(MÃ SỐ 133)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN TIN HỌC TIỂU HỌC
TÊN ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG CẤU TRÚC TUẦN TỰ, CẤU TRÚC RẼ
NHÁNH VÀ CẤU TRÚC LẶP, ĐỂ GIẢI QUYẾT MỘT SỐ BÀI TOÁN CƠ
BẢN TRONG SCRATCH TIN HỌC LỚP 4 TIỂU HỌC”
(SÁCH – CÁNH DIỀU)
LỜI GIỚI THIỆU:
Trong thời đại bùng nổ Công nghệ thông tin hiện nay, hoà chung với
phong trào thi đua sôi nổi của Ngành giáo dục “Xây dựng trường học thân thiện Học sinh tích cực” Trường chúng tôi đang cùng nhau nỗ lực, gắng sức thi đua
“Dạy tốt – Học tốt” hoàn thành nhiệm vụ cao cả của mình.“Biển học là bao la, tri
thức là vô hạn”. Mỗi người trong chúng ta đều có những năng lực tiềm ẩn, những
kinh nghiệm xuất chúng. Nói như vậy không có nghĩa là đề cao bản thân mình mà
xem thường việc học hỏi kinh nghiệm từ các bạn đồng nghiệp. Với quan điểm này,
tôi rất muốn chia sẻ với các bạn một số kinh nghiệm nho nhỏ với hy vọng được
giao lưu học hỏi lẫn nhau, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của lớp, của
trường Tiểu học………Đề tài mang tên: “Một số biện pháp sử dụng cấu trúc tuần
tự, cấu trúc rẽ nhánh và cấu trúc lặp, để giải quyết một số bài toán cơ bản trong
Scratch Tin học lớp 4 Tiểu học. Sách – Cánh Diều”. sẽ giúp có thêm những biện
pháp thiết thực nhằm giúp học sinh Tiểu học dễ dàng học tốt bộ môn rất mới và
còn nhiều bỡ ngỡ đối với giáo viên cũng như học sinh Tiểu học.
Rất mong sự góp ý nhiệt tình của Hội đồng thẩm định, ban lãnh đạo
chuyên môn các cấp.
Xin chân thành cảm ơn…!

1

A. PHẦN MỞ ĐẦU.
I. Lí do chọn đề tài.
1. Tính lịch sử.
Tin học, hay thuật ngữ phổ biến hiện nay là Công nghệ thông tin là Ngành
khoa học xử lí thông tin bằng máy tính điện tử, được hình thành và phát triển từ
cuối những năm 1940. Đến nay, con người đã biết đến Công nghệ thông tin là một
trong những công cụ thiết yếu, có ảnh hưởng tới nhiều ngành nghề khác nhau của
xã hội như xây dựng, kiến trúc, tài chính, hàng không, chế tạo máy…Ứng dụng
Công nghệ thông tin trong ngành giáo dục là một trong những số đó. Ứng dụng
Công nghệ thông tin từ bậc Tiểu học cho tới Đại học đã đem lại sự tương tác, hỗ
trợ mang tính quan trọng. Nhờ đó, các phương pháp dạy và học đã được hiện đại
hóa, cung cấp hiểu biết, kiến thức hiệu quả cả về chiều rộng và chiều sâu.
Mục tiêu cơ bản của Ngành Giáo Dục và đào tạo Việt Nam hiện nay là
không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng giáo dục ở
tất cả các cấp học mà trong đó bậc Tiểu học là không thể thiếu. Để làm được điều
này đòi hỏi đội ngũ giáo viên Nhà trường ở tất cả các bộ môn cần thể hiện tinh
thần trách nhiệm, tích cực trong mọi lĩnh vực để hoàn thành tốt sứ mệnh của ngành
đã đề ra.
Trong Chương trình giáo dục phổ thông mới 2018. Sách – Cánh Diều. Môn
Tin học khối lớp 4 Tiểu học là môn học không thể thiếu trong nhà trường phổ
thông. Chính vì vậy: Đổi mới phương pháp giảng dạy bộ môn Tin học trong nhà
trường đặt lên vai đội ngũ thầy cô giáo giảng dạy Tin học là nghĩa vụ cao cả để
hoàn thành các chỉ tiêu và hiệu quả đào tạo của nhà trường đặc biệt là bậc học Tiểu
học.
Việc giảng dạy Tin học lớp 4 trong Nhà trường phổ thông ở Việt Nam nhiều
năm nay đã xem môn Tin học lớp 4 Tiểu học là môn học không thể thiếu, bậc học
Tiểu học lại rất cần thiết đối với lứa tuổi phát triển về tư duy, về tâm sinh lí. Trong
đó, môn Tin học lớp 4. Sách – Cánh Diều, được triển khai thực hiện các khối Tiểu
học trên khắc cả nước, tất cả các đơn vị trường Tiểu học nói chung và trường Tiểu
học……….nói riêng.
Học sinh được tiếp cận nhiều trên các phương tiện hiện đại, hệ thống phòng
máy với các thiết bị máy tính có cấu hình tương đối cao, hệ thống mạng cáp quang
tương đối mạnh để đảm bảo phục vụ tốt nhu cầu học tập và tra cứu bộ môn Tin học
của học sinh trong Nhà trường.
Trong các khối lớp học thì Tin học khối lớp 4 Tiểu học là môn học tương
đối khá trừu tượng, khó hiểu, nếu không nói là khô khan khó nuốt đối với các em.
Việc học tốt môn Tin học lại càng khó khăn hơn đối với các em vì hầu hết kiến
thức chủ yếu và trọng tâm của Chương trình là lập trình trên môi trường giải quyết
một số bài toán cơ bản trong Scratch. Sách – Cánh Diều, đòi hỏi học sinh phải chú
2

ý tìm hiểu kĩ vấn đề, hiểu được cách giải bài toán, hiểu cách mô tả thuật giải bài
toán, cách viết Chương trình, kiểm lỗi, sửa lỗi chương trình và chạy thử.
Trong quá trình giảng dạy bản thân tôi nhận thấy học sinh khối 4 là khối
học rất sợ môn Tin học vì kiến thức lập trình khá mới mẻ và khó hiểu. Các em phải
tập trung cao độ, tìm hiểu chặt chẽ vấn đề của từng bài toán trên cơ sở hướng dẫn
của giáo viên thì mong mới hiểu được cách viết lập trình cho một bài toán cơ bản
trong Scratch.
Chính vì vậy: Để giúp các em hiểu được vấn đề của Môn Tin học 4 giải
quyết một số bài toán cơ bản trong Scratch. Sách – Cánh Diều, và hiểu được cách
mô tả bài toán, lập trình viết bài toán nên tôi mạnh dạn chọn biện pháp. “Một số
biện pháp sử dụng cấu trúc tuần tự, cấu trúc rẽ nhánh và cấu trúc lặp để giải
quyết một số bài toán cơ bản trong Scratch Tin học. Sách – Cánh Diều”. Những
giải pháp này đã được tôi áp dụng trong năm học 20…-20…bước đầu đã đem lại
những hiệu quả tích cực cho cả người dạy và người học. Chia sẻ trong sáng kiến
này, tôi rất hi vọng chúng có thể có ích với bạn bè đồng nghiệp. Bản thân tôi rất
cũng rất mong muốn được nhận nhiều đóng góp ý kiến, để tiếp tục bổ sung hoàn
thiện phương pháp trong quá trình giảng dạy của mình.
Do còn nhiều hạn chế về năng lực và thời gian khi viết đề tài này chắc chắn
sẽ không tránh khỏi những sai sót kính mong được ý kiến đóng góp của các Cấp
lãnh đạo. Ban giám hiệu nhà trường, cùng các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp
quan tâm, góp ý kiến để đề tài sáng kiến này được tốt hơn. Cách đặt vấn đề nêu bật
được tính cấp thiết, tính đổi mới của sáng kiến, những vấn đề cần phải được giải
quyết để đem lại hiệu quả trong công việc.
2. Tính cấp thiết.
Tin học lớp 4 trong Nhà trường là môn học mang tính khoa học và Công
nghệ cao, với tốc độ phát triển và thay đổi nhanh nên Chương trình phải có tính
cập nhật cao. Điều này đòi hỏi người dạy và người học cần có sự chủ động, tích
cực trong phương pháp và cách thức truyền đạt cũng như tiếp thu. Bậc học Tiểu
học đã đưa môn Tin học lớp 4 vào Chương trình giảng dạy nhằm giúp học sinh tiếp
xúc và làm quen với lĩnh vực Công nghệ thông tin. Đó là nền móng ban đầu để
trang bị cho học sinh trong các cấp học tiếp theo và đáp ứng tính cập nhật của
Công nghệ thông tin đối với học sinh lớp 4 bậc Tiểu học.
Công nghệ thông tin phát triển đã mở ra những hướng đi mới cho Ngành
Giáo Dục trong việc đổi mới phương pháp và hình thức dạy học. Việc học tập,
thực hành của học sinh ngày một đơn giản song vẫn đảm bảm tính hiệu quả. Ngoài
những thông tin đã học trên lớp, trên trường, học sinh còn có thể tham gia các diễn
đàn trên các trang mạng (website) để đáp ứng việc học và thực hành của mình một
cách tốt nhất. Nên, hiện nay đã có rất nhiều website giáo dục được đưa ra với cách
thức “Học đi đôi với hành” nhằm đáp ứng nhu cầu học tập và cung cấp những kiến
3

thức bổ ích cho người sử dụng. Các (website) này không chỉ bổ ích cho học sinh
mà còn có ứng dụng tốt dành cho giáo viên khi cập nhật, bổ sung vào bài giảng của
mình thêm phong phú và dễ hiểu hơn, giúp học sinh tiếp thu bài nhanh, dễ mà
không phải “Học chay – Học vẹt”. Vì vậy: Mỗi giáo viên, người tham gia hoạt
động của Công nghệ thông tin, tại sao không giúp cho học sinh của chúng ta thu
được kiến thức mỗi ngày một phong phú hơn dựa vào Công nghệ thông tin.
Môn Tin học ở khối lớp 4 bậc Tiểu học, bước đầu giúp học sinh làm quen
với một số kiến thức ban đầu về Công nghệ thông tin như: Giải quyết một số bài
toán cơ bản trong Scratch. Chủ đề F. Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy
tính. Bài 2: Tạo chương trình Scratch Sách – Cánh Diều. Mặc khác, ứng dụng
Công nghệ thông tin còn giúp học sinh nhận biết thế giới xung quanh, giao tiếp với
mọi người. Bên cạnh đó, việc làm thế nào để giúp học sinh hứng thú trong học tập,
vui chơi và vận dụng sự hiểu biết cũng như khả năng của học sinh vào hoạt động
hằng ngày. Điều này khiến tôi suy nghĩ, tìm hiểu và thực hiện một số biện pháp
như: Giải quyết một số bài toán cơ bản trong Scratch. Sách – Cánh Diều.
Với mục tiêu tổng quát giúp học sinh học tốt, hứng thú tìm hiểu, khám phá
môn Tin học cũng như tự tin hơn khi đứng trước đám đông, tôi lựa chọn đề tài:
“Một số biện pháp sử dụng cấu trúc tuần tự, cấu trúc rẽ nhánh và cấu trúc lặp
để giải quyết một số bài toán cơ bản trong Scratch chohọc sinh Tiểu học. Sách –
Cánh Diều”. với mong muốn đưa những hình thức mới lạ, hấp dẫn tới học sinh, để
tiếp thu cách dễ dàng đạt hiệu quả tốt.
+ Đặc biệt khi học sinh học biết được các cấu trúc để giải quyết một số bài
toán cơ bản trong Scratch trong Tin học lớp 4.
- Phần cấu trúc tuần tự, cấu trúc rẽ nhánh và cấu trúc lặp để giải quyết một
số bài toán cơ bản trong Scratch. Sách – Cánh Diều, để trình bày và lưu một File
vào máy tính. Học sinh có thể lưu lại được những bài học cụ thể trên máy tính của
mình.
- Phần mềm học toán trong Chương trình ở lớp 4 Tiểu học. Sách – Cánh
Diều, được phân bố Chương trình để học sinh vừa học vừa tham khảo. Điều này
giúp học sinh rèn luyện óc tư duy, sáng tạo trong quá trình học tập của mình.
3. Tính hiện đại.
Nhờ sự phát triển của khoa học kĩ thuật, quá trình dạy học đã sử dụng
phương tiện dạy học hiện đại, như phần mềm học tập giúp học sinh học trên lớp và
ở nhà: Phần cấu trúc để giải quyết một số bài toán cơ bản trong Scratch. Sách –
Cánh Diều. Dạy học với phương tiện hiện đại ở trên sẽ có các ưu thế sau: Các
phương tiện dạy học hiện đại sẽ tạo ra khả năng để giáo viên trình bày bài giảng
sinh động hơn, dễ dàng cập nhật và thích nghi với sự thay đổi nhanh chóng của
công tác chuyên môn. Các phương tiện hiện đại sẽ hỗ trợ, chuẩn hóa các bài giảng
mẫu, đặc biệt đối với phần khó giảng, những khái niệm phức tạp.
4

Việc sử dụng phần cấu trúc để giải quyết một số bài Toán cơ bản Chủ đề F. Giải
quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính. Bài 2: Tạo chương trình Scratch Sách –
Cánh Diều, làm phương tiện hỗ trợ dạy học một cách hợp lí sẽ có hiệu quả cao do
tạo được sự sinh động và tương tác giữa giáo viên và học sinh trong bài giảng. Hơn
nữa, ứng dụng Công nghệ thông tin để dạy học làm phương pháp dạy học cũng có
sự thay đổi. Giáo viên là người hướng dẫn học sinh học tập chứ không phải là
người “rót” thông tin vào kênh nhận thức của học sinh. Vì vậy: Giáo viên cũng
phải học tập thường xuyên để nâng cao trình độ về Công nghệ thông tin và sử dụng
có hiệu quả Công nghệ thông tin trong dạy học.
Với mục tiêu trong quá trình đào tạo thế hệ của tương lai, việc xác định
những tiêu chí cho thế hệ kế cận là việc không thể thiếu. Trong đó, một số bài viết
đã kể đến 4 tiêu chí hay phẩm chất cần thiết sau đây:
+ Biết xác định mục tiêu hành động;
+ Biết vạch kế hoạch hành động và lôi cuốn, tổ chức mọi người cùng tham
gia kế hoạch đề ra;
+ Có xu thế mời chào mọi người dùng sản phẩm, kết quả lao động do mình
làm ra;
+ Quan tâm đến những vấn đề bức thiết của xã hội. Công nghệ thông tin là
một trong những ngành và ứng dụng của nó có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc
hình thành và phát triển các phẩm chất;
Đây cũng là một trong những điểm nhấn của tính hiện đại trong công tác dạy
và học gắn với môn Tin học lớp 4. Sách – Cánh Diều, và ứng dụng Công nghệ
thông tin trong các Nhà trường.
II. Mục đích nghiên cứu.
+ Những mục đích cụ thể như sau:
- Giúp học sinh thấy được vai trò của máy tính trong đời sống, qua đó giúp
học sinh yêu thích môn học hơn.
- Bước đầu giúp học sinh làm quen với cách giải quyết vấn đề có ứng dụng
công cụ Tin học 4.
- Bồi dưỡng năng lực trí tuệ cho học sinh khi học Tin học khối lớp 4 Tiểu
học.
- Rèn luyện cho các em phẩm chất cẩn thận, tỉ mỉ, chính xác, thói quen tự
kiểm tra trong quá trình học tập.
- Nâng cao tính độc lập và tương tác trong giờ học đối với học sinh.
Qua sáng kiến này tôi đề cập đến một số lỗi mà học sinh hay mắc phải trong
quá trình tiếp thu kiến thức ở các nội dung khi thực hành cũng như khi học lí
thuyết. Để từ đó có thể giúp học sinh khắc phục các lỗi mà các em hay mắc phải.
Cũng qua sáng kiến này, tôi mong muốn giáo viên sẽ có thêm cách nhìn mới và
5

sâu sắc hơn về tính ứng dụng và sự linh hoạt của Công nghệ thông tin, từ đó chú ý
đến việc đưa Công nghệ thông tin vào trong dạy học, rèn luyện kỹ năng cho các
em học sinh. Và hướng đến mục tiêu tổng quát là khai thác hiệu quả vào tư duy
lôgic của học sinh giúp học sinh phát triển khả năng tiềm tàng để học tập giỏi, toàn
diện. Với sáng kiến này, bản thân tôi cũng tự đúc rút cho mình những kinh nghiệm
để làm luận cứ cho phương pháp dạy học mới của tôi trong những năm tiếp theo.
Với thực tế giảng dạy cũng như tìm hiểu tài liệu, trao đổi với các đồng
nghiệp để nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ chuyên môn, tôi xin mạnh dạn đưa ra đề
tài:“Một số biện pháp sử dụng cấu trúc tuần tự, cấu trúc rẽ nhánh và cấu trúc
lặp để giải quyết một số bài toán cơ bản trong Scratch học sinh lớp 4 Tiểu học.
Sách – Cánh Diều”. để cùng bàn luận và tìm ra cách làm tốt nhất phục vụ cho việc
giảng dạy môn Tin học 4. Song song với đó là giúp các em học sinh mạnh dạn hơn
khi thực hành, linh hoạt và chủ động hơn khi các em thể hiện các ý tưởng của
mình.
III. Ý nghĩa – Tác dụng của đề tài.
Áp dụng vào một số bài Toán thực tế trong Chương trình mới 2018 Tin học
khối lớp 4 Tiểu học Sách – Cánh Diều, và một số bài toán nâng cao áp dụng cho
đối tượng học sinh giỏi bộ môn.
Nâng cao tính ứng dụng, phát huy khả năng tư duy, nhận xét các bài toán,
rèn luyện kĩ năng lập trình từ đó nâng cao hiệu quả học tập bộ môn giúp học sinh
hiểu rõ cách mô tả và giải quyết từng bài Toán...
Học sinh thích tìm hiểu, nghiên cứu khoa học đặc biệt là lĩnh vực lập trình,
học sinh tự tin hơn trong học tập bộ môn và từ đó say mê và ham thích học tập bộ
môn nhiều hơn để đạt kết quả cao.
IV. Nhiệm vụ nghiên cứu.
+ Nghiên cứu cơ sở lí luận.
+ Xác định thực trạng học sinh khối lớp 4 Tiểu học trong giờ Tin học khối
lớp 4 .
+ Những biện pháp nâng cao hiệu quả giờ học Tin học khối lớp 4 Tiểu học.
V. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu.
1. Đối tượng:
- Học sinh khối lớp 4 trường Tiểu học..............
2. Nội dung:
- Chương trình môn Tin học khối lớp 4 Tiểu học.
- Phương pháp nghiên cứu.
- Thực tế chuyên đề, thảo luận cùng đồng nghiệp.
- Dạy học thực tiễn trên lớp để rút ra kinh nghiệm.
6

- Môn Tin học khối lớp 4 Tiểu học.
- Phỏng vấn học khối lớp 4 Tiểu học.
- Kiểm tra việc học tập của học sinh.
- Sử dụng bảng biểu đối chiếu.
- Điều tra hồ sơ, phối hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp.
VI. Phạm vi, thời gian thực hiện.
- Phạm vi thực hiện: Học sinh khối lớp 4 Tiểu học.
- Thời gian thực hiện: từ tháng 0/20…đến tháng 0/20….
VII. Tính mới của biện pháp.
- Thực hiện việc đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng
giáo dục đào tạo, đổi mới kiểm tra đánh giá thì việc hình thành trang bị cho học
sinh những kĩ năng cơ bản và kĩ năng nâng cao khả năng lập trình cấu trúc là một
trong những yếu tố quan trọng và chủ yếu để các em học sinh tự tin trong học tập
bộ môn Tin học đặc biệt là học sinh khối lớp 4 Tiểu học.
- Cấu trúc giải quyết một số bài Toán cơ bản trong Scratch. Sách – Cánh
Diều. Chủ đề F. Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính. Bài 2: Tạo chương
trình Scratch để rèn luyện kĩ năng cơ bản cho học sinh khối lớp 4 Tiểu học là nền
tảng phát triển khả năng tư duy kiến thức một cách hiệu quả.
- Hình thành cho học sinh các kĩ năng như: Kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ
năng tự học, kĩ năng đặt tên, kĩ năng hợp tác với mọi người,...
- Học sinh có thể giải quyết vấn đề:
+ Học mọi thứ nhanh chóng.
+ Đặt tên mọi thứ hợp lí.
+ Hợp tác hiệu quả với mọi người.
Các em sẽ có được kết quả học tập cao hơn nhiều so với trước khi các em
chưa được trang bị và sẽ thành chuyên gia trong bất kì lĩnh vực Công nghệ nào
trong tương lai.
B. PHẦN NỘI DUNG:
I. Cơ sở lí luận – Thực tiễn.
1. Cơ sở lí luận.
2. Cơ sở thực tiển.
II. Thực trạng của đề tài.
1. Thuận lợi – Khó khăn.
a) Thuận lợi.
+ Nhà trường.
+ Giáo viên.
+ Học sinh:

7

b) Khó khăn.
III. Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề.
1 Mục tiêu của biện pháp.
2. Các biện pháp thựuc hiện.
* Biện pháp 1: (Các câu lệnh phép toán trong Scratch).
* Biện pháp 2: (Các câu lệnh phép so sánh).
* Biện pháp 3: (Các câu lệnh logic).
* Biện pháp 4: (Câu lệnh chuỗi kí tự).
* Biện pháp 5: (Sắp xếp chọn trong Scratch).
3. Kết quả đạt được.
C/ PHẦN KẾT LUẬN- KIẾN NGHỊ:
1. Kết luận.
* Bài học kinh nghiệm.
2. Kiến nghị.
* TÀI LIỆU THAM KHẢO:

8