NhiÖt liÖt chµo mõng

Quý thÇy c« gi¸o vÒ th¨m líp, dù giê
Môn: Tiếng Việt – Lớp 4E

Gi¸o viªn: LongThÞ Nhung

Trong bài hát nhắc tới chim
Nguyễn Thị Ái Quyên
vành khuyên, chào mào, chích choè,
sơn ca, sáo nâu.

Bạn chim
vành khuyên gọi dạ,
Nguyễn Thị Ái Quyên
bảo vâng, lễ phép

Chào mào được gọi bằng bác,
Nguyễn Thị Ái Quyên
sơn ca gọi bằng cô, chích choè gọi
bằng anh, sáo nâu gọi bằng chị.

Những từ ngữ đó đều là những
Nguyễn Thị Ái Quyên
từ ngữ dùng
để miêu tả hay gọi con
người.

1. Mỗi từ in đậm trong đoạn
văn dưới đây dùng để gọi con vật nào? Em
Nguyễn Thị Ái Quyên
có nhận xét gì về cách dùng những từ đó trong đoạn văn?

Mùa xuân, ngày nào cũng là ngày hội. Muôn loài vật
trên đồng lũ lượt kéo nhau đi. Những anh chuồn ớt đỏ thắm
như ngọn lửa. Những cô chuồn chuồn kim nhịn ăn để thân
hình mảnh dẻ, mắt to, mình nhỏ xíu, thướt tha bay lượn.
Các chú bọ ngựa vung gươm tập múa võ trên những chiếc
lá to. Các ả cánh cam diêm dúa, các chị cào cào xoè áo lụa
đỏm dáng,... Đạo mạo như bác giang, bác dẽ cũng vui vẻ
dạo chơi trên bờ đầm.
(Theo Xuân Quỳnh)

Chuồn ớt

Cánh cam

Chuồn chuồn kim

Cào cào

Giang

Bọ ngựa

Dẽ

STT
1
2
3
4
5
6

Từ in đậm

anh
cô
chú
ả
chị
bác

Con vật

STT
1
2
3
4
5
6

Từ in đậm

anh
cô
chú
ả
chị
bác

Con vật

STT
1
2
3
4
5
6

Từ in đậm

anh
cô
chú
ả
chị
bác

Con vật

STT

Từ in đậm

1

anh

2

cô
chú
ả
chị
bác

3

4
5
6

Con vật

chuồn ớt
chuồn chuồn kim
bọ ngựa
cánh cam
cào cào
giang, dẽ

Kết luận:
Cách nhân hóa thứ nhất: Dùng các từ ngữ gọi người để gọi
các con vật, cây cối, đồ vật, hiện tượng tự nhiên.

2. Tìm trong đoạn thơ dưới đây những từ ngữ chỉ hoạt động, đặc
điểm của người được dùng để tả các vật hoặc hiện tượng tự nhiên.

Hoàn thành Phiếu bài tập
Vật, hiện tượng tự
nhiên
Bụi tre
Hàng bưởi
Chớp
Sấm
Cây dừa
Ngọn mùng tơi

Từ ngữ chỉ đặc điểm, hoạt động của
người được dùng để tả các vật hoặc
hiện tượng tự nhiên

Hoàn thành Phiếu bài tập
STT

Vật, hiện tượng
tự nhiên

Từ ngữ chỉ đặc điểm, hoạt động của
người được dùng để tả các vật, hiện
tượng tự nhiên

1

Bụi tre

Tần ngần, gỡ tóc

2

Hàng bưởi

Bế lũ con

3

Chớp

Rạch ngang trời

4

Sấm

Ghé xuống sân, khanh khách cười

5

Cây dừa

Sải tay bơi

Ngọn mùng tơi

Nhảy múa

6

Kết luận:

Cách nhân hóa thứ hai: Dùng
các từ ngữ chỉ hoạt động, đặc
điểm của người tả con vật, cây
cối, đồ vật, hiện tượng tự
nhiên.

Dùng những từ gọi người để
gọi các con vật, cây cối, đồ
vật, hiện tượng tự nhiên.

NHÂN
HÓA

Dùng những từ ngữ chỉ hoạt
động, đặc điểm của người tả
con vật, cây cối, đồ vật, hiện
tượng tự nhiên.

Ghi nhớ

Nhân hóa là gọi hoặc kể, tả con vật,
cây cối, đồ vật, hiện tượng tự nhiên,...
bằng những từ ngữ vốn được dùng để
gọi hoặc kể, tả người; làm cho chúng
trở nên gần gũi, sinh động hơn.

3. Trong đoạn thơ dưới đây, những vật và hiện tượng tự nhiên nào
được nhân hoá? Chúng được nhân hoá bằng cách nào?

Đồng làng vương chút heo may
Mầm cây tỉnh giấc, vườn đầy tiếng chim
Hạt mưa mải miết trốn tìm
Cây đào trước cửa lim dim mắt cười
Quất gom từng giọt nắng rơi
Làm thành quả – trăm mặt trời vàng mơ...
(Đỗ Quang Huỳnh)

TT

Vật, hiện tượng
được nhân hóa

Từ ngữ miêu tả

1

Mầm cây

tỉnh giấc

2

Hạt mưa

trốn tìm

Cây đào

lim dim, cười

3
4

Quất

gom nắng

Cách nhân hóa

Dùng từ chỉ
hoạt động,
đặc điểm của
người để nói
về hoạt động,
đặc điểm của
vật.

Dùng những từ vốn gọi
người để gọi sự vật, hiện
tượng tự nhiên,…

NHÂN
HÓA

Dùng những từ ngữ chỉ hoạt
động, đặc điểm của con người
( từ ngữ dùng để tả người) để tả
các sự vật, hiện tượng tự nhiên,...

Ví dụ: Cây chuối mẹ dang tay,
vươn mình ôm lấy đàn con.