Hoạt đông 3. Tìm hiểu phương pháp “Điều tra”
Muc tiêu hoạt đông
Sau khi nghiên cứu hoạt động này, học viên có thể:
Phân tích được đặc trưng của PP điều tra trong DH môn Đạo đức.
Phân tích được mối quan hệ giữa các bước tiến hành PP điều tra.
Vận dụng được PP này qua hoạt động được tổ chức cho HS qua một bài đạo đức cụ thể.
Thông tin cơ bản
Điều tra là PP tổ chức cho HS tìm hiểu thực trạng những sự vật, hiện tượng xung quanh trong thực tiễn cuộc sống các em liên quan đến bài học đạo đức.
Khi điều tra, HS phải thâm nhập thực tế, quan sát hiện trạng, đối chiếu nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống, đánh giá thực trạng đó, thu thập được những thông tin, số liệu cần thiết về thực trạng, xác định nguyên nhân, và từ đó đề ra những biện pháp giải quyết...
Bước chuẩn bị
Trong quá trình chuẩn bị, GV cần xác định, dự kiến những mặt sau:
Xác định nội dung điều tra:
GV cần căn cứ vào tính chất và mục tiêu của bài học, khả năng và kinh nghiệm của HS, điều kiện thực tế xung quanh... để xác định nội dung điều tra cho phù hợp.
Nội dung điều tra có thể gồm:
+ Thực trạng của sự vật, hiện tượng liên quan đến bài học.
+ Nguyên nhân gây nên thực trạng đó.
+ Những biện pháp cải thiện thực trạng (nếu cần).
Cách tiến hành điều tra của HS:
Căn cứ vào nội dung điều tra, khả năng của HS, điều kiện thực tế..., GV gợi ý cho các em những cách tiến hành điều tra và thu thập thông tin liên quan như: quan sát các sự vật, hiện tượng, phỏng vấn, hỏi những người có hiểu biết, thu thập hiện vật, chụp ảnh những sự vật, hiện tượng...
Ngoài ra, GV còn hướng dẫn HS tiểu học cách ghi chép thông tin điều tra được, những “cảnh” cần chụp (nếu sử dụng máy ảnh, điện thoại để chụp ảnh)...
Chuẩn bị phương tiện điều tra:
Để giúp HS ghi lại kết quả cho thuận lợi, nên có phiếu điều tra được thiết kế thích hợp.
Ví dụ: Đối với bài học “Biết ơn những người có công với quê hương, đất nước” (lớp 5), GV tổ chức cho HS điều tra các gia đình thương binh, liệt sỹ (nhất là những gia đình có hoàn cảnh khó khăn) gần nơi các em sinh sống tại cộng đồng (thôn xóm, khu phố...), tìm hiểu hoàn cảnh của họ và đề xuất biện pháp giúp đỡ. Khi đó, phiếu điều tra có thể được thiết kế như sau.Lớp:
Nhóm:
PHIẾU ĐIỀU TRA Bài: Biết ơn những người có công với quê hương, đất nước
Các em hãy điều tra, tìm hiểu về những gia đình thương binh, liệt sĩ tại rồi ghi rõ kết quả vào phiếu này.
Stt
Hộ gia đình thương binh, liệt sỹ
Hoàn cảnh gia đình
>
Những công việc cân giúp đỡ






Nhận xét của thầy (cô giáo) Nhóm trưởng kí tên

Nếu điều kiện cho phép, HS có thể sử dụng máy ảnh, điện thoại để ghi lại những hình ảnh cần thiết.
Ngoài ra, nếu dự kiến đánh giá bằng việc HS trình bày việc thực hiện và kết quả điều tra trước lớp thì cần có phiếu báo cáo.
Ví dụ: Phiếu báo cáo kết quả điều tra về các gia đình thương binh, liệt sĩ (bài “Biết ơn những người có công với quê hương, đất nước” (lớp 5) nêu trên có thể được thiết kế như sau.
Lớp:
Nhóm:
PHIẾU BÁO CÁO Bài: Biết ơn những người có công với quê hương, đất nước
Sau khi thực hiện nhiệm vụ điều tra về các gia đình thương binh, liệt sĩ, chúng tôi xin báo cáo với các bạn và thầy giáo/ cô giáo kết quả như sau.
Địa bàn điều tra:
Thời gian thực hiện:
Kết quả điều tra:
Những gia đình thương binh:
Những gia đình liệt sĩ:
Hoàn cảnh những gia đình thương binh, liệt sĩ gặp khó khăn và những công việc cần được giúp đỡ:
Một số đề nghị:
Nhóm trưởng kí tên
Dự kiến thời gian tiến hành điều tra:
Căn cứ vào mục tiêu bài học, ý đồ sử dụng kết quả điều tra, vị trí của đối tượng..., GV có thể tổ chức cho HS điều tra vào những thời điểm khác nhau - trước khi, trong khi và sau khi học bài đạo đức đó.
Dự kiến địa điểm điều tra:
Địa điểm điều tra phải có đối tượng phù hợp với nội dung điều tra, phải an toàn với HS tiểu học, không quá xa đối