Bài 11 Phương thức con người khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở châu Phi KNTT

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Trọng Kỳ Anh
Ngày gửi: 00h:38' 28-10-2026
Dung lượng: 3.5 MB
Số lượt tải: 4
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Trọng Kỳ Anh
Ngày gửi: 00h:38' 28-10-2026
Dung lượng: 3.5 MB
Số lượt tải: 4
Số lượt thích:
0 người
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
Quy ước: Nội dung màu xanh dương là phần bổ sung tích hợp năng lực AI.
BÀI 11: PHƯƠNG THỨC CON NGƯỜI KHAI THÁC, SỬ DỤNG VÀ BẢO
VỆ THIÊN NHIÊN Ở CHÂU PHI
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
-
Trình bày được cách thức người dân châu Phi khai thác thiên nhiên ở các
môi trường khác nhau.
-
Rèn luyện kĩ năng so sánh cách thức khai thác thiên nhiên ở các môi trường
với nhau.
2. Năng lực
Năng lực chung:
-
Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và
GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
-
Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết
cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô.
-
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm,
có sáng tạo khi tham gia các hoạt động học tập.
Năng lực địa lí:
-
Năng lực tìm hiểu Địa lí: sử dụng công cụ địa lí (bản đồ, bảng số liệu, hình
ảnh,…)
-
Năng lực nhận thức Địa lí: năng lực nhận thức thế giới theo quan điểm
không gian, phân tích mối quan hệ giữa đối tượng tự nhiên và đối tượng
kinh tế - xã hội.
-
Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng Địa lí vào cuộc sống: áp dụng kiến
thức đã học đặc điểm dân cư, xã hội châu Á vào những tình huống cần thiết
trong cuộc sống.
1
Năng lực số (NLS):
-
[1.1.TC1b]: Tìm được dữ liệu, thông tin về các mô hình khai thác thiên
nhiên ở châu Phi thông qua tìm kiếm đơn giản trong môi trường số.
-
[5.3.TC1a]: Chọn được các công cụ và công nghệ số (như Google Earth,
video 360 độ) để tạo ra kiến thức trực quan về các môi trường tự nhiên.
-
[6.2.TC1a]: Áp dụng được các công cụ AI (Chatbot) để giải quyết vấn đề
đơn giản (gợi ý giải pháp bảo vệ môi trường).
-
[3.1.TC1a]: Chỉ ra được cách tạo và chỉnh sửa nội dung có khái niệm cụ thể
và mang tính phổ thông bằng những định dạng rõ ràng, phổ biến (như tạo
bài trình chiếu, video ngắn).
Năng lực AI:
- 7.A1.1 – HS giải thích được vì sao con người cần giữ quyền ra quyết định khi sử
dụng AI; AI chỉ hỗ trợ gợi ý, HS lựa chọn và chịu trách nhiệm về kết luận.
- 7.A1.MR1 – HS kiểm chứng ít nhất một thông tin/gợi ý do AI cung cấp bằng
SGK, bản đồ hoặc nguồn chính thống trước khi sử dụng.
- 7.B3.1 – HS sử dụng AI có trách nhiệm, không sao chép nguyên văn và khai báo
trung thực phần AI hỗ trợ trong sản phẩm học tập.
3. Phẩm chất
-
Hiểu rõ thiên nhiên, tôn trọng và bảo vệ thiên nhiên.
-
Yêu khoa học, ham học hỏi, tìm tòi.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
-
SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 7.
-
Một số hình ảnh, video về khai thác và sử dụng thiên nhiên tại các môi
trường tự nhiên ở châu Phi.
-
Các nền tảng số: Google Earth, công cụ AI (ChatGPT/Gemini), Wayground
-
Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
-
- Lưu ý khi dùng AI: không nhập dữ liệu cá nhân; không coi thông tin, số
liệu hoặc hình ảnh do AI tạo là dữ liệu thực tế nếu chưa kiểm chứng; con
người quyết định – AI hỗ trợ – con người kiểm chứng và chịu trách nhiệm.
2
2. Đối với học sinh
-
SGK, SBT Lịch sử và Địa lí 7.
-
Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến việc khai thác và sử dụng thiên
nhiên tại các môi trường tự nhiên ở châu Phi và dụng cụ học tập theo yêu
cầu của GV.
-
Điện thoại thông minh/máy tính bảng (nếu có) để tra cứu và làm bài tập.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu:
- Tạo kết nối giữa kiến thức của HS về các môi trường tự nhiên châu Phi với cách
thức người dân châu Phi khai thác thiên nhiên ở các môi trường khác nhau.
- Tạo hứng thú, kích thích tò mò của người học.
b. Nội dung:
- Thiên nhiên châu Phi phân hoá thành các môi trường tự nhiên khác nhau. Mỗi
môi
trường tự nhiên có đặc điểm riêng về khí hậu, đất, nguồn nước, sinh vật,...
- Người dân châu Phi sinh sống ở các môi trường đã khai thác, sử dụng và bảo vệ
thiên nhiên như thế nào?
c. Sản phẩm học tập: HS dựa vào kiến thức và hiểu biết cá nhân để đưa ra câu trả
lời.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV đặt câu hỏi cho HS:
+ Môi trường tự nhiên châu Phi có đa đạng không?
+ Người dân châu Phi sinh sống ở các môi trường khác nhau đã khai thác và bảo
vệ thiên nhiên như thế nào để phù hợp với điều kiện tự nhiên?
- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi
- GV cho HS quan sát lại Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi ở bài
học trước (SGK tr.131).
3
- GV sử dụng Google Earth để phóng to vào một số khu vực đặc trưng (rừng rậm
Congo, hoang mạc Sahara) giúp HS quan sát thực tế bề mặt địa hình và thảm thực
vật.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát biểu đồ, vận dụng những kiến thức đã biết để trả lời câu hỏi của GV.
- [1.1.TC1b]: HS (nếu có thiết bị) truy cập nhanh vào Google Images tìm kiếm từ
khóa "Cảnh quan hoang mạc Sahara" hoặc "Rừng rậm Congo" để có thêm dữ liệu
hình ảnh thực tế hỗ trợ câu trả lời.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1-2 HS chia sẻ những hiểu biết về việc khai thác, sử dụng và
bảo vệ thiên nhiên ở môi trường xích đạo.
+ Môi trường châu Phi phân hóa đa dạng, gồm 4 môi trường: xích đạo, nhiệt đới,
cận nhiệt, hoang mạc.
+ Mỗi môi trường tự nhiên có đặc điểm riêng về khí hậu, đất, nguồn nước, sinh
vật,… vì vậy người dân sinh sống ở các môi trường khác nhau sẽ có những biện
pháp khai thác và bảo vệ thiên nhiên khác nhau.
4
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét và dẫn dắt HS vào bài học: Môi trường châu Phi phân hóa đa dạng,
bao gồm các môi trường: xích đạo, nhiệt đới, cận nhiệt và hoang mạc với những
kiểu khí hậu đặc trưng riêng, do đó, người dân châu Phi sinh sống ở các môi
trường khác nhau sẽ có những phương pháp khai thác và bảo vệ thiên nhiên khác
nhau. Để tìm hiểu về hoạt động khai thác và bảo vệ thiên nhiên ở châu Phi, chúng
ta hãy cùng bắt đầu bài học hôm nay - Bài 11: Phương thức con người khai thác,
sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở châu Phi.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động: Khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở các kiểu môi trường
a. Mục tiêu:
- Trình bày được cách thức người dân châu Phi khai thác thiên nhiên ở các kiểu
môi trường khác nhau.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm, hướng dẫn HS đọc thông tin
SGK (tr.135 - 137) và quan sát hình 4 (SGK tr.131), sau đó thực hiện các nhiệm
vụ:
+ Nhóm 1: Tìm hiểu về khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường xích đạo.
+ Nhóm 2: Tìm hiểu về khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường nhiệt đới.
+ Nhóm 3: Tìm hiểu về khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường hoang mạc.
+ Nhóm 4: Tìm hiểu về khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường cận nhiệt.
c. Sản phẩm học tập: HS trình bày và ghi được vào vở cách thức con người khai
thác, bảo vệ thiên nhiên ở các kiểu môi trường khác nhau của châu Phi.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
NLS, AI
1. Khai thác, sử dụng và - [1.1.TC1b]:
- GV cho HS đọc thông tin SGK (tr.135- bảo vệ thiên nhiên ở môi Tìm
137), kết hợp với quan sát hình ảnh để thực trường xích đạo
hiện các nhiệm vụ.
kiếm
thông tin trên
- Phạm vi của môi trường Internet.
xích đạo ở châu Phi:
- [5.3.TC1a]:
+ Môi trường xích đạo ẩm: Sử
5
dụng
gồm bồn địa Công-gô và một công nghệ số
dải hẹp ở ven vịnh Ghi-nê.
(Google
+ Môi trường cận nhiệt đới Maps)
để
ẩm: vùng ven biển cực đông quan sát rõ
Nam châu Phi và phía đông hơn.
đảo Ma – đa – ga – xca
- [6.2.TC1a]:
+ Môi trường nhiệt đới: phía Biết sử dụng
Bắc, phía Nam xích đạo và AI trong học
phía Tây đảo Ma – đa – ga - tập.
Nhóm 1: Tìm hiểu về khai thác, bảo
vệ thiên nhiên ở môi trường xích đạo.
+ Xác định phạm vi môi trường nhiệt đới ở
châu Phi.
+ Trình bày cách thức con người khai thác,
bảo vệ thiên nhiên ở môi trường xích đạo.
+ Tìm kiếm video ngắn trên Youtube về quy
trình trồng và thu hoạch cọ dầu/ca cao ở Tây
Phi để hiểu rõ hơn về quy mô chuyên canh.
xca
-
+ Hai môi trường hoang
7.A1.1;
mạc: gồm hoang mạc Xa-hara ở Bắc Phi; hoang mạc Cala-ha-ri, hoang mạc Na-mip
ở Nam Phi.
+ Hai môi trường địa trung
hải: gồm dãy At-lat và vùng
đồng bằng ven biển Bắc Phi,
vùng cực Nam châu Phi.
- Cách thức con người khai
thác, bảo vệ thiên nhiên ở
môi trường xíchđạo:
+ Trồng gối vụ, xen canh
nhờ nhiệt độ và độ ẩm cao
giúp cây trồng phát triển
quanh năm.
+ Hình thành các vùng
- GV lưy ý HS đọc mục “Em có biết” (SGK chuyên canh cây công nghiệp
tr. 135) để mở rộng kiến thức về rừng mưa (cọ dầu, ca cao,...) theo quy
nhiệt đới ở Trung Phi.
mô lớn nhằm xuất khẩu hoặc
6
NLAI:
7.A1.MR1;
7.B3.1.
Nhóm 2: Tìm hiểu về khai thác, bảo cung cấp nguyên liệu cho
vệ thiên nhiên ở môi trường nhiệt đới. nhà máy chế biến.
+ Xác định phạm vi môi trường nhiệt đới ở + Bảo vệ rừng và trồng rừng
châu Phi.
để giữ tầng mùn trong đất
+ Trình bày cách thức con người khai thác, không bị nước mưa rửa trôi
bảo vệ thiên nhiên ở môi trường nhiệt đới.
(đặc biệt là ở các sườn đốc
+ Sử dụng Google Maps tìm vị trí đập thủy của đổi, núi).
điện Át-xu-an trên sông Nin, quan sát hồ 2. Khai thác, sử dụng và
chứa nước nhân tạo để thấy vai trò của công bảo vệ thiên nhiên ở môi
trình thủy lợi.
trường nhiệt đới.
(GV lưu ý HS vấn đề thủy lợi, vấn đề khai
- Phạm vi môi trường nhiệt
thác hợp lí các nguồn tài nguyên khoáng sản
đới châu Phi: phía Bắc, phía
và bảo vệ môi trường sinh thái.)
Nam xích đạo và phía Tây
đảo Ma – đa – ga - xca
- Cách thức con người khai
thác, bảo vệ thiên nhiên ở
môi trường nhiệt đới:
+ Ở những khu vực khô hạn
như vùng xa van ở Nam Xaha-ra: làm nương rẫy, cây
trồng chính là lạc, bông,
kê,...; chăn nuôi đê, cừu,...
.
- GV cho HS đọc mục “Em có biết” (SGK tr. theo hình thức chăn thả.
+ Ở những khu vực có khí
135) để mở rộng kiến thức về cây cà phê.
- GV mở rộng cho HS thôn tin về vấn đề khai hậu nhiệt đới ẩm như Đông
thác gỗ ở Bờ Biển Ngà và đập thủy lợi Át- Nam Phi: hình thành các
vùng trồng cây ăn quả
xu-an ở Ai Cập.
1. Khai thác gỗ ở Bờ Biển Ngà: Những khu (chuối,...) và cây công
rừng mưa nhiệt đới trong vùng nội địa ẩm nghiệp (mía, chè, thuốc lá,
bông, cà phê,... ) để xuất
7
ướt của Bờ Biển Ngà đang bị phá hoại khẩu.
nghiêm trọng. Người ta chặt cây rừng để + Phát triển hoạt động khai
trồng cây ca cao có giá trị kinh tế hơn. Hạt thác và xuất khẩu khoáng sản
ca cao được chuyển tới các nhà máy dọc bờ (vàng, đồng, chì, dầu mỏ, khí
biển để chế biến thành bơ ca cao - một tự nhiên,...); phát triển công
nguyên liệu quan trọng để làm sô-cô-la và nghiệp chế biến sản phẩm
một số loại mĩ phẩm. Hàng xuất khẩu được cây nông nghiệp và sản
gửi qua cảng A-bít- gian, nơi trước đây từng phẩm chăn nuôi.
là thủ đô của Bờ Biển Ngà, hiện tại là một + Cần chú ý xây dựng các
hải cảng lớn ở Tây Phi.
công trình thuỷ lợi để đảm
2. Đập Át-xu-an (Ai Cập): Thuỷ lợi có thể bảo nguồn nước cho sản xuất
biến một vùng hoang mạc thành vùng đất nông nghiệp và sinh hoạt của
màu mỡ, xanh tươi. Ai Cập đã xây dựng đập người dân trong mùa khô.
nước Át-xu-an cao 111 m, dài 3,8 km trên + Thành lập các khu bảo tồn
dòng sông Nin để ngăn lũ trên sông, mở rộng thiên nhiên vừa để bảo vệ
diện tích tưới tiêu cho nông nghiệp và đem môi trường sinh thái cho sinh
lại giá trị thuỷ điện. Đập này cho phép Ai vật tự nhiên, vừa phát triển
Cập mở rộng khoảng 840 000 ha đất ở đồng du lịch sinh thái.
bằng châu thổ hạ lưu và dọc theo thung lũng
sông Nin. Đặc biệt mở rộng diện tích trồng 3. Khai thác, sử dụng và
bông là cây xuất khẩu chính cùng với đậu, bảo vệ thiên nhiên ở môi
lúa mì, ngô, kê,...
trường hoang mạc
Nhóm 3: Tìm hiểu về khai thác, bảo - HS xác định được phạm vi
vệ thiên nhiên ở môi trường hoang của môi trường hoang mạc ở
mạc.
châu Phi.
+ Xác định phạm vi môi trường hoang mạc ở - Cách thức con người khai
châu Phi.
thác thiên nhiên ở môi
+ Trình bày cách thức con người khai thác, trường hoang mạc:
bảo về thiên nhiên ở môi trường hoang mạc.
+
HS
sử
dụng
Chatbot
AI
+ Trồng một số loại cây nông
(như nghiệp phù hợp trong các ốc
8
ChatGPT/Gemini) đặt câu hỏi: "Gợi ý 3 đảo (cam, chanh, chà là, lúa
công nghệ hiện đại giúp trồng cây trong mạch,...), chăn nuôi gia súc
hoang mạc". HS đối chiếu câu trả lời của AI theo hình thức du mục.
với nội dung SGK (như kĩ thuật khoan sâu) + Dùng sức lạc đà để vận
để mở rộng kiến thức về các giải pháp công chuyển hàng hoá và buôn
nghệ mới (tưới nhỏ giọt, nhà kính...).
bán xuyên hoang mạc.
Tích hợp NLAI (7.A1.1; 7.A1.MR1): + Ứng dụng kĩ thuật khoan
Trước khi hỏi AI, HS tự nêu ít nhất 1 giải sâu để khai thác một số
pháp công nghệ phù hợp với môi trường nguồn tài nguyên trong lòng
hoang mạc.
đất (dầu mỏ, khí đốt, khoáng
- Sau khi AI trả lời, nhóm chọn ít nhất 1 gợi sản, nước ngầm).
ý để kiểm chứng bằng SGK tr.135–137, Hình + Các nước trong khu vực
4 hoặc nguồn chính thống do GV cung cấp; thực hiện nhiều biện pháp
ghi kết quả: đúng / chưa đủ căn cứ / sai.
chống hoang mạc hoá như
- HS tự quyết định giải pháp phù hợp nhất và thành lập “vành đai xanh'...
nêu lí do; AI không quyết định thay HS.
- Sản phẩm AI: phiếu ngắn gồm 3 mục “Gợi 4. Khai thác, sử dụng và
ý AI – Nguồn kiểm chứng – Kết luận/điều bảo vệ thiên nhiên ở môi
chỉnh của nhóm”.
trường cận nhiệt
- Câu hỏi phản tư 7.A1.1: Vì sao nhóm không - HS xác định được phạm vi
thể dùng nguyên gợi ý của AI mà phải kiểm môi trường cận nhiệt ở châu
chứng và tự quyết định?
Phi.
- GV cho HS quan sát hình ảnh một số hoang - Cách thức con người khai
mạc lớn ở châu Phi.
thác thiên nhiên ở môi
trường cận nhiệt:
+ Trồng các loại cây ăn quả
(nho, cam, chanh, ô liu,...) có
giá trị xuất khẩu và một số
cây lương thực (lúa mì, ngô).
Gia súc chính là cừu.
9
+ Phát triển khai thác khoáng
sản, là trung tâm lớn của thế
giới về khai thác dầu (Angiê-ri), đứng đầu thế giới về
khai thác vàng, kim cương
(Cộng hoà Nam Phi).
Hoang mạc Sa-ha-ra
+ Phát triển các hoạt động du
lịch.
+ Các nước trong khu vực
cần chống khô hạn và hoang
mạc hoá.
Hoang mạc Ca-la-ha-ri
Hoang mạc Na-míp
Nhóm 4: Tìm hiểu về khai thác, bảo
vệ thiên nhiên ở môi trường cận nhiệt.
+ Xác định phạm vi môi trường cận nhiệt ở
châu Phi.
+ Trình bày cách thức con người khai thác,
bảo vệ thiên nhiên ở môi trường cận nhiệt.
+ HS tìm kiếm hình ảnh "Khai thác vàng ở
Nam Phi" để thấy quy mô công nghiệp khai
khoáng.
10
- GV cho HS quan sát hình ảnh người dân
châu Phi trồng lúa mì và nuôi cừu.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- Các nhóm đọc thông tin SGK về phần tìm
hiểu của nhóm mình (tr.135-137), kết hợp
với quan sát hình ảnh để thực hiện các yêu
cầu của GV.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
11
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận
- GV mời đại diện các nhóm trình bày về vấn
đề khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở
các môi trường khác nhau của châu Phi.
- Thành viên các nhóm khác nhận xét, bổ
sung ý kiến (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức về
khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở
các kiểu môi trường tự nhiên châu Phi.
- Đánh giá NLAI (7.A1.1; 7.A1.MR1;
7.B3.1): HS có ý kiến trước khi dùng AI;
kiểm chứng ít nhất 1 gợi ý bằng nguồn tin
cậy; tự quyết định và giải thích; khai báo
công cụ/phần AI hỗ trợ.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu:
- Củng cố kiến thức về cách thức người dân châu Phi khai thác thiên nhiên ở các
môi trường khác nhau.
- Rèn luyện kỹ năng so sánh cách thức khai thác thiên nhiên ở các môi trường khác
nhau.
b. Nội dung:
- Lập bảng so sánh cách thức con người khai thác thiên nhiên ở môi trường xích
đạo và môi trường nhiệt đới châu Phi.
- HS làm bài tập trắc nghiệm về kiến thức trong bài học.
c. Sản phẩm học tập:
12
- Bảng so sánh của HS về cách thức khai thác thiên nhiên ở môi trường xích đạo và
môi trường nhiệt đới châu Phi.
- HS sử dụng kiến thức đã học khoanh vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng.
d. Tổ chức hoạt động:
Nhiệm vụ 1: Lập Bảng so sánh về cách thức khai thác thiên nhiên ở môi trường
xích đạo và môi trường nhiệt đới châu Phi.
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS làm việc theo cặp, vận dụng các kiến thức vừa học để lập bảng so
sánh cách thức khai thác thiên nhiên ở môi trường xích đạo và môi trường nhiệt
đới châu Phi.
- [3.1.TC1a] GV khuyến khích HS: Sử dụng ứng dụng ghi chú hoặc phần mềm
soạn thảo văn bản (Word/Docs) trên thiết bị để tạo bảng so sánh. Sử dụng các định
dạng (in đậm, kẻ bảng) để trình bày rõ ràng.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc theo cặp, thảo luận và thực hiện yêu cầu của GV.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS khi cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV gọi đại diện 2-3 HS trình bày kết quả bài làm của mình.
Môi trường xích đạo
Môi trường nhiệt đới
- Trồng gối vụ, xen canh nhiều - Làm nương rẫy; trồng lạc, bông, kê,...;
loại cây.
chăn nuôi đê, cừu,... theo hình thức chăn
- Hình thành các vùng chuyên thả ở khu vực khô hạn.
canh cây công nghiệp (cọ dầu, ca - Hình thành vùng trồng cây ăn quả và cây
cao,...) theo quy mô lớn để xuất công nghiệp để xuất khẩu ở khu vực có khí
khẩu hoặc cung cấp nguyên liệu hậu nhiệt đới ẩm.
cho nhà máy chế biến.
- Phát triển hoạt động khai thác và xuất
khẩu khoáng sản, công nghiệp chế biến sản
phẩm cây nông nghiệp và sản phẩm chăn
nuôi.
- Các HS khác nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).
13
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
Nhiệm vụ 2: Bài tập trắc nghiệm
Bước 1: GV Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- [5.3.TC1a]: GV sử dụng phần mềm Wayground để tạo bộ câu hỏi trắc nghiệm.:
https://wayground.com/join?gc=01306409&source=liveDashboard
- GV yêu cầu HS chọn nhanh đáp án đúng cho các câu hỏi sau:
Câu 1. Khó khăn của môi trường xích đạo ở châu Phi là:
A. cây trồng phát triển quanh năm.
B. đất dễ bị rửa trôi.
C. rừng mưa nhiệt đới phát triển.
D. nhiệt độ và độ ẩm cao.
Câu 2. Nhóm các cây công nghiệp có giá trị của môi trường nhiệt đới ở châu Phi
là:
A. thuốc lá, cao su, đay, tiêu, quế.
B. mía, chè, thuốc lá, bông, cà phê.
C. bông, sơn, thuốc lá, đay, tiêu.
D. tiêu, điều, kê, cao su, bông.
Câu 3. Nguyên nhân chính dẫn đến diện tích hoang mạc ngày càng mở rộng ở
châu Phi là do
A. biến đổi khí hậu và khai thác thiên nhiên không hợp lí.
B. lũ lụt và xói mòn nghiêm trọng.
C. các hoạt động chăn nuôi du mục.
D. thời tiết khô và lạnh
Câu 4. Các cây ăn quả được trồng nhiều ở vùng cận nhiệt của châu Phi là:
A. vải, nhãn, na.
B. bưởi, dưa hấu, cam.
C. nho, cam, chanh, ô liu.
D. hồng, đào, mận.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
14
- HS sử dụng điện thoại để truy cập và trả lời trực tuyến.
- HS cần tập trung suy nghĩ để đưa ra câu trả lời nhanh nhất.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời HS trả lời lần lượt các câu hỏi.
Câu 1. B
Câu 2. B
Câu 3. A
Câu 4. C
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét về câu trả lời của HS, chốt lại kiến thức và chuyển sang
hoạt động tiếp theo.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu:
- Phát triển năng lực tìm hiểu Địa lí, vận dụng kiến thức, kĩ năng Địa lí vào cuộc
sống, năng lực tự chủ và tự học.
- Nâng cao khả năng tìm hiểu kiến thức thông qua sách, báo, internet phục vụ học
tập.
b. Nội dung:
Tìm hiểu về hoang mạc Xa-ha-ra.
c. Sản phẩm học tập: HS tìm hiểu thông tin, hình ảnh về hoang mạc Xa-ha-ra, ghi
chép lại thành một đoạn giới thiệu.
d. Tổ chức hoạt động:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao cho HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà: HS tìm hiểu thông tin, hình ảnh về
hoang mạc Xa-ha-ra, ghi chép lại thành một đoạn giới thiệu.
- GV yêu cầu sản phẩm đa phương tiện.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, tiến hành tìm kiếm tài liệu về hoang mạc Xa-ha-ra và
thực hiện bài tập ở nhà.
15
- [3.1.TC1a]: HS sử dụng phần mềm trình chiếu (PowerPoint) hoặc ứng dụng làm
video đơn giản (CapCut/TikTok) để tạo một video ngắn (1-2 phút) hoặc một slide
giới thiệu về "Vẻ đẹp và sự khắc nghiệt của Sahara". Video/Slide cần có hình ảnh
minh họa, chú thích rõ ràng và âm thanh (nếu có).
- Tích hợp NLAI (7.A1.MR1; 7.B3.1): Nếu dùng AI để gợi ý dàn ý, từ khóa hoặc
biên tập câu chữ, HS phải kiểm chứng các dữ kiện địa lí về Sa-ha-ra bằng SGK,
bản đồ hoặc nguồn chính thống; không dùng số liệu/hình ảnh AI tạo như dữ liệu
thực tế khi chưa xác minh.
- Cuối sản phẩm ghi ngắn: “AI được sử dụng để …; nguồn kiểm chứng: …”. HS tự
viết lời giới thiệu, không sao chép nguyên văn câu trả lời AI.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- HS nộp sản phẩm lên Padlet lớp học hoặc gửi qua Zalo.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết thúc tiết học.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ôn lại kiến thức đã học.
- Hoàn thành nhiệm vụ phần Vận dụng.
- Làm bài tập trong Sách bài tập Lịch sử và Địa lí 7 – phần Địa lí.
- Đọc và tìm hiểu trước Bài 12: Thực hành: Tìm hiểu khái quát cộng hòa Nam
Phi.
- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm lựa chọn một nội dung liên quan đến
Cộng hòa Nam Phi để tìm hiểu:
1. Quá trình thành lập Cộng Hòa Nam Phi.
2. Chế độ phân biệt chủng tộc (A-pác-thai).
3. Tổng thống da màu đầu tiên của Nam Phi.
- GV gợi ý thêm cho HS một số chủ để: Đảng Đại hội Dân tộc Phi (ANC), kinh tế
của Nam Phi,...
- GV hướng dẫn HS sưu tầm thông tin, dữ liệu về Cộng hoà Nam Phi.
Có thể tìm kiếm thông tin từ:
+ Mạng internet.
16
+ Sách, báo viết về châu Phi và Cộng hoà Nam Phi.
Chọn lọc, xử lí thông tin:
+ Chọn lọc tư liệu từ các nguồn đã tìm.
+ Xử lí số liệu, tư liệu, hình ảnh để trình bày kết quả sưu tầm.
+ Sắp xếp các thông tin, số liệu,... theo để cương của báo cáo.
17
Ngày dạy:…/…/…
Quy ước: Nội dung màu xanh dương là phần bổ sung tích hợp năng lực AI.
BÀI 11: PHƯƠNG THỨC CON NGƯỜI KHAI THÁC, SỬ DỤNG VÀ BẢO
VỆ THIÊN NHIÊN Ở CHÂU PHI
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
-
Trình bày được cách thức người dân châu Phi khai thác thiên nhiên ở các
môi trường khác nhau.
-
Rèn luyện kĩ năng so sánh cách thức khai thác thiên nhiên ở các môi trường
với nhau.
2. Năng lực
Năng lực chung:
-
Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và
GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
-
Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết
cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô.
-
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm,
có sáng tạo khi tham gia các hoạt động học tập.
Năng lực địa lí:
-
Năng lực tìm hiểu Địa lí: sử dụng công cụ địa lí (bản đồ, bảng số liệu, hình
ảnh,…)
-
Năng lực nhận thức Địa lí: năng lực nhận thức thế giới theo quan điểm
không gian, phân tích mối quan hệ giữa đối tượng tự nhiên và đối tượng
kinh tế - xã hội.
-
Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng Địa lí vào cuộc sống: áp dụng kiến
thức đã học đặc điểm dân cư, xã hội châu Á vào những tình huống cần thiết
trong cuộc sống.
1
Năng lực số (NLS):
-
[1.1.TC1b]: Tìm được dữ liệu, thông tin về các mô hình khai thác thiên
nhiên ở châu Phi thông qua tìm kiếm đơn giản trong môi trường số.
-
[5.3.TC1a]: Chọn được các công cụ và công nghệ số (như Google Earth,
video 360 độ) để tạo ra kiến thức trực quan về các môi trường tự nhiên.
-
[6.2.TC1a]: Áp dụng được các công cụ AI (Chatbot) để giải quyết vấn đề
đơn giản (gợi ý giải pháp bảo vệ môi trường).
-
[3.1.TC1a]: Chỉ ra được cách tạo và chỉnh sửa nội dung có khái niệm cụ thể
và mang tính phổ thông bằng những định dạng rõ ràng, phổ biến (như tạo
bài trình chiếu, video ngắn).
Năng lực AI:
- 7.A1.1 – HS giải thích được vì sao con người cần giữ quyền ra quyết định khi sử
dụng AI; AI chỉ hỗ trợ gợi ý, HS lựa chọn và chịu trách nhiệm về kết luận.
- 7.A1.MR1 – HS kiểm chứng ít nhất một thông tin/gợi ý do AI cung cấp bằng
SGK, bản đồ hoặc nguồn chính thống trước khi sử dụng.
- 7.B3.1 – HS sử dụng AI có trách nhiệm, không sao chép nguyên văn và khai báo
trung thực phần AI hỗ trợ trong sản phẩm học tập.
3. Phẩm chất
-
Hiểu rõ thiên nhiên, tôn trọng và bảo vệ thiên nhiên.
-
Yêu khoa học, ham học hỏi, tìm tòi.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
-
SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 7.
-
Một số hình ảnh, video về khai thác và sử dụng thiên nhiên tại các môi
trường tự nhiên ở châu Phi.
-
Các nền tảng số: Google Earth, công cụ AI (ChatGPT/Gemini), Wayground
-
Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
-
- Lưu ý khi dùng AI: không nhập dữ liệu cá nhân; không coi thông tin, số
liệu hoặc hình ảnh do AI tạo là dữ liệu thực tế nếu chưa kiểm chứng; con
người quyết định – AI hỗ trợ – con người kiểm chứng và chịu trách nhiệm.
2
2. Đối với học sinh
-
SGK, SBT Lịch sử và Địa lí 7.
-
Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến việc khai thác và sử dụng thiên
nhiên tại các môi trường tự nhiên ở châu Phi và dụng cụ học tập theo yêu
cầu của GV.
-
Điện thoại thông minh/máy tính bảng (nếu có) để tra cứu và làm bài tập.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu:
- Tạo kết nối giữa kiến thức của HS về các môi trường tự nhiên châu Phi với cách
thức người dân châu Phi khai thác thiên nhiên ở các môi trường khác nhau.
- Tạo hứng thú, kích thích tò mò của người học.
b. Nội dung:
- Thiên nhiên châu Phi phân hoá thành các môi trường tự nhiên khác nhau. Mỗi
môi
trường tự nhiên có đặc điểm riêng về khí hậu, đất, nguồn nước, sinh vật,...
- Người dân châu Phi sinh sống ở các môi trường đã khai thác, sử dụng và bảo vệ
thiên nhiên như thế nào?
c. Sản phẩm học tập: HS dựa vào kiến thức và hiểu biết cá nhân để đưa ra câu trả
lời.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV đặt câu hỏi cho HS:
+ Môi trường tự nhiên châu Phi có đa đạng không?
+ Người dân châu Phi sinh sống ở các môi trường khác nhau đã khai thác và bảo
vệ thiên nhiên như thế nào để phù hợp với điều kiện tự nhiên?
- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi
- GV cho HS quan sát lại Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở châu Phi ở bài
học trước (SGK tr.131).
3
- GV sử dụng Google Earth để phóng to vào một số khu vực đặc trưng (rừng rậm
Congo, hoang mạc Sahara) giúp HS quan sát thực tế bề mặt địa hình và thảm thực
vật.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát biểu đồ, vận dụng những kiến thức đã biết để trả lời câu hỏi của GV.
- [1.1.TC1b]: HS (nếu có thiết bị) truy cập nhanh vào Google Images tìm kiếm từ
khóa "Cảnh quan hoang mạc Sahara" hoặc "Rừng rậm Congo" để có thêm dữ liệu
hình ảnh thực tế hỗ trợ câu trả lời.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1-2 HS chia sẻ những hiểu biết về việc khai thác, sử dụng và
bảo vệ thiên nhiên ở môi trường xích đạo.
+ Môi trường châu Phi phân hóa đa dạng, gồm 4 môi trường: xích đạo, nhiệt đới,
cận nhiệt, hoang mạc.
+ Mỗi môi trường tự nhiên có đặc điểm riêng về khí hậu, đất, nguồn nước, sinh
vật,… vì vậy người dân sinh sống ở các môi trường khác nhau sẽ có những biện
pháp khai thác và bảo vệ thiên nhiên khác nhau.
4
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét và dẫn dắt HS vào bài học: Môi trường châu Phi phân hóa đa dạng,
bao gồm các môi trường: xích đạo, nhiệt đới, cận nhiệt và hoang mạc với những
kiểu khí hậu đặc trưng riêng, do đó, người dân châu Phi sinh sống ở các môi
trường khác nhau sẽ có những phương pháp khai thác và bảo vệ thiên nhiên khác
nhau. Để tìm hiểu về hoạt động khai thác và bảo vệ thiên nhiên ở châu Phi, chúng
ta hãy cùng bắt đầu bài học hôm nay - Bài 11: Phương thức con người khai thác,
sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở châu Phi.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động: Khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở các kiểu môi trường
a. Mục tiêu:
- Trình bày được cách thức người dân châu Phi khai thác thiên nhiên ở các kiểu
môi trường khác nhau.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm, hướng dẫn HS đọc thông tin
SGK (tr.135 - 137) và quan sát hình 4 (SGK tr.131), sau đó thực hiện các nhiệm
vụ:
+ Nhóm 1: Tìm hiểu về khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường xích đạo.
+ Nhóm 2: Tìm hiểu về khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường nhiệt đới.
+ Nhóm 3: Tìm hiểu về khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường hoang mạc.
+ Nhóm 4: Tìm hiểu về khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường cận nhiệt.
c. Sản phẩm học tập: HS trình bày và ghi được vào vở cách thức con người khai
thác, bảo vệ thiên nhiên ở các kiểu môi trường khác nhau của châu Phi.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
NLS, AI
1. Khai thác, sử dụng và - [1.1.TC1b]:
- GV cho HS đọc thông tin SGK (tr.135- bảo vệ thiên nhiên ở môi Tìm
137), kết hợp với quan sát hình ảnh để thực trường xích đạo
hiện các nhiệm vụ.
kiếm
thông tin trên
- Phạm vi của môi trường Internet.
xích đạo ở châu Phi:
- [5.3.TC1a]:
+ Môi trường xích đạo ẩm: Sử
5
dụng
gồm bồn địa Công-gô và một công nghệ số
dải hẹp ở ven vịnh Ghi-nê.
+ Môi trường cận nhiệt đới Maps)
để
ẩm: vùng ven biển cực đông quan sát rõ
Nam châu Phi và phía đông hơn.
đảo Ma – đa – ga – xca
- [6.2.TC1a]:
+ Môi trường nhiệt đới: phía Biết sử dụng
Bắc, phía Nam xích đạo và AI trong học
phía Tây đảo Ma – đa – ga - tập.
Nhóm 1: Tìm hiểu về khai thác, bảo
vệ thiên nhiên ở môi trường xích đạo.
+ Xác định phạm vi môi trường nhiệt đới ở
châu Phi.
+ Trình bày cách thức con người khai thác,
bảo vệ thiên nhiên ở môi trường xích đạo.
+ Tìm kiếm video ngắn trên Youtube về quy
trình trồng và thu hoạch cọ dầu/ca cao ở Tây
Phi để hiểu rõ hơn về quy mô chuyên canh.
xca
-
+ Hai môi trường hoang
7.A1.1;
mạc: gồm hoang mạc Xa-hara ở Bắc Phi; hoang mạc Cala-ha-ri, hoang mạc Na-mip
ở Nam Phi.
+ Hai môi trường địa trung
hải: gồm dãy At-lat và vùng
đồng bằng ven biển Bắc Phi,
vùng cực Nam châu Phi.
- Cách thức con người khai
thác, bảo vệ thiên nhiên ở
môi trường xíchđạo:
+ Trồng gối vụ, xen canh
nhờ nhiệt độ và độ ẩm cao
giúp cây trồng phát triển
quanh năm.
+ Hình thành các vùng
- GV lưy ý HS đọc mục “Em có biết” (SGK chuyên canh cây công nghiệp
tr. 135) để mở rộng kiến thức về rừng mưa (cọ dầu, ca cao,...) theo quy
nhiệt đới ở Trung Phi.
mô lớn nhằm xuất khẩu hoặc
6
NLAI:
7.A1.MR1;
7.B3.1.
Nhóm 2: Tìm hiểu về khai thác, bảo cung cấp nguyên liệu cho
vệ thiên nhiên ở môi trường nhiệt đới. nhà máy chế biến.
+ Xác định phạm vi môi trường nhiệt đới ở + Bảo vệ rừng và trồng rừng
châu Phi.
để giữ tầng mùn trong đất
+ Trình bày cách thức con người khai thác, không bị nước mưa rửa trôi
bảo vệ thiên nhiên ở môi trường nhiệt đới.
(đặc biệt là ở các sườn đốc
+ Sử dụng Google Maps tìm vị trí đập thủy của đổi, núi).
điện Át-xu-an trên sông Nin, quan sát hồ 2. Khai thác, sử dụng và
chứa nước nhân tạo để thấy vai trò của công bảo vệ thiên nhiên ở môi
trình thủy lợi.
trường nhiệt đới.
(GV lưu ý HS vấn đề thủy lợi, vấn đề khai
- Phạm vi môi trường nhiệt
thác hợp lí các nguồn tài nguyên khoáng sản
đới châu Phi: phía Bắc, phía
và bảo vệ môi trường sinh thái.)
Nam xích đạo và phía Tây
đảo Ma – đa – ga - xca
- Cách thức con người khai
thác, bảo vệ thiên nhiên ở
môi trường nhiệt đới:
+ Ở những khu vực khô hạn
như vùng xa van ở Nam Xaha-ra: làm nương rẫy, cây
trồng chính là lạc, bông,
kê,...; chăn nuôi đê, cừu,...
.
- GV cho HS đọc mục “Em có biết” (SGK tr. theo hình thức chăn thả.
+ Ở những khu vực có khí
135) để mở rộng kiến thức về cây cà phê.
- GV mở rộng cho HS thôn tin về vấn đề khai hậu nhiệt đới ẩm như Đông
thác gỗ ở Bờ Biển Ngà và đập thủy lợi Át- Nam Phi: hình thành các
vùng trồng cây ăn quả
xu-an ở Ai Cập.
1. Khai thác gỗ ở Bờ Biển Ngà: Những khu (chuối,...) và cây công
rừng mưa nhiệt đới trong vùng nội địa ẩm nghiệp (mía, chè, thuốc lá,
bông, cà phê,... ) để xuất
7
ướt của Bờ Biển Ngà đang bị phá hoại khẩu.
nghiêm trọng. Người ta chặt cây rừng để + Phát triển hoạt động khai
trồng cây ca cao có giá trị kinh tế hơn. Hạt thác và xuất khẩu khoáng sản
ca cao được chuyển tới các nhà máy dọc bờ (vàng, đồng, chì, dầu mỏ, khí
biển để chế biến thành bơ ca cao - một tự nhiên,...); phát triển công
nguyên liệu quan trọng để làm sô-cô-la và nghiệp chế biến sản phẩm
một số loại mĩ phẩm. Hàng xuất khẩu được cây nông nghiệp và sản
gửi qua cảng A-bít- gian, nơi trước đây từng phẩm chăn nuôi.
là thủ đô của Bờ Biển Ngà, hiện tại là một + Cần chú ý xây dựng các
hải cảng lớn ở Tây Phi.
công trình thuỷ lợi để đảm
2. Đập Át-xu-an (Ai Cập): Thuỷ lợi có thể bảo nguồn nước cho sản xuất
biến một vùng hoang mạc thành vùng đất nông nghiệp và sinh hoạt của
màu mỡ, xanh tươi. Ai Cập đã xây dựng đập người dân trong mùa khô.
nước Át-xu-an cao 111 m, dài 3,8 km trên + Thành lập các khu bảo tồn
dòng sông Nin để ngăn lũ trên sông, mở rộng thiên nhiên vừa để bảo vệ
diện tích tưới tiêu cho nông nghiệp và đem môi trường sinh thái cho sinh
lại giá trị thuỷ điện. Đập này cho phép Ai vật tự nhiên, vừa phát triển
Cập mở rộng khoảng 840 000 ha đất ở đồng du lịch sinh thái.
bằng châu thổ hạ lưu và dọc theo thung lũng
sông Nin. Đặc biệt mở rộng diện tích trồng 3. Khai thác, sử dụng và
bông là cây xuất khẩu chính cùng với đậu, bảo vệ thiên nhiên ở môi
lúa mì, ngô, kê,...
trường hoang mạc
Nhóm 3: Tìm hiểu về khai thác, bảo - HS xác định được phạm vi
vệ thiên nhiên ở môi trường hoang của môi trường hoang mạc ở
mạc.
châu Phi.
+ Xác định phạm vi môi trường hoang mạc ở - Cách thức con người khai
châu Phi.
thác thiên nhiên ở môi
+ Trình bày cách thức con người khai thác, trường hoang mạc:
bảo về thiên nhiên ở môi trường hoang mạc.
+
HS
sử
dụng
Chatbot
AI
+ Trồng một số loại cây nông
(như nghiệp phù hợp trong các ốc
8
ChatGPT/Gemini) đặt câu hỏi: "Gợi ý 3 đảo (cam, chanh, chà là, lúa
công nghệ hiện đại giúp trồng cây trong mạch,...), chăn nuôi gia súc
hoang mạc". HS đối chiếu câu trả lời của AI theo hình thức du mục.
với nội dung SGK (như kĩ thuật khoan sâu) + Dùng sức lạc đà để vận
để mở rộng kiến thức về các giải pháp công chuyển hàng hoá và buôn
nghệ mới (tưới nhỏ giọt, nhà kính...).
bán xuyên hoang mạc.
Tích hợp NLAI (7.A1.1; 7.A1.MR1): + Ứng dụng kĩ thuật khoan
Trước khi hỏi AI, HS tự nêu ít nhất 1 giải sâu để khai thác một số
pháp công nghệ phù hợp với môi trường nguồn tài nguyên trong lòng
hoang mạc.
đất (dầu mỏ, khí đốt, khoáng
- Sau khi AI trả lời, nhóm chọn ít nhất 1 gợi sản, nước ngầm).
ý để kiểm chứng bằng SGK tr.135–137, Hình + Các nước trong khu vực
4 hoặc nguồn chính thống do GV cung cấp; thực hiện nhiều biện pháp
ghi kết quả: đúng / chưa đủ căn cứ / sai.
chống hoang mạc hoá như
- HS tự quyết định giải pháp phù hợp nhất và thành lập “vành đai xanh'...
nêu lí do; AI không quyết định thay HS.
- Sản phẩm AI: phiếu ngắn gồm 3 mục “Gợi 4. Khai thác, sử dụng và
ý AI – Nguồn kiểm chứng – Kết luận/điều bảo vệ thiên nhiên ở môi
chỉnh của nhóm”.
trường cận nhiệt
- Câu hỏi phản tư 7.A1.1: Vì sao nhóm không - HS xác định được phạm vi
thể dùng nguyên gợi ý của AI mà phải kiểm môi trường cận nhiệt ở châu
chứng và tự quyết định?
Phi.
- GV cho HS quan sát hình ảnh một số hoang - Cách thức con người khai
mạc lớn ở châu Phi.
thác thiên nhiên ở môi
trường cận nhiệt:
+ Trồng các loại cây ăn quả
(nho, cam, chanh, ô liu,...) có
giá trị xuất khẩu và một số
cây lương thực (lúa mì, ngô).
Gia súc chính là cừu.
9
+ Phát triển khai thác khoáng
sản, là trung tâm lớn của thế
giới về khai thác dầu (Angiê-ri), đứng đầu thế giới về
khai thác vàng, kim cương
(Cộng hoà Nam Phi).
Hoang mạc Sa-ha-ra
+ Phát triển các hoạt động du
lịch.
+ Các nước trong khu vực
cần chống khô hạn và hoang
mạc hoá.
Hoang mạc Ca-la-ha-ri
Hoang mạc Na-míp
Nhóm 4: Tìm hiểu về khai thác, bảo
vệ thiên nhiên ở môi trường cận nhiệt.
+ Xác định phạm vi môi trường cận nhiệt ở
châu Phi.
+ Trình bày cách thức con người khai thác,
bảo vệ thiên nhiên ở môi trường cận nhiệt.
+ HS tìm kiếm hình ảnh "Khai thác vàng ở
Nam Phi" để thấy quy mô công nghiệp khai
khoáng.
10
- GV cho HS quan sát hình ảnh người dân
châu Phi trồng lúa mì và nuôi cừu.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- Các nhóm đọc thông tin SGK về phần tìm
hiểu của nhóm mình (tr.135-137), kết hợp
với quan sát hình ảnh để thực hiện các yêu
cầu của GV.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
11
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận
- GV mời đại diện các nhóm trình bày về vấn
đề khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở
các môi trường khác nhau của châu Phi.
- Thành viên các nhóm khác nhận xét, bổ
sung ý kiến (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức về
khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở
các kiểu môi trường tự nhiên châu Phi.
- Đánh giá NLAI (7.A1.1; 7.A1.MR1;
7.B3.1): HS có ý kiến trước khi dùng AI;
kiểm chứng ít nhất 1 gợi ý bằng nguồn tin
cậy; tự quyết định và giải thích; khai báo
công cụ/phần AI hỗ trợ.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu:
- Củng cố kiến thức về cách thức người dân châu Phi khai thác thiên nhiên ở các
môi trường khác nhau.
- Rèn luyện kỹ năng so sánh cách thức khai thác thiên nhiên ở các môi trường khác
nhau.
b. Nội dung:
- Lập bảng so sánh cách thức con người khai thác thiên nhiên ở môi trường xích
đạo và môi trường nhiệt đới châu Phi.
- HS làm bài tập trắc nghiệm về kiến thức trong bài học.
c. Sản phẩm học tập:
12
- Bảng so sánh của HS về cách thức khai thác thiên nhiên ở môi trường xích đạo và
môi trường nhiệt đới châu Phi.
- HS sử dụng kiến thức đã học khoanh vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng.
d. Tổ chức hoạt động:
Nhiệm vụ 1: Lập Bảng so sánh về cách thức khai thác thiên nhiên ở môi trường
xích đạo và môi trường nhiệt đới châu Phi.
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS làm việc theo cặp, vận dụng các kiến thức vừa học để lập bảng so
sánh cách thức khai thác thiên nhiên ở môi trường xích đạo và môi trường nhiệt
đới châu Phi.
- [3.1.TC1a] GV khuyến khích HS: Sử dụng ứng dụng ghi chú hoặc phần mềm
soạn thảo văn bản (Word/Docs) trên thiết bị để tạo bảng so sánh. Sử dụng các định
dạng (in đậm, kẻ bảng) để trình bày rõ ràng.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc theo cặp, thảo luận và thực hiện yêu cầu của GV.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS khi cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV gọi đại diện 2-3 HS trình bày kết quả bài làm của mình.
Môi trường xích đạo
Môi trường nhiệt đới
- Trồng gối vụ, xen canh nhiều - Làm nương rẫy; trồng lạc, bông, kê,...;
loại cây.
chăn nuôi đê, cừu,... theo hình thức chăn
- Hình thành các vùng chuyên thả ở khu vực khô hạn.
canh cây công nghiệp (cọ dầu, ca - Hình thành vùng trồng cây ăn quả và cây
cao,...) theo quy mô lớn để xuất công nghiệp để xuất khẩu ở khu vực có khí
khẩu hoặc cung cấp nguyên liệu hậu nhiệt đới ẩm.
cho nhà máy chế biến.
- Phát triển hoạt động khai thác và xuất
khẩu khoáng sản, công nghiệp chế biến sản
phẩm cây nông nghiệp và sản phẩm chăn
nuôi.
- Các HS khác nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).
13
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
Nhiệm vụ 2: Bài tập trắc nghiệm
Bước 1: GV Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- [5.3.TC1a]: GV sử dụng phần mềm Wayground để tạo bộ câu hỏi trắc nghiệm.:
https://wayground.com/join?gc=01306409&source=liveDashboard
- GV yêu cầu HS chọn nhanh đáp án đúng cho các câu hỏi sau:
Câu 1. Khó khăn của môi trường xích đạo ở châu Phi là:
A. cây trồng phát triển quanh năm.
B. đất dễ bị rửa trôi.
C. rừng mưa nhiệt đới phát triển.
D. nhiệt độ và độ ẩm cao.
Câu 2. Nhóm các cây công nghiệp có giá trị của môi trường nhiệt đới ở châu Phi
là:
A. thuốc lá, cao su, đay, tiêu, quế.
B. mía, chè, thuốc lá, bông, cà phê.
C. bông, sơn, thuốc lá, đay, tiêu.
D. tiêu, điều, kê, cao su, bông.
Câu 3. Nguyên nhân chính dẫn đến diện tích hoang mạc ngày càng mở rộng ở
châu Phi là do
A. biến đổi khí hậu và khai thác thiên nhiên không hợp lí.
B. lũ lụt và xói mòn nghiêm trọng.
C. các hoạt động chăn nuôi du mục.
D. thời tiết khô và lạnh
Câu 4. Các cây ăn quả được trồng nhiều ở vùng cận nhiệt của châu Phi là:
A. vải, nhãn, na.
B. bưởi, dưa hấu, cam.
C. nho, cam, chanh, ô liu.
D. hồng, đào, mận.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
14
- HS sử dụng điện thoại để truy cập và trả lời trực tuyến.
- HS cần tập trung suy nghĩ để đưa ra câu trả lời nhanh nhất.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời HS trả lời lần lượt các câu hỏi.
Câu 1. B
Câu 2. B
Câu 3. A
Câu 4. C
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét về câu trả lời của HS, chốt lại kiến thức và chuyển sang
hoạt động tiếp theo.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu:
- Phát triển năng lực tìm hiểu Địa lí, vận dụng kiến thức, kĩ năng Địa lí vào cuộc
sống, năng lực tự chủ và tự học.
- Nâng cao khả năng tìm hiểu kiến thức thông qua sách, báo, internet phục vụ học
tập.
b. Nội dung:
Tìm hiểu về hoang mạc Xa-ha-ra.
c. Sản phẩm học tập: HS tìm hiểu thông tin, hình ảnh về hoang mạc Xa-ha-ra, ghi
chép lại thành một đoạn giới thiệu.
d. Tổ chức hoạt động:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao cho HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà: HS tìm hiểu thông tin, hình ảnh về
hoang mạc Xa-ha-ra, ghi chép lại thành một đoạn giới thiệu.
- GV yêu cầu sản phẩm đa phương tiện.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, tiến hành tìm kiếm tài liệu về hoang mạc Xa-ha-ra và
thực hiện bài tập ở nhà.
15
- [3.1.TC1a]: HS sử dụng phần mềm trình chiếu (PowerPoint) hoặc ứng dụng làm
video đơn giản (CapCut/TikTok) để tạo một video ngắn (1-2 phút) hoặc một slide
giới thiệu về "Vẻ đẹp và sự khắc nghiệt của Sahara". Video/Slide cần có hình ảnh
minh họa, chú thích rõ ràng và âm thanh (nếu có).
- Tích hợp NLAI (7.A1.MR1; 7.B3.1): Nếu dùng AI để gợi ý dàn ý, từ khóa hoặc
biên tập câu chữ, HS phải kiểm chứng các dữ kiện địa lí về Sa-ha-ra bằng SGK,
bản đồ hoặc nguồn chính thống; không dùng số liệu/hình ảnh AI tạo như dữ liệu
thực tế khi chưa xác minh.
- Cuối sản phẩm ghi ngắn: “AI được sử dụng để …; nguồn kiểm chứng: …”. HS tự
viết lời giới thiệu, không sao chép nguyên văn câu trả lời AI.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- HS nộp sản phẩm lên Padlet lớp học hoặc gửi qua Zalo.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết thúc tiết học.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ôn lại kiến thức đã học.
- Hoàn thành nhiệm vụ phần Vận dụng.
- Làm bài tập trong Sách bài tập Lịch sử và Địa lí 7 – phần Địa lí.
- Đọc và tìm hiểu trước Bài 12: Thực hành: Tìm hiểu khái quát cộng hòa Nam
Phi.
- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm lựa chọn một nội dung liên quan đến
Cộng hòa Nam Phi để tìm hiểu:
1. Quá trình thành lập Cộng Hòa Nam Phi.
2. Chế độ phân biệt chủng tộc (A-pác-thai).
3. Tổng thống da màu đầu tiên của Nam Phi.
- GV gợi ý thêm cho HS một số chủ để: Đảng Đại hội Dân tộc Phi (ANC), kinh tế
của Nam Phi,...
- GV hướng dẫn HS sưu tầm thông tin, dữ liệu về Cộng hoà Nam Phi.
Có thể tìm kiếm thông tin từ:
+ Mạng internet.
16
+ Sách, báo viết về châu Phi và Cộng hoà Nam Phi.
Chọn lọc, xử lí thông tin:
+ Chọn lọc tư liệu từ các nguồn đã tìm.
+ Xử lí số liệu, tư liệu, hình ảnh để trình bày kết quả sưu tầm.
+ Sắp xếp các thông tin, số liệu,... theo để cương của báo cáo.
17
 








Các ý kiến mới nhất