https://thuviensach.vn

 

https://thuviensach.vn

LỜI GIỚI THIỆU
Những năm cuối cùng của triều Thanh và nhân vật Từ Hy Thái
hậu, sử liệu để lại quá nhiều, sách viết không đếm xuể; gần đây
điện ảnh, vô tuyến truyền hình ở Đại lục, Đài Loan, Hồng Kông
xuất hiện liên tục, người sắm vai Từ Hy không ít, lớn thì siêu sao
Lưu Hiểu Khánh, nhỏ cũng là những ngôi sao mới mọc. Hàng tỉ độc
gia trở thành khán giả. Các nhà văn đua nhau viết, đủ thể loại. Mỗi
người chọn một thể loại. Khai thác một mặt, phong cách mỗi người
một vẻ.
Cuốn sách này mang tên là “Cấm cung diễm sử” cũng là có ý
riêng. Bởi lẽ, tác gia của những loại hình trên, phần lớn dựa vào tư
liệu, hồ sơ... thậm chí cả hồ sơ gốc trong cung nhà Thanh, rồi từ
đó mà chọn lọc, thêm bớt, hư cấu, miêu tả; văn phong tùy theo từng
thể loại và cá tính người viết. Nói chung đều là những tác phẩm
nghiêm túc, công phu, nhưng dù sao vẫn phải dựa vào sách vở và
thông qua chủ quan của người viết.
Lần này, dưới tay bạn đọc lại có một cuốn viết về Từ Hy và bí
mật trong cung cấm vào thời Thanh mạt. Nhưng có nhiều chỗ đại
đồng tiểu dị.
Trước hết là do tác giả.
Tác giả sinh năm 1912 người dân tộc Mãn, họ Diệp Hách Nhan
Trát (thị) tên là Nghi Dân, họ gần với Từ Hy Diệp Hách Na Lạp (thị)
sau Từ Hy hai đời, gọi bà ta là bà cô. Cha ông là Dục Thái từng làm
Đốc biện phủ Nội vụ trong cung triều Thanh, bác là Dục Hiền
từng làm Tuần phủ Sơn Đông, Sơn Tây. Bố vợ là Ân Bồi từng làm
Tổng quản của phủ Khanh Thân vương. Thời tre trong gia đình cất

https://thuviensach.vn

giấu nhiều bút tích, ghi chép tỉ mỉ xác thực, lại thường có nhiều
bậc quý hiển của triều Thanh lui tới trò chuyện, vì thế
mà biết được nhiều sự thật trong cung cấm. Vào những năm
30, tác giả từng giữ chức trưởng ban báo chí A Đông Bắc Bình, chủ
bút tờ “Dân cường báo” hiện là nhà nghiên cứu suốt đời cho Viện
Văn sử Bắc Kinh, đã cho ra đời nhiều cuốn “Bí mật cung cấm”.
Tác giả hiện còn sống, một ông già tám mươi thông thái từng trải,
mắt thấy tai nghe những chuyện “người thực việc thực” mà ghi lại.
Đó là điều đáng quý. Hơn nữa, với một thời đại sóng gió, sự liệu
phong phú, nhân vật đông đúc như thế, có thể viết nên những bộ
trường thiên hàng chục tập, nhưng tác giả chỉ gói gọn trong ba bốn
trăm trang, đủ biết tác giả đã chọn lọc đến chừng nào. Mặt khác,
tác giả chọn cách viết chương hồi theo truyền thống tiểu thuyết
của Trung Quốc, chi tiết chọn lọc, lời văn giản dị, chỉ mấy dòng đã
lột tả được tính cách từng người, cách dựng cảnh sinh động, không
bình luận theo chủ quan, mà vẫn bộc lộ được tư tưởng của tác giả.
Vì vậy, khi cuốn sách ra đời, từ Đài Loan, Hồng Kông đã gửi thư
liên hệ xin được xuất bản cuốn sách này.
Đề từ cho cuốn sách, tác giả Dã Mãng đã ghi:
Khuyến quân thư hải thả lưu bộ
Ảnh thị khán bãi độc thử thư
Tạm dịch:
Khuyên ai dạo gót qua rừng sách
Xem chán phim rồi đọc sách này.

https://thuviensach.vn

Sau cùng, xin nói thêm một chút. Người dịch cuốn sách này có
bậc đồng tộc tiền bối là Ông Đồng Hòa, đại thần và là thầy dạy
của Hoàng đế Quang Tự, một học giả, một người trung thực nhưng
cũng bị một tấn bi kịch do bàn tay của Từ Hy, cho nên cũng có biết
ít nhiều về thời kì đó.
Âu cũng là chút duyên.
Xin giới thiệu cùng bạn đọc
Hà Nội mùa thu 1999

https://thuviensach.vn

Hồi thứ nhất: HUỆ TRƯNG TRÁCH
VỢ SAO SINH YÊU NỮ NGỌC LAN
ỨNG TUYỂN TẤN PHONG QUÝ
NHÂN
Ngày 29 tháng 11 năm 1835 (tức ngày mồng 10 tháng 10 năm
Đạo Quang thứ 15), sáng sớm, trong dinh thự của một họ tộc Mãn
Thanh là Diệp Hách Na Lạp thị ở Phương Gia Viên phía đông thành
Bắc Kinh, phu nhân của Diệp Hách Na Lạp Huệ Trưng là Phú Sát thị
đang chuyển dạ. Lúc bấy giờ Huệ Trưng sắp ở vào tuổi “nhi lập”,
mừng không biết để đâu cho hết, thầm khấn trời cầu phật ban
cho mình một quý tử. Tiếng Phú Sát thị kêu thất thanh “ôi đau
quá, đau chết mất thôi” mỗi lúc một thê thảm hơn.
Đứa trẻ vừa sinh ra, Huệ Trưng đã vội vàng hỏi: “Con trai hay con
gái?”. Phú Sát thị không còn sức để trả lời chồng nữa. Bọn a hoàn
xung quanh nhao nhao:
- Kính chúc lão gia may mắn, phu nhân sinh thiên kim tiểu thư ạ.
Huệ Trưng nghe vậy thở dài:
- Mong một thằng con trai thì lại sinh ra vịt giời. Một a hoàn
liền mau miệng nói:
- Lão thái gia ở phòng trên nghe nói tiểu phu nhân sinh cháu
đang mừng lắm ạ.
Đứa bé cứ khóc ngằn ngặt mãi không chịu nín. Bên ngoài bỗng
có người gõ cửa cùng tiếng nói to: “Có việc”. Lão quản gia vội vàng

https://thuviensach.vn

chạy ra, thấy hai nha dịch của nha môn bộ Hình đem đến một tơ
“truyền phiếu”, hạn cho Cảnh Thụy phải đem nộp 28.000 lạng bạc
cho nha môn bộ Hình. Lão quản gia không đem tờ truyền phiếu
lên phòng của lão thái gia Cảnh Thụy mà đưa cho Huệ Trưng xem
trước. Huệ Trưng xem xong, biết ngay có kẻ muốn làm cho cả nhà
mình khuynh gia bại sản liền dặn quản gia không nên cho lão gia
biết, để điều tra xem xét rõ ràng ra sao đã rồi mới báo cho cha
sau. Hai vạn tám nghìn lạng bạc! Có bán cả nhà cả đất đi cũng khó
mà lo đủ số tiền lớn như vậy. Thế là Huệ Trưng bắt đầu trút
hết bực dọc lên đầu Phú Sát thị đã sinh ra một con a đầu. Ông ta
bước vào phòng sản phụ, lớn tiếng quát vợ sao sinh ra một con a
đầu. Phú Sát thị cũng không chịu được nữa, liền nói:
- Ông đừng chửi rủa tôi, có một nửa là phần của ông đấy. Sao
ông lại trọng nam khinh nữ thế?
Huệ Trưng bực dọc:
- Sao lại trùng hợp nhau như vậy chứ! Nó ra đời trước rồi bộ
Hình mang tai họa đến sau.
Rồi kể lại cho Phú Sát thị chuyện triều đình bắt nộp hai vạn
tám nghìn lạng bạc. Phú Sát thị nghe thấy món tiền lớn như vậy,
buột nghĩ: “Hay là đứa nhỏ sinh vào giờ dữ, liệu có phải là yêu tinh
hay không?”. Huệ Trưng nói:
- Hay ta cứ chôn sống quách nó đi!
Phú Sát thị nghe vậy bỗng chùng xuống:
- Người gặp nạn lớn thì cũng có phúc lớn. Huệ Trưng tiếp:
- Bà sinh ra đứa trẻ này rõ ràng là làm cho ông trời tức giận mới
sai người đến đòi nhà mình hai vạn tám nghìn lạng bạc như vậy.

https://thuviensach.vn

Huệ Trưng trong cơn tức tối liền đưa tay ra định bóp cổ đứa trẻ.
Nhưng đột nhiên, đứa trẻ khóc ầm lên. Hình như nó nghe được trận
đối đáp của cha mẹ, hình như biết được là Huệ Trưng sắp sửa
hành hung nó vậy. Huệ Trưng bất giác thu tay về.
Phú Sát thị ngập ngừng:
- Biết đâu sau này nó lại là một nương nương.
Huệ Trưng đáp:
- Nếu thực có làm được nương nương thì chẳng qua cũng dạng Lã
Trĩ Võ Tắc Thiên mà thôi.
Nhưng tại sao có chuyện ngay khi đứa bé sinh ra. Hình bộ liền
đưa truyền phiếu đến đòi hai vạn tám nghìn lạng bạc? Câu chuyện
như sau:
Ông nội của Huệ Trưng là Cát Lang A, năm 1801 (tức năm Gia
Khánh thứ 6), giữ chức Trung thư nội các triều đình, được thăng
quan lục phẩm, liệt vào hàng nhị đẳng kinh tế, được triều đình tặng
danh như sau: “Thao thủ cẩn, chính sự cần, tài vụ trường, niên lực
tráng”, nghĩa là nghiêm chỉnh chấp hành quy củ nhà nước, cần
mẫn làm việc, có tài năng, sức khỏe tốt. Sau đó, ông ta được bổ
nhiệm làm Kinh chương quân cơ, đến năm Gia Khánh thứ 14, được
điều từ quân cơ sang làm viên ngoại lang ngân khố thử bộ Hộ
(ngân hàng), năm sau chính thức được quản lý ngân khố. Năm Gia
Khánh thứ 20, Cát Lang A chết khi còn đang làm việc.
Ông nội Cát Lang A của Huê Trưng qua đời một thời gian dài,
kinh thành xảy ra một vụ đại án, ngân khố bộ Hộ hao quỹ hơn chín
triệu 250 ngàn lạng.

https://thuviensach.vn

Đạo Quang hoàng đế biết được tin này, nộ khí đùng đùng, liền
cầm bút phê: “Lòng hận lũ quỷ câu kết với nhau! Không thể tha
một tên nào được”, rồi chửi mắng tất cả quan lại kiểm tra ngân
khố là lũ “vô lương tâm, liên kết với nhau ăn cắp, phản bội đất
nước”. Sau đó, vị đại hoàng đế này lập tức ha một đạo chỉ dụ:
“Tất cả những người đã nhận chức quan quản kho, ngự sử kiểm
tra kho và cả các đinh thư từ năm Gia Khánh thứ 5 đến nay đều
phải bị tra xét cẩn thận từng người một, rồi nghiêm khắc trị tội. Xử
phạt bồi thường và biện pháp để bù đắp ngân khố bị mất như
thế nào, những người có trách nhiệm phải bẩm tấu cụ thể sau”.
Hoàng đế Gia Khánh thấy chuyện tham ô hoành hành như vậy
lo lắng vô cùng, ăn không ngon ngủ không yên, nếu không ra sức
chỉnh đốn các quan lại, chẳng bao lâu nữa, triều đình sẽ trở thành
cái thuyền thủng đáy, nên lại hạ một đạo chỉ dụ nữa, nêu rõ: “Tất cả
các quan quản kho, ngự sử kiểm tra kho từ năm thứ 5 Gia Khánh trở
lại, căn cứ vào danh sách, mỗi người mỗi năm cầm quyền phải nộp
1200 lạng. Đối với những người đã chết thì con cháu phải nộp tiền
thay”.
Ý chỉ của Hoàng thượng ai còn dám trái! Huệ Trưng không còn
cách nào, đành nói với cha tất cả mọi việc. Lão phu Cảnh Thụy được
tin con dâu sinh cháu nội đang vui mừng khôn xiết, thấy con trai
bước vào phòng liền nói:
- Bọn a hoàn nói là con có được đứa con gái, vậy phải cố gắng
mà nuôi dạy nó. Người Mãn chúng ta sung sướng nhất là được con
gái đầu lòng, tức là đơm hoa trước, kết quả sau, đại cát đại lợi đấy
con ạ.
Huệ Trưng mặt buồn rười rượi, đứng trước mặt cha không nói
một lời nào. Cảnh Thụy thấy vậy nói:

https://thuviensach.vn

- Nhìn con buồn thế kia, cha biết là con không thích sinh con
gái rồi.
Sao con lại trọng nam khinh nữ thế? Trong đầu con chỉ có mỗi
một điều là trai tôn quý gái hạ tiện mà thôi. Con thử nghĩ xem, nếu
các bậc cha mẹ trên thế gian đều chỉ sinh con trai thì thế giới này
sao tồn tại được? Vợ con lần đầu tiên trơ da nơ hoa, vậy là đại cát
đại lợi rồi".
Huệ Trưng lúc này mới lên tiếng:
- Đại cấp, đại cấp, chẳng còn cách nào không “đại cấp” nữa
rồi.
- Con điên à?
- Con không điên.
- Mau cút đi cho khuất mắt ta!
Huệ Trưng thấy cha bực tức vậy, trong lòng hơi chút hối hận: lẽ
ra không nên xả một lúc cả hai nỗi bực dọc của mình trước mặt cha,
liền nhận lỗi:
- Thưa cha, cha đừng giận con. Trong lòng con có việc khó xử, sợ
cha biết lại thêm lo lắng.
Ông già nghe vậy, ngỡ con dâu và đứa cháu mới sinh có gì không
ổn, vội hỏi:
- Sao? Mẹ con nó làm sao hả?
- Dạ không, mẹ con chúng nó đều bình an vô sự cả, có điều...
- Điều gì, cứ ngập ngà ngập ngừng thế, mau nói ra cho ta nghe!

https://thuviensach.vn

- Dạ, thưa cha, ngân khố nha môn bộ Hộ có chuyện ạ. Cảnh Thụy
hỏi:
- Có liên quan gì đến nhà ta hả?
- Dạ, không, thưa cha. Ngân khố bộ Hộ tổn hao hơn 9 triệu lạng
bạc. Nghe nói Hoàng thượng tức giận đã có lệnh truyền tất cả
những người đã làm việc ở ngân khố bộ Hộ từ năm Gia Khánh thứ
năm đến giờ, mỗi người mỗi năm cầm quyền phải nộp 1.200 lạng.
Ai đã qua đời thì con cháu phải nộp thay ạ.
- Cái gì? Thế thì còn gì là vương pháp nữa!
- Dạ, Hoàng thượng lời vàng ý ngọc, lời Hoàng thượng chính là
vương pháp.
Huệ Trưng nói xong liền rút tờ “truyền phiếu” từ trong người
ra đưa cho cha xem. Cảnh Thụy xem xong, sợ đến ngất xỉu, Huê
Trưng vội lay gọi:
- Cha ơi, tỉnh lại đi cha.
Mấy a hoàn cũng sợ hãi, nhao nhao kêu lên:
- Thai gia tỉnh lại đi!
Cảnh Thụy nằm trên chiếc ghế Thái sư một lúc lâu, có vẻ đã
dần dần tỉnh lại.
Ngày 10 tháng 10 năm đó, Huệ Trưng đã buồn vì nỗi sinh con
gái, lại thêm Triều đình đưa lệnh đến đòi nộp tiền, không cách
nào khác, đành bán nhà bán đất. Gia sản ông nội là Cát Lang A để
lại giờ đem bán cả. Cuộc sống sau này không biết sẽ ra sao.

https://thuviensach.vn

Lại nói đến đứa trẻ do Phú Sát thị sinh ra năm đó, không ngờ
thông minh hiểu biết hơn người, hơn một tháng tuổi đã nhìn ra được
sắc diện, tâm tình của đại nhân. Huệ Trưng và Phú Sát thị không
những không ghét bỏ nó, ngược lại yêu thương, coi nó như sợi dây hộ
mệnh cho cả hai vợ chồng. Huệ Trưng ngày ngày đến bộ Lại làm
việc. Thực ra, ông ta cũng chỉ giữ một chức quan nhị đẳng nhỏ nhoi,
trông coi việc ghi chép trong bộ Lại nên công việc cũng chẳng có bao
nhiêu. Huệ Trưng thường về nhà sớm hơn giờ quy định, bước vào
trong nhà, việc đầu tiên là bế con gái một lúc. Bé gái sau khi được
100 ngày tuổi, đã biết gọi bà, gọi mẹ.
Theo tục lệ của người Mãn Thanh, khi đứa trẻ được 7 tháng tuổi,
tức là khi vừa biết bò, cha mẹ sẽ để rất nhiều đồ vật bên lò sưởi,
cho trẻ tự ý cầm. Trong các đồ vật ấy, trẻ cầm vật nào thì sau này
sẽ có thiên hướng về hướng đó. Ví dụ, nếu đứa trẻ cầm vào cái kéo
thì sau này sẽ giỏi việc thêu thùa may vá. Hôm đó, Phú Sát thị để trên
bếp cả giỏ kim chỉ, bút, sách, son phấn, đồ trang sức quý, tiền và
cả một bó hoa lan cho con tự chọn.
Bé gái sau khi được đặt bên bếp sưởi lập tức bò về phía các thứ
đồ. Huệ Trưng, Phú Sát thị cùng bọn a hoàn đứng vây quanh hệt
như xem thi đấu, thấy đứa bé bò thẳng lên phía trước, một tay
nắm lấy hộp phấn, một tay nắm bó hoa lan. Hai vợ chồng Huệ
Trưng và bọn a hoàn cùng cười vang lên, Phú Sát thị nói:
- Sau này đừng có gọi là tiểu a đầu nhé. Nói đến đây, Huệ Trưng
cướp lời:
- Con a đầu nhỏ này về sau chắc chắn thích làm duyên, làm
đẹp, chắc chắn sẽ yêu quý cái đẹp...
Phú Sát thị lại tiếp tục câu nói dở của mình:

https://thuviensach.vn

- Ông xem nó nắm chặt bó hoa lan rồi. Sau này chúng ta sẽ gọi
nó là Lan Nhi nhé.
Bọn a hoàn bên cạnh cũng đồng thanh nói:
- Tên là Lan Nhi hay lắm ạ.
Thời gian thấm thoắt thoi đưa, Lan Nhi cũng lớn dần lên. Huệ
Trưng mời một gia sư đến nhà dạy dỗ cho con. Thầy đặt cho Lan
Nhi một tên hiệu học trò là Ngọc Lan. Mấy năm học hành, Ngọc Lan
đã thay mấy vị thầy dạy, mà tất cả đều do tự thầy xin thôi dạy.
Ngọc Lan mỗi khi được thầy dạy cho một điển cố hay một câu chữ
nào đều hỏi lại đến tận đầu tận cuối làm thầy tắc tị, không
biết trả lời ra sao nữa. Ngọc Lan thường đưa ra những câu hỏi khó,
thầy không tra lời được, thì cứ vặn này vặn nọ, lại còn uốn éo, bẻ
cong những điều đã học được, thực là một đứa con gái học gì bán
nấy, vô cùng giảo hoạt. Các thầy biết Ngọc Lan sinh vào năm Ất
Mùi, tức là cầm tinh con dê, nhưng tính cách của Lan giảo hoạt gấp
hai lần chó sói. Ai cũng nói với Huệ Trưng rằng:
- Lệnh ái thông minh hơn người, bỉ nhân vô cùng kính trọng.
Lúc này, Phú Sát thị đã sinh con gái thứ hai, đặt tên là Uyển
Trinh.
Huệ Trưng vốn là người Bắc Kinh, ông cha ba đời đều làm
quan, tuy không đại hiển quý, nhưng cũng đều thuộc bậc tứ phẩm,
ngũ phẩm. Năm Đạo Quang thứ 14, Huệ Trưng trúng tuyển vào hàm
môn bộ Lại, chuyên lo việc ghi chép. Chức quan tuy nhỏ, nhưng cũng
chỉ có người Mãn mới được làm mà thôi. Huệ Trưng làm việc kề cận
các quan lãnh đạo nên việc thăng tiến cũng nhanh chóng hơn người,
đến năm Đạo Quang thứ 26, đã ngồi đến ghế chủ sự ban văn
tuyển, tháng 2 năm Đạo Quang thứ 29 được Đạo Quang hoàng đế
phong chức nhất đẳng kinh sát. Bấy giờ, Ngọc Lan đã 14 tuổi. Tiếp

https://thuviensach.vn

sau đó, Huệ Trưng lại phụng chỉ chuyển sang bộ phận quân cơ, làm
việc cho đạo phủ. Huệ Trưng cũng thầm mong mỏi một chức quan
tri phủ cho mình. Vận quan của ông cũng đến lúc phát: vào tháng 10
nhuận năm đó, Huệ Trưng nhận chức Lang trung, đến ngày 17/10,
nội các phụng thương dụ, công bố Huệ Trưng đi nhận chức Đạo viên
đạo Quy Thỏa Sơn Tây. Phú Sát thị hỏi:
- Nha môn đạo Quy Thỏa Sơn Tây ở tận đâu?
Huệ Trưng đáp:
- Xa lắm đấy, ở mãi tận Mông Cổ cơ. Nha môn ở thành Quy
Thỏa, là một nơi rất lạnh, mình đến đấy chủ yếu để duy trì trị an,
diện tích mình quản cũng lớn lắm đấy: ngoài thành Quy hóa ra còn
có Tát là Tề, sông Thanh Thủy, Phong Trấn, Thác Lạp Khắc, Ninh
Viễn và Lâm Cách Nhĩ nữa.
- Sao ông biết tường tận nơi ấy vậy? - Phú Sát thị hỏi.
Huệ Trưng đáp:
- Đương nhiên rồi, nếu không, Hoàng thượng chọn tôi đến đó
làm quan lão gia để làm gì!
Phú Sát thị nói:
- Ông đừng tự phụ quá thế, nếu không phải Lan Nhi đưa việc
quan đến cho ông thì đừng hòng Hoàng thượng đưa ông đi!
Lan Nhi đứng bên cạnh nghe cha mẹ nói chuyện với nhau liền
nói:
- Thưa cha, đến thành Bắc Kinh, cha cũng chưa đi hết thì đến
vùng biên cương lạnh giá ấy sao được. Nếu cha đi phải đi cùng cả
nhà, kẻo mẹ con chẳng yên lòng đâu.

https://thuviensach.vn

Huệ Trưng đáp:
- Mẹ con sắp sinh rồi, đi lại cũng không thuận tiện. Hơn nữa ở
đó cũng phức tạp lắm.
Phú Sát thị nói:
- Nếu chẳng mang thai tôi cũng không muốn đi làm bà quan
đâu.
- Huệ Trưng nói :
- Lần này đi mang theo cả tùy viên và lại có nhiều thân tín đi
cùng, có gì đâu mà sợ.
Cũng thật bất ngờ, trước khi Huệ Trưng lên đường nhận chức ba
hôm, Phú Sát thị đã trở dạ sinh con trai, thật đúng là song hỉ lâm
môn. Huệ Trưng mừng vui khôn tả, nói:
- Tôi lên đường chậm vài hôm cũng không sao. Tôi muốn đặt tên
cho con xong rồi mới đi.
Ngọc Lan nghe vậy liền nhanh nhảu:
- Cha thường ngày thích hoa quế, trong sân nhà ta cũng có một
cây quế, vậy đặt tên em là Quế Tường là hay nhất ạ.
Huệ Trưng nghe xong liền đồng ý.
Sau đó Huệ Trưng dẫn đầu một đoàn tùy tòng lên đường nhận
chức. Khi đến Quy Hóa, ngồi chưa ấm chỗ, bọn tùy viên đã hiến
mưu cho Huê Trưng nhanh chóng tiếp quản cục thuế vụ và tự nhận
làm cục trưởng cục này.
Huệ Trưng cùng đám tùy viên của mình dối dưới lừa trên, quả
nhiên sau khi nhận chức không lâu cũng được tuần phủ Sơn Tây là

https://thuviensach.vn

Cung Dụ đánh gia rất cao, năm đó, khi báo cáo lên Hoàng thượng
về thành tích của Huệ Trưng, đã liệt vào hàng đầu quan lại. Ông ta
đã viết trong bản tấu rằng:
Qua kiểm tra, Huệ Trưng đạo viên đạo Quy Thỏa, sau khi tiếp
quản công việc, tuy mới chỉ vài tháng nhưng tận tâm làm việc, lại kiên
nghị tiếp quản các phòng thu thuế trực lệ, đấy là có công v.v...
Hoàng đế Đạo Quang đã phê liền 4 chữ son “bộ Hộ đã biết”, ý
muốn nói có thể chấp nhận được.
Huệ Trưng tuy được tuần phủ yêu mến nhưng cũng không quen
với gió rét miền Bắc nên thường viết thư về nhà, kể lại nỗi khổ
cực nơi biên cương xa lạnh. Ngọc Lan sau khi đọc thư cha liền gợi ý
mẹ:
- Cha con nếu muốn được rời khỏi Quy Thỏa thì nhất định phải
qua cửa bộ Lại trước đã. Cửa này qua rồi thì việc gì cũng xong hết
mẹ à.
Cả nhà làm theo mưu kê của Ngọc Lan, quả nhiên chỉ tiêu tốn có
300 lạng bạc, mà kết quả thực không ngờ được. Năm Đạo Quang thứ
30, cũng là năm Hàm Phong thứ nhất (1850), tiểu hoàng đế Hàm
Phong khi vừa lên ngôi báu đã hạ chỉ chuyển Huệ Trưng về Ninh
Trì, An Huy giữ chức Thái quảng đạo.
Tuần phủ Sơn Tây là Cung Du nhận được thánh chỉ của Hoàng
thượng với nội dung: “Điều Huệ Trưng đến Vô Hồ, An Huy, giữ
chức Thái quảng đạo”, trong lòng nghĩ thầm “tương lai người này
chắc chẳng tầm thường”, nên đích thân đến thành Quy Hóa chúc
mừng Huệ Trưng. Huệ Trưng được tin ngỡ mình nằm mơ, không
biết thật giả ra sao nữa, nghĩ mãi không hiểu nổi, tại sao Hoàng đế
lên ngôi lại bổ nhiệm ngay mình lên chức trước tiên.

https://thuviensach.vn

Hàm Phong Dịch Ninh sau khi lên ngôi liền tổ chức thi tuyển tố
nữ bát kỳ vào cung lần thứ nhất. Ngọc Lan năm đó 17 tuổi, cũng
thuộc đối tượng ứng tuyển. Tộc trưởng “bách thập hộ” đã ghi tên vào
phủ nội vụ, một thời gian sau, tên Ngọc Lan lấp lánh ghi trên bảng.
cả nhà Diệp Hách Na Lạp thị tưng bừng chuẩn bị đưa tiểu thư vào
cung.
Còn Huệ Trưng sau khi nhận tin được thăng chức liền mau chóng
làm các thủ tục bàn giao. Bàn giao xong, lại tham gia đủ các loại tiệc
chia tay của các đơn vị trực thuộc, tiệc chia tay của nha môn tuần
phủ v.v..., cứ như vậy nấn ná hơn một tháng ở Quy Thỏa.
Về đến kinh thành, Huệ Trưng mới biết chuyện con gái trúng
tuyển thi tố nữ vào cung. Khi Huệ Trưng vào cung báo cáo tình
hình, các quan đại thần đều biết chuyện tiểu thư nhà ông ta đã
trúng tuyển, ngày nhập cung cũng đã được xác định là hai ngày
mồng 8, mồng 9 tháng 2 năm Hàm Phong thứ hai. Huệ Trưng
biết vậy trong lòng do dự, không biết lên đường nhận chức trước
hay chờ đưa con vào cung xong mới đi. Con gái nếu trúng tuyển vào
cung còn quan trọng gấp nhiều lần việc lên đường nhận chức. Huệ
Trưng đã đem việc này bàn với nhiều vị đại thần thân quen, ai cũng
khuyên ông cứ đợi kết quả việc con gái vào cung ra sao rồi hãy lên
đường.
Thời gian thấm thoắt, năm mới đã sang, Phú Sát thị đã chuẩn bị
xong quần áo tư trang cho con gái xuất giá.
Huệ Trưng nói với vợ:
- Vạn nhất nếu Lan Nhi không trúng tuyển, tôi e rằng đến Vô
Hồ, An Huy nhận chức Thái quảng đạo cũng muộn mất.
Lan Nhi nghe vậy liền nói:

https://thuviensach.vn

- Xin cha cứ yên tâm, con đảm bảo sẽ trúng tuyển.
Quả nhiên, ngày mồng 8 tháng 2, Lan Nhi được báo đã trúng
tuyển, được Hoàng thượng lập tức phong là Lan Quý nhân. Trong số
những người cùng trúng tuyển khi đó, còn có cả Trinh tần (sau là Từ
An Hoàng hậu). Từ đó có thể thấy Lan Quý nhân sau khi Hàm
Phong lên ngôi không được đứng hàng thứ nhất, thứ nhì, thứ ba mà
chỉ ở hàng thứ tư mà thôi.
Theo các tài liệu còn lại ở phủ nội vụ triều Thanh, bản tấu ngày
28 tháng hai năm Hàm Phong thứ 2 viết: “Ngày 11 tháng hai năm
Hàm Phong thứ 2, Hoàng đế tuyên chỉ: Trân Tần, Vân Tần tiến
cung ngày 27/4; Lan Quý nhân, Lệ Quý nhân ngày 9/5 được vào đại
nội. Khâm thử”.
Huệ Trưng khi biết con gái đã chính thức được phong là “Lan
Quý nhân” rồi, hòn đá nặng trên ngực mới trút xuống được. Thực
ra được làm quý nhân thì cũng chẳng cao sang gì cho lắm, nhưng dù
gì mình cũng có thể xếp vào hàng cha vợ của vua. Được làm tứ đẳng
quốc trượng cũng vinh quang lắm rồi. Trật tự hậu cung nhà
Thanh đã quy định rõ ràng rằng: Sau hậu là phi; sau phi là tần; sau
tần là quý nhân.
Sau một hồi bận rộn đưa con gái vào cung xong xuôi, Huệ Trưng
mới trở về với công việc của mình: sắp xếp đưa cả gia đình đến
Giang Nam, chính thức nhận chức Thái quảng đạo Ninh Trì ở Vô Hồ
vào tháng 7 năm đó. Đạo đó đóng ở Vô Hồ, hạ lưu sông Trường
Giang, có năm phủ và một châu trực thuộc phủ An Khánh, phủ Vi
Châu, phủ Ninh Quốc, phủ Trì Châu, phủ Thái Bình và châu Trực Lệ
Quảng Đức. Như vậy Huệ Trưng cai quản 24 huyện, kiêm luôn cả
chức phụ trách thuế vụ cửa sông Vô Hồ. Vô Hồ thuộc đất Giang
Nam, là vùng đất trù phú, rất phát triển nghề cá và sản xuất lúa
gạo, nên làm quan ở đây khác nào chuột sa chĩnh gạo; làm một Thái

https://thuviensach.vn

quảng đạo thì càng nhiều món béo bở. Tục ngữ đã nói từ xưa rằng:
“Tri phủ thanh liêm một năm, 10 vạn bạc hoa vẫn ít”. Nhưng 10 vạn
bạc thực không thấm tháp gì nếu làm quan ở Vô Hồ.
Huệ Trưng khi đến Vô Hồ nhận chức đã mang theo cả Phú Sát
thị và con gái thứ hai Uyển Trinh, con trai út Quế Tường. Khi Thái
quảng đạo mới đến, quan viên khắp năm phủ và một châu đều
lần lượt đến chúc mừng, lập quan hệ. Trong các bữa tiệc Huệ Trưng
tổ chức mời đồng liêu đến dự đều có gái đẹp dâng rượu, và đặc
biệt lần nào cũng cho con gái Uyển Trinh cùng dự. Nhìn các cô gái
đàn đàn, hát hát, Uyển Trinh lập tức học theo ngay, về đến nhà lại
lẩm nhẩm hát lại. Phú Sát thị rất không hài lòng về chuyện Huệ
Trưng cứ đưa Uyển Trinh đi dự tiệc. Bữa tiệc nào cũng có cả kỹ nữ
hầu hạ, vậy sao có thể để Uyển Trinh cũng đến đó chứ! Hai người
đã cãi nhau đến mấy lần, nhưng Huệ Trưng nhất định không
nghe, tiếp tục để Uyển Trinh xuất hiện trong những bữa tiệc đãi
quan trên, đãi tuần phủ, trị đài, phan đài v.v... Tất cả bọn quan lại
này đều rụng rời trước vẻ đẹp của Uyển Trinh. Các phủ đài về đến
nhà liền hết sức cả ngợi Uyển Trinh đẹp như tiên giáng thế, phu
nhân các phủ đài nghe vậy đều muốn được thấy dung nhan Uyển
Trinh, nên thi nhau mời Uyển Trinh đến nhà. Huệ Trưng thực sự
mong muốn như vậy. Về phần mình, Uyển Trinh cũng hiểu rằng
muốn đường quan tước của cha mình thông suốt thì nhất thiết
phải lôi kéo được tất cả những vị quan này, kể cả sư gia cũng vậy. Các
bà quan luôn lấy làm vinh dự mỗi khi được Uyển Trinh đến thăm
nhà. Chính vì thế con đường quan tước của Huệ Trưng vô cùng
thông suốt. Uyển Trinh cũng hiểu rõ ràng rằng đã là đàn ông, bất
kể quan to hay nhỏ, thậm chí cả bọn tay chân cũng đều như nhau cả,
mình chẳng qua cũng chỉ là trò mua vui trong đám quan trường mà
thôi. Tuy tuổi còn nhỏ nhưng Uyển Trinhđã nhìn rất rõ bọn đạt
quan hiển quý cả ngày lăn lóc trong tay các cô gái chốn lầu xanh,
nửa mê nửa tỉnh, tham ô đồi bại, nịnh trên quát dưới, bên ngoài đạo

https://thuviensach.vn

mạo mở miệng ra là nhân với nghĩa, nhưng thật ra xấu xa đồi bại
không ai bằng.
Từ sau khi Huệ Trưng nhận chức, người dân khắp năm phủ một
châu khốn khổ vô cùng vì thuế má chồng chất, tê nạn khắp nơi,
tiếng trống đòi thuế suốt ngày dồn dập, quan lại tranh nhau
bức bách nhân dân, tiếng kêu khổ vang tận trời xanh.

https://thuviensach.vn

Hồi thứ hai: QUÂN THÁI BÌNH PHẢN
THANH GÂY NẠN LỚN ĐẠO VÔ HỒ
SỢ TỘI TƯ GIẾT MÌNH
Nạn tham ô đồi bại như một con mãnh thú trực tiếp gằm ghè
cắn xé đe dọa nhân dân, xác chết đầy đường đầy chợ cho diều
bâu quạ mổ. Trong khi đó, lũ tham quan ô lại vẫn ăn chơi trác táng,
như loài quỷ đói hút hết xương hết tủy của nhân dân. Ngồi chờ
chết đói chết rét chẳng thà cùng nhau vùng dậy. Năm Hàm Phong
thứ 2, hàng ngũ đội quân Thái Bình càng ngày càng lớn mạnh. Quân
khởi nghĩa nông dân như sóng như bão bắt đầu đánh trả quân
triều đình Mãn Thanh. Chính phủ Mãn Thanh khi đó thăng tổng
đốc Lưỡng Giang là Lục Kiến Doanh làm Khâm sai đại thần đứng
đầu 3000 quân trấn áp quân khởi nghĩa. Nhưng quân Thanhđã bị
quân Thái Bình đánh cho tan tác ngay trên đường hành quân.
Lục Kiến Doanh cố sống cố chết chạy đến Cửu Giang, mười
bảy con người thấy tình thế nguy cấp liền lên hai chiếc thuyền
chạy về hướng Nam Kinh. Khi đến Hộ Cảng cách thượng du Vô
Hồ 40km, nghe nói ở Vô Hồ chỉ có 1000 lính tốt phòng thủ, biết
rằng số lính này không thể làm nên trò trống gì trước nghĩa quân
Thái Bình, nên khi đến Vô Hồ, Lục Kiến Doanh lập tức cùng Tổng
binh trấn Phúc Sơn là Trần Thắng Nguyên và Thái quảng đạo
Ninh Trì Huệ Trưng nghiên cứu, bàn bạc đối sách. Ba người sau
cùng quyết định: chuyển quân ở Hộ Cảng, thượng du Vô Hồ về
Đông Lương Sơn - một vùng hạ du cách Vô Hồ 15km.
Huệ Trưng thường thì gan to lấp cả trời, nhưng lúc này thì đang
run cầm cập lo sợ vô cùng. Ông ta chưa bao giờ gặp phải tình thế

https://thuviensach.vn

như thế này, trống ngực đập dồn dập, trong lòng thầm nghĩ:
“Ông đường đường là một Khâm sai đại thần mà làm cho công việc
ngày càng rối tung lên thế, đúng thật là ”càng giãy càng nhanh
chết". Bây giờ ngồi đây chờ chết mà được ấy sao?". Huệ Trưng
còn đang nghĩ lung tung thì một nhân viên của nha môn tuần phủ
chạy vào, mặt tái mét, nhìn thấy Huệ Trưng liền khóc rống lên,
lắp bắp rằng:
- Thưa, tuần phủ đại nhân đã bị quân Thái Bình giết chết rồi.
An Khánh cũng đang bị quân Thái Bình vây đánh.
Huệ Trưng nghe vậy nói:
- Có Khâm sai đại nhân ở đây, nhà ngươi có thể bẩm báo tường tận
cho đại nhân biết.
Viên chức nọ nghe nói có Khâm sai đại nhân do Hoàng thượng cử
đến vội vàng quỳ xuống khấu đầu: Lục Kiến Doanh đỡ người
này dậy, hỏi việc tuần phủ An Huy bị giết đầu đuôi ra sao. Người
này liền kể lại tường tận việc các quan văn võ trong nha môn nháo
nhác chạy trốn, các đại nhân trị đài, phan đài bìu ríu vợ con chạy
nạn ra sao. Khâm sai đại nhân Lục Kiến Doanh giả vờ trấn tĩnh
quay sang nói với tổng binh Trần Thắng Nguyên và Huệ Trưng:
- Thắng bại trong chiến đấu cũng là chuyện bình thường thôi.
Các ông hãy cố gắng để bảo vệ giang sơn nhà Đại Thanh.
Rồi lại quay sang nói với Huệ Trưng:
- Lương thực vô cùng quan trọng với dân. Các ông có thể mang
người đến Đông Lương Sơn lo việc lương đài càng sớm càng tốt để
an lòng quân dân.

https://thuviensach.vn

Huệ Trưng nghe lệnh, đáp: “Tuân lệnh”, rồi lại nói với Lục Kiến
Doanh:
- Lương Sơn xưa nay là căn cứ địa của nhà Thanh ta, thành trì kiên
cố, bỉ chức nghĩ rằng lo việc lương đài rồi vẫn phải hoàn thành
trách nhiệm của người đứng đầu một đạo. Ấn tín, sổ sách tài chính
vô cùng quan trọng cho nên lần này, bỉ chức sẽ cùng tổng binh
Trần Thắng Nguyên áp tải một vạn lạng bạc vốn là tiền lương,
thưởng cho nhân viên, binh lính đến Lương Sơn luôn, tránh xảy ra
tổn thất sau này.
Nói xong, Huệ Trưng cùng Trần Thắng Nguyên khép nép xin
lui ra. Sự thực thì trong đầu Huệ Trưng đã tính toán cả rồi: Lương
Sơn có kiên cố đến đâu cũng không chống cự nổi thế như chẻ tre
hiện nay của quân Thái Bình, sớm muộn gì cũng như cả nằm trên
thớt mà thôi, lúc ấy vợ con mình chắc chắn sẽ trở thành miếng
mồi ngon cho bọn nghĩa binh đó. Chính vì vậy, Huệ Trưng đã bàn
riêng với Trần Tổng binh:
- Cứ nhìn tình thế hiện nay, toàn bộ nha môn phủ đài đều đã
thực hiện kế “vườn không nhà trống”, còn có thể sắp xếp lương
đài ở đâu được chứ? Hai ta nếu làm thế chẳng khác nào tìm đường
mà về với diêm vương! Bây giờ tôi tặng cho ông 1000 lạng bạc, ba
mươi sáu chước, chước chuồn là hơn hết!
Rồi Huệ Trưng giao cho Trần Thắng Nguyên 1000 lạng bạc,
dặn dò ông ta hãy mau mau mà trốn về nhà. Huệ Trưng đến từ
biệt Lục Kiến Doanh một lần nữa, rồi sai người đưa Phú Sát thị,
Uyển Trinh và Quế Tường về huyện Kinh lánh nạn ở phủ Ninh
Quốc, còn mình đem theo ngân phiếu, chạy đến chỗ tuần phủ
Giang Tô Dương Văn Định tạm thời lánh nạn. Chẳng bao lâu quân
Thái Bình chiếm được thành Nam Kinh, Dương Văn Định lo sợ Nam
Kinh thất thủ thì Trấn Giang sao có thể giữ vững được.

https://thuviensach.vn

Tin Nam Kinh thất thủ bay đến hoàng thành, Hoàng đế Hàm
Phong giận dữ vô cùng, hệt như người ngồi trên đống gai nhọn.
Hoàng đế lập tức cách chức và tra cứu trách nhiệm Khâm sai đại
thần, tổng đốc Lưỡng Giang Lục Kiến Doanh, lệnh cho Triệu
Thiên Tước nhận chức tuần phủ An Huy. Các đại thần trong triều
đều can ngăn, rằng Triệu Thiên Tước còn phải lo việc quân, không
thể đi An Huy được. Hàm Phong Hoàng đế đành phải thu hồi
mệnh lệnh, điều Hình bộ thượng thư Lý Gia Đoan đi nhận chức
tuần phủ An Huy.
Lý Gia Đoan vừa đến nhận chức, lập tức nhận được một đạo chỉ
dụ của triều đình, nội dung như sau:
“Bọn nghịch tặc từ sau khởi nghĩa Vũ Xương đã làm loạn cả vùng
Giang Tây, An Huy, Giang Nam. Các quan văn võ ở những nơi này,
trừ những người đã hy sinh để bảo vệ thành trì, còn lại tất cả đều có
tội. Lệnh cho tuần phủ phải tra rõ tên họ của tất cả các quan lớn
nhỏ của vùng Cửu Giang, Giang Tây, vùng duyên hải An Huy và vùng
bị quân nổi loạn nhũng nhiễu thuộc tỉnh Giang Tô xem những ai đã
bỏ thành trốn chạy lấy thân, lập tức cách chức xử tội theo luật. Việc
này phải làm thật nhanh, nếu chần chừ sẽ bị xử nặng”.
Lý Gia Đoan khi điều tra đến Huệ Trưng, Đạo viên Thái quảng
đạo Ninh Trì, An Huy, thì dù cố gắng mấy cũng không biết ông
ta hiện đang ở đâu. Tất cả bọn nhân viên cấp dưới cũng chỉ biết
Huệ Trưng đã chạy trốn, chứ không ai dám nói ông ta chạy đi đâu.
Lý Gia Đoan cũng thấy khó xử. Ông biết chắc Huệ Trưng là một
Quốc trượng, nếu điều tra đến cùng rồi bẩm báo lên trên, Lan
Quý nhân biết được thì cái mũ trên đầu ông ta sẽ khó mà ổn được.
Rồi ông ta nghĩ đến Bao Chửng thời nhà Tống: để tiếng thơm
vạn cổ hay để người đời ngàn năm chửi rủa đây? Lý Gia Đoan quyết
định thực hiện tiếp một trận công tâm, nói rõ ngọn ngành hơn thiệt,
bọn nhân viên, binh lính mới tiết lộ cho ông ta những tin tức đồn
https://thuviensach.vn

đại về Huệ Trưng. Lý Gia Đoan căn cứ vào lời nói của bọn người này,
tấu lên Hoàng đế Hàm Phong rằng: “Đạo viên Thái quảng đạo
Ninh Trì, An Huy đóng tại huyện Vô Hồ, t...