PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO ………….
TRƯỜNG TIỂU HỌC ………..
---    ---

SÁNG KIẾN
ĐỀ TÀI:
TẠO HỨNG THÚ GIÚP HỌC SINH LỚP 1 HỌC TỐT
MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI
(Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)

Lĩnh vực: …
Họ và tên tác giả: ….
Đơn vị: ….

Năm học: 20….- 20…

MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU.......................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài........................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu.................................................................................2
3. Phạm vi nghiên cứu...................................................................................2
4. Đối tượng nghiên cứu................................................................................2
B. NỘI DUNG...................................................................................................3
1. Cơ sở lý luận..............................................................................................3
2. Cơ sở thực tiễn...........................................................................................3
3. Giải pháp thực hiện...................................................................................4
Biện pháp 1: Áp dụng phương pháp quan sát thực tế trong quá trình dạy
học môn Tự nhiên và Xã hội cho học sinh.............................................................5
Biện pháp 2: Tăng cường sự tương tác giữa học sinh và giáo viên thông
qua hoạt động hỏi đáp nhanh về nội dung bài học.................................................6
Biện pháp 3: Tổ chức các trò chơi học tập để nâng cao hiệu quả học tập
môn Tự nhiên và Xã hội.........................................................................................9

A. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
So với môn Toán và Tiếng Việt môn Tự nhiên và Xã hội cũng là một môn học
rất quan trọng trong chương trình giáo dục ở bậc Tiểu học hiện nay. Đối với môn học
này gồm hệ thống kiến thức cơ bản rất cần thiết cho cuộc sống hằng ngày của con
người. Không những thế mà môn học còn giúp học sinh nhận biết về các sự vật hiện
tượng đơn giản trong tự nhiên và xã hội, thực hiện được các quy tắc giữ vệ sinh, an
toàn cho bản thân và gia đình, trường học và quê hương.
Tự nhiên và Xã hội là một môn học cung cấp cho học sinh những hiểu biết cơ
bản ban đầu về các sự vật, sự kiện hiện tượng trong tự nhiên, xã hội với mối quan hệ
trong đời sống thực tế của con người, những kiến thức cơ bản của bậc học, góp phần
bồi dưỡng phẩm chất, nhân cách toàn diện của con người. Để đáp ứng yêu cầu phát
triển của nền giáo dục nước nhà, chương trình giáo dục bậc Tiểu học đã thực hiện đổi
mới Sách giáo khoa và nội dung chương trình dạy học ở các lớp, các môn học nói
chung và môn Tự nhiên và xã hội lớp 1 nói riêng. Chương trình đã được xây dựng theo
quan điểm tích hợp. Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với quy luật nhận thức của con
người. Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng. Thực hiện tốt mục tiêu đổi mới
của môn Tự nhiên và Xã hội, người giáo viên phải thực hiện đổi mới các phương pháp
dạy học sao cho học sinh là người chủ động, nắm bắt kiến thức của môn học một cách
tích cực sáng tạo góp phần hình thành phương pháp và nhu cầu tự học, tự phát hiện tự
giải quyết các tình huống có vấn đề đặt ra trong bài học. Từ đó chiếm lĩnh nội dung
mới của bài học, môn học.
Là một môn học rất quan trọng như vậy, tuy nhiên nó lại không được sự quan
tâm đúng mức của mọi người, nhất là các bậc phụ huynh luôn có suy nghĩ rằng môn
Tự nhiên và xã hội là “môn phụ” nên bị xem nhẹ. Do vậy, học sinh thường không có
hứng thú trong quá trình học môn này. Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy, tôi
luôn trăn trở phải làm thế nào để tạo hứng thú cho các em khi học môn này? Tôi đã
suy nghĩ rất nhiều và đã lựa chọn cho mình đề tài: “Tạo hứng thú giúp học sinh lớp 1
học tốt môn Tự nhiên và xã hội (Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)”.

1|20

2. Mục đích nghiên cứu
Môn Tự nhiên và Xã hội tuy kiến thức không cao, không khó nhưng cũng rất đa
dạng và hầu như giáo viên nào khi dạy môn Tự nhiên và Xã hội cũng còn hời hợt qua
loa. Bên cạnh đó Tự nhiên Và Xã hội góp một phần không nhỏ về việc rèn kĩ năng
sống cho học sinh, do thời đại ngày nay trẻ em được cha mẹ bao bọc quá nhiều, đôi
khi các em bị ép học tập không còn thời gian cho vui chơi. Do đó kĩ năng sống của các
em còn hạn chế, vì thế tôi đã đưa ra một số phương pháp dạy học để phù hợp với từng
bài cụ thể và có kết quả giảng dạy ngày một chất lượng hơn để phù hợp với chuẩn kiến
thức hiện nay.Cùng đồng nghiệp trong trường biết cách lựa chọn phương pháp và hình
thức tổ chức dạy học phù hợp để tạo một không khí lớp học nhẹ nhàng, vui tươi và
hiệu quả. Từ đó “Tạo hứng thú giúp học sinh lớp 1 học tốt môn Tự nhiên Và Xã
hội (Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)”. Tạo điều kiện tối đa cho học sinh tự
khám phá, mở mang kiến thức, nâng cao kĩ năng sống, để từ đó các em dễ dàng vận
dụng vào cuộc sống.

3. Phạm vi nghiên cứu
-

Phạm vi nghiên cứu: học sinh lớp 1…, trường ….

-

Giới hạn nghiên cứu: Năm học …. /học kì I áp dụng: từ ngày … đến ngày …

4. Đối tượng nghiên cứu
Là hệ thống kiến thức, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Tự nhiên
và Xã hội lớp 1.Thực tế giảng dạy môn Tự nhiên và Xã hội của giáo viên khối 1, việc
học tập môn Tự nhiên và Xã hội của học sinh lớp 1… trường Tiểu học … .

2|20

B. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
Môn Tự nhiên và Xã hội là một môn học mang tính tích hợp cao. Tính hợp ấy
được thể hiện ở 3 điểm sau:
- Chương trình môn Tự nhiên và Xã hội xem xét Tự nhiên – con người – xã hội
trong một thể thống nhất, có mối quan hệ qua lại và tác động lẫn nhau.
- Các kiến thức trong chương trình môn học Tự nhiên và Xã hội là kết quả của
việc tích hợp kiến thức của nhiều ngành khoa học như: Sinh học, Vật lí, Hoá học, Dân
số.
- Chương trình môn Tự nhiên và Xã hội có cấu trúc phù hợp với nhận thức của
học sinh. Chương trình môn Tự nhiên và Xã hội có cấu trúc đồng tâm phát triển qua
các lớp, cùng là một chủ đề dạy học nhưng ở lớp 1 kiến thức trang bị sơ giản hơn ở lớp
2, 3. Và cứ như vậy mức độ kiến thức được nâng dần lên ở các lớp cuối cấp. Tự nhiên
và Xã hội là một môn học có thể nói cung cấp, trang bị cho học sinh những kiến thức
về Tự nhiên và Xã hội trong cuộc sống hàng ngày xảy ra xung quanh các em. Các em
là chủ thể nhận thức, vậy nên khi giảng dạy giáo viên tích cực đổi mới phương pháp
dạy học cho phù hợp với đặc điểm nhận thức của lứa tuổi học sinh, để có những hoạt
động tích cực đến quá trình lĩnh hội tri thức của trẻ. Người giáo viên phải thường
xuyên có biện pháp tâm lí, kích thích học sinh học tập như: khen ngợi tuyên dương, …
tạo hứng thú cho học sinh phát triển ghi nhớ các biểu tượng, khái niệm kiến thức đến
từ cả 5 giác quan nghe, nhìn, sờ mó, nếm, ngửi. Vì thế giáo viên cần thay đổi hình thức
tổ chức hoạt động làm phong phú các hoạt động học tập, tăng cường phương pháp phát
triển khả năng quan sát tri giác của học sinh để giúp các em chủ động tiếp thu tri thức,
hiểu bài nhanh, khắc sâu và nhớ lâu kiến thức bài học. Tóm lại: Việc thay đổi các
phương pháp dạy học cho phù hợp với nội dung chương trình và đáp ứng yêu cầu đổi
mới phương pháp học, nội dung học tập của môn học cần phải đi song song với quá
trình tri giác, chú ý, tư duy của học sinh.

2. Cơ sở thực tiễn
Hiện nay, các cơ sở giáo dục đã và đang có sự đổi mới trong phương pháp
giảng dạy. Song, hầu hết vẫn là theo lối truyền thống, giáo viên đọc, học sinh chép,
3|20

chủ yếu là lý thuyết suông, gắn liền với nội dung trong sách giáo khoa và chưa có tính
thực tế cao. Điều này làm cho các tiết học trở nên khô khan, học sinh không có hứng
thú và dẫn đến tâm lý chán học.
Bên cạnh đó, học sinh lớp Một giai đoạn đầu đa phần các em chưa biết chữ, do
vậy việc dạy học môn Tự nhiên và xã hội cũng gặp khó khăn nhất định. Đặc biệt ở lứa
tuổi này đặc điểm tâm sinh lý các em chưa ổn định, các em thích chơi hơn học, mau
quên chóng chán. Do vậy để tạo hứng thú học tập cho các em tôi đã suy nghĩ và mạo
muội đưa ra một số phương pháp dạy học nhằm tạo hứng thú cho các em khi học môn
học này.
Trong trường Tiểu học của chúng ta hiện nay, mặc dù thời gian biểu, cũng như
phân lượng thời gian số tiết cho các môn học rất rõ ràng, nhưng ở môn Tự nhiên và Xã
hội nhiều khi giáo viên coi là môn phụ. Bởi vì khối lượng kiến thức Toán, Tiếng Việt
rất nhiều nên Tự nhiên và Xã hội bị lấn lướt và cắt giảm thời lượng. Giáo viên còn
thiếu kinh nghiệm với cách tổ chức hoạt động tích cực cho trò lĩnh hội kiến thức. Hoặc
có tổ chức thì còn lúng túng, mất thời gian, còn qua loa đại khái. Học sinh còn bỡ ngỡ,
rụt rè chưa quen với các hoạt động mới hoặc quá phấn khích gây mất trật tự trong lớp
học.
Do đó, việc nghiên cứu và tìm ra các biện pháp đổi mới phương pháp giảng
dạy, thu hút sự chú ý của học sinh, nâng cao hứng thú, niềm đam mê và cải thiện chất
lượng, hiệu quả môn học là cực kỳ quan trọng và hết sức cần thiết.

3. Giải pháp thực hiện
Như chúng ta đã biết không có phương pháp dạy học nào là vạn năng. Thành
công trong giờ dạy gồm rất nhiều yếu tố cấu thành. Mỗi giáo viên đều phải vận dụng
linh hoạt các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học một cách đa dạng, phong phú.
Có như vậy học sinh mới có hứng thú trong mỗi tiết học từ đó giúp học sinh tiếp thu
bài tốt hơn. Sau đây tôi xin trình bày một số biện pháp, hình thức tổ chức dạy học mà
tôi đã vận dụng và có hiệu quả trong mỗi tiết học.

4|20

Biện pháp 1: Áp dụng phương pháp quan sát thực tế trong quá trình dạy
học môn Tự nhiên và Xã hội cho học sinh
Có những câu nói mà tôi tin chắc rằng trong mỗi chúng ta ai cũng từng biết đến:
“Trăm nghe không bằng một thấy”. Lenin: “ Từ thực hiện khách quan đến tư duy trừu
và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn đó là con đường biện chứng của quá trình nhận
thức. Điều này lại các đúng với quá trình giáo dục học sinh tiểu học. Chính vì vậy
trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội phương pháp tôi lựa chọn hàng đầu đó là:
Phương pháp quan sát”.
Có thể nói phương pháp quan sát là 1 phương pháp đặc trưng khi dạy học môn
Tự nhiên và Xã hội, có thể áp dụng trong tất cả các tiết học. Bằng trực quan học sinh
nhận biết được hình dạng, đặc điểm bên ngoài của một số vấn đề, sự vật, sự việc đang
diễn ra quanh mình.Tuy nhiên hướng dẫn học sinh quan sát một điều quan trọng ở
người giáo viên cần chú ý đó chính là cần phải hướng dẫn các em bắt đầu từ sự quan
sát tổng thể rồi mới đi vào quan sát bộ phận chi tiết bên trong, quan sát từ ngoài vào
trong…
Đối với môn Tự nhiên và Xã hội ở lớp 1 thì học sinh quan sát chủ yếu để nhận
biết hình dạng, đặc điểm của cơ thể người, các vật xung quanh, một số cây cối và con
vật, hoặc để tự nhận biết được các hiện tượng đang diễn ra trong môi trường tự nhiên.
Tuỳ vào tiết học cụ thể mà giáo viên có thể tổ chức các hình thức dạy học khác nhau.
- VD: Đối với chủ đề: “Cộng đồng địa phương” Bài 10 trang 42 Tự nhiên và
Xã hội 1 (Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)

5|20

+ Tôi cho học sinh quan sát các vật thật có ở xung quanh, yêu cầu các em quan
sát và nói màu sắc của các vật. Tôi cho các em hoạt động nhóm đôi nói cho
nhau nghe những vật xung quanh mà các em thấy.
Ví như: Cái bảng màu đen, bông hoa màu đỏ, cái bàn màu vàng… Sau đó tôi sẽ
hướng dẫn để các em biết rằng nhờ có mắt, mũi, tai, lưỡi, da mà ta nhận biết được các
vật xung quanh, nếu một trong các bộ phận đó bị hỏng thì ta không nhận biết đầy đủ
về thế giới xung quanh. Từ đó giúp cho học sinh có ý thức hơn trong việc bảo vệ và
giữ gìn các bộ phận của cơ thể.

Biện pháp 2: Tăng cường sự tương tác giữa học sinh và giáo viên thông qua
hoạt động hỏi đáp nhanh về nội dung bài học
Việc sử dụng những câu hỏi nhanh là phương pháp trong đó việc đối thoại giữa
giáo viên và học sinh được tiến hành trên cơ sở hệ thống câu hỏi nhằm tìm ra những
kiến thức cần nắm. Nó có tác dụng tốt đối với việc huy động vốn tri thức và kinh
nghiệm đã có ở học sinh vào việc tìm tòi kiến thức mới, đồng thời khơi dậy ở học sinh
tính tích cực suy nghĩ.

6|20

Đối với môn tự nhiên và xã hội lớp 1 phương pháp hỏi đáp cũng là phương
pháp giúp cho học sinh có hứng thú trong việc học tập. Thông qua câu hỏi của giáo
viên, học sinh suy nghĩ tìm tòi và trả lời cũng đã giúp cho các em bước đầu hình thành
tư duy trừu tượng.

7|20

VD1: Khi dạy bài 17 trang 70 Tự nhiên và Xã hội 1 (Bộ sách Kết nối tri thức
với cuộc sống)

Tôi đưa ra một số câu hỏi gợi ý cho các em trình bày:
+ Hổ sống ở đâu?
+ Hãy nói tên các bộ phận của hổ?
+ Hãy kể tên các loại động vật sống trong rừng mà em biết?
+ Hươu sao thích ăn gì?

8|20

VD2: Khi dạy bài 18 trang 76 Tự nhiên và Xã hội 1 (Bộ sách Kết nối tri thức
với cuộc sống)

Tôi đưa ra một số câu hỏi gợi ý cho các em trình bày:
+ Điều gì đang xảy ra đối với bạn chó?
+ Chúng ta có nên tiếp xúc gần với những bạn ong không?
+ Cần làm gì khi bị chó, mèo cắn?

Biện pháp 3: Tổ chức các trò chơi học tập để nâng cao hiệu quả học tập
môn Tự nhiên và Xã hội
Để cho tiết học bớt căng thẳng đồng thời tạo sự thu hút đối với học sinh, giúp
các em tự giác, hứng thú với các hoạt động ta nên áp dụng trò chơi học tập vào các tiết
học. Thực tiễn cho thấy trò chơi học tập là một phương pháp dạy học tích cực. Vấn đề
đặt ra là nên tổ chức chơi như thế nào? Tiến hành áp dụng trò chơi ra sao để mang lại
hiệu quả thiết thực. Đó là vấn đề cần quan tâm.

9|20

Trò chơi học tập là một trong những phương pháp dạy học được sử dụng trong
môn Tự nhiên và xã hội ở bậc Tiểu học. Đối với học sinh lớp một với đặc điểm tâm
sinh
Người viết

Đỗ Văn Hiếu
LH zalo: 0985598499

10 | 2 0