố gắng trí tuệ cao nhất, tự lực tìm ra câu trả lời.
Câu hỏi là kiểu câu nghi vấn nhằm làm rõ, giải thích, nhận xét, đánh giá thông tin, phân tích, so sánh những gì liên quan đến sự vật dưới hình thức trả lời đáp án.
Khái niệm câu hỏi cũng còn được diễn đạt dưới dạng khác như: câu hỏi là dạng cấu trúc ngôn ngữ, diễn đạt một yêu cầu, một đòi hỏi, một mệnh lệnh cần được giải quyết.
Tuy có những quan niệm khác