KH¤NG Cã G× QUý H¥N §éC LËP, Tù DO !

Hå CHÝ MINH TOµN TËP
XUÊT B¶N LÇN THø BA
THEO quyÕt ®Þnh cñA
BAN BÝ TH¦ TRUNG ¦¥NG
§¶NG CéNG S¶N VIÖT NAM
Sè

299-q®/TW,

NGµY

TH¸NG 4 N¡M 2010.

06

Héi ®ång xuÊt b¶n
Tr−¬ng TÊn Sang

Chñ tÞch Héi ®ång

T« Huy Røa

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

Phan DiÔn

Uû viªn Héi ®ång

Lª V¨n Dòng

Uû viªn Héi ®ång

Lª H÷u NghÜa

Uû viªn Héi ®ång

§ç Hoµi Nam

Uû viªn Héi ®ång

NguyÔn Duy Hïng

Uû viªn Héi ®ång

Ban chØ ®¹o x©y dùng b¶n th¶o
Lª H÷u NghÜa

Tr−ëng ban

Ph¹m Hång Ch−¬ng

Phã Tr−ëng ban

NguyÔn Kh¸nh BËt

Uû viªn

NguyÔn Duy Hïng

Uû viªn

nhãm x©y dùng b¶n th¶o tËp 3
trÇn minh tr−ëng
lª mËu h·n
ph¹m hång ch−¬ng
ph¹m V¡N BÝNH
TRÇN THÞ HUYÒN

Tr−ëng nhãm

hå chÝ minh
toµn tËp
3
1930 - 1945
XuÊt b¶n lÇn thø ba

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - Sù THËT
Hµ Néi - 2011

VII

Lêi giíi thiÖu tËp 3
TËp 3 cña bé s¸ch Hå ChÝ Minh Toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø ba, bao
gåm c¸c t¸c phÈm, bµi nãi, bµi viÕt, th− tõ, b¸o c¸o (gäi chung lµ t¸c
phÈm) cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh thùc hiÖn trong kho¶ng thêi gian tõ
®Çu n¨m 1930 ®Õn hÕt th¸ng 8-1945, thÓ hiÖn nh÷ng cèng hiÕn s¸ng t¹o
vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn cña Ng−êi ®èi víi c¸ch m¹ng ViÖt Nam vµ c¸ch
m¹ng thÕ giíi.
Néi dung tËp 3 ph¶n ¸nh nhiÒu khÝa c¹nh liªn quan ®Õn viÖc ®Þnh ra
®−êng lèi chiÕn l−îc, s¸ch l−îc cña §¶ng; nh÷ng nguyªn t¾c x©y dùng
§¶ng; x©y dùng khèi ®oµn kÕt d©n téc, tËp hîp vµ x©y dùng lùc l−îng c¸ch
m¹ng; ®ång thêi bao gåm c¶ nh÷ng vÊn ®Ò vÒ chØ ®¹o thùc tiÔn cña Chñ
tÞch Hå ChÝ Minh trong viÖc x©y dùng lùc l−îng, x¸c ®Þnh thêi c¬, thóc ®Èy
thêi c¬ chÝn muåi vµ chíp thêi c¬ ®Ó giµnh th¾ng lîi cho c¸ch m¹ng.
Cïng víi t− t−ëng ®Êu tranh cho ®éc lËp, tù do cña d©n téc, tËp 3 cßn
ph¶n ¸nh nh÷ng ho¹t ®éng quèc tÕ phong phó, t− t−ëng ®oµn kÕt quèc tÕ
vµ nh÷ng ý kiÕn ®Ò xuÊt cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vÒ c¸c vÊn ®Ò c¸ch
m¹ng thÕ giíi, c¸ch m¹ng ph−¬ng §«ng, c¸ch m¹ng §«ng D−¬ng. §ã lµ
nh÷ng ®ãng gãp quan träng cña Ng−êi vµo kho tµng lý luËn cña chñ
nghÜa M¸c - Lªnin.
§−êng lèi chiÕn l−îc, s¸ch l−îc cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam, tÝnh chÊt
vµ nguyªn t¾c tæ chøc §¶ng Céng s¶n - ®éi tiªn phong cña giai cÊp c«ng
nh©n ViÖt Nam, c¸c v¨n kiÖn: Ch¸nh c−¬ng v¾n t¾t cña §¶ng, S¸ch l−îc
v¾n t¾t cña §¶ng, §iÒu lÖ v¾n t¾t cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam vµ Lêi
kªu gäi nh©n dÞp thµnh lËp §¶ng do Chñ tÞch Hå ChÝ Minh so¹n th¶o,
®−îc th¶o luËn vµ th«ng qua t¹i Héi nghÞ thµnh lËp §¶ng, thÓ hiÖn tinh
thÇn c¸ch m¹ng triÖt ®Ó vµ s¸ng t¹o, kÕt hîp mét c¸ch ®óng ®¾n vµ phï
hîp gi÷a lý luËn víi thùc tiÔn ViÖt Nam. Quan ®iÓm c¬ b¶n cña c¸c v¨n
kiÖn nµy cã gi¸ trÞ xuyªn suèt con ®−êng vµ môc tiªu c¸ch m¹ng n−íc ta,
®ã lµ ®éc lËp d©n téc g¾n liÒn víi chñ nghÜa x· héi.
XuÊt ph¸t tõ viÖc ph©n tÝch t×nh h×nh thùc tiÔn cña x· héi thuéc ®Þa,

VIII

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

®¸nh gi¸ ®óng th¸i ®é chÝnh trÞ cña c¸c giai cÊp ë n−íc ta, trong Ch¸nh
c−¬ng v¾n t¾t cña §¶ng, ®ång chÝ NguyÔn ¸i Quèc “chñ tr−¬ng lµm t−
s¶n d©n quyÒn c¸ch m¹ng vµ thæ ®Þa c¸ch m¹ng ®Ó ®i tíi x· héi céng s¶n”
(tr.1). §Ó hoµn thµnh ®−îc sù nghiÖp c¸ch m¹ng cao c¶ Êy, Ng−êi kh¼ng
®Þnh ph¶i cã §¶ng Céng s¶n l·nh ®¹o. Vai trß, vÞ trÝ l·nh ®¹o cña §¶ng
ph¶i ®−îc x¸c lËp trªn c¬ së g¾n bã m¸u thÞt gi÷a §¶ng víi c¸c tÇng líp
nh©n d©n, §¶ng ph¶i tranh ®Êu v× lîi Ých cña d©n téc vµ ®−îc quÇn chóng
thõa nhËn. §¶ng ph¶i lµ: “mét bé phËn trung thµnh nhÊt, ho¹t ®éng nhÊt
vµ ch©n thùc nhÊt”, vµ ®−îc nh©n d©n “thõa nhËn chÝnh s¸ch ®óng ®¾n
vµ n¨ng lùc l·nh ®¹o cña §¶ng” (tr.168).
§Ó x©y dùng §¶ng cã thÓ hoµn thµnh nhiÖm vô tr−íc d©n téc, Chñ
tÞch Hå ChÝ Minh v¹ch râ, §¶ng ph¶i chó ý ph¸t triÓn lùc l−îng c¸ch
m¹ng trong nh©n d©n nh− C«ng héi, N«ng héi, t¨ng c−êng mèi liªn minh
c«ng n«ng còng nh− ph¶i ®Ò ra nh÷ng chÝnh s¸ch cô thÓ phï hîp víi mçi
thêi kú ®Ó tËp hîp vµ l·nh ®¹o ®«ng ®¶o quÇn chóng trong cuéc ®Êu
tranh gi¶i phãng d©n téc. §ång thêi, §¶ng ph¶i ®Æc biÖt quan t©m ®Õn
vÊn ®Ò ®oµn kÕt d©n téc, tËp hîp hÕt th¶y c¸c tÇng líp nh©n d©n trong
MÆt trËn d©n téc thèng nhÊt chèng ¸p bøc. Nh÷ng chØ dÉn vÒ néi dung,
ph−¬ng ph¸p tuyªn truyÒn, gi¸o dôc quÇn chóng còng ®−îc Ng−êi ®Ò cËp
cô thÓ nh»m t¨ng c−êng lùc l−îng c¸ch m¹ng cho §¶ng ë thêi gian nµy.
Trong ®iÒu kiÖn biÕn ®æi cña t×nh h×nh thÕ giíi, nöa sau nh÷ng n¨m
30 cña thÕ kû XX, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· chØ dÉn cho §¶ng nh÷ng ý
kiÕn rÊt cô thÓ vÒ chñ tr−¬ng, ®−êng lèi vµ tæ chøc chØ ®¹o, nh»m t¨ng
c−êng sù l·nh ®¹o cña §¶ng, tËp trung x©y dùng vµ ph¸t triÓn lùc l−îng
c¸ch m¹ng, trªn c¬ së thùc hiÖn nhiÖm vô chung cña nh©n d©n thÕ giíi
chèng chñ nghÜa ph¸t xÝt, ®ång thêi ph¸t triÓn lùc l−îng c¸ch m¹ng trong
n−íc, tõng b−íc thùc hiÖn môc tiªu ®éc lËp d©n téc. §Ó ®¹t môc ®Ých ®ã,
Ng−êi nh¾c nhë §¶ng ph¶i “ra søc tæ chøc MÆt trËn d©n téc d©n chñ réng
r·i”, “ph¶i cã th¸i ®é khÐo lÐo, mÒm dÎo” ®Ó gi÷ t− s¶n d©n téc ë trong
MÆt trËn vµ “tr¸nh hÕt søc ®Ó hä ë ngoµi MÆt trËn”. Nh−ng Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh còng kh¼ng ®Þnh r»ng: “§èi víi bän têrètxkÝt, kh«ng thÓ cã tháa
hiÖp nµo, mét nh−îng bé nµo. Ph¶i dïng mäi c¸ch ®Ó lét mÆt n¹ chóng
lµm tay sai cho chñ nghÜa ph¸t xÝt, ph¶i tiªu diÖt chóng vÒ chÝnh trÞ”
(tr.167). Quan ®iÓm ®ã cña Ng−êi cßn ®−îc thÓ hiÖn qua c¸c bµi viÕt: Th−
tõ Trung Quèc - VÒ chñ nghÜa Têrètxki; Th− tõ Trung Quèc - Ho¹t ®éng
cña bän têrètxkÝt ë Trung Quèc; v.v..

LêI GIíI THIÖU TËP 3

IX

Nh÷ng b¸o c¸o göi Quèc tÕ Céng s¶n, nh÷ng th− göi cho §¶ng còng
nh− nh÷ng bµi viÕt cña Ng−êi ®¨ng trªn b¸o Notre Voix (TiÕng nãi cña
chóng ta) vµ b¸o D©n chóng ®· chØ ®¹o §¶ng vµ nh©n d©n ta cã ®Þnh
h−íng ®óng ®¾n, tËp trung vµo viÖc x©y dùng, ph¸t triÓn lùc l−îng c¸ch
m¹ng, t¨ng c−êng vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng vµ chèng th¶m häa ph¸t xÝt
®ang lan réng trªn thÕ giíi (Chñ nghÜa anh hïng cña c«ng nh©n Trung
Quèc trong chiÕn tranh chèng NhËt; Ng−êi NhËt B¶n muèn khai ho¸
Trung Quèc nh− thÕ nµo).
Tr−íc khi vÒ n−íc, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh cßn viÕt mét lo¹t bµi ®¨ng
trªn b¸o xuÊt b¶n ë Trung Quèc chØ râ nguy c¬ cña chñ nghÜa ph¸t xÝt, ca
ngîi cuéc ®Êu tranh chèng ph¸t xÝt NhËt cña nh©n d©n Trung Quèc, kªu
gäi sù ®oµn kÕt cña nh©n d©n ViÖt Nam víi nh©n d©n Trung Quèc trong
chiÕn ®Êu chèng ph¸t xÝt NhËt vµ coi viÖc gióp ®ì ®ã lµ gióp ®ì cho chÝnh
m×nh (Nh©n d©n ViÖt Nam vµ b¸o chÝ Trung Quèc; Ca dao ViÖt Nam vµ
cuéc kh¸ng chiÕn cña Trung Quèc;...).
N¨m 1941, tr−íc nh÷ng chuyÓn biÕn cña t×nh h×nh thÕ giíi, nhËn râ
t×nh thÕ khÈn tr−¬ng cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trë
vÒ Tæ quèc trùc tiÕp l·nh ®¹o c¸ch m¹ng. Ng−êi chñ tr× Héi nghÞ lÇn thø
t¸m Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng (5-1941), x¸c ®Þnh nhiÖm vô gi¶i
phãng d©n téc lµ nhiÖm vô cÊp thiÕt nhÊt cña c¸ch m¹ng n−íc ta lóc nµy.
§Ó hoµn thµnh nhiÖm vô ®ã, ph¶i tËp hîp lùc l−îng quÇn chóng ®«ng
®¶o, chÜa mòi nhän vµo kÎ thï chÝnh lµ ph¸t xÝt NhËt - Ph¸p; thµnh lËp
MÆt trËn ViÖt Minh, thùc hiÖn chñ tr−¬ng gi¶i quyÕt vÊn ®Ò d©n téc trong
khu«n khæ mçi n−íc ë §«ng D−¬ng; tiÕn tíi thµnh lËp n−íc ViÖt Nam
D©n chñ Céng hoµ; chuÈn bÞ khëi nghÜa vò trang, xóc tiÕn thµnh lËp vµ
ph¸t triÓn lùc l−îng vò trang, ®i tõ khëi nghÜa tõng phÇn tiÕn lªn tæng
khëi nghÜa; ®ång thêi gióp ®ì c¸ch m¹ng Lµo, Campuchia, v.v..
Ngay sau khi thµnh lËp MÆt trËn ViÖt Minh, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh
®· viÕt th− KÝnh c¸o ®ång bµo, kªu gäi 20 triÖu con L¹c ch¸u Hång h·y
nªu cao truyÒn thèng yªu n−íc, anh hïng bÊt khuÊt, ®oµn kÕt toµn d©n
®¸nh ®uæi Ph¸p - NhËt. Ng−êi chØ râ: “Trong lóc nµy quyÒn lîi d©n téc
gi¶i phãng cao h¬n hÕt th¶y. Chóng ta ph¶i ®oµn kÕt l¹i ®¸nh ®æ bän ®Õ
quèc vµ bän ViÖt gian ®Æng cøu gièng nßi ra khái n−íc s«i löa nãng...
giµnh tù do ®éc lËp” (tr.230).
Cã thÓ nãi t− t−ëng cèt lâi cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh thÓ hiÖn trong
th− KÝnh c¸o ®ång bµo, còng nh− trong c¸c v¨n kiÖn cña Héi nghÞ lÇn thø
t¸m Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng (5-1941) lµ sù tiÕp nèi vµ ph¸t

X

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

triÓn cao cña t− t−ëng ®éc lËp tù do vµ ®¹i ®oµn kÕt toµn d©n cña Ng−êi
®−îc nªu lªn trong c¸c t¸c phÈm B¶n ¸n chÕ ®é thùc d©n Ph¸p (1925),
§−êng c¸ch mÖnh (1927) vµ c¸c v¨n kiÖn chÝnh trÞ cña Héi nghÞ thµnh lËp
§¶ng (1930). §©y lµ sù ph¸t triÓn s¸ng t¹o vÒ t− t−ëng, lý luËn vµ thùc
tiÔn vÒ c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc ë mét n−íc thuéc ®Þa trong ®iÒu
kiÖn vµ hoµn c¶nh míi cña thêi ®¹i.
Còng trong thêi gian nµy, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh cßn viÕt mét lo¹t
t¸c phÈm nh−: LÞch sö n−íc ta, M−êi chÝnh s¸ch cña ViÖt Minh vµ nhiÒu
bµi trªn b¸o ViÖt Nam ®éc lËp, víi néi dung ca ngîi truyÒn thèng yªu
n−íc, tinh thÇn ®oµn kÕt, quËt c−êng cña d©n téc, kªu gäi c¸c tÇng líp
nh©n d©n tham gia vµo c¸c héi, ®oµn thÓ cøu quèc.
Th«ng qua c¸c t¸c phÈm, Ng−êi ®· cô thÓ ho¸ NghÞ quyÕt Héi nghÞ
lÇn thø t¸m cña Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng, ®Èy m¹nh viÖc tuyªn
truyÒn, gi¸o dôc, kh¬i dËy tinh thÇn d©n téc, ®oµn kÕt c¸c giíi ®ång bµo
trong MÆt trËn ViÖt Minh, h−íng dÉn x©y dùng lùc l−îng chÝnh trÞ vµ lùc
l−îng vò trang, gãp phÇn t¹o ra mét cao trµo cøu n−íc m¹nh mÏ, ®ãn thêi
c¬, tiÕn tíi tæng khëi nghÜa giµnh ®éc lËp, tù do cho d©n téc.
Th¸ng 8-1942, víi t− c¸ch lµ ®¹i diÖn cña ViÖt Minh, Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh sang Trung Quèc nh»m thiÕt lËp mèi quan hÖ víi lùc l−îng §ång
minh chèng ph¸t xÝt, nh−ng Ng−êi ®· bÞ chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng cña
T−ëng Giíi Th¹ch b¾t giam tr¸i phÐp, giam cÇm vµ dÉn gi¶i ®i kh¾p c¸c
nhµ tï cña chÝnh quyÒn T−ëng Giíi Th¹ch ë tØnh Qu¶ng T©y.
T¸c phÈm NhËt ký trong tï bao gåm 134 bµi th¬ ch÷ H¸n cña Chñ
tÞch Hå ChÝ Minh ra ®êi trong hoµn c¶nh lao tï ®ã ®· tá râ khÝ ph¸ch,
tinh thÇn bÊt khuÊt vµ l¹c quan cña nhµ c¸ch m¹ng vÜ ®¹i.
“G¹o ®em vµo gi· bao ®au ®ín,
G¹o gi· xong råi, tr¾ng tùa b«ng;
Sèng ë trªn ®êi ng−êi còng vËy,
Gian nan rÌn luyÖn míi thµnh c«ng” (tr. 382).
NhËt ký trong tï lµ mét v¨n kiÖn lÞch sö quan träng, ®ång thêi lµ mét
t¸c phÈm v¨n häc lín thÓ hiÖn t− t−ëng, t×nh c¶m cña mét vÜ nh©n, héi tô
phÈm chÊt cña bËc §¹i nh©n - §¹i trÝ - §¹i dòng, cã t¸c dông gi¸o dôc
s©u s¾c ®èi víi nhiÒu thÕ hÖ ng−êi ViÖt Nam.
Bªn c¹nh tËp NhËt ký trong tï, trong tËp 3 cßn nhiÒu t¸c phÈm th¬
ca cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh, víi néi dung phong phó, thÓ hiÖn t− t−ëng
nh©n v¨n (V¨n tÕ cÇu hån kiÒu bµo bÞ bom NhËt s¸t h¹i,...), kh¬i gîi lßng
yªu n−íc, ®oµn kÕt vïng lªn ®¸nh ®uæi ngo¹i x©m cña tÊt c¶ c¸c tÇng líp

LêI GIíI THIÖU TËP 3

XI

®ång bµo (C«ng nh©n; D©n cµy; Phô n÷; Ca binh lÝnh; TrÎ con; Ca sîi chØ;
Hßn ®¸, v.v.). Mét sè bµi th¬ cã néi dung ®¶ kÝch, ch©m biÕm bän ph¸t xÝt,
thùc d©n thèng trÞ, kh¼ng ®Þnh sù thÊt b¹i, sôp ®æ cña chóng ®ang ®Õn
gÇn (TÆng Thèng chÕ Pªtanh; TÆng Toµn quyÒn §êcu; v.v.). C¸c bµi th¬
cña Ng−êi thÓ hiÖn b»ng ng«n tõ méc m¹c, gi¶n dÞ, dÔ hiÓu, dÔ thuéc, dÔ
nhí, dÔ ®i vµo lßng ng−êi, cã t¸c dông tuyªn truyÒn, lan táa réng r·i.
Nh÷ng bµi th¬ cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trong giai ®o¹n nµy cã ®ãng gãp
quan träng vÒ t− t−ëng vµ nghÖ thuËt, ®· trë thµnh mét bé phËn kh«ng
thÓ thiÕu cña kho tµng v¨n häc c¸ch m¹ng n−íc ta.
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®−îc tr¶ tù do vµ vÒ n−íc vµo th¸ng 9-1944, ®ã
lµ lóc cuéc ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai ®· b−íc sang giai ®o¹n cuèi víi
nh÷ng th¾ng lîi quyÕt ®Þnh cña Liªn X« vµ phe §ång minh. C¸c v¨n kiÖn
cña Ng−êi ë thêi gian nµy ®Òu tËp trung vµo viÖc chØ ®¹o ph¸t triÓn lùc
l−îng (t¹o thêi, lËp thÕ), ®ãn thêi c¬ vµ gãp phÇn thóc ®Èy thêi c¬ mau
chÝn muåi, chuÈn bÞ khëi nghÜa (Th− göi ®ång bµo toµn quèc; ChØ thÞ thµnh
lËp §éi ViÖt Nam Tuyªn truyÒn gi¶i phãng qu©n;...), ®· nªu lªn nh÷ng
quan ®iÓm c¬ b¶n vÒ kh¸ng chiÕn toµn d©n vµ x©y dùng lùc l−îng vò trang
nh©n d©n; vÒ quan hÖ gi÷a ®Êu tranh chÝnh trÞ víi ®Êu tranh vò trang; vÒ
nguyªn t¾c t¸c chiÕn; v.v.. Trong Th− göi ®ång bµo toµn quèc, Ng−êi ®·
nªu râ: “Phe x©m l−îc gÇn ®Õn ngµy bÞ tiªu diÖt. C¸c §ång minh quèc s¾p
tranh ®−îc sù th¾ng lîi cuèi cïng. C¬ héi cho d©n téc ta gi¶i phãng chØ ë
trong mét n¨m hoÆc n¨m r−ìi n÷a. Thêi gian rÊt gÊp. Ta ph¶i lµm nhanh”
(tr.538). Chíp thêi c¬ thuËn lîi ®ang ®Õn nh»m thùc hiÖn môc tiªu ®éc lËp,
tù do. Ng−êi quyÕt ®Þnh nhanh chãng triÖu tËp “mét cuéc Toµn quèc ®¹i
biÓu §¹i héi gåm tÊt c¶ c¸c ®¶ng ph¸i c¸ch mÖnh vµ c¸c ®oµn thÓ ¸i quèc
trong n−íc bÇu cö ra”, mét c¬ cÊu ®¹i biÓu cña quèc d©n. “Mét c¬ cÊu nh−
thÕ míi ®ñ lùc l−îng vµ oai tÝn, trong th× l·nh ®¹o c«ng viÖc cøu quèc, kiÕn
quèc, ngoµi th× giao thiÖp víi c¸c h÷u bang” (tr.537). §iÒu nµy ®· ®Æt c¬ së
ph¸p lý c¸ch m¹ng cho mét chÕ ®é míi, chÕ ®é cña d©n, do d©n vµ v× d©n
s¾p ra ®êi. Th¸ng 8-1945, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh viÕt Th− kªu gäi Tæng
khëi nghÜa kªu gäi toµn thÓ ®ång bµo “kh«ng thÓ chËm trÔ”, “Toµn quèc
®ång bµo h·y ®øng dËy ®em søc ta mµ tù gi¶i phãng cho ta” (tr.596). Th−
kªu gäi Tæng khëi nghÜa thÓ hiÖn t− t−ëng lín cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh
vÒ tÝnh chñ ®éng c¸ch m¹ng ë c¸c n−íc thuéc ®Þa mµ Ng−êi ®· nªu lªn tõ
®Çu nh÷ng n¨m 20 cña thÕ kû XX, ®· trë thµnh hiÖn thùc ë ViÖt Nam
trong cuéc C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m n¨m 1945.

XII

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

C¸c t¸c phÈm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trong giai ®o¹n nµy cßn
ph¶n ¸nh nh÷ng ho¹t ®éng quèc tÕ phong phó, t− t−ëng ®oµn kÕt quèc tÕ
cña Ng−êi trªn c−¬ng vÞ lµ c¸n bé Ban Ph−¬ng §«ng cña Quèc tÕ Céng
s¶n. Néi dung c¸c b¸o c¸o göi Quèc tÕ Céng s¶n vµ c¸c §¶ng Céng s¶n
cña Ng−êi, kh«ng chØ ph¶n ¸nh mét c¸ch s©u s¸t t×nh h×nh c¸ch m¹ng thÕ
giíi vµ §«ng D−¬ng, mµ cßn nªu nhiÒu ý kiÕn, ®Ò xuÊt nh÷ng chñ tr−¬ng
quan träng ®Ó ®Èy m¹nh phong trµo c¸ch m¹ng ë ph−¬ng §«ng, ®ãng gãp
vµo kho tµng lý luËn c¸ch m¹ng cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin. Ngoµi ra, c¸c
b¸o c¸o, th− tõ göi cho Quèc tÕ Céng s¶n vµ c¸c b¹n quèc tÕ, ®−îc tr×nh
bµy trong tËp 3 cßn ph¶n ¸nh s©u s¾c vÒ nh÷ng n¨m th¸ng ho¹t ®éng ®Çy
gian khæ vµ hy sinh cña Ng−êi.
*
* *
Trong lÇn xuÊt b¶n nµy, vÒ c¬ b¶n tËp 3 vÉn gi÷ nguyªn c¸c t¸c phÈm
®· in trong lÇn xuÊt b¶n tr−íc, nh−ng ®· ®−îc rµ so¸t, ®èi chiÕu cÈn thËn
víi v¨n b¶n gèc. Mét sè bµi ®Ó ë phÇn Phô lôc trong lÇn xuÊt b¶n tr−íc,
lÇn nµy ®−îc x¸c minh, cã ®ñ c¬ së ®Ó kh¼ng ®Þnh lµ cña Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh, ®· ®−îc ®−a lªn phÇn chÝnh. PhÇn nguån cña mçi v¨n b¶n vµ chó
thÝch cuèi trang ®· ®−îc thÈm ®Þnh, bæ sung cho chÝnh x¸c (chó thÝch cña
t¸c gi¶, chó thÝch cña ng−êi dÞch, chó thÝch cña biªn tËp). TËp 3 xuÊt b¶n
lÇn thø ba cã bæ sung thªm 15 t¸c phÈm míi ë phÇn chÝnh vµ 1 t¸c phÈm
ë phÇn Phô lôc. VÒ t¸c phÈm NhËt ký trong tï, vÉn lÊy theo b¶n cña ViÖn
V¨n häc dÞch vµ hiÖu ®Ýnh, in trong cuèn Suy nghÜ míi vÒ NhËt ký trong
tï (Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc xuÊt b¶n n¨m 1993), cã tham kh¶o, ®èi chiÕu
víi cuèn NhËt ký trong tï (Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia xuÊt b¶n
n¨m 2003).
MÆc dï ®· cã nhiÒu cè g¾ng, song lÇn xuÊt b¶n nµy vÉn kh«ng tr¸nh
khái thiÕu sãt, mong b¹n ®äc gãp ý ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc tèt h¬n.
HéI §åNG XUÊT B¶N
Hå CHÝ MINH TOµN TËP LÇN THø BA

1

CH¸NH C¦¥NG V¾N T¾T CñA §¶NG

T− b¶n b¶n xø ®· thuéc t− b¶n Ph¸p, v× t− b¶n Ph¸p hÕt søc
ng¨n trë søc sinh s¶n lµm cho c«ng nghÖ b¶n xø kh«ng thÓ më
mang ®−îc. Cßn vÒ n«ng nghÖ mét ngµy mét tËp trung ®· ph¸t
sinh ra l¾m khñng ho¶ng, n«ng d©n thÊt nghiÖp nhiÒu. VËy t− b¶n
b¶n xø kh«ng cã thÕ lùc g× ta kh«ng nªn nãi cho hä ®i vÒ phe ®Õ
quèc ®−îc, chØ bän ®¹i ®Þa chñ míi cã thÕ lùc vµ ®øng h¼n vÒ phe
®Õ quèc chñ nghÜa nªn chñ tr−¬ng lµm t− s¶n d©n quyÒn c¸ch
m¹ng vµ thæ ®Þa c¸ch m¹ng ®Ó ®i tíi x· héi céng s¶n.
A. VÒ ph−¬ng diÖn x· héi th×:
a) D©n chóng ®−îc tù do tæ chøc.
b) Nam n÷ b×nh quyÒn, v.v..
c) Phæ th«ng gi¸o dôc theo c«ng n«ng ho¸.
B. VÒ ph−¬ng diÖn chÝnh trÞ:
a) §¸nh ®æ ®Õ quèc chñ nghÜa Ph¸p vµ bän phong kiÕn.
b) Lµm cho n−íc Nam ®−îc hoµn toµn ®éc lËp.
c) Dùng ra ChÝnh phñ c«ng n«ng binh.
d) Tæ chøc ra qu©n ®éi c«ng n«ng.
C. VÒ ph−¬ng diÖn kinh tÕ:
a) Thñ tiªu hÕt c¸c thø quèc tr¸i.

2

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

b) Th©u hÕt s¶n nghiÖp lín (nh− c«ng nghiÖp, vËn t¶i, ng©n
hµng, v.v.) cña t− b¶n ®Õ quèc chñ nghÜa Ph¸p ®Ó giao cho ChÝnh
phñ c«ng n«ng binh qu¶n lý.
c) Th©u hÕt ruéng ®Êt cña ®Õ quèc chñ nghÜa lµm cña c«ng chia
cho d©n cµy nghÌo.
d) Bá s−u thuÕ cho d©n cµy nghÌo.
e) Më mang c«ng nghiÖp vµ n«ng nghiÖp.
f) Thi hµnh luËt ngµy lµm 8 giê.
Tµi liÖu cña B¶o tµng C¸ch m¹ng ViÖt Nam.

3

S¸CH L¦îC V¾N T¾T CñA §¶NG
1. §¶ng lµ ®éi tiªn phong cña v« s¶n giai cÊp, ph¶i thu phôc cho
®−îc ®¹i bé phËn giai cÊp m×nh, ph¶i lµm cho giai cÊp m×nh l·nh ®¹o
®−îc d©n chóng.
2. §¶ng ph¶i thu phôc cho ®−îc ®¹i bé phËn d©n cµy vµ ph¶i
dùa vµo h¹ng d©n cµy nghÌo lµm thæ ®Þa c¸ch m¹ng ®¸nh tróc bän
®¹i ®Þa chñ vµ phong kiÕn.
3. §¶ng ph¶i lµm cho c¸c ®oµn thÓ thî thuyÒn vµ d©n cµy (c«ng
héi, hîp t¸c x·) khái ë d−íi quyÒn lùc vµ ¶nh h−ëng cña bän t− b¶n
quèc gia.
4. §¶ng ph¶i hÕt søc liªn l¹c víi tiÓu t− s¶n, trÝ thøc, trung
n«ng, Thanh niªn, T©n ViÖt1, v.v. ®Ó kÐo hä ®i vµo phe v« s¶n giai
cÊp. Cßn ®èi víi bän phó n«ng, trung, tiÓu ®Þa chñ vµ t− b¶n An
Nam mµ ch−a râ mÆt ph¶n c¸ch m¹ng th× ph¶i lîi dông, Ýt l©u
míi1) lµm cho hä ®øng trung lËp. Bé phËn nµo ®· ra mÆt ph¶n c¸ch
m¹ng (§¶ng LËp hiÕn, v.v.) th× ph¶i ®¸nh ®æ.
5. Trong khi liªn l¹c víi c¸c giai cÊp, ph¶i rÊt cÈn thËn, kh«ng
khi nµo nh−îng mét chót lîi Ých g× cña c«ng n«ng mµ ®i vµo ®−êng
tho¶ hiÖp, trong khi tuyªn truyÒn c¸i khÈu hiÖu n−íc An Nam ®éc
lËp, ph¶i ®ång tuyªn truyÒn vµ thùc hµnh liªn l¹c víi bÞ ¸p bøc
d©n téc vµ v« s¶n giai cÊp thÕ giíi, nhÊt lµ v« s¶n giai cÊp Ph¸p.
Tµi liÖu cña B¶o tµng C¸ch m¹ng ViÖt Nam.

_______________
1) Cã thÓ hiÓu lµ: Ýt ra còng (BT).

4

CH¦¥NG TR×NH TãM T¾T CñA §¶NG
1. §¶ng lµ ®éi tiªn phong cña ®¹o qu©n v« s¶n gåm mét sè lín
cña giai cÊp c«ng nh©n vµ lµm cho hä cã ®ñ n¨ng lùc l·nh ®¹o
quÇn chóng.
2. §¶ng tËp hîp ®a sè quÇn chóng n«ng d©n, chuÈn bÞ c¸ch
m¹ng thæ ®Þa vµ lËt ®æ bän ®Þa chñ vµ phong kiÕn.
3. §¶ng gi¶i phãng c«ng nh©n vµ n«ng d©n tho¸t khái ¸ch t− b¶n.
4. §¶ng l«i kÐo tiÓu t− s¶n, trÝ thøc vµ trung n«ng vÒ phÝa
giai cÊp v« s¶n; §¶ng tËp hîp hoÆc l«i kÐo phó n«ng, t− s¶n vµ t−
b¶n bËc trung, ®¸nh ®æ c¸c ®¶ng ph¶n c¸ch m¹ng nh− §¶ng LËp
hiÕn, v.v..
5. Kh«ng bao giê §¶ng l¹i hy sinh quyÒn lîi cña giai cÊp c«ng
nh©n vµ n«ng d©n cho mét giai cÊp nµo kh¸c.
§¶ng phæ biÕn khÈu hiÖu “ViÖt Nam tù do” vµ ®ång thêi §¶ng
liªn kÕt víi nh÷ng d©n téc bÞ ¸p bøc vµ quÇn chóng v« s¶n trªn thÕ
giíi nhÊt lµ víi quÇn chóng v« s¶n Ph¸p.
§¶NG Céng s¶n VIÖT NAM 1930
In trong s¸ch V¨n kiÖn §¶ng,
(tõ 27-10-1929 ®Õn 7-4-1935),
Nxb. Sù thËt, Hµ Néi, 1964, tr.15.

5

§IÒU LÖ V¾N T¾T
CñA §¶NG Céng s¶n VIÖT NAM
I- Tªn: §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam.
II- T«n chØ: §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam tæ chøc ra ®Ó l·nh ®¹o
quÇn chóng lao khæ lµm giai cÊp tranh ®Êu ®Ó tiªu trõ t− b¶n ®Õ
quèc chñ nghÜa, lµm cho thùc hiÖn x· héi céng s¶n.
III- LÖ vµo §¶ng: Ai tin theo chñ nghÜa céng s¶n, ch−¬ng
tr×nh §¶ng vµ Quèc tÕ Céng s¶n, h¨ng h¸i tranh ®Êu vµ d¸m hy
sinh phôc tïng mÖnh lÖnh §¶ng vµ ®ãng kinh phÝ, chÞu phÊn ®Êu
trong mét bé phËn §¶ng thêi ®−îc vµo §¶ng. Thî vµo §¶ng thêi
ph¶i cã mét ®¶ng viªn giíi thiÖu vµ ph¶i dù bÞ 3 th¸ng, thñ c«ng
nghiÖp nghÌo, d©n cµy vµ lÝnh ph¶i cã hai ®¶ng viªn giíi thiÖu vµ
dù bÞ 6 th¸ng, häc sinh, c¸c giai cÊp kh¸c vµ ng−êi ®¶ng ph¸i kh¸c
ph¶i cã hai ®¶ng viªn giíi thiÖu vµ ph¶i dù bÞ 9 th¸ng.
Ng−êi d−íi 21 tuæi ph¶i vµo Thanh niªn Céng s¶n §oµn.
IV- HÖ thèng tæ chøc:
Chi bé gåm tÊt c¶ ®¶ng viªn trong mét nhµ m¸y, mét c«ng
x−ëng, mét hÇm má, mét së xe löa, mét chiÕc tµu, mét ®ån ®iÒn,
mét ®−êng phè, v.v..
HuyÖn bé, thÞ bé hay lµ khu bé:
HuyÖn bé gåm tÊt c¶ c¸c chi bé trong mét huyÖn.

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

6

ThÞ bé gåm tÊt c¶ c¸c chi bé trong mét ch©u thµnh nhá.
Khu bé gåm tÊt c¶ c¸c chi bé trong khu cña mét thµnh phè
lín nh− Sµi Gßn, Chî Lín, H¶i Phßng, Hµ Néi hay cña mét s¶n
nghiÖp lín nh− má Hßn Gai.
TØnh bé, thµnh bé hay ®Æc biÖt bé:
TØnh bé gåm c¸c huyÖn bé, thÞ bé trong mét tØnh.
Thµnh bé gåm tÊt c¶ c¸c khu bé trong mét thµnh phè. §Æc biÖt
bé gåm tÊt c¶ khu bé trong mét s¶n nghiÖp lín.
Trung −¬ng
V- Tr¸ch nhiÖm cña ®¶ng viªn:
a) Tuyªn truyÒn chñ nghÜa céng s¶n vµ cæ ®éng quÇn chóng
theo §¶ng.
b) Tham gia mäi sù tranh ®Êu vÒ chÝnh trÞ vµ kinh tÕ cña
c«ng n«ng.
c) Ph¶i thùc hµnh cho ®−îc ch¸nh s¸ch vµ nghÞ quyÕt cña
§¶ng vµ Quèc tÕ Céng s¶n.
d) §iÒu tra c¸c viÖc.
e) KiÕm vµ huÊn luyÖn ®¶ng viªn míi.
VI- QuyÒn lîi ®¶ng viªn:
Trong c¸c cuéc héi nghÞ cña chi bé, ®¶ng viªn dù bÞ cã quyÒn
tham gia vµ ph¸t biÓu ý kiÕn, song kh«ng cã quyÒn biÓu quyÕt, øng
cö vµ tuyÓn cö.
VII- C¸c cÊp ®¶ng chÊp hµnh uû viªn:
a) Mét cÊp ®¶ng bé cã héi chÊp hµnh uû viªn ®Ó gi¸m ®èc vµ
chØ huy cho mäi ®¶ng viªn lµm viÖc.
b) Mçi chÊp hµnh uû viªn ph¶i th−êng b¸o c¸o cho ®¶ng viªn biÕt.
VIII- Kinh phÝ:
a) Kinh phÝ cña §¶ng do nguyÖt phÝ vµ ®Æc biÖt quyªn mµ ra.

®iÒu lÖ v¾n t¾t cña ®¶ng céng s¶n viÖt nam

7

b) NguyÖt phÝ do c¸c cÊp ®¶ng bé tuú kinh phÝ mçi ®¶ng viªn
mµ ®Þnh.
c) Ng−êi kh«ng viÖc hoÆc èm th× khái ph¶i gãp nguyÖt phÝ.
IX- Kû luËt:
a) §¶ng viªn ë n¬i nµy ®i n¬i kh¸c ph¶i xin phÐp §¶ng vµ theo
c¬ quan n¬i ®ã ®Ó lµm viÖc.
b) BÊt cø vÒ vÊn ®Ò nµo ®¶ng viªn ®Òu ph¶i hÕt søc th¶o luËn
vµ ph¸t biÓu ý kiÕn, khi ®a sè ®· nghÞ quyÕt th× tÊt c¶ ®¶ng viªn
ph¶i phôc tïng mµ thi hµnh.
c) C¸ch xö ph¹t ng−êi cã lçi trong ®¶ng viªn: C¸ch xö ph¹t
ng−êi cã lçi trong §¶ng do héi chÊp hµnh uû viªn trong cÊp §¶ng
hay ®¹i biÓu ®¹i héi ®Þnh.
Tµi liÖu cña B¶o tµng C¸ch m¹ng ViÖt Nam.

8

B¸o c¸o tãm t¾t Héi nghÞ
I. Cã mÆt
1. Mét ®¹i biÓu cña Quèc tÕ Céng s¶n.
2. Hai ®¹i biÓu cña §«ng D−¬ng Céng s¶n §¶ng.
3. Hai ®¹i biÓu cña An Nam Céng s¶n §¶ng.
II. Ch−¬ng tr×nh nghÞ sù
1. §¹i biÓu cña Quèc tÕ Céng s¶n nãi lý do cuéc héi nghÞ.
2. Th¶o luËn ý kiÕn cña ®¹i biÓu Quèc tÕ Céng s¶n vÒ:
a) ViÖc hîp nhÊt tÊt c¶ c¸c nhãm céng s¶n thµnh mét tæ chøc
chung, tæ chøc nµy sÏ lµ mét §¶ng Céng s¶n ch©n chÝnh.
b) KÕ ho¹ch thµnh lËp tæ chøc ®ã.
III. NghÞ quyÕt
1. C¸c ®¹i biÓu cña §«ng D−¬ng Céng s¶n §¶ng vµ cña An
Nam Céng s¶n §¶ng ®Òu t¸n thµnh ý kiÕn cña ®¹i biÓu quèc tÕ.
2. KÕ ho¹ch thµnh lËp mét §¶ng Céng s¶n ch©n chÝnh.
a) Cö Ban Trung −¬ng l©m thêi.
b) §¹i biÓu quèc tÕ ra tuyªn bè.
c) Th¶o chÝnh c−¬ng vµ s¸ch l−îc tãm t¾t cña ®¶ng míi.
d) Tæ chøc néi bé ®¶ng míi.
e) §Æt tªn ®¶ng míi lµ §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam.
f) B¸o c¸o cña c¸c ®¹i biÓu.
g) Phª b×nh sai lÇm khuyÕt ®iÓm cña nhau:

b¸o c¸o tãm t¾t héi nghÞ

9

Sai lÇm khuyÕt ®iÓm cña An Nam Céng s¶n §¶ng
1. §iÒu kiÖn c«ng nhËn ®ång chÝ chÝnh thøc qu¸ kh¾t khe.
2. §iÒu kiÖn gia nhËp c«ng héi, n«ng héi, häc sinh héi
còng qu¸ kh¾t khe.
Sai lÇm khuyÕt ®iÓm cña §«ng D−¬ng Céng s¶n §¶ng
1. §iÒu kiÖn c«ng nhËn ®ång chÝ chÝnh thøc vµ ®iÒu kiÖn
kÕt n¹p vµo c«ng héi qu¸ kh¾t khe.
2. Sai lÇm vÒ tæ chøc ®¶ng lµ cho ®¶ng cã tÝnh chÊt bÌ
ph¸i, xa quÇn chóng. Sai lÇm ®ã cã hai t¸c h¹i ®èi víi trong §¶ng
vµ ngoµi §¶ng.
3. Lµm tan r· Thanh niªn vµ T©n ViÖt tr¸i víi ®−êng lèi
cña Quèc tÕ Céng s¶n.
h) Ph−¬ng thøc cö Ban Trung −¬ng:
1. B¾c Kú vµ Trung Kú do Trung −¬ng §«ng D−¬ng Céng
s¶n §¶ng l·nh ®¹o sÏ cö n¨m ñy viªn.
2. Cßn ®èi víi Nam Kú, th× Trung −¬ng §«ng D−¬ng Céng
s¶n §¶ng vµ Ban ChÊp hµnh l©m thêi An Nam Céng s¶n §¶ng sÏ
giíi thiÖu ®¶ng viªn cña m×nh víi hai ®¹i biÓu Nam Kú ®Ó hai ®¹i
biÓu nµy tæ chøc häp chung cö hai ñy viªn (®−a vµo Trung −¬ng míi).
i) §¹i biÓu Quèc tÕ Céng s¶n ra hiÖu triÖu kªu gäi quÇn chóng
ViÖt Nam tham gia c¸ch m¹ng.
j) ChÝnh c−¬ng vµ s¸ch l−îc ®¶ng míi do ®¹i biÓu Quèc tÕ Céng
s¶n dù th¶o.
k) §iÒu lÖ §¶ng do ®¹i biÓu quèc tÕ dù th¶o, sÏ ®em phæ biÕn
trong khi tiÕn hµnh c«ng t¸c tæ chøc.
l) Bá tæ chøc xÝch1) tæ theo kÕ ho¹ch sau ®©y:
1) §×nh chØ viÖc tæ chøc xÝch tæ.
_______________
1) XÝch nghÜa lµ: ®á (BT).

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

10

2. §−a vµo c«ng héi vµ n«ng héi nh÷ng c«ng nh©n vµ n«ng
d©n kh«ng thÓ kÕt n¹p vµo §¶ng.
3. §−a nh÷ng ng−êi ë c¸c tÇng líp kh¸c, trÝ thøc, tiÓu t−
s¶n, v.v. vµo tæ chøc ph¶n ®Õ.
m) Bá tæ chøc ñng hé theo kÕ ho¹ch sau ®©y:
1. §×nh chØ tæ chøc c¸c tæ chøc ñng hé.
2. §−a hä vµo tæ chøc ph¶n ®Õ.
n) §èi víi Thanh niªn: ph¸i ®ång chÝ vµo Nam Kú ®Ó l·nh ®¹o
Thanh niªn vµ ®−a hä vµo tæ chøc ph¶n ®Õ.
o) §èi víi T©n ViÖt:
1. Kh«ng nªn gi¶i t¸n T©n ViÖt.
2. §−a hä vµo tæ chøc ph¶n ®Õ.
3. KÕt n¹p nh÷ng ng−êi −u tó vµo §¶ng.
p) §èi víi Quèc d©n §¶ng:
1. Chóng ta ph¶i ra søc tranh thñ lùc l−îng cña Quèc
d©n §¶ng.
2. Tæ chøc ®¶ng viªn Quèc d©n §¶ng vµo Héi Ph¶n ®Õ.
q) B¸o chÝ:
1. Bá nh÷ng tê b¸o do §«ng D−¬ng Céng s¶n §¶ng vµ An
Nam Céng s¶n §¶ng xuÊt b¶n tr−íc ®©y.
2. Ban Trung −¬ng cã thÓ xuÊt b¶n mét t¹p chÝ lý luËn vµ
ba tê b¸o tuyªn truyÒn.
3. Bá nh÷ng tê b¸o cña c¸c héi quÇn chóng do §¶ng chØ ®¹o.
4. Duy tr× tÊt c¶ nh÷ng tê b¸o do quÇn chóng chñ tr−¬ng.
r) Ph¶n ®Õ:
§¶ng chØ ®Þnh mét ®ång chÝ chÞu tr¸ch nhiÖm häp ®¹i biÓu tÊt
c¶ c¸c ®¶ng ph¸i nh− T©n ViÖt, Thanh niªn, Quèc d©n §¶ng, §¶ng
NguyÔn An Ninh, v.v. ®Ó thµnh lËp mÆt trËn ph¶n ®Õ mµ vÒ sau c¸
nh©n hoÆc tæ chøc ®Òu cã thÓ gia nhËp.

11

b¸o c¸o tãm t¾t héi nghÞ

s) Cøu tÕ:
Ban ®Çu §¶ng ®−a mét sè ®ång chÝ ra thµnh lËp héi cøu tÕ,
sau tuyªn truyÒn kÕt n¹p héi viªn míi. Héi míi thµnh lËp mµ cã