1

PHẦN I: MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Để nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn
nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc, đáp ứng
yêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của ngƣời học mà thực chất là
cách tiếp cận thực tiễn sản xuất: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng
định mình và học để cùng chung sống. Mục tiêu giáo dục phổ thông là trang
bị những năng lực cần thiết cho các em học sinh. Phƣơng pháp giáo dục phổ
thông đã đổi mới phát huy tính tích cực của tự giác, chủ động, sáng tạo, tăng
khả năng làm việc theo nhóm, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến
tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập rèn luyện cho học sinh.
Hóa học là một môn khoa học thực nghiệm, gắn liền với sự phát triển
khoa học kĩ thuật, ứng dụng khoa học công nghệ phục vụ cuộc sống. Vì vậy,
trong giảng dạy bộ môn hóa học, sẽ hấp dẫn và thiết thực hơn khi giáo viên biết
khai thác các nội dung hóa học để xây dựng và thiết kế giáo án kết hợp với thực
tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng. Đây cũng là một yêu cầu quan trọng
trong việc đổi mới nội dung và phƣơng pháp dạy hóa học nhằm tăng tính thực
tiễn của môn học.
Định hƣớng hoạt động sản xuất, kinh doanh giúp cho quá trình học tập
của học sinh trở nên hấp dẫn hơn, học sinh hứng thú học tập và hiểu bài sâu sắc
hơn, phát triển tƣ duy độc lập sáng tạo, giáo dục tƣ tƣởng, đạo đức cho học sinh,
giúp học sinh đƣợc trải nghiệm thực tiễn cuộc sống và sản xuất kinh doanh, vận
dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề của thực tiễn cuộc sống, gắn
các nội dung dạy học của môn học với thực tiễn cuộc sống góp phần hình thành
một số phẩm chất và năng lực của học sinh; góp phần thực hiện giáo dục hƣớng
nghiệp, định hƣớng phân luồng cung cấp nhân lực trực tiếp cho địa phƣơng; góp
phần thực hiện việc “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến
thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất ngƣời học. Học đi đôi với
hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trƣờng kết hợp với giáo dục gia
đình và giáo dục xã hội” theo quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 29- NQ/TW.
Qua thực tế khảo sát trên địa bàn và trong phạm vi chƣơng trình hóa học
phổ thông chúng tôi nhận thấy nội dung kiến thức chƣơng trình lớp 11 và 12 là
có thể khai thác phù hợp với tình hình thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa
phƣơng. Tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh
doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”. Trong năm học 2022 – 2023
này tôi tiến hành thực nghiệm sƣ phạm ở hai bài học sách giáo khoa lớp 11 để
lấy kinh nghiệm cho những năm sau có thể mở rộng ra các bài học khác trong
sách giáo khoa lớp 11 và lớp 12 trung học phổ thông.
Bài 12: Phân bón hóa học trang 55 sách giáo khoa lớp 11;
Bài 40: Ancol trang 179 sách giáo khoa lớp 11 (nội dung sản xuất ancol
etylic theo phƣơng pháp sinh hóa).
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

2

2. Mục đích nghiên cứu
Chúng tôi rất tâm đắc với đề tài này với mục đích, mong muốn:
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và vận dụng vào thực tiễn trong sản xuất và
kinh doanh tại địa phƣơng góp phần tăng cƣờng hiệu quả giáo dục toàn diện cho
học sinh ở trƣờng trung học phổ thông.
- Nghiên cứu xây dựng hệ thống các bài dạy hóa học có nội dung gắn với
thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng trong chƣơng trình hóa học lớp 11
nhằm củng cố lòng tin của học sinh vào khoa học nói chung, hóa học nói riêng,
biết yêu cuộc sống và khao khát học tập để chiếm lĩnh tri thức khoa học để phục
vụ quê hƣơng, đất nƣớc đồng thời nhằm giáo dục ý thức và tăng hứng thú học
tập bộ môn cho học sinh.
- Để bản thân nhìn nhận lại những lý luận đã học vào thực tiễn giảng dạy
và học tập ở trƣờng trong những năm học qua, kiểm nghiệm lại những việc đã
làm đƣợc, qua đó khắc phục những hạn chế còn tồn tại, phát huy những điểm
mạnh để thực hiện có hiệu quả cao hơn trong việc lồng ghép dạy học bộ môn
Hóa học vào thực tiễn sản xuất kinh doanh tại phƣơng.
- Trên cơ sở đó rút ra những bài học kinh nghiệm và mạnh dạn đƣa ra
những đề xuất với lãnh đạo nhà trƣờng mở rộng đối tƣợng nghiên cứu và phát
triển đề tài góp phần hoàn thiện mục tiêu đào tạo cấp học của nhà trƣờng.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nhiệm vụ lí luận
Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc dạy học hóa học gắn với thực tiễn sản
xuất kinh doanh tại địa phƣơng trong chƣơng trình hóa học lớp 11.
3.2. Nhiệm vụ thực tiễn
Khảo sát và phân tích thực thái độ học tập, chất lƣợng học tập của học
sinh lớp 11 đối với việc học môn Hóa học thông qua các hoạt động thực tiễn
phát triển sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng.
4. Phạm vi và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu các bài học trong chƣơng
trình hóa học lớp 11 có thể gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa
phƣơng.
- Về phạm vi nghiên cứu: Đề tài tiến hành thực nghiệm tại lớp 11A1; lớp
đối chứng 11A5 Trƣờng THPT Ngô Lê Tân năm học 2022 - 2023 và các hộ gia
đình sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng.
4.2. Đối tƣợng nghiên cứu
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

3

Nghiên cứu tổ chức giảng dạy gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại
địa phƣơng trong chƣơng trình sách giáo khoa hóa học lớp 11 THPT.
5. Giả thuyết nghiên cứu
Tìm hiểu thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng thì sẽ tác động tích
cực đến chất lƣợng dạy học và thái độ học tập của học sinh cũng nhƣ góp phần
tích cực trong việc định hƣớng nghề nghiệp sau này cho học sinh.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
6.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lí luận
- Nhằm thu thập thông tin lí luận để xây dựng cơ sở lí luận của đề tài.
- Nghiên cứu các tài liệu văn kiện của Đảng, Nhà nƣớc, Bộ Giáo dục và
Đào tạo, Ngành Giáo dục tỉnh Bình Định.
- Các tài liệu liên quan đến đề tài: Các tập san giáo dục, các bài tham luận
trên Internet, các phƣơng pháp sản xuất, tài liệu dành cho giáo viên hóa học,
sách giáo khoa lớp 11,…
6.2. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
- Nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xây dựng cơ sở thực tiễn của
đề tài, tiến hành thực nghiệm áp dụng một số phƣơng pháp dạy học tích cực, đổi
mới nội dung.
- Tìm hiểu các cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng có liên quan nội
dung kiến thức bộ môn hóa học lớp 11.
7. Cấu trúc của đề tài
- Đề tài gồm phần mở đầu, nội dung và kết luận;
- Phần nội dung chính có 4 phần: Cơ sở lý luận và thực tiễn; Thiết kế tiến
trình dạy học gắn với thực tiễn sản xuất tại địa phƣơng; Thực nghiệm sƣ phạm;
Kết quả đạt đƣợc.
8. Thời gian thực hiện
Đề tài bắt đầu thực hiện từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 3 năm 2023.

Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

4

PHẦN II: NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN
1.1. Sơ lƣợc về các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh
1.1.1. Khái niệm về hoạt động sản xuất kinh doanh
Hoạt động sản xuất, kinh doanh là quá trình tiến hành các công đoạn từ
việc khai thác sử dụng các nguồn lực sẵn có trong nền kinh tế để sản xuất ra các
sản phẩm hàng hoá, dịch vụ nhằm cung cấp cho nhu cầu thị trƣờng và thu đƣợc
lợi nhuận.
1.1.2. Một số loại hình hoạt động sản xuất, kinh doanh
a) Hoạt động sản xuất kinh doanh trong nông nghiệp
b) Hoạt động sản xuất kinh doanh trong công nghiệp
c) Hoạt động sản xuất kinh doanh trong các ngành dịch vụ
d) Hoạt động sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực tài chính tiền tệ
1.2. Ý nghĩa của hoạt động sản xuất, kinh doanh đối với hoạt động giáo dục,
dạy học ở trƣờng phổ thông
1.2.1. Vai trò của hoạt động sản xuất, kinh doanh đối với quá trình dạy học
- Dạy học gắn với thực tiễn sản xuất, kinh doanh sẽ giúp cho học sinh
phát triển phẩm chất và năng lực, góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn, thực
hiện việc tƣ vấn nghề nghiệp, hƣớng nghiệp phân luồng sau trung học phổ
thông.
- Các thành tố của hoạt động sản xuất, kinh doanh là một nguồn nhận
thức, một phƣơng tiện trực quan quý giá trong dạy học nói riêng, giáo dục nói
chung. Vì vậy, sử dụng các thành tố của hoạt động sản xuất, kinh doanh trong
dạy học ở trƣờng phổ thông có ý nghĩa sau:
+ Góp phần đẩy mạnh, hƣớng dẫn hoạt động nhận thức cho học sinh;
+ Giúp học sinh phát triển kỹ năng học tập, tự chiếm lĩnh kiến thức;
+ Kích thích hứng thú nhận thức của học sinh;
+ Phát triển trí tuệ của học sinh;
+ Giáo dục nhân cách học sinh;
+ Tạo nguồn nhân lực cho địa phƣơng;
+ Định hƣớng nghề nghiệp trong tƣơng lai.
1.2.2. Góp phần phát triển một số kỹ năng mềm ở học sinh
- Để tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả, học sinh rất cần
kỹ năng sống. Kỹ năng sống đƣợc hiểu là khả năng làm chủ bản thân của mỗi
ngƣời, khả năng ứng xử phù hợp với những ngƣời khác và với xã hội, khả năng
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

5

ứng phó tích cực trƣớc các tình huống của cuộc sống.
- Dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tạo điều kiện phát triển một số kỹ
năng sống nhƣ:
+ Kỹ năng giao tiếp, lắng nghe;
+ Kỹ năng trình bày suy nghĩ ý tƣởng;
+ Kỹ năng hợp tác;
+ Kỹ năng tƣ duy phê phán;
+ Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm;
+ Kỹ năng đặt mục tiêu;
+ Kỹ năng quản lí thời gian;
+ Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin.
1.3. Quy trình tổ chức hoạt động dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tại
địa phƣơng
Từ kinh nghiệm triển khai dạy học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh
tại địa phƣơng qua hai bài Phân bón hóa học và bài Ancol đã thành công cho hiệu
quả, chúng tôi mạnh dạn đƣa ra các bƣớc thực hiện nhƣ sau:
Bƣớc 1: Lựa chọn nội dung bài dạy có thể gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh
tại địa phƣơng trong chƣơng trình sách giáo khoa.
Bƣớc 2: Lựa chọn cơ sở sản xuất, kinh doanh tại địa phƣơng phù hợp với nội
dung dạy học.
Bƣớc 3: Khảo sát cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Bƣớc 4: Lập kế hoạch trải nghiệm thực tiễn.
- Phân công nhiệm vụ cho nhóm học sinh đảm nhiệm khâu tìm hiểu thực
tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng.
- Hệ thống các câu hỏi khi tham gia thực nghiệm.
- Các yêu cầu cần đạt đƣợc khi tham gia thực nghiệm.
Bƣớc 5: Thực hiện hoạt động dạy học, báo cáo.
1.4. Những yêu cầu về dạy học nhà trƣờng gắn với sản xuất kinh doanh
1.4.1. Đảm bảo mục tiêu của dạy học và mục tiêu sản xuất kinh doanh
Xuất phát từ mục tiêu giáo dục phổ thông, mục tiêu từng cấp học nói
chung, các môn học trong nhà trƣờng phổ thông đều có mục tiêu cụ thể cho từng
cấp, lớp học, từng bài học. Vì vậy chuẩn bị lựa chọn cơ sở sản xuất, kinh doanh
phục vụ cho việc dạy học một bài học hoặc một nội dung trong bài học, giáo viên
cần xác định mục tiêu bài học và lựa chọn cơ sở sản xuất, kinh doanh phải hƣớng
vào thực hiện mục tiêu đã đƣợc xác định và hỗ trợ, tạo điều kiện cho việc thực
hiện mục tiêu đƣợc thuận lợi hơn. Bên cạnh đó giáo viên cần xây dựng thêm một
số yêu cầu về cơ sở sản xuất, kinh doanh đối với học sinh.
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

6

1.4.2. Xác định nội dung và thực hiện các bƣớc chuẩn bị chu đáo
Khi dạy học trong lớp học có sử dụng tƣ liệu, hình ảnh của cơ sở sản xuất,
kinh doanh, giáo viên cần chuẩn bị kỹ nội dung và các điều kiện thực hiện. Ở
đây chúng ta có thể coi việc chuẩn bị nội dung chuyên môn đã đƣợc tiến hành
chu đáo theo quy định của chuẩn kiến thức, kỹ năng bộ môn và theo gợi ý về
phƣơng pháp dạy học môn học, giáo viên tập trung vào việc xác định nội dung
và các bƣớc chuẩn bị liên quan đến khai thác sản xuất, kinh doanh nhƣ một
phƣơng tiện dạy học.
1.5. Khai thác, sử dụng tài liệu về sản xuất, kinh doanh để tiến hành bài học
1.5.1. Hình thức:
Theo phƣơng án này, việc dạy học môn Hóa học lớp 11 gắn với hoạt động
sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng đƣợc thực hiện hoàn toàn trên lớp học. Ở
đây chủ yếu khai thác và sử dụng tài liệu về thực tiễn sản xuất kinh doanh trong
quá trình thực hiện nội dung dạy học trên lớp.
1.5.2. Tiến trình:
- Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng liên quan đến bài học
để lựa chọn nội dung dạy học, lập kế hoạch dạy học. Ở đây, mục đích chính là
sƣu tầm, thu thập các tƣ liệu, số liệu, việc sử dụng các loại phân bón trong trồng
rau xanh, việc kinh doanh các loại phân bón tại các cửa hàng, quy trình sản xuất
ancol etylic theo phƣơng pháp sinh hóa (nấu rƣợu trong dân gian). Giáo viên có
thể thực hiện hoặc hƣớng dẫn học sinh và giao cho một nhóm thực hiện để báo
cáo kết quả trên lớp.
- Tổ chức dạy học trên lớp, chú ý đến hoạt động học để học sinh đƣợc tiếp
thu, vận dụng và thảo luận những vấn đề liên quan đến sản xuất và kinh doanh
của địa phƣơng.
- Giao nhiệm vụ cho học sinh tự tìm hiểu một số vấn đề của cơ sở sản
xuất kinh doanh tại địa phƣơng và mở rộng cho ngành nghề khác.
- Sau mỗi bài dạy họp rút kinh nghiệm.
1.5.3. Ƣu điểm và hạn chế:
- Ƣu điểm:
+ Phƣơng án này có tính khả thi là thực hiện dễ dàng trên lớp do việc kết
hợp dạy lồng ghép các nội dung liên quan đến ngành nghề sản xuất kinh doanh.
+ Thực tế ở địa phƣơng nhƣ xã Cát Thành thì các hộ gia đình rất quan tâm
đến vấn đề phát triển kinh tế nông nghiệp cũng nhƣ phát triển các ngành nghề
truyền thống.
- Hạn chế: Là đòi hỏi giáo viên, học sinh phải chuẩn bị rất kỹ lƣỡng,
chuẩn bị trƣớc khi có tiết dạy nội dung trên lớp, thời gian chuẩn bị có thể dài và
trong quá trình thực hiện phải thƣờng xuyên chú ý tới nhiệm vụ gắn nội dung
dạy học với hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

7

2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
2.1. Thực trạng về việc dạy học hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh
doanh tại địa phƣơng
Việc dạy học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng thực sự
chƣa đƣợc quan tâm đúng mức, giáo viên chỉ dạy các kiến thức trên lớp mà việc
trải nghiệm của học sinh thông qua thực tiễn chƣa nhiều, vì vậy qua khảo sát
chúng tôi thấy học sinh còn có những hạn chế sau:
- Học sinh nắm đƣợc kiến thức lý thuyết nhƣng không biết vận dụng vào
thực tế nhƣ thế nào để đạt hiệu quả tốt nhất.
- Một số học sinh thì chƣa tự tin về những kiến thức học đƣợc.
- Chƣa nhận thức đƣợc động cơ để phấn đấu và rèn luyện.
- Sống thụ động, thiếu tƣ duy thực tế.
- Không xác định đƣợc ngành nghề mình yêu thích sau khi tốt nghiệp
trung học phổ thông.
- Không hiểu biết đầy đủ về các ngành nghề trong xã hội.
2.2. Các bƣớc tiến hành
- Chọn bài học hoặc một nội dung trong bài học trong chƣơng trình SGK
hóa học 11 có gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng.
- Tìm hiểu các cơ sở sản xuất phù hợp với nội dung bài học đã lựa chọn.
- Lên kế hoạch cụ thể cho HS thực hiện.
- Cùng học sinh xây dựng hệ thống các nội dung cần tìm hiểu qua thực
nghiệm.
- Học sinh thiết kế các kiến thức thu thập đƣợc trong quá trình trải nghiệm
thực tế thành dạng PowerPoint để tiến hành báo cáo kết quả trên lớp.
- Cùng HS hoàn thành các nội dung thực nghiệm thành nội dung bài học.
- Kiểm tra, đánh giá mức độ chất lƣợng học tập của HS qua câu hỏi kiểm
tra năng lực, sự hứng thú học tập qua thực tiễn.
- Đánh giá, rút kinh nghiệm.
II. MỘT SỐ BÀI HỌC CÓ NỘI DUNG GẮN VỚI THỰC TIỄN SẢN
XUẤT KINH DOANH TẠI ĐỊA PHƢƠNG
1. Chọn bài học có nội dung gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa
phƣơng.
Trong chƣơng trình sách giáo khoa Hóa học 11 chúng tôi nghiên cứu chọn
ra một số bài học có nội dung gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa
phƣơng.
1.1. Bài 3: SỰ ĐIỆN LI CỦA NƢỚC – pH– CHẤT CHỈ THỊ AXIT – BAZƠ
- Học sinh tham quan và tìm hiểu về việc kiểm tra độ pH trong nƣớc ao
nuôi tôm để có những vụ mùa tôm khỏe mạnh, đạt năng suất cao. Nƣớc ở đây
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

8

bao gồm tất cả các yếu tố xung quanh con tôm và có tác động đến đời sống của
chúng. Đây đƣợc xem là yếu tố quan trọng cốt lõi dẫn đến sự thành bại của nghề
này. Cái khó của nghề nuôi tôm chính là làm sao “nuôi” đƣợc nƣớc. Nuôi ở đây
chính là việc kiểm soát tất cả các yếu tố chất lƣợng trong ao nuôi từ khi bắt đầu
cải tạo ao chuẩn bị nuôi đến khi thu hoạch và tuần hoàn nhƣ vậy cho những vụ
sau. Chúng ta phải đảm bảo tất cả các yếu tố này nằm ở mức tốt nhất và tối ƣu
nhất. Trong tất cả các yếu tố chất lƣợng nƣớc đó thì pH chính là một trong
những yếu tố quan trọng nhất mà ngƣời nuôi tôm cần kiểm soát.
- Học sinh khi tham gia thực tiễn cần đạt đƣợc các nội dung kiến thức tìm
hiểu sau:
+ Khoảng pH thích hợp với một số loại tôm: Tôm thẻ chân trắng, Tôm sú,
Tôm càng xanh.
+ Cách đo độ pH trong ao nuôi tôm (có những phƣơng pháp nào)
+ Thời gian nuôi một vụ tôm.
+ Cách xử lý vệ sinh khi hết một vụ tôm.
+ Kinh phí đầu tƣ một vụ tôm.
+ Thu nhập sau một vụ tôm.
+ Những rủi ro hay gặp phải.
+ Nghề nghiệp khác liên quan tới nghề nuôi tôm.
1.2. Bài 12: PHÂN BÓN HÓA HỌC
- Học sinh tham quan và tìm hiểu về việc sử dụng phân bón hóa học ở địa
phƣơng trên cây lúa, cây rau, cây ớt, cây thanh long….trên địa bàn
- Học sinh khi tham gia thực tiễn cần đạt đƣợc các nội dung kiến thức tìm
hiểu sau:
+ Các thời kì bón phân thích hợp cho cây trồng.
+ Các loại phân bón thích hợp cho cây trồng.
+ Các loại phân bón đƣợc thƣờng sử dụng.
+ Liều lƣợng thích hợp cho từng thời kì và từng loại cây trồng.
+ Thời gian bón phân lần cuối trƣớc khi thu hoạch để đảm bảo an toàn
thực phẩm khi sử dụng (thời gian cách ly để không bị dƣ lƣợng hóa chất trong
nông sản)
+ Kinh phí đầu tƣ phân bón cho một vụ mùa/diện tích.
+ Thu nhập kinh tế.
+ Tìm hiểu các cửa hàng kinh doanh phân bón trên địa bàn.
+ Nghề nghiệp liên quan tới sản xuất nông sản.
1.3. Bài 15: CACBON
- Hiện nay một số gia đình sử dụng than gỗ để đun nấu thức ăn, sƣởi ấm
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

9

vào mùa đông…. Qua đó, học sinh tham quan và tìm hiểu về quá trình sản xuất
than gỗ ở địa phƣơng
- Học sinh khi tham gia thực tiễn cần đạt đƣợc các nội dung kiến thức tìm
hiểu sau:
+ Các bƣớc để sản xuất than gỗ.
+ Yêu cầu kĩ thuật trong mỗi bƣớc.
+ Điều kiện đảm bảo an toàn sản xuất.
+ Thời gian cho một lần sản xuất.
+ Khối lƣợng than gỗ thu đƣợc sau một lần sản xuất.
+ Chi phí đầu tƣ cho một lần sản xuất than gỗ.
+ Thu nhập mỗi tháng.
+ Nghề sản xuất than gỗ hay buôn bán than gỗ em thấy nhƣ thế nào?
1.4. Bài 40: ANCOL
- Học sinh tìm hiểu về phƣơng pháp nấu rƣợu trong dân gian để hiểu hơn
về phƣơng pháp sản xuất ancol etylic theo phƣơng pháp sinh hóa
- Học sinh khi tham gia thực tiễn cần đạt đƣợc các nội dung kiến thức sau:
+ Nguyên liệu để nấu rƣợu.
+ Các bƣớc (các giai đoạn) nấu rƣợu.
+ Thời gian để nấu rƣợu (từ bƣớc đầu tiên tới khi thu thành phẩm).
+ Dung tích nồi nấu rƣợu và thể tích rƣợu thu đƣợc.
+ Chế phẩm nấu rƣợu đƣợc dùng để làm gì?
+ Tác hại khi uống nhiều rƣợu bia (thực tế nhìn thấy và các nguồn thông
tin từ báo, internet, tivi, ...)
1.5. Bài 45: AXIT CACBOXYLIC
- Học sinh tìm hiểu về phƣơng pháp cổ truyền sản xuất axit axetic dùng để
làm giấm ăn theo nhiều cách khác nhau.
Ví dụ: cách làm giấm nuôi tại nhà từ chuối và rƣợu gạo
- Học sinh khi tham gia thực tiễn cần đạt đƣợc các nội dung kiến thức sau:
+ Nguyên liệu để thực hiện
+ Dụng cụ
+ Thời gian tạo ra giấm
+ Cách duy trì nuôi “con giấm”
+ Độ an toàn khi sử dụng giấm nuôi
+ Tìm hiểu thêm cách sản xuất giấm trong các nhà máy qua các kênh nhƣ
sách, báo, internet, ...
+ Sử dụng giấm ăn trong vào những mục đích nào trong cuộc sống.
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

10

- Chúng tôi mạnh dạn đƣa ra 5 bài học trong chƣơng trình sách giáo khoa
lớp 11 có thể gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng và những câu
hỏi đặt ra cho học sinh khi cho các em tham quan thực tế để định hƣớng, thu
thập thông tin, học tập qua thực tiễn của ngƣời sản xuất. Từ thực tiễn đó cho các
em học sinh nhìn nhận, định hƣớng đƣợc các ngành nghề sau trung học phổ
thông và có tác dụng lớn trong việc tăng tính hứng thú học tập, tăng tƣ duy thực
tế cho các em.
2. Thiết kế giáo án phù hợp với nội dung bài học:
Trong năm bài học có thể gắn với thực tiễn sản xuất sản xuất tại địa
phƣơng nêu trên, chúng tôi lựa chọn và thực hiện hai bài trong năm học 20222023 này bao gồm: Bài Phân bón hóa học và Bài Ancol - Phenol.
2.1. Giáo án bài Phân bón hóa học
(1 tiết – tiết theo phân phối chƣơng trình: 18)
Nội dung tham gia trải nghiệm thực tiễn sản xuất tại địa phương được
lồng ghép trong nội dung bài học thể hiện tại hoạt động 2 của giáo án và
phân công cho học sinh nhóm 4 (tên nhóm: Nhóm phóng viên)
TIẾT 18 – BÀI 12: PHÂN BÓN HÓA HỌC (1 tiết)
I. Mục tiêu chủ đề:
1. Mục tiêu về kiến thức, kỹ năng, thái độ:
a. Về kiến thức:
- Trình bày đƣợc phân bón hóa học và phân loại phân bón hóa học.
- Hiểu đƣợc tính chất và ứng dụng từng loại phân bón hóa học.
- Hiểu đƣợc cách điều chế từng loại phân bón hóa học.
- Ứng dụng của phân bón hóa học trong đời sống và sản xuất.
b. Về kỹ năng:
- Viết đƣợc công thức phân tửphân bón hóa học.
- Viết đƣợc phƣơng trình hoá học điều chế từng loại phân bón hóa học.
- Quan sát mẫu vật, làm thí nghiệm nhận biết một số phân bón hóa học.
- Tính khối lƣợng phân bón cần thiết để cung cấp dinh dƣỡng cho cây.
c. Thái độ:
- Học sinh hứng thú học tập, chia sẽ thông tin.
- Nhiệt tình tham gia học tập, sẵn sàng nhận nhiệm vụ
- Học sinh yêu thích môn học, tích cực tìm hiểu các hoạt động thực tiễn.
- Học sinh nhận thức tác dụng từng loại phân bón để vận dụng vào thực
tiễn.
- Chia sẻ, hợp tác, có tinh thần xây dựng khi trao đổi các vấn đề bài học.
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

11

2. Định hƣớng các năng lực có thể hình thành và phát triển:
- Năng lực tự học và tự chủ, năng lực hợp tác.
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác.
- Năng lực thực hành hóa học.
- Năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học.
- Năng lực tính toán hóa học.
- Năng lực tìm hiểu công nghệ thông tin, tin học.
- Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào đời sống.
II. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1. Giáo viên (GV):
- Quả ớt chín hoặc thân cây ớt, máy chiếu, dự kiến các tình huống trả lời
của học sinh.
- Xây dựng các hoạt động dạy học.
2. Học sinh (HS):
- Đọc trƣớc SGK, tài liệu, internet, hình ảnh, khái niệm, phân loại, tính
chất, cách bảo quản, điều chế, tác dụng phân bón hóa học.
- Chia làm 4 nhóm thực hiện các nhiệm vụ:
* Nhóm 1 (Nhóm họa sĩ): Trình bày về Phân đạm. Nêu đƣợc:
+ Khái niệm
+ Phân loại
+ Tác dụng
+ Điều chế
* Nhóm 2 (Nhóm thiết kế): Trình bày về phân lân. Nêu đƣợc:
+ Khái niệm
+ Phân loại
+ Tác dụng
+ Điều chế
* Nhóm 3 (Nhóm Điện tử): Trình bày về phân Kali và phân phức hợp,
phân hỗn hợp, phân vi lƣợng. Nêu đƣợc:
+ Khái niệm
+ Tác dụng phân Kali
+ Phân phức hợp, phân hỗn hợp, phân vi lƣợng
* Nhóm 4 (Nhóm phóng viên): Tìm hiểu cách bón phân hợp lí, hiệu quả
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

12

trên cây ớt. (thực hiện tại hộ gia đình ông Hồ Ngọc Công, ở thôn Hóa Lạc, xã
Cát Thành).
III. Thiết kế chi tiết các hoạt động dạy học:
Hoạt động 1. Tình huống xuất phát (3 - 4 phút)
a. Mục đích hoạt động: Huy động kiến thức, kinh nghiệm của HS có liên
quan đến phân bón.
b. Phƣơng thức tổ chức hoạt động:
- Chuẩn bị: Thân hoặc quả ớt (loại bón phân đầy đủ, loại không bón phân).
- Học sinh quan sát mẫu vật: Thân hoặc quả ớt (loại bón phân đầy đủ, loại
không bón phân).
- Sau khi quan sát mẫu vật quả hoặc thân cây ớt và trả lời câu hỏi
1. Nhận xét sự khác nhau về bề ngoài của 2 mẫu vật trên? Giải thích?
2. Nêu tầm quan trọng của phân bón trong trồng trọt nhƣ thế nào?
- Dự trù tình huống: HS chƣa nêu hết tầm quan trọng của phân bón:
phân bón cung cấp chất dinh dƣỡng, hiệu quả kinh tế, cách sử dụng phân bón
hợp lí…
- Giáo viên dẫn dắt vào bài: PHÂN BÓN HÓA HỌC
c. Sản phẩm hoạt động:
- HS nhận xét sự khác nhau của mẫu vật và giải thích sự khác nhau
- HS nêu đƣợc tầm quan trọng của phân bón
Hoạt động 2. Hình thành kiến thức mới (25-30 phút)
a. Mục đích hoạt động:
- Học sinh nêu đƣợc: Khái niệm, phân loại, tính chất, ứng dụng, điều chế
phân đạm, lân, kali
- Quan sát mẫu vât, làm thí nghiệm tính tan của phân đạm, lân, kali.
- Sử dụng hiệu quả phân bón hóa học.
- Tính khối lƣợng phân bón cần thiết cung cấp cây trồng.
b. Phƣơng thức tổ chức hoạt động: hoạt động nhóm:
- Chuẩn bị: Máy chiếu, bảng phụ, phân bón, dụng cụ thí nghiệm.
- Tổ chức cho 4 nhóm thảo luận, trình bày báo cáo đã phân công trƣớc,
thành viên trong nhóm có thể bổ sung, thành viên các nhóm khác có thể đặt câu
hỏi về chủ đề đang trình bày. Mỗi nhóm trình bày khoảng 2-7 phút.
* Nhóm 1: Trình bày về phân đạm
+ Cung cấp nitơ hóa hợp cho cây dƣới dạng ion nitrat (NO3-) và ion
amoni (NH4+).
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

13

+ Độ dinh dƣỡng đƣợc đánh giá theo %N trong phân.
+ Tác dụng: Kích thích quá trình sinh trƣởng, làm tăng tỉ lệ của protein
thực vật, giúp cây phát triển nhanh cho nhiều củ, quả, hạt.
1. Phân đạm amoni: NH4Cl, NH4NO3, (NH4)2SO4,…
Điều chế: NH3 tác dụng với dung dịch axit
Ví dụ: 2NH3 tác dụng với dung dịch H2SO4 →(NH4)2SO4
Bón cho các loại đất ít chua (hoặc đã khử chua bằng CaO).
2. Phân đạm nitrat: NaNO3, Ca(NO3)2,…
Điều chế: muối cacbonat tác dụng với dung dịch HNO3
Ví dụ: CaCO3 + HNO3 → Ca(NO3)2 + CO2+ H2O
3. Urê: (NH2)2CO, 46%N.
Điều chế: CO2 + 2NH3 → (NH2)2CO + H2O
Trong đất: (NH2)2CO + 2H2O → (NH4)2CO3
* Nhóm 2: Trình bày về phân lân
+ Cung cấp P cho cây dƣới dạng PO 34 .
+ Độ dinh dƣỡng: % P2O5.
+ Tác dụng: Cần thiết cho kì sinh trƣởng trao đổi chất, giúp cành lá khỏe,
hạt chắc, củ quả to.
1. Super photphat:
a. Super photphat đơn: Chứa 14-20% P2O5.
Điều chế:
b. Super photphat kép: Chứa 40-50% P2O5.
Điều chế:
2. Phân lân nung chảy: Sách giáo khoa
* Nhóm 3: Trình bày về phân Kali, phân phức hợp, phân hỗn hợp, phân vi lƣợng
+ Cung cấp K cho cây dƣới dạng K+.
+ Độ dinh dƣỡng: % K2O.
+ Tác dụng: Tăng cƣờng sức chống sâu bệnh, chống rét và chịu hạn cho
cây
+ Phân phức hợp, phân hỗn hợp, phân vi lƣợng.
* Nhóm 4: Tìm hiểu ứng dụng và sử dụng hiệu quả phân bón hóa học ở cây ớt.
GV dự trù tình huống: Phân loại phân bón hóa học chƣa rõ ràng, điều chế
nghiên cứu qua mạng hoặc SGK.
c. Sản phẩm hoạt động:
- Nhóm 1:
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

14

+ Nêu đƣợc khái niệm, phân loại, tác dụng, điều chế phân đạm.
+ Hình thức trình bày: Sơ đồ tƣ duy.
- Nhóm 2:
+ Trình bày đƣợc: khái niệm, phân loại, tác dụng, điều chế phân lân.
+ Hình thức trình bày: Sơ đồ tƣ duy hoặc máy chiếu.
- Nhóm 3:
+ Trình bày đƣợc: Khái niệm, phân loại, tác dụng phân kali.
+ Hình thức trình bày: Máy chiếu.
- Nhóm 4:
+ Trình bày đƣợc: Vận dụng bón phân hợp lí trên cây ớt.
+ Hình thức trình bày: Máy chiếu.
Hoạt động 3: Củng cố, luyện tập (5-7 phút)
a. Mục đích hoạt động:
- Củng cố, rèn luyện các kiến thức, kĩ năng về khái niệm, phân loại, tính
chất, điều chế, ứng dụng của phân bón hóa học.
- Cách sử dụng an toàn, hợp lí, hiệu quả một số loại phân bón hóa học.
- Tính khối lƣợng phân bón hóa học cần thiết cho cây trồng.
b. Phƣơng thức tổ chức hoạt động:
- Trò chơi ô chữ: Phát triển
- Trả lời các câu hỏi
Câu 1. Muốn tăng cƣờng sức chống sâu bệnh, chống rét và chịu hạn cho cây
ngƣời ta dùng phân gì?
Đáp án: Kali
Câu 2. Phân … cung cấp cho cây các nguyên tố nhƣ bo, kẽm, mangan, đồng,
molipđen,…ở dạng hợp chất.
Đáp án: Vi lƣợng
Câu 3. Đây là tên của một loại phân bón?

Đáp án: Hỗn hợp

Câu 4. Gồm 10 kí tự?

Đáp án: Tăng trƣởng

Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

15

Câu 5. CO2 + 2NH3 → (NH2)2CO + H2O
Phƣơng trình hóa học trên, dùng để điều chế loại phân gì?
Câu 6.… là hỗn hợp của (NH4)2HPO4 và KNO3

Đáp án: Urê

Đáp án: Nitrophotka

Hoạt động 4. Vận dụng và mở rộng kiến thức (3 -5 phút)
a. Mục đích hoạt động
- Vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống
- Cách sử dụng an toàn, hợp lí, hiệu quả một số loại phân bón hóa học
- Tính khối lƣợng phân bón hóa học cần thiết cho cây trồng.
b. Phƣơng thức tổ chức hoạt động:
- GV cho HS thảo luận với nhau trả lời câu hỏi:
1. Tại sao ngƣời ta thƣờng bón vôi cho đất trƣớc khi vào vụ kế tiếp?
2. Em nên làm gì để sản phẩm nông nghiệp ở tỉnh Bình Định nhƣ ớt, rau xanh,
cây lúa….có chất lƣợng tốt và đạt hiệu quả kinh tế cao?
- GV dự trù tình huống: Nếu HS không trả lời đƣợc gợi mở: Vôi là môi
trƣờng kiềm trung hòa môi trƣờng axit. Cách bón phân hóa học đúng cách.
c. Sản phẩm học tập: Bài làm học sinh
IV. Câu hỏi kiểm tra đánh giá.
1. Loại đạm nào sau đây đƣợc gọi là đạm 2 lá?
A. NaNO3.

B. NH4NO3.

C. Ca(NO3)2 .

D. (NH4)2CO3.

2. Phân đạm cung cấp nitơ cho cây dƣới dạng ion:
A. NO3- và NH4+. B. NH4+, PO43.-

C. PO43-, K+.

D. K+, NH4+.

3. Để nhận biết 2 loại phân bón hoá học là: NH4NO3 và NH4Cl. Ta dùng dung
dịch nào sau đây?
Tên đề tài: “Hóa học gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh tại địa phương trong chương trình lớp 11”

16

A. NaOH.

B. Ba(OH)2.

C. AgNO3.

D. BaCl2.

4. Độ dinh dƣỡng của phân đạm đƣợc đánh giá bằng hàm lƣợng nguyên tố hay
hợp chất nào sau đây?
A. %N

.

B. %P2O5.

C. %K2O.

D. %P.

5. Phân bón nào sau đây làm tăng độ chua của đất?
A. KCl.

B. NH4NO3.

C. NaNO3.

D. K2CO3.

6. Supephotphat kép là một loại phân bón hóa học có giá trị. Công thức hóa học
của supe photphat kép là
A. Ca3(PO4)2.

B. Ca(H2PO4)2.

C. CaHPO4 .

D. Ca2(H2PO4)2 và CaSO4.

7. Muốn tăng cƣờng sức chống sâu bệnh, chống rét và chịu hạn cho cây ngƣời ta
dùng
A. phân đạm.

B. phân kali.

C. phân lân.

D. phân vi lƣợng.

8. Phát biểu nào sau đây là đúng?
A. Phân lân cung cấp nitơ hoá hợp cho cây dƣới dạng ion nitrat (NO 3-) và
ion amoni (NH4+).
B. Amophot là hỗn hợp các muối (NH4)2HPO4 và KNO3.
C. Phân hỗn hợp chứa nitơ, photpho, kali đƣợc gọi chung là phân NPK.
D. Phân urê có công thức là (NH4)2CO3.
9. Phân đạm urê thƣờng chứa 46% N. Khối lƣợng (kg) urê đủ cung cấp 70 kg N
là
A. 152,2.

B. 145,5.

C. 160,9 .

D. 200,0.

10. Một loại phân supephotphat kép có chứa 69,62% muối canxiđihiđrophotphat,
còn lại gồm các chất không chứa photpho. Độ dinh dƣỡng của loại phân lân này
là
A. 48,52%.

B. 42,25%.

C. 39,76%.

D. 45,75%.

11. Để điều chế 527,35 kilogam supephotphat kép cần m gam dung dịch H2SO4
65%, giá trị của m gần nhất với giá ...