NGUYÊN THỊ PHƯƠNG THÀO
ĐẶC ĐIỂM TÂM Lí CỦA HỌC SINH DÂN TỘC ÍT NGƯỜI, HỌC SINH CÓ NHU CẦU DẶC DIỆT, HỌC SINH CỐ HOÀN CANH
KHỐ KHĂN
A. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
Việt Nam có 54 dân tộc, dân tộc Việt (Kinh) chiếm khoảng 37%, 53 dân tộc còn lại chiếm khoảng 13% dân sổ cả nước. Dân tộc Việt vì vậy được gọi là dân tộc đasố. Các dân tộc khác được gọi là dân tộc thiểu sổ (DTTS) hay dân tộ c ít ngư ỏi.
Dân sổ, điỂu kiện phát triển kinh tế - xã hội, mặt bằng dân trí, nguồn nhân lục qua đao tạo (có chất lượng cao) của các DTTS không đồng đỂu. Có những dân tộc khá phát triển, dân sổ tương đổi đông đến hàng chục vạn trờ lên như Tày, Thái, Mường, Hoa, Dao... mặt bằng dân trí tương đối cao, cồ đông cán bộ cồ trình độ đẹi học, trên dại học; lại cồ nhũng dân tộ c chậm phát triển, dân s ổ quá ít chỉ có khoảng trăm người như dân tộc Si La, Pu Péo, Rơ Măm, Brâu..., mặt bằng dân trí thẩp, rẩt hiếm hoặc chua có cán bộ có trình độ đại học. VỂ vùng đẩt, cùng là vùng đồng bào DTTS cư tru, có những vùng thuận lợi vỂ đất đai, khí hậu, giao thông đi lại, lại có những vùng hết súc khó khăn. Không thể so sánh các thung lũng rộng rãi, phì nhiêu như Mường Thanh (Điện Biên), Mường Lò (Yên Bái), Bấc Quang (Hà Giang), AYun Pa (Gia Lai), Gia Nghĩa (Đấc Nông)... vói các vùng cao đèo dổc, thiếu đất canh tác, khí hậu khác nghiệt. Cũng như không thể so sánh các vùng đã sớm đô thị hoá như thành phổ càn Thơ, sóc Trăng, Trà Vinh, Bạc Liêu với các vùng xa, đất chua mặn chỉ trồng được dừa nước và các thú cỏ lác chịu mặn như một sổ vùng ờ đồng bằng sông cứu Long.
Do dặc điểm sống phân tán của cu dân trong một dân tộc và việc sổng xen kẽ giũa các cư dân cúanhiỂu dân tộc dẫn tồi tình trạng các lóp học ờ vùng DTTS có rẩt nhiều nhóm học sinh thuộc các dân tộc khác nhau. Năng lục ngôn ngữ cũng như khả năng học tập cúa các nhóm tre này không đồng đỂu. Tre DTTS là nhóm tre gặp nhiều khó khăn trong học tập.
Ngoài ra, trong lóp học ờ vùng DTTS cũng có khoảng 4% sổ học sinh khuyết tật như: khuyết tật trí tuệ hay khiếm thính, khiếm thị,... Một sổ nhóm khác, nơi mà tre phải sổng thiếu nguồn nước sạch thì các bệnh vỂtai và xoang xảy ra rẩt phổ biến. Ở đó cũng có thể có rẩt nhiều tre có khả năng thính giác bị ảnh hường nghiêm trọng, có thể chịu hậu quả vĩnh viên hoặc tạm thời, do bị nhiêm bệnh hoặc các chất dịch nhầy trong viêm xoang và tai gây nên. Ở hầu hết các quổc gia trên thế giói, người ta có thể dụ kiến khoảng 10% tre không bị khuyết tật vẫn sẽ gặp phái các khó khăn trong học tập trên lóp.
Lóp học o vùng DTTS đưong nhiên là lóp học hoà nhâp. Truồc đây “lóp họchoànhâp" thưởng được hiểu là hội nhâp những tre em khuyết tật vào trong các “lóp học bình thưởng" cùng vói những tre em không bị khuyết tật. Hiện nay, trên thế giói thuật ngữ hoànhâp đượcmorộngrẩt nhiều, nó còn có nghĩa là hội nhâp tất cả những tre em có hoàn cảnh và năng lục khác biệt. Những em này do điỂu kiện vỂ hoàn cảnh, trí tuệ, thể chẩt, giói tính, tình cảm ngôn ngữ, vãn hoá, tôn giáo, các nhóm dân tộc khác nhau.... nên có nguy co và thưởng hay bị “xa lánh" hoặc bị loại trù, không được tham gia vào quá trình học tập. Những emnày do những điỂukiệncúa bản thân nên thưởng b ỏ họ c giũa chừng hoặc đến lóp nhưng các em bị “b ỏ roi" hoặc không được tham gia các hoạt động ngay tại lóp học cúa mình.
Những em có hoàn cảnh và năng lục khác biệt có thể là:
Tre em có hoàn cảnh khó khăn, gia dinh nghèo đói.
Tre em phải lao độngnhiỂu onhà, ongoài đồng hoặclầm thuê kiếm sổng.
Tre embịảnhhưongboi HIV7AIDS.
Tre em thuộc một sổ nhóm DTTS hoặc nhóm tôn giáo khác nhau.
Treemhọc quá kém nên thưởng không the o kịp các bạn trong lóp.
Tre em DTTS gặp khăn khi học bằng tiếng Việt.
Tre em gái DTTS.
Tre em có những khiếm khuyết vỂ thể chất như dị tật, khó khăn trong di chuyển vận động không nghe, không nói và không nhìn được...
Tre em quá nhút nhát ít tham gia vào các hoạt động tập thể.
Có thể nhóm lại thành 3 nhóm chính: học sinh DTTS; học sinh có nhu cầu đặc biệt: khiếm thị, khiếm thính, chậm phát triển trí