VHKS
Chữ viết đẹp là văn hóa đẹp
1.

Chữ viết đẹp ở đâu?

Việt Nam, một quốc gia sở hữu bề dày truyền thống văn hóa đặc sắc, tự hào với
ngôn ngữ mẹ đẻ – tiếng Việt. Tiếng Việt không chỉ là một phương tiện giao tiếp mà còn
là biểu tượng của sự gắn kết lịch sử, văn hóa và bản sắc dân tộc. Ngôn ngữ này mang
trong mình một sự đa dạng và giàu sắc thái, phản ánh chiều sâu của tinh thần và trí tuệ
con người Việt Nam qua nhiều thế hệ.
Trong dòng chảy lịch sử, chữ viết đã đóng một vai trò quan trọng trong việc ghi
chép và truyền tải tri thức, tư tưởng và văn hóa. Tầm ảnh hưởng của chữ viết không chỉ
giới hạn trong lĩnh vực học thuật, mà còn tác động mạnh mẽ đến đời sống xã hội hàng
ngày. Tuy nhiên, trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển vượt bậc, nhiều ý kiến cho
rằng việc viết chữ đẹp hay xấu không còn là mối bận tâm quan trọng. Điều này dẫn đến
câu hỏi liệu giá trị của quan niệm cổ xưa “Nét chữ - Nết người” có còn phù hợp với thời
đại mới hay không.
Để chữ viết có thể đạt đến hình thức và giá trị như hiện tại, đã cần sự đầu tư lớn về
nghiên cứu và sáng tạo từ nhiều thế hệ. Do đó, việc phân tích và đánh giá mối quan hệ
giữa chữ viết đẹp và các yếu tố như vai trò của người luyện chữ, sự ủng hộ của phụ
huynh, cũng như góc nhìn từ xã hội Việt Nam đương đại, là một chủ đề đáng được quan
tâm và khám phá sâu sắc. Điều này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về giá trị của chữ viết, mà
còn thúc đẩy ý thức bảo tồn và phát triển văn hóa viết chữ – một phần quan trọng trong
bản sắc văn hóa dân tộc.
2.

Môi trường chữ viết đẹp

Chữ viết đẹp tăng cường hiệu quả vào học tập hiện tại và học tập suốt đời. Nét chữ
theo chúng ta hết cả một cuộc đời, kết tinh cả đời ngoài giao tiếp bằng lời còn giao tiếp
phi ngôn ngữ như chữ viết. Bao nhiêu những thăng trầm của cuộc sống, áp lực của công
việc, học tập thì những nét chữ luôn là một thứ đồng hành mọi nẻo đường. Hiệu quả công
việc có suôn sẻ hay gặp trắc trở đâu đó đều có sự hiện hữu chữ viết [1], đó là kê khai lý
lịch, đó là hợp đồng lao động, đó là bằng khen,... Một bài viết đẹp vừa truyền tải được
nội dung, vừa dễ khắc sâu vào tâm trí người đọc một cách thành công nhất [5].

1

VHKS
Chữ đẹp đi vào văn hóa xã hội. Chữ đẹp là một cách thể hiện tình yêu của mình
đối với chữ viết, tiếng nói dân tộc. Chữ viết còn giúp cho học sinh phát triển tư duy, khả
năng nói tiếng Việt, giúp mở rộng hiểu biết về cuộc sống. Tâm huyết vào chữ viết, thêm
yêu chữ Việt và thể hiện sự gìn giữ giá trị văn hóa Việt, cả đời các thầy cô vào sự nghiệp
rèn chữ, truyền cảm hứng rèn chữ như cô Trần Thị Phượng công tác tại Trường Tiểu học
Chu Văn An (thành phố Nam Định) [3]. Chữ viết không chỉ là phương tiện lưu giữ và
truyền tải thông tin mà còn mang giá trị trong cuộc sống hằng ngày, từ việc ghi chú cá
nhân đến bài kiểm tra, bài thi [7]. Học trò có tiếp hiệu quả với thầy cô, thầy cô chấm bài
thuận lợi hiểu những gì học sinh truyền đạt qua bài viết (Hình 1). Đôi lúc chữ đẹp có thể
là ấn tượng ban đầu khiến người chấm nương tay với bài làm [2] nhất là môn ngữ văn,
việc rèn chữ còn đem lại tính kiên nhẫn, và giúp ích rất nhiều, truyền tải thông tin là rất
quan trọng [3].

Hình 1: Bài thơ luyện chữ với những nét chữ viết đẹp rõ ràng, thanh thoát [4].
Xã hội, tạo ra ra một con người viết chữ đẹp sự tự tin, tiếp thu kiến thức mới. Đặt
vai trò vào một người viết chữ xấu, sẽ hiểu được việc viết chữ xấu làm bản thân thiệt thòi
trong giao tiếp, tự ti, xấu hổ với mọi người [2, 8, 9]. Hạn chế tiếp cận với môi trường học
tập, giao tiếp thầy cô. Luyện tập để viết chữ đẹp thì nó sẽ ăn sâu vào tiềm thức người
viết, sẽ theo cả đời người. Quá trình lớn lên cần viết nhanh, viết vội thì chữ sẽ xấu đi hết,
2

VHKS
tôi cho là cái nhìn phiến diện. Nếu ngay từ đầu con em chúng ta được rèn luyện kỹ lưỡng
từng nét chữ (cụ thể là bộ môn rèn chữ ở chương trình tiểu học), thì sau này, dù cho có
bắt buộc phải viết nhanh, các bạn vẫn giữ được nét chữ dễ nhìn hơn là những trẻ không
hoặc ít được rèn chữ một cách bài bản [1, 2]. Để đánh giá một học sinh giỏi toàn diện thì
ngoài kiến thức, các bé còn thể hiện bài viết bằng những nét chữ đẹp. Vì chữ đẹp sẽ để lại
ấn tượng lớn ban đầu cho người đọc. Ngược lại, chữ xấu, khó đọc có thể gây khó khăn
cho việc chấm điểm và dẫn đến những đánh giá không chuẩn xác, gây thiệt thòi cho học
sinh [7]. Và cũng nhờ quá trình rèn chữ đẹp mà hình thành cho các bé tính kiên trì, tỉ mỉ,
cẩn thận khi viết cũng như trong học tập [5]. Viết chữ đẹp cũng là góp phần nâng cao
nhân cách đẹp cho học sinh tiểu học [6].
Việc yêu cầu trẻ nhỏ ngồi hàng giờ để tập viết chữ đẹp có thể gây ra nhiều tranh
luận. Một số người cho rằng đó là hình thức “lao lực” không cần thiết đối với trẻ, đặc biệt
khi chưa đủ phát triển khả năng điều khiển linh hoạt đôi tay. Họ đặt câu hỏi liệu có cần
phải đợi đến khi trẻ lớn hơn, với khả năng vận động tay tốt hơn, mới nên bắt đầu rèn chữ.
Thậm chí, ví dụ như Steve Jobs, CEO của Apple, cũng chỉ tham gia các khóa luyện chữ
đẹp khi trưởng thành. Những sản phẩm font chữ của Apple đã trở thành tiêu chuẩn về sự
tinh tế, đơn giản, mà không mang cảm giác phức tạp như một số font chữ phổ biến của
người Việt [6]. Một lập luận khác cho rằng trẻ em cần có thời gian để học hỏi nhiều kỹ
năng khác nhau, thay vì tập trung quá mức vào việc luyện chữ, điều này có thể dẫn đến
sự gò ép không cần thiết hoặc tạo sự bừa bộn trong quá trình học tập. Một số phụ huynh
còn cho rằng, con cái của họ, mặc dù khi học lớp nhỏ viết chữ rõ ràng, càng lớn lên lại
càng viết cẩu thả hơn. Những học sinh này thường sử dụng tốc ký, viết tắt để ghi chép bài
giảng kịp thời. Điều này càng trở nên phổ biến hơn trong thời đại mà máy móc hỗ trợ
việc học tập rất nhiều; chỉ cần một “click” chuột là có thể chỉnh sửa hoặc xóa nội dung.
Đặc biệt, trong môi trường công việc hiện đại, đa phần sử dụng đánh máy thay vì viết tay,
khiến việc rèn chữ không còn là kỹ năng ưu tiên [6]. Tuy nhiên, những quan điểm này
không thể phủ nhận vai trò và lợi ích của việc rèn chữ viết đẹp được thực hiện đúng cách
và bài bản, đặc biệt ngay từ bậc tiểu học. Việc này không chỉ giúp trẻ cải thiện kỹ năng
học tập mà còn mang lại nhiều giá trị vượt trội trong đời sống hàng ngày. Người viết chữ
đẹp không chỉ tạo ấn tượng bởi sự rõ ràng, sạch sẽ, mà còn phát triển tính cách cẩn thận,
tỉ mỉ [2, 7].. Trong bối cảnh xã hội hiện đại, chữ viết đẹp có thể được ví như một "nốt
3

VHKS
trầm" đầy tinh tế giữa cuộc sống hối hả, nơi công nghệ không thể hoàn toàn thay thế giá
trị của sự khéo léo và tư duy sáng tạo qua từng nét chữ [3].
3.

Giá trị thời sự

Vai trò của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc định hình nhận thức về chữ
viết đẹp ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh hiện đại khi công nghệ
phát triển vượt bậc và có tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực, bao gồm giáo dục. Chữ viết
đẹp không chỉ đơn thuần là một kỹ năng, mà còn là biểu hiện của bản sắc văn hóa và tính
cách của mỗi cá nhân. Do đó, việc nâng cao nhận thức về chữ viết đẹp cần được tiếp cận
một cách toàn diện, tích hợp giữa các giá trị truyền thống và yêu cầu thực tiễn trong thời
đại ngày nay.
Trong gia đình, cha mẹ đóng vai trò nền tảng trong việc giáo dục và hình thành
thói quen rèn chữ cho trẻ từ những ngày đầu. Không chỉ dừng lại ở việc giám sát hay
khuyến khích con luyện tập, phụ huynh cần nhận thức rõ rằng việc rèn chữ là cơ hội để
dạy con các đức tính quan trọng như kiên trì, cẩn thận và trách nhiệm. Trong thời đại mà
máy tính và thiết bị điện tử chiếm ưu thế, việc dành thời gian để hỗ trợ và đồng hành
cùng con luyện chữ không chỉ giúp trẻ nâng cao kỹ năng viết mà còn xây dựng sự gắn kết
tình cảm giữa cha mẹ và con cái. Gia đình cần xác định rõ mục tiêu của việc luyện chữ,
không nên áp lực hóa hay biến nó thành gánh nặng, mà cần khơi gợi niềm yêu thích và sự
tự giác ở trẻ.
Dưới mái nhà ngôi trường, là nơi cung cấp môi trường giáo dục chính thức, cần
tích hợp việc rèn chữ vào chương trình giảng dạy một cách hợp lý và khoa học. Thay vì
chỉ tập trung vào việc tạo ra những nét chữ đẹp theo chuẩn mực, giáo viên nên nhấn
mạnh tầm quan trọng của việc viết rõ ràng, dễ đọc và có tổ chức. Việc rèn chữ cần được
kết hợp linh hoạt với các phương pháp giáo dục hiện đại, tạo cơ hội để học sinh phát triển
toàn diện về cả kỹ năng và tư duy. Đồng thời, nhà trường cũng cần tổ chức các hoạt động
ngoại khóa, như cuộc thi viết chữ đẹp hay buổi triển lãm chữ viết, để khuyến khích học
sinh nhận thức rõ giá trị văn hóa của chữ viết trong cuộc sống.
Xã hội tạo dựng bối cảnh và định hướng giá trị, cần thể hiện sự quan tâm đến việc
giữ gìn và phát triển nét đẹp chữ viết truyền thống. Trong thời đại số hóa, khi việc viết
tay dần trở nên ít phổ biến, xã hội cần tạo ra những diễn đàn, sự kiện hoặc chiến dịch
truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của chữ viết đẹp. Các tổ
4

VHKS
chức văn hóa, giáo dục, hay thậm chí là doanh nghiệp có thể tham gia vào việc bảo tồn
giá trị chữ viết thông qua các sáng kiến như tài trợ học bổng, tổ chức hội thảo hoặc xuất
bản tài liệu liên quan đến nghệ thuật viết chữ. Những nỗ lực này không chỉ giúp giữ gìn
bản sắc văn hóa dân tộc mà còn thúc đẩy ý thức trách nhiệm của mọi người trong việc
duy trì giá trị truyền thống.
Công nghệ đang dần thay thế nhiều khía cạnh của chữ viết tay, việc giữ gìn và
phát huy nét đẹp chữ viết đẹp cần được thực hiện một cách linh hoạt, thích ứng với xu thế
hiện đại. Ví dụ, việc kết hợp giữa viết tay và sử dụng công nghệ, như các phần mềm
luyện viết kỹ thuật số, có thể là hướng đi hiệu quả để cân bằng giữa truyền thống và tiến
bộ. Ngoài ra, các chính sách giáo dục và văn hóa cũng cần được điều chỉnh để tạo điều
kiện tốt nhất cho việc bảo tồn giá trị này, đồng thời giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn ý nghĩa
sâu sắc của chữ viết trong cuộc sống.
Theo quan điểm của anh Nguyễn Thanh Bình (phụ huynh), ông bà có câu “nét chữ
- nết người”, nhưng không có nghĩa quy chụp người viết chữ xấu là người không tốt. Cần
phân biệt chữ không đẹp khác với chữ không rõ ràng. Quan niệm chữ không đẹp là người
không cẩn thận là quan niệm có phần áp đặt, vì cẩn thận là tính cách của con người và
được rèn luyện bằng rất nhiều cách, qua nhiều phương diện. Việc rèn chữ hiện nay cho
trẻ nhỏ nên dựa trên khả năng, sở thích của từng em. Chữ đẹp không chỉ kế thừa vẻ đẹp
của chữ viết truyền thống, mà còn phải phù hợp với yêu cầu học tập, làm việc [5] Luyện
chữ đẹp không chỉ là rèn luyện kỹ năng viết mà còn là cách để nuôi dưỡng tình yêu tiếng
Việt và giữ gìn các giá trị văn hóa. Mỗi nét chữ đẹp là một biểu hiện của sự cẩn thận,
trách nhiệm và lòng tự trọng [3, 7,9].
Ở góc độ nào cũng có những lý lẽ hợp lý và những quan điểm đáng cân nhắc về
việc rèn chữ viết, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là tìm được cách tiếp cận hài hòa giữa
lợi ích và hạn chế của việc rèn chữ đối với mọi lứa tuổi và đối tượng [5 Rèn chữ viết đẹp
không chỉ là một kỹ năng thực tiễn mà còn mang ý nghĩa về mặt văn hóa và giáo dục.
Trong một xã hội tiến bộ, sự hài hòa giữa các giá trị thực tiễn và tinh thần là nền tảng để
xây dựng văn hóa đẹp. Chữ viết đẹp không chỉ là một phần trong tổng thể văn hóa đẹp
mà còn là một biểu tượng của sự trân trọng và bảo tồn những giá trị truyền thống.
Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng từng nhấn mạnh rằng: “Chữ viết cũng là biểu hiện
của nết người. Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện
5

VHKS
cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy cô giáo và
bạn đọc của mình.” Đây không chỉ là một lời nhắc nhở mà còn là kim chỉ nam cho việc
giáo dục toàn diện. Qua việc rèn chữ đẹp, học sinh không chỉ học cách viết mà còn học
cách trân trọng những gì mình tạo ra, biết quý giá trị lao động và phát triển nhân cách tốt
đẹp. [8].
4.

Sự tồn tại của viết chữ đẹp

Điểm sáng hôm nay là đã có bộ chữ chuẩn dành cho bậc Tiểu học tại Quyết định
số 31/2002/QĐ-BGD&ĐT ngày 14/6/2002 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Hay
các trung tâm lớn như Hội Nghiên cứu Khoa học về Đông Nam Á – Việt Nam đã quyết
định thành lập Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Chữ viết  theo quyết định thành lập số
34/QĐ-TWH ngày 12/3/2021, và được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp Giấy chứng nhận
hoạt động Khoa học Công nghệ số A – 2362 ngày 19/ 03 /2021 [8].
Viết chữ đẹp là hành trang vẻ đẹp của chữ Việt và giá trị văn hóa Việt [1, 8, 9].
Rèn chữ viết là để học sinh trau dồi kỹ năng viết chữ, kỹ năng trình bày; thúc đẩy và phát
huy vai trò của xã hội, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ hiện nay
và tương lai [6,8]. Tuy nhiên, việc rèn chữ cũng cần được thực hiện một cách linh hoạt và
phù hợp với từng cá nhân. Không nên áp đặt một chuẩn mực cố định mà cần xem xét khả
năng, sở thích và điều kiện của mỗi người. Chữ viết đẹp không nhất thiết phải hoàn hảo
về mặt thẩm mỹ, mà điều quan trọng hơn là phải rõ ràng, dễ đọc, và phản ánh sự cẩn
thận, trách nhiệm của người viết. Việc này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho giao tiếp
mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với người đọc.
Chữ viết đẹp không chỉ mang giá trị văn hóa mà còn có ý nghĩa sâu sắc trong việc
hình thành nhân cách và phát triển tư duy. Nó là một phần của hành trang giáo dục và là
biểu tượng của sự tiến bộ, trách nhiệm và tinh thần tự trọng trong xã hội hiện đại. Chữ
viết, dù là đẹp hay chưa hoàn hảo, đều mang trong mình một ý nghĩa riêng, phản ánh sự
đa dạng và phong phú của văn hóa và con người. Vì vậy, việc tìm ra góc nhìn hài hòa
trong việc rèn chữ không chỉ là cần thiết, mà còn là cách để gìn giữ và phát triển những
giá trị đẹp của xã hội.
5. Tài liệu tham khảo

6

VHKS
[1]. An Nhiên, 2023. Viết chữ đẹp: Ý nghĩa mà chữ đẹp mang lại trong cuộc sống.
Tạp chí Trẻ Việt Nam. https://treemvietnam.net.vn/viet-chu-dep-y-nghia-ma-chu-depmang-lai-trong-cuoc-song-d2675.html
[2]. Việt Thành. 2021. Luyện viết chữ rất quan trọng.

Báo Vnexpres.

https://vnexpress.net/luyen-viet-chu-rat-quan-trong-4387702.html
[3]. Văn Huỳnh. 2021. Luyện nét chữ, rèn nết người. Báo Điện tử Nam Định.
https://baonamdinh.vn/channel/5546/202106/luyen-net-chu-ren-net-nguoi-2544584/
[4]. Ảnh tại https://xaydungso.vn/blog/tu-van-viet-chu-dep-cap-2-them-suc-songcho-bai-viet-cua-ban-vi-cb.html
[5]. Mỹ Hạnh, 2022. Luyện chữ đẹp có cần thiết?. Báo An Giang online.
https://baoangiang.com.vn/luyen-chu-dep-co-can-thiet-a344410.html
[6]. Đào Duy Tuấn. 2024. Tầm quan trọng của việt luyện viết chữ đẹp trong xã hội
hiện đại. https://treemvietnam.net.vn/tam-quan-trong-cua-viec-luyen-viet-chu-dep-trongxa-hoi-hien-dai-d4962.html
[7]. Kim Liên. 2024. Thời đại công nghệ số: Học sinh có cần viết chữ đẹp?. Tạp
chí

Trẻ

em

Việt

Nam,

Ấn

phẩm

Vì

trẻ

em

số

21.

https://dansinh.dantri.com.vn/vi-tre-em/thoi-dai-cong-nghe-so-hoc-sinh-co-can-viet-chudep-20241116114752903.htm
[8]. Minh Hòa, Gia Bảo, 2022. Tầm quan trọng của chữ viết đẹp “nét chữ, nết
người”. Tạp chí Đông Nam Á. https://tapchidongnama.vn/tam-quan-trong-cua-chu-vietdep-net-chu-net-nguoi/.
[9]. Trưởng tiểu học Minh Đài. Ngày hội viết chữ đẹp - Sân chơi ý nghĩa của học
sinh tiểu học. https://thminhdai.phutho.edu.vn/tin-tuc-su-kien/ngay-hoi-viet-chu-dep-sanchoi-y-nghia-cua-hoc-sinh-tieu-hoc.html

7

VHKS

8