Bài 5: BẢN QUYỀN NỘI DUNG THÔNG TIN
I.
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
- Nội dung thông tin, bản quyền nội dung thông tin.
- Tôn trọng tính riêng tư và bản quyền nội dung thông tin.
2. Năng lực
- Giải thích được một số khái niệm liên quan đến bản quyền nội dung thông tin.
- Nhận biết và giải thích sơ lược được một số vấn đề đạo đức và tính hợp lệ của
việc truy cập nội dung, việc bảo mật thông tin.
- Thể hiện được sự tôn trọng tính riêng tư và bản quyền nội dung thông tin.
- Thể hiện được sự không đồng tình với hiện tượng sai trái, gian dối trong học
tập và đời sống như xem thư riêng hay sao chép tệp của bạn khi chưa được sự
đồng ý, …
3. Phẩm chất
- Trung thực, tự trọng khi tạo nội dung thông tin.
II.
ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Giáo viên:
- Tư liệu hình ảnh, video, đa phương tiện (nếu có) minh hoạ nội dung thông tin.
Ví dụ: báo tường của HS, bức tranh, video… trong đó xác định hoặc không xác
định được nguồn (tác giả, chủ sở hữu,…).
- Tư liệu hình ảnh, video, đa phương tiện (nếu có) minh hoạ tình huống trong
học tập và đời sống sử dụng nội dung thông tin sai trái, gian dối,…
2. Học sinh:
Chuẩn bị một số ví dụ tình huống sử dụng nội dung thông tin để phân tích việc
tôn trọng hay không tôn trọng bản quyền.
III.

CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
Tiết 1
Hoạt động khởi động
1. Mục tiêu
- Kết hợp giữa ví dụ minh hoạ và kinh nghiệm thực tiễn của HS để tiếp cận đến
các khái niệm về nội dung thông tin và bản quyền nội dung thông tin.
2. Nội dung
Hoạt động 1: Tác giả là ai?
Em hãy quan sát hai bài báo tường của các bạn lớp 5A (Hình 24 và Hình 25) và cho biết:
1. Bài thơ trong Hình 24 là của tác giả nào? Bài viết trong Hình 25 là của ai?
2. Theo em, tại sao phải ghi rõ tên tác giả?
3. Sản phẩm
Câu trả lời dự kiến:

1. Bài thơ ở Hình 24 của tác giả Xuân Quỳnh. Bài viết trong Hình 25 của bạn
Ngô Hà Trang, lớp 5A.
2. Phải ghi rõ tên tác giả để người đọc biết thông tin đó do ai tạo ra.
4. Tổ chức thực hiện
GV tổ chức hoạt động

Hoạt động của HS

Kết quả

Gv đưa ra tình huống trong bài học.

HS thảo luận theo
nhóm, kết quả thảo
luận ghi chép vào vở
hoặc bảng con.

- Học sinh trả lời
được các câu hỏi
SGK_T24.

GV chia nhóm HS (2-4 HS). Các
nhóm đọc yêu cầu của hoạt động khởi
động.

3. Kết thúc hoạt động, GV tổ chức cho Kết thúc hoạt động,
các nhóm báo cáo kết quả thảo luận và các nhóm báo cáo kết
quả thảo luận và tổ
tổ chức đánh giá.
chức đánh giá.
Các bạn học sinh lớp 5A làm báo
tường chào mừng ngày Nhà giáo Việt
Nam.

Câu hỏi phần khởi
động luôn là câu hỏi
mở, huy động kinh
nghiệm của HS nên
không đánh giá
đúng/sai. Mọi câu trả
lời của HS đều được
ghi nhận.

Hoạt động 1: Bản quyền nội dung thông tin
1. Mục tiêu
- HS giải thích được một số khái niệm liên quan đến bản quyền nội dung thông
tin.
- HS nhận biết và giải thích sơ lược được một số vấn đề đạo đức và tính hợp lệ
của việc truy cập nội dung, việc bảo mật thông tin.
2. Nội dung
- HS nêu thêm ví dụ về nội dung thông tin, chỉ rõ tác giả của nội dung thông tin,
qua đó nhận biết khái niệm bản quyền nội dung thông tin.
- GV phân tích ví dụ để thấy chúng ta chỉ sử dụng nội dung thông tin khi được
phép.
3. Sản phẩm
- Bản quyền nội dung thông tin là quyền của tác giả cho phép hoặc không cho
phép người khác sử dụng nội dung thông tin.
- Chỉ được sử dụng nội dung thông tin khi được phép.
4. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

GV yêu cầu HS nêu thêm ví dụ về nội dung thông
tin, chỉ rõ tác giả của nội dung thông tin, qua đó
nhận biết khái niệm bản quyền nội dung thông tin.

HS hoạt động nhóm để trả lời
câu hỏi.
2-> 3 nhóm HS trình bày các nội

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

GV phân tích ví dụ để qua đó cung cấp khái niệm
bản quyền nội dung thông tin , đồng thời nhấn
mạnh chúng ta chỉ sử dụng nội dung thông tin khi
được phép.

dung mà giáo viên đưa ra trước
lớp

Yêu cầu HS trả lời câu hỏi củng cố

2-> 3 HS trả lời câu hỏi. Các HS
khác nhận xét

Hoạt động 2: Truy cập và bảo mật nội dung thông tin
1. Mục tiêu
- Nhận biết và giải thích sơ lược được một số vấn đề đạo đức và tính hợp lệ của
việc truy cập nội dung, việc bảo mật thông tin.
2. Nội dung
- Học sinh hoạt động nhóm, thảo luận về vấn đề truy cập và bảo mật nội dung
thông tin.
3. Sản phẩm
Học sinh nhận biết và giải thích sơ lược được một số vấn đề đạo đức và tính hợp lệ của
việc truy cập nội dung, việc bảo mật thông tin:
-

Khi sử dụng nội dung thông tin cần được cho phép và ghi rõ nguồn.
Trong quá trình tạo ra nội dung thông tin, cần có ý thức giữ gìn, bảo mật thông tin.
Tác giả có thể ghi tên hoặc đăng kí bản uyền để bảo vệ quyền tác giả đối với nội
dung thông tin
4. Tổ chức thực hiện

Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Gv yêu cầu thảo luận nhóm để giải quyết tình huống:

HS hoạt động nhóm để trả lời
câu hỏi

-

Khi truy cập nội dung thông tin của người khác mà
không được phép điều gì sẽ xảy ra?
Khi sử dụng nội dung thông tin của người khác, có
cần được tác giả cho phép và ghi rõ nguồn tin?

GV nhận xét, chốt kiến thức trong hộp kiến thức.

Câu hỏi củng cố: Yêu cầu HS trả lời câu hỏi SGK _
26.
Tiết 2

2-> 3 nhóm HS trình bày các
nội dung mà giáo viên đưa ra
trước lớp

HS trả lời câu hỏi

Hoạt động 3
Tôn trọng tính riêng tư và bản quyền nội dung thông tin
1. Mục tiêu
- Thông qua tình huống thực tiễn, HS bộc lộ thái độ thể hiện được sự tôn trọng
tính riêng tư và bản quyền nội dung thông tin; thể hiện được sự không đồng
tình với hiện tượng sai trái, gian dối trong học tập và đời sống.
2. Nội dung
Học sinh cùng nhau tìm hiểu nội dung và trả lời câu hỏi SGK_T27
Em cần làm gì khi chứng kiến những tình huống sau?
1. An vô tình để quên nhật kí trong ngăn bàn. Bình thấy được liền đọc lén,
sau đó kể cho một số bạn về những điều đọc được từ nhật kí của An.
2. Minh vẽ một bức tranh phong cảnh rất đẹp trên máy tính. Hoa đã lấy
bức tranh đó sử dụng mà không hỏi ý kiến Minh
3. Sản phẩm
Dự kiến câu trả lời:
-

Tình huống 1: Hành động của Bình là vi phạm tính riêng tư, em có thể góp ý
để Bình nhận ra hành động sai trái và không tiếp tục vi phạm.
- Tình huống 2: Hành động của bạn Hoa là không tôn trọng bản quyền nội dung
thông tin, em không đồng tình với hành động này và sẽ góp ý để bạn sửa chữa
4. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

GV chia nhóm HS (2-4 HS). Các nhóm đọc
yêu cầu của hoạt động khởi động.

HS hoạt động nhóm để trả lời câu
hỏi.

Kết thúc hoạt động, GV tổ chức cho các nhóm
báo cáo kết quả thảo luận và tổ chức đánh giá.

2-> 3 nhóm HS trình bày các nội
dung mà giáo viên đưa ra trước lớp
2-> 3 HS trả lời câu hỏi. Các HS
khác nhận xét

GV phân tích hai tình huống trong hoạt động 2,
GV có thể yêu cầu HS nêu thêm một số ví dụ là
những tình huống tương đối phổ biến trong hoạt
động trên lớp học, trong trường học,…

HS nêu thêm ví dụ, thể hiện thái độ
không đồng tình với hiện tượng sai
trái, gian dối trong học tập và đời
sống.

GV chốt kiến thức HS cần ghi nhớ
Yêu cầu HS trả lời câu hỏi củng cố

2-> 3 HS trả lời câu hỏi. Các HS
khác nhận xét

Hoạt động 4: Luyện tập
1. Mục tiêu
- Củng cố các kiến thức đã học thông qua các bài luyện tập
2. Nội dung
- Học sinh hoạt động nhóm, thảo luận và trả lời câu hỏi SGK_T28.
3. Sản phẩm
Câu trả lời của câu hỏi luyện tập:
Câu 1
-

Hình 27: Nguồn thông tin của ảnh 1 và 2 là Huỳnh Lãnh, ảnh 3 là Hương Đoàn.
Cần ghi rõ nguồn thông tin vì đây là qui định về bản quyền nội dung thông tin.

Câu 2.
Hành động

Thái độ của em

a) Đọc tin nhắn trên điện thoại của Không đồng tình vì đây là hành động vi
người khác mà không được phép.
phạm tính riêng tư.
b) Xin phép sử dụng hình ảnh, bài viết Đồng tình vì đây là hành động đúng, thể hiện
của người khác trong bài trình chiếu và sự tôn trọng bản quyền nội dung thông tin.
ghi rõ nguồn thông tin.
c) Chia sẻ thông tin riêng tư (nhật kí, Không đồng tình vì đây là hành động vừa vi
hình ảnh…) của người khác mà không phạm tính riêng tư vừa vi phạm bản quyền
xin phép
nội dung thông tin.
4. Tổ chức thực hiện
GV tổ chức hoạt động

Hoạt động của HS

GV yêu cầu học sinh thảo luận nhóm
và trả lời các câu hỏi SGK_T28,

HS hoạt động nhóm để trả lời câu hỏi. 2-> 3
nhóm HS trình bày các nội dung mà giáo viên
đưa ra trước lớp.
Các HS khác nhận xét

Hoạt động 5: Vận dụng
1. Mục tiêu
- Học sinh vận dụng được kiến thức bài học vào thực tế, được phát triển năng
lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.
2. Nội dung
- Học sinh hoạt động nhóm giải quyết bài tập vận dụng trong SGK T28.
3. Sản phẩm
Câu trả lời dự kiến:

Trong bài trình chiếu về Ngày hội Trạng Nguyên nhỏ tuổi, các bạn đã sử dụng một số
thông tin từ website thieunien.vn. Các bạn cần ghi rõ tác giả của những bài viết mà các
bạn lấy thông tin tham khảo. Nếu không rõ tác giả của bài viết, có thể ghi nguồn tin là
website thieunien.vn.
4. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Gv yêu cầu thảo luận nhóm:

HS hoạt động nhóm để trả
lời câu hỏi

-Gv đưa ra tình huống:
- Học sinh hoạt động nhóm, thảo luận về việc các bạn
cần làm gì để thể hiện sự tôn trọng bản quyền nội dung
thông tin khi sử dụng thông tin trên website
thieunien.vn cho bài trình chiếu
- GV chốt kiến thức của bài học và dặn dò HS trước khi
kết thúc tiết học.

2-> 3 nhóm HS trình bày các
nội dung mà giáo viên đưa ra
trước lớp
2-> 3 HS trả lời câu hỏi. Các
HS khác nhận xét