TRƯỜNG PTDTBT TH&THCS …

TỔ KHOA HỌC XÃ HỘI

Họ và tên GV: …

Ngày soạn: 25-26/3/2026

Tiết 113-124
BÀI 9.
ÂM VANG CỦA LỊCH SỬ
(Truyện lịch sử)
I. MỤC TIÊU
1. Năng lực
a. Năng lực đặc thù
* VB 1,2,4
- Nhận biết được một số yếu tố của truyện lịch sử như: cốt truyện, bối
cảnh, nhân vật, ngôn ngữ.
- Nhận biết và phân tích được cốt truyện đơn tuyến và cốt truyện đa
tuyến.
- Nêu được nội dung bao quát của văn bản; nhận biết được các chi tiết
tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, nhận vật trong tính chỉnh thể của tác phẩm; nhận
xét được nội dung phản ánh và cách nhìn cuộc sống con người của tác giả trong
văn bản văn học.
* VB 3: Vận dụng kĩ năng đọc hiểu nội dung văn bản để liên hệ, kết nối
với VB 1,2 để hiểu hơn về chủ điểm Âm vang của lịch sử.
* THTV: Nhận biết được đặc điểm và chức năng của câu kể, câu hỏi, câu
cảm, câu khiến; câu khẳng định và câu phủ định.
* Viết: Biết viết bài văn kể lại một chuyến đi đã để lại cho bản thân nhiều
suy nghĩ, tình cảm sâu sắc, có dùng yếu tố miêu tả hay biểu cảm hoặc cả hai yếu
tố ấy trong văn bản.
* Nói và nghe: Biết nghe và nắm bắt nội dung chính mà nhóm đã trao
đổi, thảo luận về một vấn đề đời sống, thảo luận và trình bày lại được nội dung
đó.
* Ôn tập: Tổng hợp khái quát kiến thức trong chủ đề.
b. Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác.
- Tích hợp kĩ năng số: Khai thác tư liệu số (một số video, tranh ảnh liên
quan đến nội dung bài).
2. Phẩm chất: Trân trọng lịch sử, tự hào về cốt cách kiên cường của dân
tộc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- SGK, SGV.

2

- Máy tính, Ti vi.
- Một số video, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
- Bảng nhóm.
- Phiếu học tập.
- Sơ đồ, biểu bảng.
- Bảng kiểm đánh giá thái độ làm việc nhóm, rubric chấm bài viết, bài nói của
HS.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. ĐỌC
Tiết 113-114:
- Tri thức đọc – hiểu:
TRUYỆN LỊCH SỬ
- Đọc Văn bản 1:
HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú, tâm thế kết nối học sinh vào chủ đề bài học.
b. Nội dung: GV cho HS xem video, đặt câu hỏi liên quan đến nội dung bài
học.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Chuyển HS xem video bài hát “Dân nước Nam”:● Chia sẻ của HS
giao
Cảm nhận của em về những nhân vật
nhiệm vụ lịch sử được nhắc đến trong video?
- HS hoạt động cá nhân và trả lời câu
Thực hiện
hỏi.
nhiệm vụ
- GV theo dõi, quan sát HS.
Báo cáo/
- HS trình bày ý kiến cá nhân.
Thảo luận
- GV nhận xét câu trả lời; chốt kiến thức,
Kết luận/
chuyển dẫn vào chủ đề bài học theo gợi ý
nhận định
SGK.
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
HOẠT ĐỘNG 2.1: TRI THỨC ĐỌC HIỂU
a. Mục tiêu:
- Kích hoạt kiến thức nền về thể loại văn bản truyện lịch sử.
- Bước đầu nhận biết được đặc điểm của VB truyện lịch sử.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS làm việc nhóm.

3

c. Sản phẩm: Phiếu học tập, phần trình bày của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
GV giao PHT số 1 (hồ sơ dạy học) trước * TRI THỨC ĐỌC
Chuyển buổi học, lên lớp yêu cầu HS trao đổi bài HIỂU
giao
với bạn bên cạnh, gọi HS bất kì lên báo
nhiệm vụ cáo sản phẩm theo nội dung đã chuẩn bị ở
nhà.
Thực hiện
HS làm việc cá nhân ở nhà.
nhiệm vụ
Báo cáo HS báo cáo sản phẩm => HS khác bổ
Thảo luận sung.
Kết luận
GV nhận xét chốt đáp án.
Nhận định
Dự kiến sản phẩm PHT số 1
Khái niệm truyện lịch sử: là loại truyện lấy đề tài lịch sử làm nội dung
chính. Trong khi kể lại các sự kiện, nhân vật, truyện lịch sử thường làm
sống dậy bức tranh rộng lớn, sinh động về một thời đã qua và mang lại cho
người đọc những nhận thức mới mẻ hay bài học sâu sắc.
Đặc điểm của truyện lịch sử

Cốt
truyệ
n

- Cốt truyện đơn tuyến: là cốt truyện chỉ có một chuỗi sự kiện
đơn giản, gắn với một vài nhân vật chính thành một cốt truyện duy
nhất.
- Cốt truyện đa tuyến: là cốt truyện có từ 2 chuỗi sự kiện trở lên,
gắn với 2 hay hơn 2 tuyến nhân vật, tạo thành nhiều tuyến truyện,
đan xen nhau và ít nhiều độc lập với nhau.
- Cốt truyện trong truyện lịch sử: truyện lịch sử cần kết nối nhiều
loại sự kiện nên thường sử dụng cốt truyện đa tuyến.

Bối
cảnh
Nhân
vật

- Thời gian: gắn với một khoảng thời gian năm tháng, niên đại, thời
đại cụ thể trong quá khứ.
- Không gian: gắn với thời gian, niên đại, thời đại cụ thể.
- Nhân vật chính: thường là những nhân vật mà cuộc sống, sự
nghiệp ảnh hưởng đến tiến trình lịch sử của một dòng tộc, một
quốc gia,… công trạng được ghi chép trong lịch sử.
- Nhân vật phụ: thường do người viết bổ sung, có thể không có vai
trò quan trọng về lịch sử nhưng cần thiết cho việc làm nổi bật sự

4

kiện, nhân vật chính.
Ngôn
ngữ

- Mang đậm sắc thái lịch sử. Thể hiện qua hệ thống các chi tiết
miêu tả thiên nhiên, đồ vật, ngoại hình nhân vật, cách sử dụng từ
ngữ của người kể chuyện, cách nghĩ, nói của nhân vật.

HOẠT ĐỘNG 2.2: ĐỌC VĂN BẢN 1
HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
(Ngô Gia Văn Phái)
Hoạt động 2.2.1: Chuẩn bị đọc
a. Mục tiêu: Kích hoạt kĩ năng hiểu biết của HS về nội dung bài học, kết
nối kiến thức về di sản văn hóa trong cuộc sống vào nội dung của bài học video
lịch sử liên quan đến Hoàng đế Quang Trung.
b. Nội dung: HS chia sẻ suy nghĩ liên quan đến nội dung bài học.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
- Em biết gì về thời Vua Lê – Chúa Chia sẻ của HS
Chuyển Trịnh hay về những chiến công của
giao
Hoàng Đế Quang Trung?
nhiệm vụ - GV cho HS xem video về trời kì Trịnh
– Nguyễn phân tranh.
Thực hiện HS hoạt động cá nhân thực hiện nhiệm
nhiệm vụ vụ.
Báo cáo/ HS được chỉ định chia sẻ nhanh trước
Thảo luận lớp.
Kết luận/ GV tổng hợp không vội kết luận đúng
Nhận định sai, chuyển nội dung.
Hoạt động 2.2.2: Trải nghiệm cùng văn bản
a. Mục tiêu: Vận dụng kĩ năng liên hệ, suy luận, theo dõi.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc văn bản, hướng dẫn kĩ năng xác định
thông tin chính.
c. Sản phẩm: Phần đọc và trả lời câu hỏi của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Chuyển - HS cả lớp cùng I. Trải nghiệm cùng văn bản
giao
đọc thầm văn 1. Đọc văn bản
nhiệm vụ bản, trong quá 2. Kĩ năng liên hệ, theo dõi, suy luận
trình đọc, HS tạm

5

ngừng và trả lời
các câu hỏi trong
box và ghi câu trả
lời ra giấy note
dán vào box
tương ứng.
Thực hiện - HS thực hiện
nhiệm vụ theo yêu cầu.
- HS chia sẻ kết
Báo cáo/ quả trả lời cho
Thảo luận các yêu cầu ở
box.

1. Điểm khác biệt:
- Cảnh lên ngôi của vua chúa ngày xưa:
Cảnh rước kiệu được dân chúng dâng lên rất
cao để những người ở xa có thể nhìn xuống.
- Cảnh kiêu binh phò Trịnh Tông lên ngôi:
không có kiệu mà dùng tạm chiếc mâm vẫn
bày cỗ lộc làm ghế và đặt thế tử lên ngồi và 8
người kề vai vào khiêng.
2. Hành động kiêu binh là sai khi đã ra oai
với dân thường điều đó là điều cấm kị, dân
cần được bảo vệ giúp đỡ thay vì bị bắt nạt
dương oai với họ.
3. - Kiêu binh lược hồi thứ 2 bỏ rơi Trịnh
Tông và lúc bấy giờ phò tá con của Trịnh
Tông và Quân Huệ giành được chiến thắng
nhưng tới hồi thứ mười bốn kiêu binh ỷ vào
công phò lập của Trịnh Tông càng ngày lộng
hành và đến khi Nguyễn Huệ dẹp loạn và
giành chiến thắng.
- Đều thấy sự xuất hiện của sự quấy rối nổi
loạn và những anh hùng đứng lên dẹp loạn
mang chiến thắng về cho nhân dân.
Kết luận/ GV nhận xét hoạt
4. Thể hiện ý chí quyết tâm trả thù và mưu
Nhận định động đọc.
lược của Quang Trung quyết tâm giành lại
chiến thắng ăn mừng toàn dân toàn quân, thể
hiện ý chí không một chút sợ hãi, lo lắng.
5. Tuyến truyện thay đổi từ kể về đội quân
Vua Quang Trung sang kể về đội quân xâm
lược nhà Thanh và Vua tôi nhà Lê.
6. Phần kể về Vua Lê Chiêu Thống không
phải là 1 tuyến truyện khác vì nó vẫn xoay
quanh sự kiện Vua Quang Trung đại phá
quân Thanh.
Hoạt động 2.2.3: Suy ngẫm và phản hồi
a. Mục tiêu:
- Nhận biết được một số yếu tố của truyện lịch sử như: cốt truyện, bối
cảnh, nhân vật, ngôn ngữ.
- Nhận biết và phân tích được cốt truyện đơn tuyến và cốt truyện đa tuyến.

6

- Nêu được nội dung bao quát của văn bản; nhận biết được các chi tiết tiêu
biểu, đề tài, câu chuyện, nhân vật trong tính chỉnh thể của tác phẩm; nhận xét
được nội dung phản ánh và cách nhìn nhận cuộc sống, con người của tác giả
trong văn bản văn học.
- Kết nối kiến thức về di sản văn hóa trong cuộc sống vào nội dung của
bài học Video liên quan đến sự kiện lịch sử Vua Quang Trung đại phá quân
Thanh.
b. Nội dung:
- GV cho HS thảo luận nhóm
- HS làm việc nhóm trưng bày sản phẩm
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về nội dung bài học.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Chuyển
1. Bối cảnh lịch sử
Truyện Hoàng Lê nhất thống chí viết về
giao
- Thời suy thoái của
giai đoạn lịch sử nào của dân tộc?
nhiệm vụ
Vua Lê - Chúa Trịnh;
Thực hiện - HS hoạt động cá nhân thực hiện nhiệm thời Quang Trung đại
phá quân Thanh.
nhiệm vụ vụ.
Báo cáo/
- HS được chỉ định trả lời.
Thảo luận
Kết luận/
GV nhận xét, chốt kiến thức, khen ngợi.
Nhận định
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Thảo luận nhóm (kĩ thuật mảnh ghép)
2. Cốt truyện và các
* Vòng 1 (Chuyên gia): Chia HS thành tuyến sự việc
các nhóm 4 thành viên, ½ số nhóm hoàn
thành PHT số 2, ½ số nhóm hoàn thành
PHT số 3 (5p).
Chuyển
* Vòng 2 (nhóm ghép): các nhóm vừa
giao
hoàn thành PHT số 2 kết hợp với các
nhiệm vụ
nhóm hoàn thành PHT số 3 ở vòng
chuyên gia cùng nhau trao đổi sản phẩm
(4p).
- Hết thời gian trao đổi, GV gọi nhóm
bất kì lên báo cáo sản phẩm.
Thực hiện - HS thảo luận nhóm hợp tác hoàn thành
nhiệm vụ phiếu.
Báo cáo/ - Nhóm được lựa chọn cử đại diện lên
Thảo luận trình bày những nhóm khác góp ý, bổ

7

sung.
Kết luận/
GV nhận xét, chốt kiến thức.
Nhận định
Dự kiến sản phẩm PHT số 2

Dự kiến PHT số 3

GV chốt:
- Cốt truyện đa tuyến xoay quanh 2 tuyến sự việc.
+ Tuyến thứ nhất: Là chuỗi sự kiện diễn ra nơi phủ Chúa – cung Vua.
+ Tuyến thứ 2: Là chuỗi sự kiện về cuộc sâm lược của nhà Thanh; vua Quang
Trung đại phá quân Thanh; sự thảm bại và sự trốn chạy của đội quân nhà
Thanh và vua tôi Lê Chiêu Thống.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Chuyển - Em biết gì về cuộc Bắc tiến thần tốc 3. Nhân vật vua
giao
của Vua Quang Trung để đánh bại quân Quang Trung
nhiệm vụ Thanh?
- Cho HS xem Video về: Cuộc Bắc tiến
thần tốc của Vua Quang Trung.
- GV giao PHT số 4, yêu cầu HS thảo

8

luận nhóm 6 thành viên hoàn thành (7p).
- Hết thời gian, GV gọi nhóm bất kì lên
báo cáo.
Thực hiện - HS thực hiện cá nhân và nhóm hoàn
nhiệm vụ thành nhiệm vụ.
Báo cáo/ - Nhóm HS được chỉ định báo cáo,
Thảo luận nhóm khác bổ sung.
Kết luận/
GV nhận xét, chốt kiến thức.
Nhận định
Dự kiến sản phẩm PHT số 4
Hình tượng Vua Quang Trung
Tính cách

Chi tiết thể hiện

- Biết tin quân Thanh sang xâm lược nước ta, Nguyễn Huệ
Yêu nước, căm
lên ngôi Vua, đích thân cầm quân thần tốc tiến ra Bắc đánh
thù giặc
đuổi quân Thanh.
Nhà cầm quân - Mở cuộc phản công quyết liệt, thần tốc, không cho quân
tài ba, mưu giặc kịp trở tay đối phó; tổ chức các trận đánh hợp lí, ít hao
lược
tổn binh lực (trận Hà Hồi, Ngọc Hồi).
Nhà quân sự tự - Kế sách hành quân và tiến đánh thần tốc, mở tiệc khao
tin, quyết đoán quân, hẹn ăn tết ở Thăng Long.
- Tổng chỉ huy chiến dịch: vừa hoạch định chiến lược, vừa
Người anh hùng
trực tiếp tổ chức quân sĩ, bài binh bố trận; tạo niềm tin
oai phong, lẫm
quyết chiến quyết thắng cho quân ta khiến kẻ thù kinh hồn
liệt
bạt vía.
GV chốt: Nhân vật Vua Quang Trung được khắc họa khá đậm nét với tính
cách mạnh mẽ, trí tuệ sáng suốt, nhạy bén, tài dùng binh như thần; là người tổ
chức và là linh hồn của chiến công vĩ đại.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
Chuyển
giao
nhiệm vụ

- Truyện được kể với ngôi
thứ mấy? Tác dụng?
- Cùng kể về những cuộc
tháo chạy nhưng âm hưởng
cuộc tháo chạy của quân
tướng nhà Thanh và của
Vua tôi Lê Chiêu Thống có
gì khác biệt?

SẢN PHẨM DỰ KIẾN
4. Nghệ thuật kể chuyện
- Truyện được kể với ngôi thứ ba
tạo góc nhìn khách quan, đa chiều,
ghi lại những sự kiện lịch sử theo
mốc thời gian.
- Lời kể trong 2 cuộc tháo chạy:
+ Cảnh tháo chạy của quân tướng
nhà Thanh được miêu tả với âm

9

- Với cách sử dụng ngôn
ngữ kể chuyện chân thực
của tác giả, có tác dụng gì
trong việc khắc họa các
nhân vật lịch sử?
Thực hiện - HS làm việc cá nhân thực
nhiệm vụ hiện nhiệm vụ.
Báo cáo - HS được chỉ định trả lời,
thảo luận HS khác bổ sung.

hưởng nhanh, dưới cái nhìn mãn
nguyện của người chiến thắng.
+ Cảnh tháo chạy của vua tôi Lê
Chiêu Thống được miêu tả với âm
hưởng chậm rãi hơn toát lên sự
chua xót, ngậm ngùi.
 Bằng việc sử dụng giọng điệu
trần thuật, tác giả thể hiện thái độ
của mình với vương triều Lê, với
bọn cướp nước; với chiến thắng của
dân tộc.
Kết luận Gv nhận xét câu trả lời, - Ngôn ngữ kể, tả chân thực: khắc
họa sinh động các nhân vật lịch sử
nhận định chốt kiến thức.
từ nhân vật chính nghĩa đến nhân
vật phản diện đều hiện lên rõ nét.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS

SẢN PHẨM DỰ KIẾN

- GV giao PHT số 5, yêu 5. Tình cảm của tác giả đối với
Chuyển cầu HS thảo luận nhóm 6 nhân vật
giao
thành viên hoàn thành (7p).
nhiệm vụ - Hết thời gian, GV gọi
nhóm bất kì lên báo cáo.
Thực hiện - HS thực hiện cá nhân và
nhiệm vụ nhóm hoàn thành nhiệm vụ.
- Nhóm HS được chỉ định
Báo cáo
báo cáo, nhóm khác bổ
thảo luận
sung.
Kết luận GV nhận xét, chốt kiến
nhận định thức.
Dự kiến sản phẩm PHT số 5
Phiếu tìm hiểu tình cảm của tác giả đối với nhân vật lịch sử
Nhân vật/ Sự
kiện lịch sử
Anh
em
Trịnh Tông
– đám kiêu
binh

Thể hiện trong văn bản

Thái độ tình cảm
của tác giả

- Kiêu binh lập Trịnh Tông lên ngôi, khiêng - Phê phán,
Tông trên chiếc mâm cỗ, đưa lên, đưa xuống,
mỉa mai
mọi người xúm lại như họp chợ.
- Cuộc lễ mừng công xong, các quan mới đem

10

đạo sắc của nhà vua và tờ chỉ của thánh mẫu…
Những tờ giấy chỉ là tạm thời thảo ra, nhưng
được gọi là mệnh lệnh định sẵn.
Vua tôi Lê
Chiêu
Thống, Tôn
Sĩ Nghị và
đội
quân
xâm lược
nhà Thanh

- Sầm Nghi Đống thắt cổ chết, Tôn Sĩ Nghị “sợ
mất mật, ngựa không kịp đóng yên,… chuồn
trước qua cầu phao”.
- Phê phán,
- Binh lính: thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối…
chế giễu
- Vua tôi Lê Chiêu Thống: cướp thuyền bỏ chạy,
mấy ngày không ăn mệt lử, cuống quýt, than thở,
oán giận.

Vua Quang
Trung
–
Nghĩa
quân Tây
Sơn

- Vua Quang Trung: hoạch định kế hoạch sẽ ăn
Tết ở Thăng Long, thân chinh cầm quân, chỉ huy
trận đánh tài tình.
- Nể trọng,
- Nghĩa quân Tây Sơn: mạnh mẽ, kỉ luật với khí
ngợi ca
thế hào hung, áp đảo, chiến thắng quân xâm
lược.

Theo em, cách thể hiện thái độ như vậy có phù hợp với truyện lịch sử
không? Vì sao?
=> Nhận xét: Cách thể hiện thái độ của tác giả phù hợp với truyện lịch sử
vì: Tác giả tôn trọng tính khách quan trong phản ánh, đồng thời thể hiện thái
độ chủ quan của người viết khi quan sát, nhìn nhận sự kiện lịch sử.
+ Với lập trường dân tộc, tác giả thể hiện thái độ phê phán đội quân xâm
lược nhà Thanh.
+ Vì các tác giả đều là những cựu thần của nhà Lê nên không thể không có
sự thương xót, ngậm ngùi cho tình cảnh của vua tôi Lê Chiêu Thống. Đấy là
điều kiện tạo nên sự khác biệt trong thái độ và cách miêu tả 2 cuộc tháo
chạy.
Hoạt động 2.2.4: Tổng kết
a. Mục tiêu: Khái quát lại được đặc trưng thể loại VB truyện lịch sử.
b. Nội dung: GV cho HS thảo luận nhóm đôi.
c. Sản phẩm: Phần trình bày của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
Chuyển
giao
nhiệm vụ

GV: Giao phiếu khái quát
đặc trưng thể loại.
HS thảo luận nhóm 2 hoàn
thành phiếu.

SẢN PHẨM DỰ KIẾN
IV. Tổng kết
Đặc điểm văn bản thông tin giới
thiệu một cuốn sách hoặc bộ
phim

11

- HS làm việc nhóm đôi,
quan sát lại nội dung bài
Thực hiện
học, vận dụng kĩ năng hệ
nhiệm vụ
thống kiến thức để hoàn
thành phiếu.
- GV gọi nhóm bất kì cử đại
Báo cáo
diện hoàn thiện sản phẩm,
thảo luận
nhóm khác bổ sung.

- Cốt truyện: đa tuyến
- Bối cảnh: Thời suy thoái của Vua
Lê - Chúa Trịnh; thời Quang Trung
đại phá quân Thanh.
- Nhân vật chính: Được khắc họa
khá đậm nét với tính cách mạnh
mẽ, trí tuệ sáng suốt, nhạy bén, tài
dùng binh như thần; là người tổ
chức và là linh hồn của chiến công
Gv nhận xét câu trả lời, vĩ đại.
Kết luận chốt kiến thức, (phần hướng - Ngôn ngữ: Mang đậm dấu ấn của
nhận định dẫn cách đọc văn bản thực lịch sử: cách xưng hô, trò chuyện
của nhân vật, cách miêu tả trận
hiện ở VB 2).
chiến.

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học vào hoàn thành nhiệm vụ liên
quan đến nội dung bài học.
b. Nội dung: HS trình bày hiểu biết của mình liên quan đến nội dung bài
học.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS

SẢN PHẨM DỰ KIẾN

Qua văn bản, em hiểu thêm Chia sẻ của HS
Chuyển điều gì về Vua Quang
giao
Trung và cuộc kháng chiến
nhiệm vụ chống quân Thanh của nhân
dân ta.
Thực hiện - HS làm việc cá nhân hoàn
nhiệm vụ thành nhiệm vụ.
Báo cáo
- HS được chỉ định chia sẻ.
thảo luận
Gv nhận xét, cho HS xem
Kết luận
video bài hát “Hùng ca áo
nhận định
vải”.
============================
Tiết 115-116– Đọc văn bản 2:
VIÊN TƯỚNG TRẺ VÀ CON NGỰA TRẮNG

12

(Nguyễn Huy Tưởng)
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
a. Mục tiêu: Kích hoạt kĩ năng hiểu biết của HS về nội dung bài học, kết
nối kiến thức về di sản văn hóa trong cuộc sống vào nội dung của bài học video
lịch sử liên quan đến Trần Quốc Toản.
b. Nội dung: HS chia sẻ suy nghĩ liên quan đến nội dung bài học.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Trong “Đại Nam quốc sử diễn ca” có Chia sẻ của HS
2 dòng thơ lục bát ca ngợi một nhân
vật lịch sử nhà Trần:
Chuyển
Hoài Văn tuổi trẻ chí cao
giao
Cờ đề sáu chữ quyết vào lập công.
nhiệm vụ
Em biết nhân vật ấy là ai, có công trạng
gì mà được tôn vinh như vậy hay
không?
Thực hiện HS hoạt động cá nhân thực hiện
nhiệm vụ nhiệm vụ.
Báo cáo/ HS được chỉ định chia sẻ nhanh trước
Thảo luận lớp.
GV tổng hợp không vội kết luận đúng
Kết luận/
sai, cho HS xem Video về Trần Quốc
Nhận định
Toản, chuyển nội dung.
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 2.1: Trải nghiệm cùng văn bản
a. Mục tiêu: Vận dụng kĩ năng hình dung, tóm tắt, theo dõi, suy luận.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc văn bản, hướng dẫn kĩ năng xác định
thông tin chính.
c. Sản phẩm: Phần đọc và trả lời câu hỏi của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Chuyển - HS cả lớp cùng I. Trải nghiệm cùng văn bản
giao
đọc thầm văn 1. Đọc văn bản
nhiệm vụ bản, trong quá 2. Kĩ năng hình dung, tóm tắt, theo dõi, dự
trình đọc, HS tạm đoán, suy luận
ngừng và trả lời 1. Đó là đội quân trẻ tuổi, hăng hái nghĩa
các câu hỏi trong khí, hùng mạnh chiến đấu vì chính nghĩa,

13

box và ghi câu trả
lời ra giấy note
dán vào box
tương ứng.
Thực hiện - HS thực hiện
nhiệm vụ theo yêu cầu.
- HS chia sẻ kết
Báo cáo/ quả trả lời cho
Thảo luận các yêu cầu ở
box.

được mọi người yêu mến.
2. Dù tương quan lực lượng giữa ta và địch
khá lớn nhưng nhờ sự chỉ huy, kế sách tài
tình mà bọn giặc đã bị mắc mưu, dẫn đến
thất bại thảm hại. Trận đánh cho thấy tài trí
hơn người của Trần Quốc Toản.
3. Từ chương XI đến chương XII -XIII, tuyến
truyện thay đổi sang giai đoạn truyện mới,
kết thúc trận đánh của Thế Lộc và Hoài Văn
tuyến truyện chuyển sang câu chuyện của
Chiêu Vương Thành đi đánh đuổi Chiêu
Quốc Vương Trần Ích Tắc - kẻ đầu hàng
Kết luận/ GV nhận xét hoạt quân Nguyên.
5. Là người tuổi trẻ tài cao, tuổi trẻ nhưng
Nhận định động đọc.
dũng cảm, mưu trí, khiến cho những người
dù dặn dày sương gió cũng phải bất ngờ.
Hoạt động 2.2: Suy ngẫm và phản hồi
a. Mục tiêu:
- Nhận biết được một số yếu tố của truyện lịch sử như: cốt truyện, bối
cảnh, nhân vật, ngôn ngữ.
- Nhận biết và phân tích được cốt truyện đơn tuyến và cốt truyện đa tuyến.
- Nêu được nội dung bao quát của văn bản; nhận biết được các chi tiết tiêu
biểu, đề tài, câu chuyện, nhân vật trong tính chỉnh thể của tác phẩm; nhận xét
được nội dung phản ánh và cách nhìn nhận cuộc sống, con người của tác giả
trong văn bản văn học.
- Tích hợp di sản văn hóa: chiến công lịch sử của Hoài Văn Hầu.
b. Nội dung: GV cho HS làm việc cá nhân và thảo luận nhóm tìm hiểu
nội dung bài học.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về nội dung bài học.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Chuyển
1. Bối cảnh lịch sử
Truyện tái hiện lại sự kiện lịch sử nào
giao
- Truyện tái hiện lại
của dân tộc?
nhiệm vụ
chiến công của nhân
Thực hiện - HS hoạt động cá nhân thực hiện nhiệm vật lịch sử Trần Quốc
Toản nói riêng và quân
nhiệm vụ vụ.
dân nhà Trần trong
Báo cáo/ - HS được chỉ định trả lời.
cuộc chiến chống quân
Thảo luận

14

Kết luận/
GV nhận xét, chốt kiến thức, khen ngợi.
Nhận định
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
GV chia lớp thành các nhóm 4 thành
viên giao PHT số 1, các nhóm hoàn
Chuyển
thành phiếu (5p).
giao
Hết thời gian, các nhóm trưng bày sản
nhiệm vụ
phẩm, GV gọi nhóm bất kì cử đại diện
báo cáo sản phẩm.
Thực hiện - HS thảo luận nhóm hợp tác hoàn thành
nhiệm vụ phiếu.
- Nhóm được lựa chọn cử đại diện lên
Báo cáo/
trình bày những nhóm khác góp ý, bổ
Thảo luận
sung.
Kết luận/
GV nhận xét, chốt kiến thức.
Nhận định
Dự kiến sản phẩm PHT số 1

Mông – Nguyên lần
thứ 2.
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
2. Cốt truyện và các
tuyến sự việc

Phiếu tìm hiểu các tuyến sự việc
Tuyến
nhân vật

Các sự kiện

1. Hoài Văn Hầu chiêu mộ binh sĩ, dựng cờ “Phá cường địch báo
Hoài Văn hoàng ân”, cùng 600 chàng trai trẻ tìm giặc đánh.
Hầu – 2. Hai đội quân của HVH và Thế Lộc gặp nhau ở vùng rừng núi.
Thế Lộc 3. Họ kết hợp với nhau, áp dụng những kế sách đánh quân Mông
– Nguyên và lập nên một số chiến công oanh liệt.

Chiêu
Thành
Vương

1. Chiêu Thành Vương và cuộc quy bắt Trần Ích Tắc.
2. Chiêu Thành Vương lâm trận bị trọng thương, lâm vào tình
thế phải liều thân, cảm tử.
3. Toán quân lạ tiếp ứng cho Chiêu Thành Vương.
4. Chú cháu nhận nhau; Chiêu Thành Vương được chữa lành vết
thương; Hoài Văn Hầu chia tay Thế Lộc, hội quân với các cánh
quân của triều đình chuẩn bị cho trận đánh lớn.

GV chốt: Cốt truyện xoay quanh 2 tuyến nhân vật: Hoài Văn Hầu – Thế Lộc,
Chiêu Thành Vương.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Chuyển Các sự việc trong văn bản được kể xoay 3. Nhân vật Hoài Văn
giao
quanh những nhân vật nào? Ai là nhân

15

vật chính?
Hầu
Thảo luận nhóm (kĩ thuật mảnh ghép)
* Vòng 1 (Chuyên gia): Chia HS thành
các nhóm 4 thành viên, ½ số nhóm hoàn
thành PHT số 2, ½ số nhóm hoàn thành
PHT số 3 (5p).
nhiệm vụ * Vòng 2 (nhóm ghép): các nhóm vừa
hoàn thành PHT số 2 kết hợp với các
nhóm hoàn thành PHT số 3 ở vòng
chuyên gia cùng nhau trao đổi sản phẩm
(4p).
- Hết thời gian trao đổi, GV gọi nhóm
bất kì lên báo cáo sản phẩm.
Thực hiện - HS thực hiện cá nhân và nhóm hoàn
nhiệm vụ thành nhiệm vụ.
Báo cáo/ - Nhóm HS được chỉ định báo cáo,
Thảo luận nhóm khác bổ sung.
Kết luận/
GV nhận xét, chốt kiến thức.
Nhận định
Dự kiến sản phẩm PHT số 2

Dự kiến sản phẩm PHT số 3
Phiếu tìm hiểu sự xuất hiện của các nhân vật phụ trong việc thể hiện tính
cách nhân vật Hoài Văn Hầu
Các nhân vật
Thế Lộc

Tác dụng trong việc thể hiện tính cách Hoài Văn Hầu
- Biết cách phối hợp với Thế Lộc để phát huy mưu lược,
trí dũng của đôi bên.

16

Chiêu Thành
Vương

- Sống có nghĩa tình, biết ứng xử theo phép tắc triều đình
ở Hoài Văn Hầu.

Tính cách nhân vật Hoài Văn Hầu: Tuổi nhỏ, trí lớn, tài cao, dũng mãnh,
tự tin; giàu lòng yêu nước, căm thù quân xâm lược, khao khát lập chiến
công.
GV chốt: Tu