SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH CỰC
MÔN TỰ NHIÊN - XÃ HỘI LỚP 2
PHAÀN MÔÛ ÑAÀU
I.Bối cảnh đề tài:
Theá giôùi ngaøy nay ñang phaùt trieån vôùi moät toác ñoä nhanh chöa töøng coù vaø böôùc vaøo theá kyû XXI vôùi moät cuoäc chay ñua cuûa taát caû moïi ngöôøi. Ñaëc bieät laø hoïc sinh, nhöõng ngöôøi seõ vieát leân trang söû cuûa töông lai. Cuoäc chaïy ñua aáy ñeå chuaån bò cho caùc em böôùc vaøo ñôøi vôùi haønh trang cuûa chính mình maø söï saùng taïo laø moät ñieàu caàn thieát trong haønh trang aáy. Vôùi xaõ hoäi ñang phaùt trieån ngaøy nay, söï nghieäp giaùo duïc ñaõ vaø ñang ñöôïc ñoåi môùi ñeå phuø hôïp vôùi xu höôùng chung cuûa toaøn caàu. Luaät Giaùo duïc ñaõ xaùc ñònh roõ muïc ñích ñoåi môùi phöông phaùp daïy hoïc “Phöông phaùp giaùo duïc phaûi phaùt huy tính tích cöïc, töï giaùc, chuû ñoäng, saùng taïo cuûa hoïc sinh : Phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm cuûa töøng lôùp hoïc, moân hoïc; boái döôõng phöông phaùp töï hoïc, reøn luyeän kyõ naêng vaän duïng kieán thöùc vaøo thöïc tieãn; taùc ñoäng ñeán tình caûm, ñem laïi nieàm vui, höùng thuù hoïc taäp cho hoïc sinh”.
II. Lí do chọn đề tài :
Trong nhieàu naêm giaûng daïy, toâi nhaän thaáy phuï huynh vaø hoïc sinh chæ chuù troïng tôùi nhöõng moân hoïc nhö : Toaùn, Tieáng Vieät; coøn laïi caùc moân hoïc khaùc nhö : Ñaïo ñöùc, Töï nhieân - Xaõ hoäi phuï huynh vaø hoïc sinh ít quan taâm, taäp trung. Vì vaäy, vieäc hoïc cuûa caùc em chöa ñaït hieäu quaû cao.
Chöông trình saùch giaùo khoa môùi xaây döïng theo quan ñieåm tích hôïp, laáy hoïc sinh laøm trung taâm, phaùt huy tích tích cöïc chuû ñaïo cuûa hoïc sinh trong quaù trình lónh hoäi tri thöùc môùi. Ñeå thöïc hieän chöông trình naøy, toâi ñaõ aùp duïng nhöõng phöông phaùp vaø hình thöùc toå chöùc daïy hoïc theo höôùng tích cöïc vaø keát quaû laø hoïc sinh thích thuù, say meâ, taïo neân moät khoâng khí hoïc taäp nheï nhaøng, vui töôi, lôùp hoïc sinh ñoäng, haáp daãn. Töø ñoù, hoïc sinh khaéc saâu kieán thöùc vaø vaän duïng ñöôïc vaøo thöïc teá cuoäc soáng nhö : bieát chaêm lo söùc khoûe, aên uoáng ñaày ñuû, aên uoáng saïch seõ, bieát ñöôïc caùc moái quan heä trong gia ñình, nhaø tröôøng cuõng nhö yù thöùc baûo veä ñoà duøngvaø moâi tröôøng xung quanh …
Vì nhöõng lí do treân neân toâi quyeát ñònh choïn ñeà taøi “Daïy hoïc theo höôùng tích cöïc moân Töï nhieân - Xaõ hoäi lôùp 2” ñeå cuøng ñoàng nghieäp ñoùng goùp yù kieán, ñöa ra nhöõng kinh nghieäm nhaèm höôùng ñeán moät phöông phaùp daïy hoïc khaû thi nhaát.
III. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:
1.Phạm vi nghiên cứu:
Học sinh lớp 21 ( 26 học sinh ) Trường Tiểu học Mỹ Hòa, năm học 2010-2011
2. Ñoái töôïng nghieân cöùu :
• Moân hoïc Töï nhieân vaø Xaõ hoäi lôùp 2.
IV. Mục đích nghiên cứu:
Nghieân cöùu ñeà taøi naøy nhaèm phaùt huy tính tích cöïc, töï giaùc, chuû ñoäng, saùng taïo cuûa hoïc sinh trong giôø hoïc Töï nhieân- Xaõ hoäi. Qua ñoù boài döôõng phöông phaùp töï hoïc, reøn luyeän kyõ naêng vaän duïng kieán thöùc vaøo thöïc tieãn; taùc ñoäng ñeán tình caûm, ñem laïi nieàm vui, höùng thuù hoïc taäp cho hoïc sinh.
V. Ñiểm mới trong kết quả nghiên cứu:
Hoïc sinh bieát vaän duïng nhöõng ñieàu ñaõ hoïc vaøo cuoäc soáng.
PHAÀN NOÄI DUNG
I. Cơ sở lí luận:
“Phöông phaùp daïy hoïc tích cöïc laø thuaät ngöõ ruùt goïn ñöôïc duøng ôû nhieàu nöôùc ñeå chæ nhöõng phöông phaùp giaùo duïc daïy hoïc theo kieåu phaùt huy tính tích cöïc, chuû ñoäng saùng taïo cuûa ngöôøi hoïc. Tính tích cöïc trong phöông phaùp tích cöïc ñöôïc duøng laø hoaït ñoäng chuû ñoäng, traùi vôùi nghóa khoâng hoaït ñoäng, thuï ñoäng”.
- Tích cöïc hoùa hoaït ñoäng cuûa ngöôøi hoïc ñöôïc hieåu laø phöông phaùp daïy hoïc laøm trung taâm, trong ñoù thaày, coâ ñoùng vai troø ngöôøi toå chöùc hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh; moãi hoïc sinh ñeàu ñöôïc hoaït ñoäng, moãi hoïc sinh ñeàu ñöôïc boäc loä mình vaø ñöôïc phaùt trieån.
- Moân Töï nhieân vaø Xaõï hoäi lôùp 2 mang tính tích hôïp, bao goàm ba chuû ñieåm : Con ngöôøi vaø söùc khoûe, xaõ hoäi, töï nhieân. Ñieàu naøy raát phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm taâm sinh lyù cuûa hoïc sinh.
II. Thực trạng vấn đề:
Trong thöïc teá giaûng daïy moân Töï nhieân-Xaõ hoäi lôùp 2 ôû ñaàu naêm hoïc naøy, toâi nhaän thaáy hoïc sinh bieát töï khaùm phaù nhöõng ñieàu caùc em ñaõ hoïc, chöa coù thoùi quen ñaët caâu hoûi, tìm caâu giaûi thích khi caùc em ñöôïc tieáp caän vôùi thöïc teá xung quanh. Chöa giaûi quyeát ñöôïc nhöõng vaán ñeà hoaëc tình huoáng ñôn giaûn. Ñoàng thôøi caùc em khoâng theå hieän ñöôïc caûm xuùc cuûa mình trong nhöõng tình huoáng cuï theå, nhöõng hoaït ñoäng thöïc haønh qua ñoù taäp luyeän nhöõng haønh vi coù lôïi cho söùc khoûe, töø choái vaø phaûn ñoái nhöõng haønh vi coù haïi cho söùc khoûe baûn thaân, gia ñình, coâng ñoàng.

III. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
Ñeå khaéc phuïc tình traïng treân, toâi ñaõ ñeà ra moät soá bieän phaùp tích cöïc cho ñoái töôïng hoïc sinh cuûa mình nhö sau:
-Daïy hoïc theo caù nhaân, theo nhoùm nhoû, theo lôùp.Toå chöùc caùc troø chôi hoïc taäp, söû duïng ñoà duøng tröïc quan ñeå hình thaønh kieán thöùc vaø kó naêng.Caùc hình thöùc toå chöùc troø chôi hoïc taäp ñöôïc phoái hôïp vôùi caùc phöông phaùp : Quan saùt, ñoäng naõo, ñoùng vai, thaûo luaän, thöïc haønh, vaán ñaùp, giaûng giaûi nhaèm giuùp hoïc sinh bieát caùch quan saùt, neâu thaéc maéc, tìm toøi. Trong ñoù phöông phaùp quan saùt laø phöông phaùp ñaëc tröng thöôøng ñöôïc söû duïng khi daïy hoïc moân Töï nhieân vaø Xaõ hoäi.
- Khi xaây döïng keá hoaïch baøi hoïc, giaùo vieân caàn chæ ra nhieäm vuï cuï theå cuûa giaùo vieân vaø hoïc sinh ñeå coù nhöõng hoaït ñoäng töông öùng phuø hôïp, phoái hôïp caùc phöông phaùp vaø hình thöùc toå chöùc moät caùch saùng taïo vaø linh hoaït theo höôùng giaûm söï can thieäp cuûa giaùo vieân vaø taêng cöôøng söï tham gia cuûa hoïc sinh vaøo caùc hoaït ñoäng phaùt hieän tìm kieám kieán thöùc. Caùc hoaït ñoäng caàn ña daïng nhö :
+ Toå chöùc cho hoïc sinh thöïc hieän caùc hoaït ñoäng khaùm phaù nhaèm kheâu gôïi söï toø moø, thoùi quen ñaët caâu hoûi, tìm caâu giaûi thích khi caùc em ñöôïc tieáp caän vôùi thöïc teá xung quanh.
+ Toå chöùc cho hoïc sinh taäp giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà hoaëc tình huoáng ñôn giaûn.
+ Toå chöùc cho hoïc sinh laøm vieäc theo caëp (2 hoïc sinh) vaø theo nhoùm (3-5 hoïc sinh) seõ giuùp caùc em coù cô hoäi noùi leân yù kieán cuûa mình.
+ Toå chöùc cho hoïc sinh chôi troø chôi nhaèm gíup hoïc sinh khoâng chæ thö giaõn ñôn thuaàn maø coøn coù taùc duïng reøn luyeän veà maët trí tueä, giuùp caùc em tieáp thu kieán thöùc deã daøng
+ Toå chöùc cho hoïc sinh ñoùng vai theå hieän caûm xuùc cuûa mình trong nhöõng tình huoáng cuï theå, nhöõng hoaït ñoäng thöïc haønh ñeå hoïc sinh ñöôïc taäp luyeän nhöõng haønh vi coù lôïi cho söùc khoûe, töø choái vaø phaûn ñoái nhöõng haønh vi coù haïi cho söùc khoûe baûn thaân, gia ñình, coâng ñoàng.
Qua caùc hoaït ñoäng aáy, caùc em seõ phaùt hieän nhöõng kieán thöùc môùi veà Töï nhieân vaø Xaõ hoäi phuø hôïp vôùi löùa tuoåi cuûa caùc em. Tuy nhieân, beân caïnh caùc hình thöùc toå chöùc daïy - hoïc cuõng caàn keát hôïp vôùi caùc phöông tieäân hieän coù vaø ñieàu kieän cô sôû vaät chaát nhö : Saùch giaùo khoa, ñoà duøng daïy hoïc saün coù vaø caû ñoà duøng daïy hoïc ñôn giaûn töï laøm… ñeå caùc em höùng thuù hoïc taäp taïo cho lôùp hoïc thoaûi maùi, nheï nhaøng theo phöông chaâm “Hoïc maø vui, vui maø hoïc”.
Trong quaù trình daïy Töï nhieân vaø Xaõ hoäi, coù theå tieán haønh caùc hoaït ñoäng :
+ Hoaït ñoäng vôùi Saùch giaùo khoa treân hình veõ, moâ hình maãu, vaät thaät.
+ Hoaït ñoäng vôùi ngoân ngöõ (noùi hoaëc vieát). Ñoái vôùi hoïc sinh vieäc söû duïng Saùch giaùo khoa, tranh aûnh, vaät thaät raát caàn thieát vì caùc kieán thöùc ñöôïc theå hieän qua nhöõng hình aûnh cuï theå giuùp hoïc sinh deã daøng dieãn ñaït vaø phaùt hieän kieán thöùc môùi.
Maët khaùc, giaùo vieân cuõng caàn taêng cöôøng toå chöùc nhöõng hoaït ñoäng thöïc haønh ñeå hoïc sinh bieát caùch thöïc hieän nhöõng haønh vi coù lôïi cho söùc khoûe cuûa baûn thaân, gia ñình vaø coäng ñoàng.
Nhö vaäy, qua caùc hoaït ñoäng, giaùo vieân coù theå söû duïng ñoà duøng daïy hoïc saün coù vaø cuõng caàn taïo theâm moät soá ñoà duøng töï laøm ñeå taïo khoâng khí môùi laï, thay ñoåi caùch thöùc luyeän taäp baèng nhieàu caùch khaùc nhau, xaây döïng moái giao tieáp töï nhieân qua vieäc toå chöùc hoïc nhoùm, nhoùm ngaãu nhieân, troø chôi …
Khi thieát keá baøi hoïc, moãi muïc tieâu, moãi loaïi baøi ñaëc tröng caàn coù nhöõng hoaït ñoäng töôïng öùng phuø hôïp, phoái hôïp caùc phöông phaùp vaø hình thöùc toå chöùc daïy hoïc khaùc nhau moät caùch saùng taïo vaø linh hoaït, taêng cöôøng söï tham gia cuûa hoïc sinh vaøo caùc hoaït ñoäng, phaùt hieän tìm kieám kieán thöùc. Ñoàng thôøi giaùo vieân phaûi chuù yù phaùt huy ñöôïc vieäc vaän duïng caùc giaùc quan cuûa hoïc sinh. Hoïc sinh caàn ñöôïc nhìn, ñöôïc nghe vaø thöïc hieän ñeå xaùc nhaän chính xaùc caùi ñaõ thaáy, ñaõ nghe thì chaéc chaén kieán thöùc seõ ñöôïc khaéc saâu, hình thaønh ñöôïc kó naêng caàn thieát vaø gaây höùng thuù, haáp daãn, taêng khaû naêng giao tieáp, taïo söï vui veû giöõa caùc em vôùi nhau vaø giöõa caùc em vôùi giaùo vieân, traùnh cho hoïc sinh caùch hoïc veït, loaïi boû caùch daïy aùp ñaët, cöùng nhaéc moät chieàu.
Ví duï: Daïy caùc baøi : 1,2,3,5 vaø 10 ôû chuû ñieåm Con ngöôøi vaø söùc khoûe. Caùc baøi 19, 20, 23 ôû chuû ñieåm xaõ hoäi. Caùc baøi 27, 28, 29, 34, 35 ôû chuû ñieåm Töï nhieân. Giaùo vieân toå chöùc cho caùc em tham gia troø chôi: “Gheùp chöõ vaøo hình”. Qua ñoù xaây döïng vaø cuûng coá kieán thöùc ñaõ hoïc ôû caùc chuû ñieåm neâu treân. ÔÛ troø chôi naøy giaùo vieân chuaån bò: Tranh caâm veõ noäi dung caùc baøi; Caùc theû chöõ ghi teân phuø hôïp vôùi noäi dung tranh caâm baøi daïy.
Giaùo vieân tieán haønh cho hoïc sinh tham gia chôi nhö sau:
-Phaùt cho moãi nhoùm moät boä tranh caâm vaø caùc theû chöõ.
- Giaùo vieân yeâu caàu hoïc sinh gaén theû chöõ vaøo noäi dung tranh caâm cho phuø hôïp.
- Sau khi hoaøn thaønh caùc nhoùm coù theå daùn saûn phaåm cuûa nhoùm mình leân baûng hoaëc noäp cho giaùo vieân.Giaùo vieân khen nhoùm naøo laøm ñuùng, laøm nhanh.
Ví duï : Daïy baøi “Ñöôøng giao thoâng”.
Giaùo vieân chia lôùp theo nhoùm lôùn, giao tranh cho moãi nhoùm (tranh veõ trang 40,41/SGK), töøng nhoùm quan saùt, thaûo luaän ñeå : xaùc ñònh tranh veõ loaïi ñöôøng gì vaø neâu caùc phöông tieän ñi treân loaïi ñöôøng ñoù? Qua ñoù, hoïc sinh bieát ñöôïc teân caùc phöông tieân giao thoâng ñi treân töøng loaïi ñöôøng giao thoâng.
Ví duï : Daïy baøi “ Caây soáng ôû ñaâu ?”
Giaùo vieân treo tranh veõ moät soá caây leân baûng, yeâu caàu hoïc sinh tìm caùc loaøi caây coù trong tranh – hoïc sinh quan saùt, ghi vaøo phieáu hoïc taäp hoaëc sau khi hoïc sinh thaûo luaän, nhaän bieát caây soáng ôû khaép nôi, giaùo vieân toå chöùc cho hoïc sinh daùn tranh aûnh ( hoïc sinh söu taàm vaøo giaáy khoå to theo nhoùm caây soáng treân caïn, nhoùm caây soáng döôùi nöôùc.Thoâng qua hoaït ñoäng naøy , hoïc sinh bieát teân moät soá loaøi caây vaø nôi soáng cuûa chuùng.
Ví duï : Daïy baøi “ Gia ñình”. Giaùo vieân cho hoïc sinh laøm vieäc theo caëp ( nhoùm 2 hoïc sinh ), höôùng daãn hoïc sinh quan saùt hình 1,2,3,4,5 trong saùch giaùo khoa trang 24,25,thaûo luaän theo noäi dung töøng tranh :
+ Ñoá baïn, gia ñình cuûa Mai coù nhöõng ai ?
+ OÂng cuûa baïn Mai ñang laøm gì ?
+ Meï cuûa Mai ñang laøm gì , Mai giuùp meï laøm gì ?...
Qua hoaït ñoäng naøy, hoïc sinh nhaän bieát nhöõng ngöôøi trong gia ñình baïn Mai vaø vieäc laøm cuûa töøng ngöôøi. Töø ñoù, giuùp caùc em bieát caùc thaønh vieân coù trong gia ñình mình vaø hieåu veà traùch nhieäm, boån phaän cuûa töøng ngöôøi trong gia ñình, goùp phaàn xaây döïng gia ñình vui veû, hoøa thuaän.
IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
Sau khi aùp duïng chuyeân ñeà naøy vaøo hoaït ñoäng giaûng daïy , toâi nhaän thaáy hieäu quaû raát cao :
• Hoïc sinh höùng thuù khi hoïc moân Töï nhieân vaø xaõ hoäi.
• Lôùp hoïc sinh ñoäng, hoïc sinh phaùt bieåu tích cöïc, töï tin.
• Kích thích oùc tö duy, saùng taïo ôû hoïc sinh, taêng khaû naêng giao tieáp.
• Hoïc sinh bieát vaø thích söu taàm tranh aûnh ñeå chuaån bò baøi tröôùc khi ñeán lôùp.
• 100% hoïc sinh ñaït yeâu caàu hoaøn thaønh baøi hoïc.
• Hoïc sinh bieát aùp duïng nhöõng ñieàu ñaõ hoïc vaøo cuoäc soáng haèng ngaøy nhö : tình yeâu thieân nhieân, yù thöùc baûo veä moâi tröôøng, bieát chaêm lo söùc khoûe,bieát öùng xöû toát trong caùc moái quan heä : Gia ñình - Nhaø tröôøng vaø Xaõ hoäi.
PHAÀN KEÁT LUAÄN
I. Những bài học kinh nghiệm:
Trong thöïc tieãn, vieäc keát hôïp giöõa noäi dung vaø phöông phaùp trong moät baøi hoïc voán ñaõ coù trong truyeàn thoáng daïy hoïc. Tuy nhieân, daïy hoïc theo höôùng tích cöïc nay ñöôïc nhaán maïnh, phaùt huy vaø naâng leân bôûi giaù trò nhieàu maët cuûa noù. Ñeå thöïc hieän toát phöông phaùp daïy hoïc theo höôùng tích cöïc, giaùo vieân caàn löu yù nhöõng ñieàu sau ñaây :
• Caàn baùm saùt muïc tieâu cuûa baøi hoïc, caên cöù chung cuûa saùch giaùo vieân, ñieàu kieän, phöông tieän daïy hoïc, ñaëc ñieåm, trình ñoä cuûa lôùp vaø kinh nghieäm cuûa baûn thaân.
• Phoái hôïp caùc phöông phaùp vaø hình thöùc toå chöùc daïy hoïc khaùc nhau trong moãi tieát hoïc moät caùch saùng taïo vaø linh hoaït theo höôùng giaûm söï can thieäp cuûa giaùo vieân vaø taêng cöôøng söï tham gia cuûa hoïc sinh vaøo caùc hoaït ñoäng phaùt hieän, tìm kieám kieán thöùc.
• Löïa choïn troø chôi hoïc taäp cho moãi hoaït ñoäng hay baøi hoïc phaûi phuø hôïp.

II. YÙ nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm:
Aùp duïng phöông phaùp môùi laø phuø hôïp vôùi muïc tieâu cuûa giaùo duïc tieåu hoïc veà moân Töï nhieân - Xaõ hoäi vaø thöïc hieän ñöôïc muïc ñích cuûa mình ñeà ra. Ñoàng thôøi giaùo vieân coù cô sôû vöõng chaéc vaø thuaän tieän trong vieäc giaûng daïy hoïc sinh trong moân Töï nhieân-Xaõ hoäi lôùp 2.
III. Khả năng ứng dụng triển khai:
Saùng kieán kinh nghieäm naøy ñaõ ñöôïc giaùo vieân trong khoái vaän duïng coùi hieäu quaû.
IV. Những kiến nghị đề xuất:
- Caàn coù tranh aûnh ñaày ñuû cho moãi baøi hoïc vaø taøi lieäu troø chôi hoïc taäp.
Treân ñaây laø nhöõng kinh nghieäm nhoû maø toâi ñuùc keát ñöôïc trong quaù trình daïy hoïc. Kính mong Hoäi ñoàng khoa hoïc goùp yù cho toâi hoaøn thieän hôn.
Myõ Hoøa, ngaøy 03 thaùng 01naêm 2011
Ngöôøi vieát


Lêeâ Quang Phöôùc

























MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU
Trang
I. Bối cảnh đề tài 1
II. Lý do chọn đề tài 1
III. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 2
IV. Mục đích nghiên cứu 2
V. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu 2

PHẦN NỘI DUNG

I. Cơ sở lí luận 2
II. Thực trạng của vấn đề 3
III. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyất vấn đề 3
IV. Hiệu quả của SKKN 6

PHẦN KẾT LUẬN

I. Những bài học kinh nghiệm 7
II. Ý nghĩa của SKKN 7
III. Khả năng ứng dụng, triển khai 7
IV. Những kiến nghị, đề xuất 8





TÀI LIỆU THAM KHẢO

2. Bùi Phương Nga (Chủ biên), 2003.
* Sách Tự nhiên và Xã hồi, Nhà xuất bản giáo dục, 68 trang.
* Sách giáo viên Tự nhiên và Xã hội, Nhà xuất bản giáo dục, 98 trang.