Ngày soạn:
BÀI 4:

NÉT ĐẸP VĂN HÓA VÀ CẢNH QUAN
Thời gian thực hiện: 9 tiết
(Đọc: 5,0 tiết, Thực hành tiếng Việt: 1,0 tiết, Viết: 2.5 tiết, Nói và nghe: 1 tiết)
A. MỤC TIÊU CHUNG
1.VỀ KIẾN THỨC:
- Phân tích và đánh giá được tác dụng của các yếu tố hình thức (bao gồm phương tiện giao tiếp phi
ngôn ngữ) để làm tăng hiệu quả biểu đạt của văn bản thông tin.
- Nhận biết được bố cục, mạch lạc của văn bản, cách trình bày dữ liệu, thông tin của người viết và
đánh giá hiệu quả của chúng.
- Biết suy luận và phân tích mối liên hệ giữa các chi tiết và vai trò của chúng trong việc thể hiện
thông tin chính của văn bản; phân tích và đánh giá được đề tài, thông tin cơ bản của văn bản, cách
đặt nhan đề của tác giả; nhận biết được thái độ và quan điểm của người viết; thể hiện được thái độ
đồng ý hay không đồng ý với nội dung của văn bản hay quan điểm của người viết và giải thích lí
do.
- Viết được báo cáo nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên hoặc xã hội; biết sử dụng các thao tác cơ
bản của việc nghiên cứu; biết trích dẫn, cước chú, lập danh mục tài liệu tham khảo và sử dụng các
phương tiện hỗ trợ phù hợp; biết trình bày báo cáo về một vấn đề xã hội/ tự nhiên.
2. VỀ NĂNG LỰC:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo nhóm;
Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
- Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích
cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic, sáng tạo
khi giải quyết vấn đề.
3. VỀ PHẨM CHẤT:
Trân trọng và có ý thức giữ gìn, bảo vệ bản sắc văn hoá của dân tộc.
B. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
PHẦN 2: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Tiết …:
CÁCH TRÌNH BÀY TÀI LIỆU THAM KHẢO
TRONG MỘT TIỂU LUẬN HAY BÁO CÁO NGHIÊN CỨU
(01 tiết)
I. MỤC TIÊU
1.Về kiến thức:
Nhận biết và hiểu được cách trích dẫn tài liệu tham khảo.
Nhận biết và sử dụng được phương tiện phi ngôn ngữ.
2. Về năng lực:
Phân tích được đặc điểm cơ bản của ngôn ngữ nói.
Vận dụng được vào việc giao tiếp và tạo lập văn bản.
3. Về phẩm chất:
Chăm chỉ, có ý thức vận dụng kiến thức vào giao tiếp và tạo lập văn bản.
Có trách nhiệm sử dụng đúng nghĩa của từ trong giao tiếp.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU
1. Học liệu: Sách giáo khoa, sách giáo viên, phiếu học tập
2. Thiết bị: Máy chiếu, bảng, dụng cụ khác nếu cần.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Tổ chức
Lớp
Ngày dạy

Sĩ số

Vắng

2. Kiếm tra bài cũ:
3. Bài mới:

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

1

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế thoải mái và gợi dẫn cho học sinh về nội dung bài học
b. Nội dung: trò chơi TAM SAO THẤT BẢN. Gv chốt + phát vấn: Dựa vào đâu để các trích dẫn
có cơ sở và hiệu quả trong bài viết?
c. Sản phẩm: Phần ghi chú, câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
GV chia lớp thành 4 đội, chuẩn bị giấy A4
Trò chơi Tam sao thất bản Dựa vào đâu để các chứa các câu nói
trích dẫn có cơ sở và hiệu quả trong bài viết?
Lần lượt HS bàn 1 sẽ truyền tai nhỏ tuần tự
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
đến HS bàn cuối
Học sinh tham gia trò chơi, suy nghĩ và trả lời
Trò chơi kết thúc, HS bàn cuối đọc lại câu
Bước 3. Báo cáo, thảo luận
được truyền, được nghe. Đội nào số từ chính
Học sinh chia sẻ
xác nhiều nhất sẽ chiến thắng
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện:
Câu hỏi sau trò chơi: Bạn nào được nghe lời
Giáo viên dẫn dắt vào bài học
dẫn trực tiếp? (Bạn đầu tiên)
Bạn nào nói lời dẫn gián tiếp (Các bạn khác)
Dựa vào đâu để các trích dẫn có cơ sở và
hiệu quả trong bài viết?
Câu gợi ý
+ Chùm hoa súng xum xuê suốt mùa mưa.
+ Vịt lội ruộng rồi lặn, vịt rặn một hột vịt
+ Một thằng lùn nhảy vô lùm lượm cái chum
lủng.
+ Chị nhặt rau rồi luộc em nhặt rau luộc rồi
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
NHẬN BIẾT CÁCH TRÍCH DẪN VÀ LẬP DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
a. Nhân biết: Học sinh ghi nhớ khái niệm và các cách trích dẫn, ghi nhớ cách thức lập danh mục
tài liệu tham khảo
b. Nội dung: Hs sử dụng sgk, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
I. NHẬN BIẾT CÁCH TRÍCH DẪN VÀ LẬP DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
B1. Chuyển giao nhiệm vụ Giáo 1. Trích dẫn
viên yêu cầu HS đọc phần tri thức - Trong tiểu luận hay báo cáo nghiên cứu, việc trích dẫn
Ngữ văn
giúp đảm bảo độ tin cậy, sự minh bạch, tránh tình trạng đạo
văn, đồng thời cho phép người đọc theo dõi và tìm được
B2. Thực hiện nhiệm vụ Học sinh nguồn trích dẫn. Có hai kiểu trích dẫn:
trình bày các nội dung
- Trích dẫn trực tiếp
Ví dụ: “Chắc hẳn nhiều người cũng đồng tình rằng, tàu
B3. Báo cáo thảo luận Học sinh điện là kí ức đáng nhớ của Thủ đô trên nhiều phương diện”
trình bày phần bài làm của mình
(Vũ Hoài Đức, 2019).
- Trích dẫn gián tiếp
B4. Đánh giá kết quả thực hiện:
Ví dụ: Nguyễn Văn Trung (1986) cho rằng…
GV chốt lại các chia sẻ, lựa chọn
2. Lập danh mục tài liệu tham khảo
các chia sẻ tốt để cả lớp tham khảo
- Danh mục tài liệu tham khảo được đặt ở cuối tiểu luận
hay báo cáo nghiên cứu. Hiện nay có nhiều cách viết tài
liệu tham khảo. Dưới đây là cách trình bày tài liệu tham
khảo theo chuẩn APA: liệu tham khảo. Dưới đây là cách
trình bày tài liệu:

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

2



Henderson, J. C. (2009). Food Tourism Reviewed.
British Food Journal, 111(4), 317-326.
 Nguyễn Văn Trung (1986). Câu đố Việt Nam. Hà Nội:
Thời đại.
Vũ Hoài Đức. (2019). Cung đường của kí ức, hiện tại và
tương lai. Tạp chí Kiến trúc, số 10. Truy xuất ngày
29/9/2020 từ https://www.tapchikientruc.com.vn/chuyenmuc/cung-duong-cua-ky-uc-hien-tai-va-tuong-laihtml.
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a. Nhân biết: Học sinh thực hành trích dẫn và lập danh mục tài liệu tham khảo
b. Nội dung: HS vận dụng kiến thức đã học hoàn thành bài tập
c. Sản phẩm: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
II. THỰC HÀNH
B1. Chuyển giao nhiệm vụ Giáo Bài 1.
viên yêu cầu HS hoạt động nhóm Trả lời:
đôi làm bài tập trong SGK
 Những phần trích dẫn và kiểu trích dẫn có trong đoạn
trích: Theo Nguyễn Thị Phương Châm (2013), nhìn vào
B2. Thực hiện nhiệm vụ Học sinh
hầu hết...  Trích dẫn gián tiếp.
trình bày
 “Có lẽ chỉ trong bối cảnh hiện tại ... điện ảnh quốc tế
của giới trẻ...” (Nguyễn Thị Phương Châm, 2013) 
B3. Báo cáo thảo luận Học sinh
Trích dẫn trực tiếp.
trình bày phần bài làm của mình
B4. Đánh giá kết quả thực hiện: Bài 2.
GV chốt lại các chia sẻ, lựa chọn Trả lời:
các chia sẻ tốt để cả lớp tham khảo a. Loại phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong VB
Sơn Đoòng – thế giới chỉ có một và Đồ gốm gia dụng của
người Việt là sơ đồ, hình ảnh.
b. Điểm đáng lưu ý trong cách trình bày các phương tiện ấy
là:
- Trích dẫn nguồn của phương tiện phi ngôn ngữ (nếu có).
- Chú thích ngắn gọn tên của phương tiện phi ngôn ngữ.
c. Tác dụng của từng loại phương tiện phi ngôn ngữ trong
VB:
- Đối với VB Sơn Đoòng – thế giới chỉ có một. Hệ thống
sơ đồ, hình ảnh minh hoạ trực quan thông tin của VB; giúp
người đọc dễ hiểu và dễ hình dung nội dung VB hơn.
- Đối với VB Đồ gốm gia dụng của người Việt: Hệ thống
hình ảnh tăng hiệu quả trực quan cho những thông tin
chính, từ đó, người đọc dễ hiểu VB hơn. Đặc biệt là hệ
thống hình ảnh mô tả hình dáng của cái bát ăn cơm được
sắp xếp theo trình tự thời gian, hỗ trợ trực quan cho nội
dung trình bày về lịch sử phát triển của cái bát ăn cơm ở
phần đầu VB.
Bài 3
Trả lời
a. Loại phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong VB:
- Biểu đồ mô tả sự biến đổi về lượng điện ở Việt Nam tiết

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

3

kiệm được qua sự kiện Giờ Trái Đất từ năm 2012 đến năm
2021.
- Một số hình ảnh minh hoạ gợi liên tưởng đến những hành
động nhỏ góp phần kiến tạo tương lai cho Trái Đất.
Lưu ý: Có thể xem đây là infographic (information graphic:
đồ hoạ thông tin), là sự kết hợp những thông tin ngắn gọn
với biểu đồ; hình ảnh minh hoạ sinh động, bắt mắt, giúp
truyền đạt thông tin nhanh chóng, rõ ràng.
b. Hiệu quả của việc sử dụng kết hợp phương tiện phi ngôn
ngữ với phương tiện ngôn ngữ trong VB: Cung cấp thêm
thông tin chi tiết cho nội dung của VB (thông tin về lượng
điện Việt Nam tiết kiệm được qua sự kiện Giờ Trái Đất từ
năm 2012 đến năm 2021 và thông tin về các hành động nhỏ
góp phần kiến tạo tương lai cho Trái Đất), giúp cho nội
dung VB trở nên chi tiết, rõ ràng, cụ thể hơn đối với người
đọc.

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: HS thực hành từ đọc đến viết

b. Nội dung: HS hoàn thành yêu cầu: Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) đề xuất một giải
pháp nhằm phát triển tình yêu văn hoá dân tộc cho học sinh trong trường.
c. Sản phẩm: Đoạn văn của HS
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
II. THỰC HÀNH
B1. Chuyển giao nhiệm vụ Giáo Có thể tham khảo các giải pháp sau:
viên yêu cầu Viết một đoạn văn Nhằm phát triển tình yêu văn hóa dân tộc cho học sinh
(khoảng 200 chữ) đề xuất một giải trong trường, những giải pháp tối ưu
pháp nhằm phát triển tình yêu văn 1. Đưa các nội dung giáo dục văn hóa truyền thống vào
hoá dân tộc cho học sinh trong bài học
trường.
2. Hoạt động học tập trải nghiệm văn hóa dân tộc trong
B2. Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh một ngày hoặc định kì
thực hiện
3. Nuôi dưỡng tình yêu văn hóa dân tộc bằng các dự án
B3. Báo cáo thảo luận Học sinh thiết kế poster, tranh ảnh, các dự án thiện nguyện lan tỏa
trình bày phần bài làm của mình
văn hóa dân tộc tới mọi người
B4. Đánh giá kết quả thực hiện:
….
GV chốt lại các chia sẻ, lựa chọn các
chia sẻ tốt để cả lớp tham khảo
HOẠT ĐỘNG 5: CỦNG CỐ
a. Mục tiêu: HS tìm văn bản thông tin có sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ
b. Nội dung: Tìm một văn bản thông tin có sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ (lưu ý dẫn nguồn
đầy đủ). Cho biết loại phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng và tác dụng của phương tiện ấy trong
văn bản.
c. Sản phẩm: Văn bản học sinh tìm được
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
II. THỰC HÀNH
B1. Chuyển giao nhiệm vụ Giáo Bài 4. Tìm một văn bản thông tin có sử dụng phương
viên yêu cầu HS tìm trong SGK tiện phi ngôn ngữ (lưu ý dẫn nguồn đầy đủ). Cho biết
khác, tìm trên mạng…
loại phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng và tác

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

4

dụng của phương tiện ấy trong văn bản.
B2. Thực hiện nhiệm vụ Học sinh (HS linh hoạt tìm kiếm trên các trang báo hoặc các văn
trình bày
bản thông tin khác)
B3. Báo cáo thảo luận Học sinh
trình bày phần bài làm của mình
B4. Đánh giá kết quả thực hiện:
GV chốt lại các chia sẻ, lựa chọn các
chia sẻ tốt để cả lớp tham khảo
HDVN:
Xem trước bài học: VIẾT BÁO CÁO NGHIÊN CỨU VỀ MỘT VẤN ĐỀ TỰ NHIÊN
HOẶC XÃ HỘI (lựa chọn sẵn 1 chủ đề cho bản thân và các thông tin liên quan dựa trên Tri thức về
kiểu bài)

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

5