Ngày soạn: 18/9/2022
Ngày dạy:
Tiết 6+7
BÀI 2 - ĐẶC ĐIỂM DÂN CƯ – XÃ HỘI CHÂU ÂU
I. Mục tiêu bài học
1. Về kiến thức:
- Trình bày được đặc điểm của cơ cấu dân cư, di dân và đô thị hóa ở châu Âu.
2. Về năng lực: .
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: biết chủ động đưa ra ý kiến giải pháp khi được giao nhiệm vụ để hoàn thành tốt khi làm việc cặp/nhóm.
- Năng lực tự chủ và tự học: biết chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ học tập.
- Năng lực giải quyết vấn đề. : Xác định và làm rõ thông tin; phân tích, tóm tắt những thông tin liên quan từ nhiều nguồn khác nhau;
3. Về phẩm chất:
- Yêu khoa học biết khám phá tìm hiểu các vấn đề xã hội
II. Thiết bị dạy học và học liệu
- Máy tính, máy chiếu.
- Bản đồ tỉ lệ dân đô thị và một số đô thị ở châu Âu năm 2020
- Các bảng số liệu về dân cư châu Âu
- Hình ảnh, video về dân cư đô thị ở châu Âu
III. Tiến trình dạy học
1. Khởi động ( 5 phút)
a) Mục tiêu:
- Tạo sự phấn khởi trước khi bước vào bài học mới.
d) Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: GV chia lớp thành 4 nhóm. Phổ biến trò chơi “Đoán tên tranh”:
GV cho HS xem hình ảnh sau, yêu cầu các nhóm thảo luận trong 1 phút, đặt tên cho bức tranh sau đó giải thích

Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ.

Bước 3: Hs trình bày, Hs khác nhận xét bổ sung.
Bước 4: Gv dẫn dắt vào bài. Như vậy, trong bức tranh trên, các em có thể thấy người già nhiều hơn người trẻ và chỉ có ít người trẻ nhưng
phải gồng gánh khá nhiều người già. Đây là một bức tranh biếm họa về già hóa dân số. tình trạng này thường xảy ra chủ yếu ở các nước
phát triển, đặc biệt là châu Âu. Để biết rõ hơn về dân cư-xã hội châu Âu thì các em sẽ tìm hiểu trong bài học hôm nay
2. Hình thành kiến thức
Hoạt động 1. Cơ cấu dân cư
a) Mục tiêu:
- Trình bày được đặc điểm cơ cấu dân cư ở Châu Âu.
- Phân tích được bảng số liệu về dân cư.
b) Nội dung:
HS đọc thông tin khai thác bảng số liệu 1,2 trong mục 1. Hãy nêu đặc điểm cơ cấu dân cư ở Châu Âu
c) Sản phẩm:
- Năm 2020 số dân của châu Âu khoảng 747 triệu người (bao gồm cả số dân Liên bang Nga) và đứng thứ tư thế giới (sau châu Á châu Phi
châu Mỹ)
- Châu Âu có cơ cấu dân số già. Tỷ lệ người dưới 15 tuổi thấp và có xu hướng giảm (năm 1990 là 20,5% năm 2020 giảm xuống còn
16,1%), tỷ lệ người từ 6,5 tuổi trở lên cao và có xu hướng tăng (năm 1990 là 12,6% năm 2020 tăng lên 19,1%)
- Các quốc gia ở châu Âu có tình trạng mất cân bằng giới tính với số nữ nhiều hơn số nam: năm 1990 tỷ lệ nữ là 51,9%, tỷ lệ Nam là 48,1%
:năm 2020 tỷ lệ nữ là 51,7%, tỷ lệ Nam là 48,3%.
- Dân cư châu Âu có trình độ học vấn cao ảnh hưởng rõ rệt đến năng suất lao động ở châu Âu, năm 2020 số năm đi học bình quân của
người trên 25 tuổi ở châu Âu là 11,85, thuộc hàng cao nhất thế giới.
b) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV – HS

Nội dung cần đạt

- Bước 1: Giáo viên yêu cầu học sinh đọc thông tin ghi lại một số

- Số dân châu Âu năm 2020 là 747 triệu người đứng thứ tư thế

ý chính về đặc điểm dân cư xã hội của châu Âu.

giới.

- Bước 2: học sinh làm việc cá nhân hoặc cặp đôi đọc thông tin

- Châu Âu có cơ cấu dân số già.

trong mục và khai thác Bảng 1,2 để thực hiện nhiệm vụ.

- Châu Âu có tình trạng mất cân bằng giới tính.

- Bước 3: Hs trình bày, Hs khác nhận xét bổ sung.

- Dân cư châu Âu có trình độ học vấn cao

- Bước 4: Giáo viên nhận xét sản phẩm học tập của học sinh
Hoạt động 2. Đô thị hóa
a) Mục tiêu:
- Trình bày đặc điểm đô thị hóa ở Châu Âu .
- Đọc được bản đồ tỉ lệ dân đô thị và một số đô thị ở châu Âu năm 2020.
b) Nội dung:
- HS đọc thông tin trong mục 2 cho biết, các đặc điểm của đô thị hóa ở Châu Âu
- HS dựa vào hình 1 Kể tên các đô thị từ 5 triệu người trở lên ở châu Âu.
c) Sản phẩm:
- Đặc điểm đô thị hóa ở Châu Âu Châu Âu:

+ Có lịch sử đô thị hóa lâu đời từ thế kỷ XIX
+ Quá trình đô thị hóa gắn liền với công nghiệp hóa.
+ Ở các vùng công nghiệp lâu đời nhiều đô thị mở rộng và nối liền với nhau tạo thành dải đô thị, cụm đô thị xuyên biên giới.
+ Đô thị hóa nông thôn phát triển nhanh tạo nên các đô thị vệ tinh.
+ Châu Âu có mức độ đô thị hóa cao 75% dân cư sống ở thành thị và có sự khác nhau giữa các khu vực.
- Các đô thị lớn từ 5 triệu dân trở lên ở châu Âu: Pa-ris, Mat-xcơ-va, Luân Đôn, Xanh pê-tec-bua, Ma-đrit, Bác -xê-lô-na.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV – HS

Nội dung cần đạt

- Bước 1: Giáo viên yêu cầu học sinh làm việc cá nhân hoặc cặp

- Đặc điểm đô thị hóa ở Châu Âu Châu Âu:

đôi đọc thông tin trong sách giáo khoa và phân tích bản đồ hình 1

+ Có lịch sử đô thị hóa lâu đời từ thế kỷ XIX

để trả lời các câu hỏi trong mục

+ Quá trình đô thị hóa gắn liền với công nghiệp hóa.

- Bước 2: Học sinh làm việc với thông tin và bản đồ để thực hiện

+ Ở các vùng công nghiệp lâu đời nhiều đô thị mở rộng và nối liền

nhiệm vụ

với nhau tạo thành dải đô thị, cụm đô thị xuyên biên giới.

- Bước 3: Hs trình bày, Hs khác nhận xét bổ sung.

+ Đô thị hóa nông thôn phát triển nhanh tạo nên các đô thị vệ tinh.

- Bước 4: Giáo viên nhận xét sản phẩm học tập của học sinh.

+ Châu Âu có mức độ đô thị hóa cao 75% dân cư sống ở thành thị và

Giáo viên cung cấp cho học sinh một số hình ảnh về các đô thị

có sự khác nhau giữa các khu vực.

cụm đô thị đô thị vệ tinh ở châu Âu .

- Các đô thị lớn từ 5 triệu dân trở lên ở châu Âu: Pa-ris, Mat-xcơ-va,
Luân Đôn, Xanh pê-tec-bua, Ma-đrit, Bác -xê-lô-na.

Tiết 5:
Hoạt động 3. Di cư
a) Mục tiêu:
- Trình bày được vấn đề di dân ở châu Âu.
b) Nội dung:
- Đọc thông tin trong mục 3, cho biết đặc điểm di cư ở châu Âu.
c) Sản phẩm:
- Nhập cư là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến châu Âu là một châu lục đông dân từ thời cổ đại.
- Từ đầu thế kỉ XX đến đầu thế kỉ XIX, số lượng người từ các châu lục, khu vực khác nhập cư vào châu Âu ngày càng nhiều. Năm 2019,
châu Âu tiếp nhận khoảng 82 triệu người di cư quốc tế.
- Di cư trong nội bộ châu Âu ngày càng gia tăng và có ảnh hưởng đến dân số của các quốc gia.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV – HS

Nội dung cần đạt

- Bước 1: + Giáo viên cho học sinh xem video về vấn đề di dân ở

- Nhập cư là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến châu Âu

châu Âu. Yêu cầu HS nêu nội dung của video.

là một châu lục đông dân từ thời cổ đại.

+ Giáo viên giải thích ngắn gọn thuật ngữ di cư, di cư quốc tế và

- Từ đầu thế kỉ XX đến đầu thế kỉ XIX, số lượng người từ các châu

di cư nội địa.

lục, khu vực khác nhập cư vào châu Âu ngày càng nhiều. Năm 2019,

- Bước 2: Giáo viên cho học sinh làm việc với thông tin trong

châu Âu tiếp nhận khoảng 82 triệu người di cư quốc tế.

mục để nắm được những nội dung chính về vấn đề di cư của châu

Âu.

- Di cư trong nội bộ châu Âu ngày càng gia tăng và có ảnh hưởng đến

- Bước 3: Học sinh làm việc với thông tin để thực hiện nhiệm vụ

dân số của các quốc gia.

học tập.
- Bước 4: Giáo viên nhận xét sản phẩm học tập và chuẩn hóa kiến
thức.
(GV có thể cho HS xem 1 số hình ảnh/video về vấn đề người Việt
Nam di cư qua châu Âu)
3. Luyện tập
a) Mục tiêu:
- Rèn luyện kĩ năng vẽ biểu đồ tròn và nhận xét biểu đồ.
- Củng cố kiến thức về đặc điểm dân cư của châu Âu.
b) Nội dung:
- Dựa vào bảng 1 trang 101, vẽ biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu dân số theo nhóm tuổi ở châu Âu năm 1990 và năm 2020. Nêu nhận xét.
c) Sản phẩm:
- Học sinh vẽ được biểu đồ cơ cấu dân số theo nhóm tuổi ở châu Âu năm 1990 và năm 2020.

- Nhận xét: Châu Âu có cơ cấu dân số già. Giai đoạn 1990 – 2020, trong cơ cấu dân số châu Âu, nhóm 0-14 tuổi và 15-64 tuổi có xu
hướng giảm, nhóm trên 65 tuổi có xu hướng tăng.
+ Nhóm 0-14 tuổi chiếm tỉ lệ thấp, có xu hướng giảm. Năm 1990 là 20,5% ,năm 2020 giảm xuống còn 16,1% (giảm 4,4%).
+ Nhóm 15-64 tuổi chiếm tỉ lệ lớn nhất nhưng cũng đang có xu hướng giảm. Năm 1990 là 66,9%, năm 2020 giảm xuống còn 64,8% (giảm
2,1%).
+ Nhóm từ 65 tuổi trở lên tăng nhanh. Năm 1990 chiếm tỉ lệ 12,6%, năm 2020 tăng lên 19,1% (tăng 6,5%).
4. Hướng dẫn học ở nhà:
- Học thuộc Nội dung 1,2,3
- Đọc trước bài 3
PHIẾU BÀI TẬP
CHỦ ĐỀ: ĐẶC ĐIỂM DÂN CƯ – XÃ HỘI CHÂU ÂU

Họ và tên :…………………..............……………………Lớp:…….........……
I. TRẮC NGHIỆM Lựa chọn phương án đúng
Câu 1. Số dân của châu Âu đứng thứ 4 trên thế giới sau
A.

châu Á, châu Phi và châu Mĩ.

B.

châu Á, châu Phi và châu Đại Dương.

C.

châu Phi, châu Mĩ và châu Đại Dương.

D.

châu Á, châu Mĩ và châu Đại Dương.

Câu 2. Dân cư châu Âu có
A.

tỉ lệ người dưới 15 tuổi và người từ 65 tuổi trở lên đều thấp.

B.

tỉ lệ người dưới 15 tuổi và người từ 65 tuổi trở lên đều cao.

C.

tỉ lệ người dưới 15 tuổi thấp, tỉ lệ người từ 65 tuổi trở lên cao.

D.

tỉ lệ người dưới 15 tuổi cao, tỉ lệ người từ 65 tuổi trở lên thấp.

Câu 3. Ý nào không phải là đặc điểm cơ cấu dân cư châu Âu?
A.

Cơ cấu dân số già.

B.

Cơ cấu dân số trẻ.

C.

Tỉ lệ nữ nhiều hơn nam.

D.

Trình độ học vấn cao.

Câu 4. Châu Âu có cơ cấu dân số già là do
A.

số người nhập cư vào châu Âu ngày càng nhiều.

B.

tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên thấp.

C.

tuổi thọ của dân cư ngày càng tăng.

D.

cả hai ý B và C.

Câu 5. Năm 2020, tỉ lệ dân đô thị ở châu Âu là khoảng
A.

60%

B.

65%

C.

70%

D.

75%

Câu 6. Năm 2020, các nước có tỉ lệ dân đô thị từ 90% trở lên là
A.

Na Uy, Thủy Điển, Phần Lan.

B.

Anh, Pháp, Đức.

C.

Ai-xơ-len, Bỉ, Hà Lan.

D.

Phần Lan, Thụy Sĩ, I-ta-li-a.

Câu 7. Năm 2020, các đô thị nào trong các đô thị dưới đây ở châu Âu có số dân từ 10 triệu người trở lên?
A.

Xanh pê-téc-bua, Ma-đrít.

B.

Mát-xcơ-va, Pa-ri.

C.

Béc-lin, Viên.

D.

Rô-ma, A-ten.

II. TỰ LUẬN
Câu 1. Trình bày hậu quả của cơ cấu dân số già ở châu Âu? Nêu một số biện pháp giả quyết vấn đề dân số già ở châu Âu