LỊCH SỬ & ĐỊA LÍ
CHỦ ĐỀ 4: DUYÊN HẢI MIỀN TRUNG
BÀI 15: THIÊN NHIÊN VÙNG DUYÊN HẢI MIỀN TRUNG
(2 tiết)
 
1. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
2. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:




Xác định được trên bản đồ hoặc lược đồ vị trí địa lí và một số địa danh
tiêu biểu (ví dụ: dãy núi Trường Sơn, dãy núi Bạch Mã, đèo Hải Vân,
vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng,...) của vùng Duyên hải miền
Trung.
Quan sát lược đồ hoặc bản đồ, tranh ảnh, trình bày được một trong những
đặc điểm thiên nhiên (ví dụ: địa hình, khí hậu, sông ngòi,...) của vùng
Duyên hải miền Trung.



Nêu được một số tác động của môi trường thiên nhiên đối với đời sống và
hoạt động sản xuất trong vùng.



Đề xuất được ở mức độ đơn giản một số biện pháp phòng, chống thiên tai
ở vùng Duyên hải miền Trung.



Thể hiện được thái độ cảm thông và sẵn sàng có hành động chia sẻ với
người dân gặp thiên tai.

2. Năng lực
Năng lực chung:






Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc
lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong
lớp.
Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với
bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc
nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.

Năng lực riêng:



Hình thành năng lực nhận thức khoa học Địa lí thông qua việc trình bày
đặc điểm thiên nhiên của vùng Duyên hải miền Trung.
Hình thành năng lực tìm hiểu Địa lí thông qua việc nêu tác động của môi
trường thiên nhiên đối với đời sống và sản xuất trong vùng.



Hình thành năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học thông qua việc
đưa ra một - số biện pháp phòng, chống thiên tai ở vùng.



Hình thành năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác thông
qua hoạt động cá nhân, cặp đôi và nhóm.

3. Phẩm chất


Bồi dưỡng phẩm chất yêu nước, yêu thiên nhiên và có những việc làm
thiết thực bảo vệ thiên nhiên.



Trách nhiệm với môi trường sống thông qua việc có ý thức bảo vệ môi
trường, không đồng tình với những hành vi xâm hại thiên nhiên.



Nhân ái, biết cảm thông và chia sẻ với những bạn có hoàn cảnh khó khăn,
người dân bị ảnh hưởng của thiên ta



Chăm chỉ, ham học hỏi, tìm tòi.

1. PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT BỊ DẠY HỌC
2. Phương pháp dạy học


Vấn đáp, động não, trực quan, hoạt động nhóm, giải quyết vấn đề, lắng
nghe tích cực.

2. Thiết bị dạy học
3. Đối với giáo viên


Giáo án, SHS, SGV, Vở bài tập Lịch sử 4.



Lược đồ địa hình vùng Duyên hải miền Trung.



Tranh ảnh thể hiện đặc điểm và tác động của các điều kiện tự nhiên đối
với sản xuất ở vùng Duyên hải miền Trung.



Máy tính, máy chiếu (nếu có).

1. Đối với học sinh



SHS Lịch sử và Địa lí 4 Kết nối tri thức với cuộc sống.



Thông tin, tài liệu, tranh ảnh về vùng Duyên hải miền Trung.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

(Tiết 1)

HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG:

 

*. Cách tiến hành

 

- GV yêu cầu HS đọc thông tin và quan sát hình 1 - HS quan sát hình ảnh, lắng
phần khởi động SGK tr.65.
nghe GV nêu câu hỏi.
- GV chia sẻ một câu thơ, câu hát về dãy Trường
Sơn:
+ Một dãy núi mà hai màu mây
  Nơi nắng nơi mưa, khí trời cũng khác.
(Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây – Phạm
Tiến Duật)

 
 
 
 
 

- HS lắng nghe.
+ Đường ra trận mùa này đẹp lắm, Trường Sơn
Đông nhớ Trường Sơn Tây. (Một đoạn lời bài hát
 
Trường Sơn Đông Trường Sơn Tây).
 
- GV gọi lần lượt HS chia sẻ những câu thơ và
câu hát mà HS biết về dãy Trường Sơn, với quy
tắc người sau không được trùng đáp án với người  
trước.
 
- GV cho HS nghe bài hát Trường Sơn Đông
Trường Sơn Tây.

- HS tham gia chia sẻ.

 
- GV tổng kết lại và dẫn dắt HS vào nội dung bài
học về thiên nhiên vùng Duyên hải miền
 
Trung: Bài 15 –  Thiên nhiên vùng Duyên hải
miền Trung.
- HS trả lời.
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN
THỨC.

 

Hoạt động 1: Tìm hiểu về vị trí địa lí

 

*. Cách tiến hành
- GV yêu cầu HS quan sát hình 2, đọc thông tin
trong mục 1 và trả lời các câu hỏi sau:

- HS lắng nghe, chuẩn bị vào
bài học.

+ Xác định vị trí của vùng Duyên hải miền Trung  
trên lược đổ.
 
+ Đọc tên các vùng, quốc gia tiếp giáp với vùng
 
Duyên hải miền Trung.
- GV hướng dẫn HS làm việc nhóm 4 – 6 HS.

 

- HS lắng nghe, chuẩn bị vào
- GV mời đại diện 2 – 3 HS lên trình bày trước
lớp. Các HS khác quan sát, lắng nghe, nêu ý kiến bài học mới.
bổ sung (nếu có).
 
- GV nhận xét, chốt đáp án:
 
+ Vùng Duyên hải miền Trung tiếp giáp với các
quốc gia: Lào, Cam-pu-chia; tiếp giáp các vùng:  
Trung du và miền núi Bắc Bộ, Đồng bằng Bắc
 
Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ.
Hình ảnh: Duyên hải miền Trung

 

+ Vùng Duyên hải miền Trung có vị trí là cầu nối
giữa các vùng lãnh thổ phía bắc và phía nam của
nước ta. Ngoài phần lãnh thổ đất liền, vùng còn
có phần biển rộng lớn với nhiều đảo, quần đảo,
trong đó có quần đảo Hoàng Sa và quần đảo
Trường Sa. Các đảo và quần đảo có vai trò rất
quan trọng trong việc bảo vệ và khẳng định chủ
quyền lãnh thổ trên biển của nước ta.

 

Hình ảnh: Quần đảo Trường Sa của Việt Nam

 

Hình ảnh: Quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

- HS làm việc nhóm.

Hoạt động 2: Tìm hiểu về đặc điểm tự nhiên.

- HS trả lời.

 
 
 
 

*. Cách tiến hành

 

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về địa hình

- HS quan sát, lắng nghe, tiếp
thu.

a) Địa hình

 

Câu hỏi trang 67 SGK Lịch Sử và Địa Lí lớp
 
4:Đọc thông tin và quan sát hình 2, em hãy:
- HS Xác định trên lược đồ:
dãy núi Trường Sơn, dãy núi
Bạch Mã, đèo Hải Vân,
Vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng, quần đảo Hoàng Sa
- Nêu đặc điểm của đồng bằng ở vùng Duyên hải và quần đảo Trường Sa.
miền Trung.
- Nêu đặc điểm của đồng
- Yêu cầu số 1:
bằng ở vùng Duyên hải miền
Trung.
- Xác định trên lược đồ: dãy núi Trường Sơn,
dãy núi Bạch Mã, đèo Hải Vân, Vườn quốc gia
Phong Nha - Kẻ Bàng, quần đảo Hoàng Sa và
quần đảo Trường Sa.

- Yêu cầu số 2: Đặc điểm địa hình vùng Duyên
hải miền Trung
+ Địa hình vùng Duyên hải miền Trung có sự
khác biệt từ tây sang đông: phía tây là địa hình
đồi núi; phía đông là dải đồng bằng nhỏ, hẹp.
- Ven biển thường có các cồn cát và đầm phá.
b) Khí hậu. (HS thao luận nhóm)
Câu hỏi trang 67 SGK Lịch Sử và Địa Lí lớp
4: Đọc thông tin, em hãy cho biết những đặc - Khu vực phía bắc và phía
điểm chính về khí hậu của vùng Duyên hải miền nam dãy núi Bạch Mã có sự
Trung.
khác nhau về nhiệt độ.
- GV cho đạị diện nhóm nêu kết quả.

+ Phần phía bắc dãy Bạch
- Khu vực phía bắc và phía nam dãy núi Bạch Mã trong năm thường có một
đến hai tháng nhiệt độ dưới
Mã có sự khác nhau về nhiệt độ.
20°C do chịu ảnh hưởng của

+ Phần phía bắc dãy Bạch Mã trong năm thường gió mùa Đông Bắc.
có một đến hai tháng nhiệt độ dưới 20°C do chịu
+ Phần phía nam dãy Bạch
ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc.
Mã ít chịu ảnh hưởng của gió
+ Phần phía nam dãy Bạch Mã ít chịu ảnh hưởng mùa Đông Bắc nên nhiệt độ
của gió mùa Đông Bắc nên nhiệt độ cao quanh cao quanh năm
năm
- Vào mùa thu - đông, vùng
- Vào mùa thu - đông, vùng Duyên hải miền Duyên hải miền Trung
Trung thường có mưa lớn và bão.
thường có mưa lớn và bão.
- Mùa hạ của vùng ít mưa, ở phía bắc chịu ảnh - Mùa hạ của vùng ít mưa, ở
hưởng của gió Tây Nam khô nóng; ở phía nam phía bắc chịu ảnh hưởng của
thường xảy ra hiện tượng hạn hán.
gió Tây Nam khô nóng; ở
phía nam thường xảy ra hiện
tượng hạn hán.
c) Sông ngòi. (HS thảo luận nhóm đôi)
Câu hỏi trang 67 SGK Lịch Sử và Địa Lí lớp - HS Thảo luận nhóm đôi.
4: Đọc thông tin và quan sát hình 2, em hãy:
- 1HS đọc câu hỏi sgk theo
- Kể tên và chỉ trên lược đồ một số sông ở vùng yêu cầu gv.
Duyên hải miền Trung.
- Nêu những đặc điểm chính của sông ngòi ở
vùng Duyên hải miền Trung.
- GV gọi đại diện nhóm trả lời.

- Đại diện nhóm xung phong
trả lời.

- Yêu cầu số 1: Một số sông ở vùng Duyên hải
miền Trung là: sông Mã; sông Cả; sông Gianh; - Một số sông ở vùng Duyên
sông Thu Bồn; sông Hương; sông Trà Khúc,…
hải miền Trung là: sông Mã;
sông Cả; sông Gianh; sông
- Yêu cầu số 2: Đặc điểm chính của sông ngòi
Thu Bồn; sông Hương; sông
+ Vùng Duyên hải miền Trung có nhiều sông Trà Khúc,…
nhưng phần lớn là sông ngắn và dốc.

-  Đặc điểm chính của sông
+ Vào mùa mưa lũ, nước ở các sông lên nhanh ngòi
thường gây ra lũ quét, sạt lở đất.
+ Vùng Duyên hải miền
Trung có nhiều sông nhưng

- HS nhận xét, gv nhận xét – tuyên dương.

phần lớn là sông ngắn và dốc.

Hoạt động 3: Tác động của môi trường thiên + Vào mùa mưa lũ, nước ở
nhiên đối với sản xuất và đời sống.
các sông lên nhanh thường
gây ra lũ quét, sạt lở đất.
*. Cách tiến hành
Câu hỏi trang 68 SGK Lịch Sử và Địa Lí lớp
4: Đọc thông tin và quan sát các hình từ 4 đến 7, - HS làm việc nhóm.
em hãy:
- HS trả lời.
- Nêu tác động tích cực và tiêu cực của môi
trường thiên nhiên đến đời sống và sản xuất của
người dân vùng Duyên hải miền Trung
- Tác động tích cực:
- Đề xuất một số biện pháp phòng, chống thiên + Vùng biển rộng, bờ biển
tai ở vùng Duyên hải miền Trung.
kéo dài là điều kiện thuận lợi
để phát triển hoạt động đánh
* Yêu cầu số 1:
bắt và nuôi trồng hải sản,
- Tác động tích cực:
giao thông đường biển, du
lịch biển, sản xuất muối,....
+ Vùng biển rộng, bờ biển kéo dài là điều kiện
thuận lợi để phát triển hoạt động đánh bắt và + Các đồng bằng ven biển
nuôi trồng hải sản, giao thông đường biển, du thích hợp trồng cây công
lịch biển, sản xuất muối,....
nghiệp hàng năm (lạc,
mía,...), vùng đồi núi phía tây
+ Các đồng bằng ven biển thích hợp trồng cây phát triển trồng rừng, trồng
công nghiệp hàng năm (lạc, mía,...), vùng đồi cây công nghiệp lâu năm (cà
núi phía tây phát triển trồng rừng, trồng cây phê, chè,...) và chăn nuôi gia
công nghiệp lâu năm (cà phê, chè,...) và chăn súc.
nuôi gia súc.
+ Trong vùng có nhiều tiềm
+ Trong vùng có nhiều tiềm năng phát triển thuỷ năng phát triển thuỷ điện,
điện, điện gió, điện mặt trời.
điện gió, điện mặt trời.
- Tác động tiêu cực:
+ Vào mùa mưa, có mưa lớn và bão, gây ra ngập - HS trả lời.
lụt ở khu vực đồng bằng; lũ quét, sạt lở đất ở
khu vực miền núi,... gây thiệt hại về người và tài
sản.

+ Mùa khô, có hiện tượng hạn hán, nhiều nơi - Tác động tiêu cực:
thiếu nước cho sinh hoạt và sản xuất.
+ Vào mùa mưa, có mưa lớn
+ Khu vực ven biển còn có hiện tượng cát bay và bão, gây ra ngập lụt ở khu
ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất của người vực đồng bằng; lũ quét, sạt lở
dân.
đất ở khu vực miền núi,... gây
thiệt hại về người và tài sản.
* Yêu cầu số 2: Một số biện pháp phòng, chống
thiên tai ở vùng Duyên hải miền Trung
+ Mùa khô, có hiện tượng
hạn hán, nhiều nơi thiếu nước
- Đẩy mạnh việc trồng và bảo vệ rừng;
cho sinh hoạt và sản xuất.
- Dự báo thiên tai kịp thời;
- Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thuỷ lợi,....

+ Khu vực ven biển còn có
hiện tượng cát bay ảnh hưởng
đến sinh hoạt và sản xuất của
người dân.
* Một số biện pháp phòng,
chống thiên tai ở vùng Duyên
hải miền Trung

- HS nhận xét, gv nhận xét - tuyên dương.

- Đẩy mạnh việc trồng và bảo
(Tiết 2) vệ rừng;

3. Luyện tập (trang 69)

- Dự báo thiên tai kịp thời;

Luyện tập trang 69 SGK Lịch Sử và Địa Lí - Xây dựng và hoàn thiện hệ
lớp 4: Chọn ý ở cột A sao cho phù hợp với ý ở thống thuỷ lợi,....
cột B và ghi kết quả vào vở.
- Chọn: 1 + b); 2 + C); 3 + d); 4 + a
4. Vận dụng – Trải nghiệm.
Vận dụng trang 69 SGK Lịch Sử và Địa Lí
lớp 4: Hãy nêu những việc em có thể làm để
chia sẻ khó khăn với các bạn ở vùng Duyên hải
miền Trung khi có thiên tai xảy ra.
- Một số việc em có thể làm để chia sẻ khó khăn
với các bạn ở vùng Duyên hải miền Trung khi

có thiên tai xảy ra:

- HS nêu những việc em có
thể làm để chia sẻ khó khăn
+ Quyên góp sách, vở, đồ dùng học tập,… để với các bạn ở vùng Duyên hải
tặng các bạn.
miền Trung khi có thiên tai
+ Vận động người thân, bạn bè cùng tham gia xảy ra.
phong trào quyên góp gây quỹ từ thiện để giúp + Quyên góp sách, vở, đồ
đỡ đồng bào miền Trung.
dùng học tập,… để tặng các
- GV dặn dò hs về nhà xem lại bài, chuẩn bị cho bạn.
sau.
+ Vận động người thân, bạn
bè cùng tham gia phong trào
quyên góp gây quỹ từ thiện
để giúp đỡ đồng bào miền
Trung.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY (nếu có):
...............................................................................................................................
………………………………………………………………………………….