Quy ước: Nội dung màu xanh dương là phần bổ sung tích hợp năng lực AI.
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 15: THỰC HÀNH: TÌM HIỂU VẤN ĐỀ PHÒNG,
CHỐNG THIÊN TAI VÀ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN
ĐỔI KHÍ HẬU Ở VÙNG BẮC TRUNG BỘ
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
-

Trình bày vấn đề phòng, chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu ở
vùng Bắc Trung Bộ.

2. Năng lực
Năng lực chung:
-

Giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay
theo nhóm; Trao đổi tích cực với GV và các bạn khác trong lớp.

-

Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và
GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.

-

Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm,
tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực riêng:
-

Năng lực tìm hiểu địa lí: Tìm hiểu về vấn đề phòng, chống thiên tai và ứng
phó với biến đổi khí hậu ở vùng Bắc Trung Bộ thông qua các công cụ Địa lí
học (khai thác văn bản, số liệu, ...); thông qua khai thác internet, ...

Năng lực số (NLS):
-

[1.1.TC2a]: Tìm kiếm và chọn lọc dữ liệu số (video, bài báo khoa học, số
liệu quan trắc) từ các nguồn chính thống (như Tổng cục Khí tượng Thủy
văn, Báo Tài nguyên & Môi trường).

1

-

[3.1.TC2a]: Tạo và chỉnh sửa nội dung số (sơ đồ tư duy điện tử) bằng các
công cụ thiết kế (Canva/MindMeister) để thể hiện tư duy logic.

-

[6.2.TC2a]: Sử dụng các công cụ AI (Chatbot) để hỗ trợ tìm kiếm giải pháp
công nghệ cao ứng phó với biến đổi khí hậu.

Năng lực AI:
- 9.C2.1 – HS đề xuất được ý tưởng mới, sáng tạo sử dụng AI để hỗ trợ giải
quyết một vấn đề về phòng, chống thiên tai hoặc ứng phó với biến đổi khí hậu
ở Bắc Trung Bộ; tự lựa chọn, điều chỉnh giải pháp phù hợp với thực tế vùng.
- 9.B2.1 – HS kiểm soát và chịu trách nhiệm đối với kết quả cuối cùng; khai
báo rõ việc sử dụng AI trong báo cáo/sản phẩm học tập.
- 9.B2.3 – HS nhận diện được dấu hiệu thông tin, số liệu hoặc hình ảnh do AI
tạo có thể sai lệch/giả mạo; biết kiểm chứng bằng SGK, số liệu quan trắc, văn
bản và nguồn chính thống trước khi sử dụng.
3. Phẩm chất
-

Chăm chỉ: Có ý thức tìm hiểu và sẵn sàng tham gia các hoạt động học tập.

-

Trách nhiệm: Có trách nhiệm trong việc sử dụng hợp lí tài nguyên thiên
nhiên và bảo vệ môi trường.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
-

SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Địa lí).

-

Các văn bản, báo cáo liên quan đến vấn đề phòng, chống thiên tai và ứng
phó với biến đổi khí hậu,...

-

Máy tính, máy chiếu (nếu có)

-

Học liệu số: Ứng dụng AI (ChatGPT/Gemini), Google Earth.

-

Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2

- Lưu ý khi sử dụng AI: không nhập dữ liệu cá nhân nhạy cảm; không coi số
liệu, dự báo hoặc hình ảnh do AI tạo là dữ liệu thực tế. Mọi thông tin về thiên
tai, khí hậu phải được kiểm chứng bằng SGK, số liệu quan trắc, văn bản hoặc
trang thông tin chính thống. Con người quyết định – AI hỗ trợ – con người
kiểm chứng và chịu trách nhiệm.
2. Đối với học sinh
-

SGK, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Địa lí).

-

Sưu tầm trên sách, báo, internet thông tin, tư liệu về vấn đề phòng, chống
thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu,...

-

Điện thoại thông minh/Máy tính có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu:
- Cung cấp thông tin, tạo kết nối giữa kiến thức của HS với nội dung bài học.
- Tạo hứng thú, kích thích tò mò của HS.
b. Nội dung: GV tổ chức cho HS xem video AI và nêu câu hỏi khởi động.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS quan sát được trong video.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi
xuất hiện trong video đó.
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi trong video.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS xem video và trả lời câu hỏi.
- Các HS chú ý lắng nghe, nhận xét, bổ sung (nếu cần).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời HS xung phong trả lời.
- Nếu trả lời sai, GV tiếp tục mời HS còn lại đưa ra đáp án.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

3

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Nhắc đến Bắc Trung Bộ, chúng ta không chỉ nhớ
đến dải đất hẹp dài với những di sản văn hóa thế giới danh tiếng, mà còn nhớ đến
một vùng đất kiên cường luôn phải đối mặt với sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Từ
những trận bão lớn, lũ quét, lũ lụt sụt lở mùa mưa, cho đến cái nắng gay gắt của
gió Lào hay nạn cát bay, cát chảy lấn chiếm ruộng đồng mùa khô — tất cả đang
ngày càng trở nên phức tạp hơn dưới tác động của biến đổi khí hậu. Vậy người
dân và chính quyền vùng Bắc Trung Bộ đã và đang làm gì để 'sống chung', chủ
động phòng chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu? Cô/thầy mời cả lớp
cùng tìm hiểu qua Bài 15: Thực hành: Tìm hiểu vấn đề phòng, chống thiên tai
và ứng phó với biến đổi khí hậu ở vùng Bắc Trung Bộ.
B. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
a. Mục tiêu: Trình bày được vấn đề phòng, chống thiên tai và ứng phó với biến
đổi khí hậu ở vùng Bắc Trung Bộ.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS sưu tầm tư liệu và trình bày vấn đề phòng, chống
thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu ở vùng Bắc Trung Bộ.
c. Sản phẩm: Bài báo cáo phân tích của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS, AI

Thực hành: Tìm hiểu - [6.2.TC2a]:

- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ (4 – 6 HS/ nhóm) vấn đề phòng, chống Tối ưu hóa
và yêu cầu HS: Sưu tầm tư liệu từ sách, báo, thiên tai và ứng phó với việc sử dụng
internet, ... và trình bày vấn đề phòng, chống thiên biến đổi khí hậu ở vùng AI
tai và ứng phó với biến đổi khí hậu ở vùng Bắc Bắc Trung Bộ
Trung Bộ.

để

đạt

hiệu quả cao

Bài báo cáo theo mẫu hơn.

+ Nhiệm vụ 1: Tìm kiếm thông tin: Thu nhập thông của HS.

- [1.2.TC2a]:

tin từ sách, báo, tạp chí, internet liên quan đến vấn

Thực hiện so

đề phòng, chống thiên tai và ứng phó với biến đổi

sánh

khí hậu ở vùng Bắc Trung Bộ.

dung,

+ Nhiệm vụ 2: Xử lí thông tin

tin số.

nội
thông

- [2.4.TC2a]:
4

o Chọn lọc dữ liệu từ thông tin tìm kiếm được.

Sử

o Sắp xếp, xử lí các thông tin vừa tìm kiếm

công cụ/công

được cho phù hợp với nội dung trình bày.

nghệ số để

+ Nhiệm vụ 3: GV hướng dẫn HS viết một bài báo

dụng

tương tác.

cáo theo mẫu sau:
THỰC HÀNH: TÌM HIỂU
VẤN ĐỀ PHÒNG, CHỐNG THIÊN TAI VÀ
ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở
VÙNG BẮC TRUNG BỘ
Nhóm:…..
a) Vấn đề phòng, chống thiên tai ở vùng Bắc
Trung Bộ
- Thực trạng.
- Biện pháp phòng ngừa, ứng phó và khắc phục
hậu quả thiên tai:
+ Biện pháp phòng ngừa.
+ Biện pháp ứng phó.
+ Biện pháp khắc phục hậu quả thiên tai.
b) Vấn đề ứng phó với biến đổi khí hậu ở vùng
Bắc Trung Bộ
- Biểu hiện của biến đổi khí hậu.
- Giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu:
+ Giải pháp giảm nhẹ.
+ Giải pháp thích ứng.
- GV hướng dẫn HS: Sử dụng Google Docs để cùng
cộng tác thiết kế bài báo cáo thực hành của nhóm
trong thời gian thực.
- GV gợi ý HS: Sử dụng câu lệnh (prompt) cho AI:
"Thực trạng vấn đề phòng, chống thiên tai ở vùng
Bắc Trung Bộ" để có thêm gợi ý chuyên sâu.
5

- Tích hợp AI (9.B2.3): Trước khi dùng AI, mỗi
nhóm tự xác định loại thiên tai/vấn đề khí hậu, ít
nhất 2 thông tin cốt lõi và nguồn dự kiến kiểm
chứng. Sau khi AI gợi ý, HS đối chiếu từng nhận
định với SGK, số liệu quan trắc, văn bản hoặc
trang thông tin chính thống; thông tin không có
căn cứ, sai địa điểm, sai thời gian hoặc số liệu do
AI tự sinh phải được loại bỏ.
- Gợi ý prompt an toàn: “Dựa trên các thông tin
công khai, hãy gợi ý 3 biện pháp phòng, chống
[tên thiên tai] hoặc thích ứng với [biểu hiện biến
đổi khí hậu] phù hợp với Bắc Trung Bộ. Không
tự tạo số liệu; đánh dấu nội dung nào cần kiểm
chứng thêm.”
- Tích hợp AI (9.C2.1): Từ kết quả đã kiểm
chứng, nhóm đề xuất 01 ý tưởng mới có AI hỗ trợ
(ví dụ cảnh báo sớm, truyền thông rủi ro, tối ưu
thông tin sơ tán) và tự đánh giá tính khả thi, lợi
ích, hạn chế trong điều kiện Bắc Trung Bộ.
- Sản phẩm AI: Bảng “Nhận định ban đầu của
HS – Gợi ý AI – Nguồn/căn cứ kiểm chứng – Kết
luận sau điều chỉnh”, kèm 01 ý tưởng giải pháp
và dòng khai báo “AI được sử dụng ở khâu: …”.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học
tập
- HS thực hiện nhiệm vụ tại nhà. HS có thể sử dụng
các thiết bị điện tử để tìm kiếm thông tin và hình ảnh
trên internet hoặc đọc sách, báo tham khảo. GV có
thể giới thiệu cho HS một số từ khóa, địa chỉ trang

6

web để HS tra cứu.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS trong quá trình
thảo luận.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động
- HS nộp bài làm vào buổi học sau.
- Tích hợp AI (9.B2.1): Khi nộp/báo cáo sản
phẩm, nhóm nêu rõ công cụ AI đã dùng, AI hỗ
trợ ở khâu nào, thông tin nào đã được sửa hoặc
loại bỏ sau kiểm chứng; không sao chép nguyên
văn câu trả lời AI làm sản phẩm của nhóm.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV kiểm tra mức độ hoàn thiện nhiệm vụ và chất
lượng bài tập qua sản phẩm của cá nhân, kiểm tra sự
phù hợp, chính xác các thông tin mà HS tìm được.
- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.
MẪU BÁO CÁO THAM KHẢO
THỰC HÀNH: TÌM HIỂU VẤN ĐỀ PHÒNG, CHỐNG THIÊN TAI VÀ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ
HẬU Ở VÙNG BẮC TRUNG BỘ
Nhóm: ……..
a) Vấn đề phòng, chống thiên tai ở vùng Bắc Trung Bộ
- Thực trạng: Bắc Trung Bộ là nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng của nhiều thiên tai như
bão, áp thấp nhiệt đới, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, nắng nóng,... Việc phòng, chống thiên
tai ở Bắc Trung Bộ cần được đặt lên hàng đầu.
- Biện pháp phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai:
+ Biện pháp phòng ngừa:

7

● Cảnh báo về thiên tai trên các phương tiện thông tin.

● Diễn tập phòng, chống thiên tai.

● Trồng rừng và bảo vệ rừng đầu nguồn, ven biển.

● Di dời người dân ra khỏi vùng có nguy cơ để giảm thiểu thiệt hại nếu thiên tai xảy га.
…
+ Biện pháp ứng phó:
● Sơ tán kịp thời người và tài sản ra khỏi vùng nguy hiểm khi có bão, lũ, sạt lở đất.

● Gia cố nhà cửa, tài sản.

● Gia cố đê sông, đê biển.
…
+ Biện pháp khắc phục hậu quả thiên tai:
● Ổn định đời sống của người dân.

● Tăng cường công tác cứu trợ, cứu nạn.

● Vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh sau thiên tai.

8

● Tổ chức lại sản xuất và thay đổi cơ cấu cây trồng, lịch thời vụ sản xuất.
b) Vấn đề ứng phó với biến đổi khí hậu ở vùng Bắc Trung Bộ
- Biểu hiện của biến đổi khí hậu:
+ Nhiệt độ và lượng mưa tăng lên, số lượng các cơn bão, áp thấp nhiệt đới có xu hướng tăng
và mạnh hơn về cường độ.
+ Mùa đông trở nên ngắn hơn.
+ Gió Tây khô nóng ngày càng gay gắt và có xu hướng kéo dài hơn.
- Giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu:
+ Giải pháp giảm nhẹ:
● Trồng rừng và bảo vệ rừng.

● Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tại các doanh nghiệp, công sở và hộ gia
đình.
● Hạn chế sử dụng nhiên liệu hoá thạch.

● Phát triển năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời, năng lượng gió.

● Áp dụng các công nghệ sản xuất xanh, ít phát thải khí nhà kính,...
+ Giải pháp thích ứng:
● Xây dựng hệ thống cảnh báo, dự báo.

9

● Củng cố đê chắn sóng và đê biển.

● Trồng giống lúa ngắn ngày và giống lúa chịu hạn.

● Tuyên truyền và nâng cao năng lực thích ứng cho người dân,...
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học về vấn đề phòng,
chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu ở vùng Bắc Trung Bộ.
b. Nội dung:
- GV cho HS làm bài tập trắc nghiệm trên ứng dụng Quizizz/Kahoot.
c. Sản phẩm: Đáp án của HS và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức game trắc nghiệm trên Quizizz/Kahoot.
- GV cung cấp mã phòng thi.
- Bộ câu hỏi trắc nghiệm:
PHIẾU BÀI TẬP ĐỊA LÍ 9 – KẾT NỐI TRI THỨC
BÀI 15: THỰC HÀNH – TÌM HIỂU VẤN ĐỀ PHÒNG, CHỐNG THIÊN TAI
VÀ ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở VÙNG BẮC TRUNG BỘ
Khoanh vào chữ cái đặt trước câu trả lời đúng:
Câu 1: Quyết định số 379/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ được ban hành nhằm
phê duyệt nội dung trọng tâm nào sau đây?
A. Chiến lược quốc gia phòng, chống thiên tai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm
2050.
B. Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng Bắc Trung Bộ.
C. Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030.
D. Kế hoạch phát triển hạ tầng giao thông kết nối liên vùng miền Trung.
Câu 2: Quyết định số 896/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ tập trung vào nội

10

dung chính nào dưới đây?
A. Phê duyệt quy hoạch phát triển năng lượng tái tạo vùng duyên hải.
B. Phát triển mạng lưới đô thị ven biển ứng phó với thiên tai.
C. Phê duyệt Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2030.
D. Phê duyệt Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu giai đoạn đến năm 2050.
Câu 3: Nhóm giải pháp nào sau đây thuộc về giải pháp phòng ngừa thiên tai nhằm
giảm thiểu rủi ro trước khi thiên tai xảy ra ở vùng Bắc Trung Bộ?
A. Tìm kiếm cứu nạn và sơ tán người dân khẩn cấp khỏi vùng ngập lụt.
B. Trồng và bảo vệ rừng phòng hộ ven biển, củng cố đê điều, nâng cao năng lực dự
báo.
C. Cung cấp lương thực, thực phẩm và thuốc men hỗ trợ người dân sau lũ bão.
D. Khôi phục hệ thống điện, đường giao thông và vệ sinh môi trường sau thiên tai.
Câu 4: Trong công tác ứng phó với biến đổi khí hậu ở vùng Bắc Trung Bộ, nhóm
giải pháp thích ứng bao gồm các hoạt động chủ yếu nào?
A. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với thời tiết thất thường và nước
biển dâng.
B. Cắt giảm tối đa lượng khí nhà kính phát ra từ các nhà máy công nghiệp.
C. Ngừng hoàn toàn các hoạt động sản xuất nông nghiệp tại vùng ven biển.
D. Tăng cường sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong sinh hoạt và sản xuất.
Câu 5: Để giảm thiểu hiện tượng cát bay, cát chảy lấn chiếm ruộng đồng và làng
mạc – một thách thức thiên tai đặc trưng ở dải đất ven biển Bắc Trung Bộ – biện
pháp lâm nghiệp hiệu quả hàng đầu là gì?
A. Khai thác toàn bộ rừng ven biển để lấy đất xây dựng các khu nghỉ dưỡng.
B. Xây dựng đê bê tông kiên cố bao quanh toàn bộ các cồn cát ven biển.
C. Trồng, chăm sóc và bảo vệ dải rừng phòng hộ chắn cát.
D. Di dời toàn bộ các dải cồn cát tự nhiên vào sâu trong đất liền.
Đáp án:
Câu hỏi

1

2

3

4

5

Đáp án

A

D

B

A

C

11

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS Liên hệ, vận dụng kiến thức đã học vào
cuộc sống.
b. Nội dung: HS hoàn thành yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm: Kết quả thực hiện nhiệm vụ của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ: Sưu tầm thông tin về một
loại thiên tai và tác động của nó đến phát triển kinh tế ở Bắc Trung Bộ, sau đó hãy
nêu một số biện pháp phòng, chống thiên tai đó.
- GV yêu cầu HS: Viết một bài đăng ngắn (khoảng 150 chữ) kèm 1 hình ảnh minh
họa để đăng lên Padlet/Goolge Classroom lớp.
- GV gợi ý HS: [1.1.TC2a]: Tìm kiếm thông tin trên các trang báo điện tử uy tín để
phục vụ bài viết.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng kiến thức đã học, sưu tầm thêm thông tin trên sách, báo, internet để
hoàn thành nhiệm vụ.
- [6.2.TC2a]: HS có thể sử dụng AI để hỗ trợ tóm tắt bài báo hoặc gợi ý cách viết
caption hấp dẫn cho bài đăng.
- Tích hợp AI (9.B2.1; 9.B2.3): HS phải đọc nguồn gốc và tự ghi ít nhất 3
thông tin chính trước khi nhờ AI tóm tắt/gợi ý caption. Sau đó đối chiếu bản
AI với bài báo/nguồn chính thống, sửa chi tiết sai hoặc thiếu căn cứ, ghi nguồn
và khai báo phần AI hỗ trợ.
- Nếu dùng hình ảnh AI tạo, phải ghi rõ “Hình minh họa do AI tạo”; không
dùng hình AI như bằng chứng về một trận thiên tai có thật. Hình ảnh thực tế
phải ghi nguồn phù hợp.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
HS báo cáo sản phẩm lên Padlet/Google Classroom..
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
GV nhận xét, đánh giá, kết thúc tiết học.
12

- Tiêu chí đánh giá năng lực AI: (1) xác định đúng vấn đề cần AI hỗ trợ; (2) tự
phân tích trước khi dùng AI; (3) kiểm chứng thông tin, số liệu/hình ảnh AI
bằng nguồn tin cậy; (4) biết loại bỏ hoặc sửa nội dung sai, thiếu căn cứ; (5) đề
xuất và điều chỉnh giải pháp phù hợp với Bắc Trung Bộ; (6) khai báo trung
thực việc sử dụng AI, không cung cấp dữ liệu cá nhân nhạy cảm và chịu trách
nhiệm về sản phẩm cuối cùng.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ôn lại kiến thức đã học.
- Hoàn thành bài tập phần Vận dụng.
- Đọc và tìm hiểu trước nội dung Bài 16: Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây
Nguyên.

13