Kenhgiaovien.com – Zalo fidutech 0386168725
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHỦ ĐỀ D: ĐẠO ĐỨC, PHÁP LUẬT VÀ VĂN HÓA
TRONG MÔI TRƯỜNG SỐ
BẢN QUYỀN SỬ DỤNG PHẦN MỀM

YÊU CẦU CỦA CHỦ ĐỀ
- Nêu được một vài ví dụ cụ thể về phần mềm miễn phí và phần mềm không
miễn phí.
- Biết rằng chỉ được sử dụng phần mềm khi được phép.

BÀI HỌC. TÔN TRỌNG QUYỀN TÁC GIẢ CỦA PHẦN MỀM
(1 tiết)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức:
Sau bài học này, HS sẽ:
- Nêu được một vài ví dụ về phần mềm miễn phí và phần mềm không miễn phí.
- Biết rằng chỉ được sử dụng phần mềm khi được phép.
2. Năng lực
Năng lực chung:
-

Năng lực tự chủ và tự học: HS biết tự tìm kiếm, chuẩn bị và lựa chọn tài liệu,
phương tiện học tập trước giờ học, quá trình tự giác tham gia các và thực hiện
các hoạt động học tập cá nhân trong giờ học ở trên lớp,…

-

Năng lực giao tiếp và hợp tác: Khả năng phân công và phối hợp thực hiện
nhiệm vụ học tập.
1

Kenhgiaovien.com – Zalo fidutech 0386168725
-

Năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo: HS đưa ra các phương án trả lời cho câu
hỏi, bài tập xử lý tình huống, vận dụng kiến thức, kĩ năng của bài học để giải
quyết vấn đề thường gặp.

Năng lực riêng:
-

Sử dụng và quản lí các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông.

-

Ứng xử phù hợp trong môi trường số.

-

Hợp tác trong môi trường số.

3. Phẩm chất:
-

Chăm chỉ, trách nhiệm, trung thực.

II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
a. Đối với giáo viên
-

SGK, SGV, VBT Tin học 4.

-

Bài giảng điện tử.

-

Máy tính kết nối Internet, loa, máy chiếu.

b. Đối với học sinh
-

SGK.

-

Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập
theo yêu cầu của GV.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế vui vẻ, hào hứng cho
HS trước khi vào bài học mới.
b. Cách thức thực hiện:
- GV dẫn dắt nêu yêu cầu: Hãy kể tên ba phần - HS lắng nghe yêu cầu.
mềm mà em đã dùng.
- GV mời một số HS trả lời câu hỏi. Các HS - HS trả lời:
2

Kenhgiaovien.com – Zalo fidutech 0386168725
khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung ý kiến + Tập gõ mười ngón?
(nếu có).

+ Soạn thảo văn bản?
+ Tạo bài trình chiếu?
…

- GV nhận xét và yêu cầu HS trả lời các câu - HS lắng nghe câu hỏi.
hỏi:
+ Phần mềm có phải là sản phẩm do con
người làm ra không?
+ Nếu em là người làm ra phần mềm, em sẽ
bán cho những người cần dùng hay cho họ
dùng miễn phí?
- GV yêu cầu 2 – 3 HS trả lời. Cả lớp nhận xét, - HS trả lời.
thảo luận.
- GV nhận xét, kết luận:

- HS lắng nghe, tiếp thu

+ Tất cả các phần mềm đều là sản phẩm do
con người làm ra.
+ Nếu tất cả các phần mềm làm ra đều đem
cho dùng miễn phí thì những người làm nghề
tạo ra phần mềm sẽ không có thu nhập và
ngành phát triển phần mềm không thể phát
triển để phục vụ đời sống, kinh tế xã hội được.
- GV nhận xét, dẫn dắt vào bài học Tôn trọng - HS lắng nghe, tiếp thu vào bài
quyền tác giả của phần mềm.

mới.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN
THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu phần mềm miễn phí
và phần mềm không miễn phí
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu và
3

Kenhgiaovien.com – Zalo fidutech 0386168725
nhận biết được phần mềm miễn phí và phần
mềm không miễn phí.
b. Cách thức thực hiện:
- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK
tr.26 và trả lời câu hỏi: Phần mềm miễn phí và - HS đọc thông tin.
phần mềm không miễn phí khác nhau như nào?
+ Có những phần mềm không miễn phí. Ví dụ:
hệ điều hành Windows 10; bộ phần mềm
Microsoft Office 2016, trong đó có phần mềm
Microsoft Word cho phép soạn thảo văn bản,
phần mềm Microsoft PowerPoint cho phép tạo
bài trình chiếu.
+ Có những phần mềm miễn phí, không phải
trả phí khi sử dụng. Ví dụ: phần mềm
RapidTyping dùng để luyện gõ 10 ngón, phần
mềm Mouse Skills dùng để luyện kĩ năng dùng
chuột máy tính.
- GV mời 2 – 3 HS trả lời câu hỏi. Các HS
khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung ý kiến
(nếu có).

- HS trả lời câu hỏi.

- GV nhận xét, đánh giá và chốt kiến thức:
Trong thực tế có phần mềm miễn phí và có - HS lắng nghe, tiếp thu.
phần mềm không miễn phí.
+ Phần mềm miễn phí là phần mềm không phải
trả phí khi sử dụng.
+ Phần mềm không miễn phí là phần mềm cần
trả phí để sử dụng.
Hoạt động 2: Không được vi phạm bản
4

Kenhgiaovien.com – Zalo fidutech 0386168725
quyền phần mềm
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết
khái niệm bản quyền và ý thức không vi phạm
bản quyền.
b. Cách tiến hành
- GV dẫn dắt, đặt câu hỏi:
+ Nếu em vẽ một bức tranh, không được sự
đồng ý của em thì một bạn khác có được tự - HS lắng nghe câu hỏi
tiện lấy bức tranh đó để sử dụng hay không?
+ Tại sao các ca sĩ trình diễn một bài hát của
một nhạc sĩ nào đó thì phải được phép của
nhạc sĩ đó hoặc được sự đồng ý của người đại
diện cho nhạc sĩ đó?
- GV gọi một số HS trình bày câu trả lời
- GV nhận xét. GV chốt kiến thức về khái niệm
bản quyền phần mềm:
+ Phần mềm cũng là một loại tài sản trí tuệ
của một cá nhân hay một tổ chức.

- HS trả lời.

+ Nếu tác giả (chủ sở hữu) cho phép dùng thì - HS lắng nghe, tiếp thu.
đó là phần mềm có bản quyền, muốn sử dụng
phần mềm đó chúng ta phải được phép.
+ Nhiều phần mềm, để có bản quyền thì chúng
ta phải trả phí.
- GV dẫn dắt, yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
Để tránh phải trả phí khi dùng phần mềm
không miễn phí, có người đã sử dụng phiên
bản “bẻ khoá” của phần mềm đó. Theo em, với
người đó cách gọi nào sau đây là phù hợp?
5

Kenhgiaovien.com – Zalo fidutech 0386168725
a) Người biết tiết kiệm tiền.

- HS lắng nghe câu hỏi.

b) Người ăn cắp sản phẩm trí tuệ.
c) Người vi phạm bản quyền phần mềm.
d) Người biết sử dụng công nghệ.
- GV giải thích cho HS: mỗi phần mềm có bản
quyền có thể cài một “khoá” mà người có bản
quyền mới khởi động được phần mềm để dùng.
Tuy nhiên có những người tìm cách tác động
để dùng mà không trả tiền theo quy định. Hành
vi như thế gọi là “bẻ khoá” phần mềm.

- HS chú ý lắng nghe.

- GV gọi một số HS trả lời. Cả lớp nhận xét,
góp ý.
- GV nhận xét, chốt đáp án:
b) Người ăn cắp sản phẩm trí tuệ.
c) Người vi phạm bản quyền phần mềm.
- GV chốt lại kiến thức:

- HS trả lời.

Không được sử dụng phần mềm khi chưa được
phép.

- HS chú ý lắng nghe.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS luyện
tập, ghi nhớ kiến thức về tôn trọng bản quyền.

- HS lắng nghe, ghi nhớ.

b. Cách tiến hành
- GV yêu cầu HS thực hiện nhóm đôi đọc và
trả lời câu hỏi luyện tập trang 27 SGK: Em
đồng ý với những ý kiến nào sau đây?
a) Phần mềm rất dễ sao chép được từ Internet,
do vậy không cần phải mua.
b) Nếu mọi phần mềm làm ra đều miễn phí thì
6

Kenhgiaovien.com – Zalo fidutech 0386168725
không khuyến khích được việc làm phần mềm, - HS thực hiện theo cặp.
không phát triển được công nghệ thông tin.
c) Khi mình không tự làm ra phần mềm thì có
thể sử dụng phần mềm không cần xin phép.
d) Vi phạm bản quyền phần mềm là đáng xấu
hổ vì đó là một hình thức ăn cắp sản phẩm trí
tuệ của người khác.
- GV gọi một số nhóm trình bày đáp án. HS các
nhóm khác nhận xét, bổ sung.
- GV nhận xét, đánh giá, chốt kết luận:
Cần đồng ý với câu b) và câu d).
Câu a: Với những phần mềm phải trả phí thì
việc sao chép không trả phí là vi phạm bản
quyền.
Câu c: Có những phần mềm phải có bản quyền - HS trả lời.
mới được sử dụng, nếu không em sẽ phạm luật
xâm phạm quyền tác giả (vi phạm bản quyền - HS lắng nghe, sửa bài.
phần mềm).
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết
cách xác định phần mềm miễn phí và phần
mềm không miễn phí.
b. Cách tiến hành
- GV yêu cầu HS: Với sự giúp đỡ của người
lớn, em dùng máy tìm kiếm thông tin trên
Internet để tìm giá của một phần mềm mà em
đã từng sử dụng.
- GV yêu cầu một HS đọc nội dung Ghi nhớ
7

Kenhgiaovien.com – Zalo fidutech 0386168725
trang 27 SGK.
+ Có những phần mềm không miễn phí, có
những phần mềm miễn phí. Mọi người chỉ
được sử dụng phần mềm khi được phép.

- HS thực hiện theo yêu cầu.

+ Vi phạm bản quyền phần mềm là xấu, phạm
luật.
* CỦNG CỐ
- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung - HS thực hiện đọc, ghi nhớ.
chính của bài học.
- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS
trong giờ học, khen ngợi những HS tích cực;
nhắc nhở, động viên những HS còn chưa tích
cực, nhút nhát.
* DẶN DÒ
- GV nhắc nhở HS:
+ Ôn lại các kiến thức đã học.
+ Đọc và chuẩn bị trước Chủ đề E - Bài 1: Bố - HS lắng nghe, ghi nhớ.
cục của trang chiếu.
- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.

- HS thực hiện theo yêu cầu.

8