KHDH GDĐP8

TIẾT 1:CHỦ ĐỀ 1: LỊCH SỬ HÀ NỘI TỪ THẾ KỈ XVII ĐẾN NĂM 1918
BÀI 1: THĂNG LONG TỪ THỜI MẠC ĐẾN TÂY SƠN (TIÊT 1,2)
I. MỤC TIÊU
1. Mục tiêu
Sau bài học này, HS sẽ:
- Trình bày được tình hình chính trị, kinh tế, văn hoá Thăng Long từ thời Mạc
đến thời Tây Sơn.
2. Năng lực
* Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học thông qua việc tích cực, chủ động thực hiện nhiệm
vụ học tập, điều chỉnh cách thức học tập cho phù hợp.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua việc trao đổi thảo luận, trình bày ý
tưởng và kết quả thực nhiện nhiệm vụ học tập.
* Năng lực chuyên biệt:
- Phát triển năng lực tìm hiểu: Trình bày được tình hình chính trị, kinh tế, văn
hoá Thăng Long từ thời Mạc đến thời Tây Sơn.
3. Phẩm chất
 Có tinh thần tự học, chăm chỉ, nhiệt tình tham gia các hoạt động của bài
học.
 Có tinh thần trách nhiệm và trung thực trong hoạt động của nhóm.
 Tự hào công lao của cha ông ta trong các thời kì.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- Tài liệu GDĐP thành phố Hà Nội 8
- Máy tính, máy chiếu.
- Tìm hiểu mục tiêu và nội dung bài,
2. Đối với học sinh
- Tài liệu GDĐP thành phố Hà Nội 8
- Đọc trước bài học trong SGK.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1

KHDH GDĐP8

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Kích thích nhu cầu tìm hiểu nội dung bài mới, tạo hứng thú học
tập cho HS.
b. Nội dung: Tình huống và phần câu hỏi ở phần mở đầu trong SGK.
c. Sản phẩm học tập: câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS quan sát hình ảnh và cho biết bức tranh dân gian Ngũ Hổ
thuộc dòng tranh gì, xuất hiện vào thời nào và ý nghĩa của dòng tranh này.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát tranh, thảo luận theo cặp đôi và thực hiện yêu cầu.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi:
+ bức tranh dân gian Ngũ Hổ thuộc dòng tranh Đông Hồ, xuất hiện đã có từ thế
kỷ XVI, phát triển thịnh hành đến cuối thế kỷ XX
+ Ý nghĩa tranh dân gian Đông Hồ phản ánh sâu sắc đời sống tinh thần, vật chất
của con người, xã hội theo quan điểm mỹ học dân gian của người dân nơi đây.
Đó là những bức tranh khắc hoạ ước mơ ngàn đời của người lao động về cuộc
sống gia đình thuận hoà, ấm no, hạnh phúc, về một xã hội công bằng, tốt đẹp
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
2

KHDH GDĐP8

- GV dẫn dắt HS vào bài học.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Thăng Long thời Mạc và thời vua Lê - chúa Trịnh
a. Mục tiêu: Trình bày được tình hình chính trị, kinh tế Thăng Long từ thời
Mạc và thời vua Lê - chúa Trịnh
b. Nội dung: GV cho HS tìm hiểu tình hình chính trị, kinh tế Thăng Long từ
thời Mạc và thời vua Lê - chúa Trịnh
c. Sản phẩm học tập: tình hình chính trị, kinh tế Thăng Long từ thời Mạc và
thời vua Lê - chúa Trịnh
d. Tổ chức hoạt động :

Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ 1: Thăng Long thời Mạc và thời
học tập
vua Lê - chúa Trịnh
- GV chia lớp thành các nhóm a) Tình hình chính trị
(4hs/nhóm) thực hiện nhiệm vụ:
- Từ thế kỉ XVI, nhà Lê ngày càng
+ Nhóm 1:
khủng hoảng, suy yếu.
1. Trình bày nét chính về tình hình - Triều Mạc được thiết lập vào năm
chính trị Thăng Long thời Mạc và thời 1527, tập trung xây dựng kinh đô
vua Lê – chúa Trịnh.
thứ hai ở Kinh Dương
2. Hãy cho biết quy hoạch thành Thăng - Năm 1533, triều Lê Trung hưng
Long dưới thời Mạc và thời vua Lê – được dựng lên song quyền lực dần
chúa Trịnh.
rơi vào tay họ Trịnh. Đất nước bị
chia cắt bởi các cuộc chiến tranh
+ Nhóm 2:
Nam – Bắc triều, chiến tranh Trịnh
1. Trình bày những biểu hiện chứng tỏ – Nguyễn. Nhà Mạc sụp đổ (1592),
sự phát triển của kinh tế Thăng Long các tập đoàn phong kiến Lê – Trịnh,
thời Mạc và thời Lê – Trịnh.
Nguyễn tiếp tục củng cố quyền lực
2. Giới thiệu một nghề thủ công hoặc ở Đàng Ngoài và Đàng Trong.
làng nghề của Thăng Long từ thời Mạc - Khi mới thiết lập, triều Mạc đã
đến thời Tây Sơn còn tồn tại ở địa thực hiện những chính sách tiến bộ,
phương em hoặc địa phương khác mà trước tiên là ở Thăng Long.
em biết.
- Thời vua Lê – chúa Trịnh, Hoàng
thành và Cung thành là Cung đình
3

KHDH GDĐP8

của vua Lê hầu như không thay đổi.
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học b) Tình hình kinh tế
tập
- Nông nghiệp phát triển ở khu vực
- HS thảo luận, đọc thông tin SGK, đất đai rộng bên ngoài Hoàng thành
quan sát hình SGK và trả lời câu hỏi.
để sản xuất lúa gạo, thực phẩm, rau
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS màu cung cấp cho kinh thành.
nếu cần thiết.

- Thủ công nghiệp nhà nước và dân
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động gian có điều kiện phát triển. Nhà
nước thành lập cục và nha môn, cử
và thảo luận
quan lại phụ trách hoạt động thủ
- GV mời đại diện HS trình bày kết quả công nghiệp.
làm việc.
- Hoạt động thương nghiệp phát
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận triển do kinh tế hàng hoá
xét, bổ sung. GV giúp HS tóm tắt
những thông tin vừa tìm được để đúc
kết thành kiến thức bài học.
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến
thức và rút ra kết luận:
- GV chuyển sang nội dung mới.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: HS sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các
vấn đề tình huống, bài tập nhằm khắc sâu kiến thức bài học.
b. Nội dung: Bài tập trong phần Luyện tập SGK
c. Sản phẩm học tập: Đáp án bài tập phần Luyện tập SGK
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân:
1. Nêu nhận xét về tình hình chính trị, kinh tế Thăng Long từ thời Mạc đến thời
Tây Sơn.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
4

KHDH GDĐP8

- HS sử dụng SGK, kiến thức đã học, kiến thức thực tế để trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời:
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV mở rộng kiến thức.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Học sinh vận dụng vào bài học để giải quyết vấn đề thực tiễn cuộc
sống, phát huy tính tư duy và khả năng sáng tạo.
b. Nội dung: Bài tập trong phần Vận dụng SGK
c. Sản phẩm học tập: Đáp án bài tập phần Vận dụng SGK
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV nêu yêu cầu: Chọn và thực hiện một trong các nhiệm vụ sau đây:
1. Sưu tầm tranh ảnh các phường/phố/làng nghề thủ công hoặc các chợ ở Thăng
Long từ thời Mạc đến thời Tây Sơn còn tồn tại đến nay và thiết kế thành bộ sưu
tập ảnh giới thiệu trước lớp.
- GV gợi ý, hướng dẫn HS tìm hiểu để thực hiện hoạt động ở nhà:
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS kiến thức đã học, kiến thức thực tế để trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
HS báo cáo kết quả vào tiết học sau
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết thúc tiết học.
* Hướng dẫn về nhà
- Ôn lại kiến thức đã học.
5

KHDH GDĐP8

- Làm bài tập được giao.

TIẾT 2:CHỦ ĐỀ 1: LỊCH SỬ HÀ NỘI TỪ THẾ KỈ XVII ĐẾN NĂM 1918
BÀI 1: THĂNG LONG TỪ THỜI MẠC ĐẾN TÂY SƠN (TIÊT 2)
I. MỤC TIÊU
1. Mục tiêu
Sau bài học này, HS sẽ:
- Trình bày được tình hình chính trị, kinh tế, văn hoá Thăng Long từ thời Mạc
đến thời Tây Sơn.
2. Năng lực
* Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học thông qua việc tích cực, chủ động thực hiện nhiệm
vụ học tập, điều chỉnh cách thức học tập cho phù hợp.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua việc trao đổi thảo luận, trình bày ý
tưởng và kết quả thực nhiện nhiệm vụ học tập.
* Năng lực chuyên biệt:
- Phát triển năng lực tìm hiểu: Trình bày được tình hình chính trị, kinh tế, văn
hoá Thăng Long từ thời Mạc đến thời Tây Sơn.
3. Phẩm chất
 Có tinh thần tự học, chăm chỉ, nhiệt tình tham gia các hoạt động của bài
học.
 Có tinh thần trách nhiệm và trung thực trong hoạt động của nhóm.
6

KHDH GDĐP8

 Tự hào công lao của cha ông ta trong các thời kì.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- Tài liệu GDĐP thành phố Hà Nội 8
- Máy tính, máy chiếu.
- Tìm hiểu mục tiêu và nội dung bài,
2. Đối với học sinh
- Tài liệu GDĐP thành phố Hà Nội 8
- Đọc trước bài học trong SGK.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Kích thích nhu cầu tìm hiểu nội dung bài mới, tạo hứng thú học
tập cho HS.
b. Nội dung: Tình huống và phần câu hỏi ở phần mở đầu trong SGK.
c. Sản phẩm học tập: câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS quan sát hình ảnh và cho biết bức tranh dân gian Ngũ Hổ
thuộc dòng tranh gì, xuất hiện vào thời nào và ý nghĩa của dòng tranh này.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát tranh, thảo luận theo cặp đôi và thực hiện yêu cầu.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
7

KHDH GDĐP8

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi:
+ bức tranh dân gian Ngũ Hổ thuộc dòng tranh Đông Hồ, xuất hiện đã có từ thế
kỷ XVI, phát triển thịnh hành đến cuối thế kỷ XX
+ Ý nghĩa tranh dân gian Đông Hồ phản ánh sâu sắc đời sống tinh thần, vật chất
của con người, xã hội theo quan điểm mỹ học dân gian của người dân nơi đây.
Đó là những bức tranh khắc hoạ ước mơ ngàn đời của người lao động về cuộc
sống gia đình thuận hoà, ấm no, hạnh phúc, về một xã hội công bằng, tốt đẹp
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Thăng Long thời Tây Sơn (1786 -1802)
a. Mục tiêu: Trình bày được tình hình chính trị, kinh tế Thăng Long thời Tây
Sơn
b. Nội dung: GV cho HS tìm hiểu tình hình chính trị, kinh tế Thăng Long thời
Tây Sơn
c. Sản phẩm học tập: tình hình chính trị, kinh tế Thăng Long thời Tây Sơn
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

2: Thăng Long thời Tây Sơn (1786
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân: Trình bày nét -1802)
chính về tình hình chính trị, kinh tế Thăng Long - Cuối thế kỉ XVIII, phong trào Tây
thời Tây Sơn.
Sơn bùng nổ ở Đàng Trong. Với
danh nghĩa “Phù Lê, diệt Trịnh”,
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
mùa hè năm 1786, quân Tây Sơn do
- HS thảo luận, quan sát SGK và trả lời câu hỏi.
Nguyễn Huệ chỉ huy tiến ra Đàng
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. Ngoài lật đổ chúa Trịnh, trao lại
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo chính quyền cho vua Lê và rút về
Nam
luận
8

KHDH GDĐP8

- GV mời đại diện HS trình bày kết quả làm việc.
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ
sung. GV giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm
được để đúc kết thành kiến thức của bài học
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ
học tập

- Quang Trung đóng đô tại Huế,
Hoàng thành Thăng Long được tu
sửa lại trở thành thủ phủ của Bắc
Thành (Bắc Bộ ngày nay). Nhiều
quan lại cũ dưới thời vua Lê – chúa
Trịnh vẫn được trọng dụng giữ
những chức tước trong chính quyền
mới

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra
kết luận.
- Về kinh tế, vương triều Tây Sơn
thực hiện chính sách khuyến nông,
phát triển công thương đã có tác
động tích cực đến cả vùng Thăng
Long.
Hoạt động 3: Một số nét nổi bật về văn hoá Thăng Long từ thời Mạc đến
thời Tây Sơn
a. Mục tiêu: Trình bày được tình hình văn hoá Thăng Long từ thời Mạc đến
thời Tây Sơn
b. Nội dung: GV cho HS tìm hiểu tình hình văn hoá Thăng Long từ thời Mạc
đến thời Tây Sơn
c. Sản phẩm học tập: tình hình văn hoá Thăng Long từ thời Mạc đến thời Tây
Sơn
d. Tổ chức hoạt động :
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

3. Một số nét nổi bật về văn hoá
- GV sử dụng kĩ thuật tia chớp: lần lượt gọi từng Thăng Long từ thời Mạc đến thời
HS nêu nét văn hoá Thăng Long từ thời Mạc đến Tây Sơn
thời Tây Sơn (mỗi HS nêu một đặc điểm, người trả - Các tín ngưỡng dân gian kết hợp
lời sau không lặp lại câu trả lời của người trả lời với Đạo giáo và Phật giáo được khôi
trước). GV tổng hợp lại các ý kiến.
phục trong quần chúng nhân dân và
trong một số vua chúa, quý tộc
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận, đọc thông tin SGK, quan sát hình - Nhà Mạc quan tâm đến giáo dục,
chủ trương tuyển chọn đội ngũ quan
SGK và trả lời câu hỏi.
lại thông qua thi cử, đề cao Nho
9

KHDH GDĐP8

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. giáo. Thời Lê Trung hưng, trường
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo học mở nhiều hơn, đặc biệt là trường
tư của các danh nho, danh sĩ
luận

- Văn học chữ Hán xuất hiện một số
tác phẩm xuất sắc được ca ngợi là
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ “Thiên cổ kì bút”, “Thiên cổ kì thư”
sung. GV giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm như Truyền kì mạn lục của Nguyễn
được để đúc kết thành kiến thức của bài học.
Dữ. Văn học chữ Nôm phát triển khá
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ mạnh
học tập
- Sử học thời kì này tiêu biểu là bộ
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra Đại Việt sử kí toàn thư chép từ Hồng
kết luận:
Bàng đến Lê Gia Tông (1633 –
1675) xuất bản năm Chính Hoà thứ
- GV chuyển sang nội dung mới.
18 (1697)
- Nghệ thuật (kiến trúc, điêu khắc và
hội hoạ) khá phát triển, mang đậm
yếu tố dân gian truyền thống hoà
trộn và đan xen với yếu tố cung đình,
phong cách đa dạng phong phú, thấm
đượm chất nhân văn khai phóng
- Nghệ thuật biểu diễn sân khấu có
sự đan xen, hoà quyện giữa yếu tố
cung đình và dân gian do nhu cầu
giải trí và thẩm mĩ của tầng lớp thị
dân.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: HS sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các
vấn đề tình huống, bài tập nhằm khắc sâu kiến thức bài học.
b. Nội dung: Bài tập trong phần Luyện tập SGK
c. Sản phẩm học tập: Đáp án bài tập phần Luyện tập SGK
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân:
10

KHDH GDĐP8

1. Hoàn thành bảng thống kê biểu hiện sự phát triển văn hoá của Thăng Long từ
thời Mạc đến thời Tây Sơn theo gợi ý dưới đây vào vở:
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS sử dụng SGK, kiến thức đã học, kiến thức thực tế để trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời:
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV mở rộng kiến thức.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Học sinh vận dụng vào bài học để giải quyết vấn đề thực tiễn cuộc
sống, phát huy tính tư duy và khả năng sáng tạo.
b. Nội dung: Bài tập trong phần Vận dụng SGK
c. Sản phẩm học tập: Đáp án bài tập phần Vận dụng SGK
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
1. Sưu tầm một bài thơ, hoặc kể một câu chuyện về các danh nhân văn hoá được
nhắc đến trong bài học.
- GV gợi ý, hướng dẫn HS tìm hiểu để thực hiện hoạt động ở nhà:
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS kiến thức đã học, kiến thức thực tế để trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
HS báo cáo kết quả vào tiết học sau
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết thúc tiết học.
* Hướng dẫn về nhà
11

KHDH GDĐP8

- Ôn lại kiến thức đã học.
- Làm bài tập được giao.
Ngày soạn: 15/9
CHỦ ĐỀ 1: LỊCH SỬ HÀ NỘI TỪ THẾ KỈ XVII ĐẾN NĂM 1918.
Tiết 3:Bài 3: Kì tích chống giặc ngoại xâm của quân dân Đại Việt trên địa
bàn Hà Nội thế kỉ XVIII (3 tiết)
TIẾT 3: BÀI 2: NHỮNG THẮNG LỢI VẺ VANG TRONG KHÁNG
CHIẾN CHỐNG NGOẠI XÂM TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI (THẾ KỈ
XVIII)(3 TIẾT)
I. MỤC TIÊU: Sau bài học này, giúp HS:
1. Về kiến thức:
- Trình bày được những chiến công lớn, quyết định trong cuộc kháng chiến
chống ngoại xâm (quân Thanh) trên vùng đất Hà Nội cuối thế kỉ XVIII.
- Nêu được những đóng góp của nhân dân Hà Nội trong cuộc kháng chiến
chống quân xâm lược Thanh cuối thế kỉ XVIII góp phần làm nên kì tích trận
Ngọc Hồi – Đống Đa.
- Dựa vào lược đồ, xác định được các di tích lịch sử có liên quan đến những
chiến thắng chống quân Thanh cuối thế kỉ XVIII trên vùng đất Hà Nội ngày
nay.
2. Về năng lực
- Năng lực chung:
+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: Khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập theo cá
nhân hay theo nhóm. Tích cực trao đổi nội dung bài học với giáo viên và bàn
bè.
+ Năng lực tự học và tự học: Chủ động tìm hiểu những thông tin liên quan đến
bài học, biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân của bản thân.
+ Năng lực giải quyết vấn đề: Từ những vấn đề đặt ra để từng bước giải quyết
nhiệm vụ học theo hướng dẫn của giáo viên.
- Năng lực chuyên biệt:
+ Năng lực tái hiện kiến thức lịch sử: Tái hiện và trình bày được dưới hình thức
nói hoặc viết diễn trình của các sự kiện, nhân vật, quá trình lịch sử từ đơn giản đến
phức tạp; xác định được các sự kiện lịch sử trong không gian và thời gian cụ thể.

12

KHDH GDĐP8

+ Năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: Rút ra được bài học lịch sử và
vận dụng được kiến thức lịch sử để lí giải những vấn đề của thực tiễn cuộc
sống.
3. Về phẩm chất
- Tự hào về quá trình bảo vệ đất nước của bậc ông cha, lòng biết ơn những anh
hùng có công với dân tộc.
- Có ý thức tìm hiểu, học tập những di tích lịch sử gắn với Hà Nội.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của GV
- Giáo án, tư liệu liên quan đến bài học.
- Tranh ảnh, video liên quan đến bài học.
- Tài liệu giáo dục địa phương Hà Nội lớp 8.
2. Chuẩn bị của HS
- Tài liệu giáo dục địa phương Hà Nội lớp 8.
- Vở ghi, bút bi.
- Sưu tầm những tranh ảnh liên quan đến bài học.
3. Phân phối số tiết
Tiết 1: Quân Thanh vào Thăng Long cuối thế kỉ XVIII.
Tiết 2: Nhân dân Hà Nội phối hợp cùng nghĩa quân Tây Sơn chống quân xâm
lược Thanh cuối thế kỉ XVIII mục trận đánh Hà Hồi – Ngọc Hồi và câu chuyện.
Tiết 3: Nhân dân Hà Nội phối hợp cùng nghĩa quân Tây Sơn chống quân xâm
lược Thanh cuối thế kỉ XVIII mục trận đánh Đống Đa và câu chuyện.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1: Khởi động.
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới.
b. Tổ chức hoạt động:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu hình ảnh đoạn thơ và sau đó nêu câu hỏi:
“... Một trận rồng lửa giặc tan tành,
Bỏ thành cướp đò chạy cho nhanh.
Ba quân đội ngũ chỉnh tề tiến,
Trăm họ chật đường vui tiếp nghênh...
Mây tạnh mù tan trời lại sáng,
Đầy thành già trẻ mặt như hoa.
Chen vai thích cánh cùng nhau nói,
Kinh đô vẫn thuộc núi sông ta”.
13

KHDH GDĐP8

(Theo Ngô Ngọc Du, Long thành quang phục kỉ thực, bản dịch của Vũ Tuấn
Sán, Lịch sử Thăng Long – Hà Nội, tập 1, tr.904)
Những câu thơ trên nói về chiến thắng nào của nhân dân Thăng Long (Hà Nội).
Hãy nêu hiểu biết của em về chiến thắng này.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS thực hiện theo yêu cầu của GV.
GV hỗ trợ HS khi cần.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận nhiệm vụ
GV mời HS trình bày.
Gợi ý sản phẩm: Những câu thơ trên nói về chiến thắng trận tấn công đồn Đống
Đa (Khương Thượng) của nhân dân Thăng Long (Hà Nội).
Đại thắng quân Thanh kết thúc bằng trận đánh đồn Khương Thượng và đồn
Ngọc Hồi.  Vì quân Thanh chết quá nhiều ở đồn Khương Thượng (Đống Đa)
nên hàng năm người Việt Nam làm lễ “Giỗ trận Đống Đa”, trước là cầu siêu cho
những
oan
hồn,
sau
là
kỷ
niệm
chiến
tích oai hùng của Hoàng Đế Quang Trung.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
GV nhận xét và dẫn dắt đi vào tiết học: “Long thành quang phục kỷ thực” là
một trong những bài thơ Ngô Ngọc Du ghi lại sự kiện vua Quang Trung và quân
đội Tây Sơn ra Bắc, quét sạch mấy chục vạn quân Thanh xâm lược, giành lại
Thăng Long vào mùa xuân năm Kỷ Dậu (1789). Vậy trước cuộc xâm lược của
quân Thanh thì nhân dân Hà Nội đã kháng chiến ra sao thì chúng ta sẽ đi tìm
hiểu bài học ngày hôm nay
- Bài 2: Kì tích chống ngoại xâm của quân dân Đại Việt trên địa bàn Hà
Nội thế kỉ XVIII.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới.
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu quân Thanh vào Thăng Long cuối thế kỉ XVIII.
a. Mục tiêu:
- Nêu âm mưu và hành động của quân Thanh khi tiến vào Thăng Long cuối thế
kỉ XVIII.
- Xác định trên lược đồ những địa điểm quân Thanh đóng quân cuối thế kỉ
XVIII tương ứng với các địa danh Hà Nội hiện nay.
b. Tổ chức hoạt động
Hoạt động của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu âm mưu và hành động của quân 1. Quân Thanh vào
Thanh trước khi vào Thăng Long.
Thăng Long cuối thế kỉ
14

KHDH GDĐP8

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV đặt câu hỏi trước cả lớp:
1. Đọc đoạn trích sau và hãy cho biết âm mưu của nhà
Thanh đối với nước ta: “Thái hậu đưa nguyên tử (con
trai Chiêu Thống) đến yết kiến ở trong sân, gào khóc
xin cứu viện. Bọn Sĩ Nghị tâu với vua Thanh rằng tự
hoàng nhà Lê đương phải bôn ba, đối với đại nghĩa,
ta nên cứu viện. Vả lại, An Nam là đất cũ của Trung
Quốc, sau khi khôi phục nhà Lê, ta nhân đó, đặt lính
thú để đóng giữ. Thế là vừa làm cho nhà Lê được tồn
tại, vừa chiếm lấy được An Nam, thật là làm một
chuyến mà được hai lợi.” Trích Khâm định Việt sử
Thông giám Cương mục, Chính biên quyển thứ 47.
2. Để thực hiện được điều đó, quân Thanh đã có những
hành động gì?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS theo dõi và thực hiện nhiệm vụ.
GV hỗ trợ HS khi cần.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời HS trình bày. Sau đó, mời HS khác nhận xét và
bổ sung (nếu có).
Gợi ý sản phẩm:
1. Sau khi đánh thắng quân Xiêm xâm lược năm 1785 ,
quân Tây Sơn ngày càng lớn mạnh và uy thế. Lê Chiêu
Thống thế cùng lực kiệt, sai người sang cầu cứu nhà
Thanh. Vua Thanh là Càn Long muốn nhân cơ hội này
thực hiện âm mưu xâm lược nước ta để mở rộng lãnh thổ
xuống phía nam.
2. Để thực hiện kế sách trên, quân Thanh dưới quyền
tổng chỉ huy của Tôn Sĩ Nghị kéo sang xâm lược nước
ta, đội quân chủ lực được chia làm hai đạo:
+ Đạo thứ nhất do Tôn Sĩ Nghị trực tiếp chỉ huy, xuất
phát từ Quảng Tây, qua Lạng Sơn tiến về Thăng Long.
+ Đạo thứ hai do Đề đốc Vân Nam là Ô Đại Kinh chỉ
huy theo đường Tuyên Quang tiến xuống.
+ Ngoài ra, còn có đạo quân do Sầm Nghi Đống chỉ huy
theo đường Cao Bằng tiến xuống và một đạo quân thuỷ

XVIII.
a. Trước khi vào Thăng
Long.
- Âm mưu: lợi dụng vua
Lê Chiêu Thống cầu cứu,
nhà Thanh đem 29 vạn
quân sang xâm lược nước
ta.
- Hành động: nhà Thanh
chia thành 2 đội quân chủ
lực:
+ Đạo thứ nhất do Tôn Sĩ
Nghị trực tiếp chỉ huy.
+ Đạo thứ hai do Đề đốc
Vân Nam là Ô Đại Kinh
chỉ huy.
=> Ngày 17/12/1788,
quân Thanh đã chiếm
đóng thành Thăng Long.

15

KHDH GDĐP8

từ Khâm Châu tiến sang theo đường ven biển, đóng ở
Hải Dương.
Tối ngày 16 – 12 – 1788, quân Thanh bắt đầu vượt sông
Nhị (sông Hồng); đến ngày 17 – 12 – 1788, quân Thanh
đã chiếm đóng kinh thành Thăng Long. Giành được
thắng lợi tương đối thuận lợi (do trước đó quân Tây Sơn
đã chủ động rút khỏi Thăng Long về đóng quân tại
phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn, Tôn Sĩ Nghị chủ
quan, tự mãn, cho rằng tiêu diệt quân Tây Sơn dễ như
“nhổ nước bọt xoa tay là làm xong việc”, như “thò tay
lấy đồ vật ở trong túi, đến sớm lấy sớm, đến muộn lấy
muộn đó mà thôi”.
Bước 4. Đánh giá kết quả hoạt động
GV nhận xét câu trả lời của HS và chốt kiến thức.
Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu hành động của quân Thanh sau
khi vào Thăng Long.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chia lớp thành 2 nhóm với nhiệm vụ:
Nhóm 1: Khi quân Thanh chuẩn bị tiến vào Thăng Long,
nghĩa quân Tây Sơn đối phó ra sao?
Nhóm 2: Sau khi vào Thăng Long, quân Thanh đã có
những hành động gì?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS theo dõi và thực hiện nhiệm vụ theo nhóm.
GV hỗ trợ HS khi cần. GV hướng dẫn HS xác định trên
lược đồ những địa điểm quân Thanh đóng quân cuối thế
kỉ XVIII: Tây Long, Nam Thăng Long, Hà Hồi, Ngọc
Hồi, Văn Điển, Đống Đa, Yên Quyết, Nam Đồng.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời đại diện các nhóm trình bày.
Gợi ý sản phẩm:
Nhóm 1: Quân Tây Sơn.
Trước đó quân Tây Sơn đã chủ động rút khỏi Thăng
Long về đóng quân tại phòng tuyến Tam Điệp - Biện
Sơn. Bước lui binh chiến lược của quân Tây Sơn do Ngô
Văn Sở, Ngô Thì Nhậm chỉ huy ở thành Thăng Long tạm

b. Sau khi vào Thăng
Long.
- Quân Tây Sơn: chủ
động rút khỏi Thăng Long
về đóng quân tại phòng
tuyến Tam Điệp - Biện
Sơn.
- Quân nhà Thanh: đóng
quân tại hai bên bờ sông
Nhị và ra sức cướp bóc,
đốt nhà, giết người rất tàn
bạo.

16

KHDH GDĐP8

rút về Tam Điệp, quân thủy lui về Biện Sơn. Thành công
này tránh được thế mạnh đánh nhanh, thắng nhanh của
quân Thanh. Dựa vào thế núi, hướng sông tạo thành
tuyến phòng ngự vững chắc, chặn đứng đường tiến của
giặc vào phía Nam; kích thích sự hung hăng chủ quan,
khinh thường đối phương của địch, bảo toàn lực lượng
của ta; giữ vững thế và lực chờ đại quân ra hội chiến, sẵn
sàng chuyển sang tiến công tiêu diệt địch. Đây là một
mưu kế rất sâu xa của vị nho sĩ Bắc Hà và đã tạo tiền đề
quan trọng đóng góp vào thắng lợi của chiến dịch phản
công sau này do Nguyễn Huệ lãnh đạo. 
Nhóm 2: quân Thanh
Vào Thăng Long dễ dàng và lại giáp Tết Nguyên đán,
Tôn Sĩ Nghị đã cho quân sĩ tạm nghỉ ngơi chuẩn bị ăn
Tết và dự kiến khoảng ngày mồng 6 tháng Giêng năm
Kỷ Dậu (31 – 1 – 1789) sẽ tiến quân vào Phú Xuân, bắt
sống Nguyễn Huệ.
Sau khi vào Thăng Long, đạo quân do Tôn Sĩ Nghị chỉ
huy đóng quân tại hai bên bờ sông Nhị (sông Hồng), đặt
đại bản doanh ở cung Tây Long (ở trên bến Tây Long)
phía đông nam thành Thăng Long (nay là phía trên Viện
Bảo tàng Lịch sử quốc gia), cho bắc cầu phao qua sông
nối với bên kia là bến Bồ Đề.
Vào Thăng Long, quân Thanh ra sức cướp bóc, đốt nhà,
giết người rất tàn bạo. Nhân dân kinh thành Thăng Long
và các vùng lân cận trải qua những ngày hết sức lầm than
cơ cực, phải phục dịch và nuôi sống hàng trăm ngàn binh
lính cùng ngựa chiến của quân giặc.
Bước 4. Đánh giá kết quả hoạt động
GV nhận xét câu trả lời của HS và chốt kiến thức.
Hoạt động 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã
được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức.
b. Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

17

KHDH GDĐP8

GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi tự
trắc nghiệm. Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô
giáo.
Câu 1. Cuối năm 1788, lợi dụng vua Lê Chiêu Thống cầu cứu, nhà Thanh
đã cử ai làm tổng chỉ huy đem quân sang xâm lược nước ta?
A. Tôn Sĩ Nghị.
B. Sầm Nghi Đống.
C. Ô Đại Kinh.
D. Hứa Thế Hanh.
Câu 2. Đạo quân do Tôn Sĩ Nghị trực tiếp chỉ huy, xuất phát từ địa điểm nào?
A. Từ đường Tuyên Quang tiến xuống.
B. Từ đường Cao Bằng tiến xuống.
C. Từ Khâm Châu tiến sang theo đường ven biển, đóng ở Hải Dương.
D. Từ Quảng Tây, qua Lạng Sơn tiến về Thăng Long.
Câu 3. Trước thế mạnh của quân Thanh đang chuẩn bị tiến công vào kinh thành
Thăng Long thì quân Tây Sơn đã có kế sách gì?
A. Ngô Văn Sở làm kế hoãn binh sai người đến dinh họ Tôn đầu hàng.
B. Ngô Văn Sở cử Ngô Thì Nhậm làm sứ giả để cầu hòa.
C. Ngô Thì Nhậm đưa ra mưu kế rút quân về phòng tuyến Tam Điệp - Biện
Sơn.
D. Ngô Thì Nhậm cử phụ tá gửu thư cầu cứu chúa Nguyễn Ánh.
Câu 4. “Nhổ nước bọt xoa tay là làm xong việc”, như “thò tay lấy đồ vật ở
trong túi, đến sớm lấy sớm, đến muộn lấy muộn đó mà thôi”. Câu nói trên muốn
thể hiện điều gì?
A. quân Thanh đang chuẩn bị kế sách đánh thành Thăng Long.
B. quân Thanh thấy bất ngờ khi khó chiếm được thành Thăng Long.
C. quân Thanh muốn tổ chức khao quân để đón Tết.
D. quân Thanh chủ quan, tự mãn khi cho rằng chiếm thành quá dễ dàng.
Câu 5. Sau khi vào Thăng Long, Tôn Sĩ Nghị chỉ huy đặt đại bản doanh ở đâu?
A. đồn Yên Quyết.
B. cung Tây Long.
C. cung Đông Kinh.
D. đồn Ngọc Hồi.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS nhận nhiệm vụ và triển khai hoạt động GV quan sát và hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận kết quả thực hiện
HS báo cáo trả lời kết quả
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
GV nhận xét, trình bày và chốt ý (kết luận).
Gợi ý sản phẩm:
Câu
1
2
3
4
5
18

KHDH GDĐP8

Đáp
A
D
C
D
B
án
Hoạt động 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Vận dụng làm bài tập, tìm tòi và mở rộng kiến thức.
b. Tổ chức thực hiện: GV giao nhiệm vụ cho HS về nhà hoàn thành.
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Bài tập 1: Tìm hiểu những địa danh gắn với sự kiện lịch sử có liên quan đến
chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn các em tìm hiểu yêu cầu của đề. HS đọc và xác định yêu cầu của
bài tập.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận. GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho
GV vào tiết học sau.
Bước 4: Kết luận, nhận định: Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở
những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng qui định (nếu có).
Gợi ý sản phẩm: HS thực hiện theo sản phẩm cá nhân bản thân.
Một số di tích liên quan đến bài học:
GÒ ĐỐNG ĐA
Gò Đống Đa là một điểm tham quan lịch sử nằm trên tuyến phố Tây Sơn
của Thủ đô Hà Nội. Đây là nơi từng chứng kiến trận chiến đẫm máu của dân tộc
ta với quân Thanh xâm lược. Lúc này, người lên ngôi Hoàng đế là anh hùng
Nguyễn Huệ đã lệnh tiến quân ra miền Bắc để giành lại độc lập dân tộc. Vào
đêm mùng 4 rạng sáng mùng 5 Tết Kỷ Dậu, Quang Trung đã lãnh đạo đội quân
Tây Sơn đánh vào đồn giặc tại Khương Thượng. Kẻ cầm đầu quân xâm lược
nhà Thanh đã phải tự tử ngay sau đó. Đây là một chiến công lừng lẫy của dân
tộc và cũng là chứng tích cho kết cục nhục nhã của những kẻ xâm lăng.
Để ghi nhận công lao của vị anh hùng áo vải Nguyễn Huệ và đồng đội, người
dân đã tổ chức lễ hội gò Đống Đ...