Tìm kiếm Giáo án
Bài 1. Sự hình thành và phát triển của xã hội phong kiến ở châu Âu

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Đặng Thị Hiền
Ngày gửi: 08h:50' 16-01-2026
Dung lượng: 205.0 KB
Số lượt tải: 0
Nguồn:
Người gửi: Đặng Thị Hiền
Ngày gửi: 08h:50' 16-01-2026
Dung lượng: 205.0 KB
Số lượt tải: 0
Số lượt thích:
0 người
NS:
NG:
BÀI 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN
Ở CHÂU ÂU
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Học sinh:
- Kể lại được những sự kiện chủ yếu về quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu.
- Trình bày được đặc điểm của lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong
kiến Tây Âu.
- Phân tích được vai trò của thành thị trung đại.
- Mô tả được sơ lược sự ra đời của Thiên Chúa giáo.
2. Năng lực
* Năng lực chung: Giao tiếp và hợp tác; tự chủ và tự học; giải quyết vấn đề.
* Năng lực chuyên biệt
- Tìm hiểu lịch sử: Quan sát, khai thác và sử dụng thông tin của một số tư liệu lịch sử, hình
ảnh, sơ đồ trong bài.
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử:
+ Kể lại một số sự kiện lịch sử về quá trình hình thành xã hội pk ở Tây Âu.
+ Trình bày đặc điểm lãnh địa pk, quan hệ xã hội pk Tây Âu.
+ Mô tả sự ra đời của Thiên chúa giáo.
+ Phân tích vai trò của thành thị trung đại.
- Vận dụng:
+ Đánh giá, phân tích, chứng minh vai trò của thành thị trung đại.
+ Lập niên biểu, so sánh nét chính của lãnh đại phong kiến với thành thị trung đại.
+ Tìm hiểu dấu ấn của thành thị trung đại còn được giữ gìn và bảo tồn cho đến nay.
3. Phẩm chất:
- Trung thực, có trách nhiệm, nhân ái trong học tập, hỗ trợ các bạn khác trong việc thực
hiện nhiệm vụ học tập.
- Chăm chỉ: có cố gắng trong các hoạt động học tập, để đạt kết quả tốt.
- Có ý thức trách nhiệm gìn giữ những dấu ấn của lịch sử còn được giữ gìn cho đến nay.
- Yêu nước, tự hào với những dấu ấn của thành thị trung đại của thế giới cũng như ở Việt
Nam.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Giáo viên: Máy chiếu, lược đồ, phiếu học tập, sưu tầm và chọn lọc tư liệu dạy học.
- Học sinh: Đọc thông tin SGK, quan sát các kênh hình, trả lời các câu hỏi SGK.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Khởi động
a. Mục tiêu: Tạo sự tò mò, hứng thú ham học hỏi, mong muốn tìm hiểu những kiến thức mới
liên quan bài học; tạo không khí thoải mái cho giờ học.
b. Tổ chức hoạt động
- GV giới thiệu chương 1, HS theo dõi GSK trang 8
- GV chiếu hình 1. Tượng hoàng đế Sác-lơ-ma-nhơ (742-814) ở thành phố Hăm-buốc (Đức).
- HS HĐCN (1') quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi theo định hướng SGK:
1
H. Vì sao ở nhiều nước châu Âu ngày nay vẫn giữ tượng của Sác-lơ-ma-nhơ không?
Chia sẻ những hiểu biết của em về vị hoàng đế này?
Gợi ý trả lời:
- Hiểu biết của em về Sác-lơ- ma-nhơ
+ Sác-lơ-ma-nhơ (742 - 814) là hoàng đế của Vương quốc Phơ-răng. Dưới thời trị vì của
ông, vương quốc Phơ-răng là một vương quốc cực thịnh và lớn mạnh.
+ Ông trị vì 14 năm sau đó mất. Sau khi Sác-lơ-ma-nhơ mất, Vương quốc Phơ-răng bị
phân chia thành 3 vương quốc (sau trở thành các nước: Pháp, Đức, Italia).
- Công lao của Hoàng đế Sác-lơ-ma-nhơ
+ Sác-lơ-ma-nhơ có công lao to lớn trong việc bảo vệ và mở rộng lãnh thổ của Vương
quốc Phơ-răng thông qua các cuộc chiến tranh chinh phục.
+ Trong quá trình trị vì, ông cho xây dựng nhiều trường học, đường xá, cầu cống để cải
thiện đời sống cho người dân.
+ Sác-lơ-ma-nhơ cũng có công lao lớn trong việc phục hưng giáo hội La Mã.
- GV lắng nghe và dẫn vào bài: Sau xã hội chiếm hữu nô lệ, xã hội loài người có những bước
tiến mới với sự hình thành những chế độ, giai cấp xã hội mới - chế độ xã hội phong kiến. Nói
đến chế độ phong kiến phải kể đến là sự hình thành và phát triển của chế độ phong kiến ở Tây
Âu, nơi có vị vua Sác-lơ-ma-nhơ trị vì như đã nói ở trên.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Hoạt động 2.1. Tìm hiểu quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu
a. Mục tiêu: HS kể lại được những sự kiện chủ yếu về quá trình hình thành xã hội phong kiến
ở Tây Âu.
b. Tổ chức hoạt động
Hoạt động của GV và HS
GV chiếu lược đồ các quốc gia phong kiến tây
Âu - HS đọc thông tin đoạn 1 SGK.
- GV giới thiệu theo nội dung đoạn 1 - từ đầu ->
sự diệt vong của đế quốc La Mã (476).
HS đọc thầm mục Em có biết? để có hiểu biết
về người Giéc-man.
Nội dung
1. Quá trình hình thành xã hội phong
kiến ở Tây Âu
HS HĐCĐ (5') đọc SGK trang 9,10 và sơ đồ
hình 2, báo cáo, chia sẻ Phiếu học tập số 1
như sau:
H1. Trình bày những nét chính về quá trình hình
thành xã hội phong kiến ở Tây Âu? (Người
Giéc-man đã làm gì sau khi vào lãnh thổ của
người Rô-ma? Kết quả của những việc làm đó?)
H2. Quan sát hình 2, cho biết lãnh chúa phong
kiến và nông nô được hình thành từ những tầng
lớp nào? Từ đó, em thử dự đoán, mối quan hệ
giữa lãnh chúa và nông nô trong xã hội phong
kiến Tây Âu là mối quan hệ gì?
2
HS báo cáo, chia sẻ - Nhận xét
Dự kiến sản phẩm:
H1. Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở
châu Âu: Nhân lúc đế quốc Rô-ma suy yếu, các
bộ tộc người Giéc-man từ phương Bắc tràn
xuống xâm chiếm tiêu diệt. Khi vào lãnh thổ
của đế quốc Rô-ma, người Giéc-man đã:
+ Thành lập nên nhiều vương quốc mới như
vương quốc Ăng-lô Xắc xông, Phơ-răng, Tây
Gốt, Đông Gốt…
+ Họ chiếm ruộng đất của chủ nô Rô-ma cũ rồi
chia cho nhau, phong tước hiệu vị cao, thấp
khác nhau như công tước, hầu tước, bá tước,
nam tước...
+ Du nhập Ki -tô giáo vào châu Âu
+ Xã hội phân hoá cao, hình thành các giai cấp
mới: lãnh chúa phong kiến và nông nô
=> Xã hội phong kiến được hình thành.
H2.
+ Lãnh chúa phong kiến được hình thành từ 2
tầng lớp là: Qúy tộc thị tộc Giéc-man và Qúy
tộc La Mã quy thuận chính quyền mới.
+ Nông nô được hình thành từ 2 tầng lớp là: Nô
lệ được giải phóng và nông dân tự do bị mất
ruộng đất.
-> Mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong
xã hội phong kiến Tây Âu là mối quan hệ bóc
lột.
- Thế kỉ V, người Giéc-man xâm chiếm
GV nhận xét, kết luận:
lãnh thổ của đế quốc La Mã, lập nên các
vương quốc mới: Ăng-glô Xắc-xông, Phơrăng, Tây Gốt, Đông Gốt...
- XH PK châu Âu được hình thành với sự
ra đời của 2 giai cấp lãnh chúa phong kiến
Gv nhấn mạnh mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô.
phong kiến và nông nô, chuyển ý sang mục 2.
Hoạt động 2.2. Tìm hiểu lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong kiến ở
Tây Âu
a. Mục tiêu: HS trình bày được đặc điểm của lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế
độ phong kiến Tây Âu.
3
b. Tổ chức hoạt động
Hoạt động của GV và HS
Nội dung
Hoạt động 2.2. Tìm hiểu lãnh địa phong kiến và quan hệ 2. Lãnh địa phong kiến và
xã hội của chế độ phong kiến ở Tây Âu
quan hệ xã hội của chế độ
c. Mục tiêu: HS trình bày được đặc điểm của lãnh địa phong kiến ở Tây Âu
phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong kiến Tây
Âu.
GV yêu cầu HS HĐN (7') đọc thông tin, quan sát kênh
hình 2,3,4 và thực hiện yêu cầu của nhiệm vụ học tập
sau:
Nhiệm vụ 1: (Nhóm 1,2,3)
H1. Thế nào là lãnh địa phong kiến?
H2. Quan sát hình 3 và đọc thông tin trong mục, em hãy
trình bày đặc điểm về cấu trúc của lãnh địa phong kiến ở
Tây Âu?
H3. Nhận xét gì về cấu trúc của lãnh địa phong kiến Tây
Âu?
…
Nhiệm vụ 2 (Nhóm 4,5,6)
H4. Quan sát hình 3 và đọc thông tin trong mục, em hãy
trình bày đặc điểm về chính trị, kinh tế, xã hội của lãnh địa
phong kiến ở Tây Âu?
H5. Từ đặc điểm về kinh tế của lãnh địa phong kiến đã tìm
hiểu ở câu hỏi 1, em nhận xét nền kinh tế tự cấp tự túc? Nó
có gì khác với nền kinh tế hiện nay của địa phương hay
nước ta hiện nay?
…
Nhiệm vụ 3 (Nhóm 7,8,9)
H6. Khai thác sơ đồ hình 2 và thông tin trong mục, hãy
trình bày mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong xã
hội phong kiến?
H7. Mô tả và nhận xét về đời sống của nông nô và lãnh
chúa phong kiến trong lãnh địa qua hình 4?
…
Lần lượt các nhóm báo cáo, chia sẻ các nhiệm vụ học tập.
Gv nhận xét, bổ sung, điều chỉnh và kết luận:
Gợi ý sản phẩm:
H1. Lãnh địa phong kiến là vùng đất đai rộng lớn mà các
lãnh chúa chiếm làm của riêng.
H2. Cấu trúc của lãnh địa:
+ Trong lãnh địa có các lâu đài của lãnh chúa, nhà thờ, nhà
ở của nông nô,… giống hệt như một vương quốc nhỏ.
+ Vùng đất ở xung quanh lâu đài của lãnh chúa được gọi là
- Lãnh địa phong kiến: là
vùng đất đai rộng lớn mà các
lãnh chúa chiếm làm của
riêng.
4
đất khẩu phần. Vùng đất này được lãnh chúa giao cho nông
nô cày cấy và thu tô, thuế…
H3. Cấu trúc của lãnh địa PK: bản chất của lãnh địa ban
đầu là một công trình phòng thủ về quân sự nhiều hơn là
một đơn vị tổ chức kinh tế.
(GV giải thích mở rộng quá trình hình thành lãnh địa PK:
Khi người Giéc-man (vốn là các vương quốc man tộc) ở
trình độ thấp hơn, khi vào lãnh thổ của đế quốc La Mã, họ
gặp phải rất nhiều sự chống đối. Sự chống đối từ những
người ủng hộ đế quốc La Mã, từ dân địa phương, từ chính
nội bộ các tướng lĩnh của người Giéc-man. Chính vì thế,
các vùng đất đai của họ được tổ chức theo mô hình một
công sự phòng thủ, có lâu đài ở trên một quả đồi cao với
hào nước và các công sự phòng thủ (Motte and Bailey
Castle). Sau này, những lâu đài ngày càng kiên cố, thay vì
được xây dựng bằng gỗ và đất, nó được xây bằng đá và có
hệ thống tháp canh kiên cố.)
H4. Đặc điểm chính trị - kinh tế - xã hội trong lãnh địa:
+ Lãnh địa phong kiến là một đơn vị chính trị độc lập.
Trong lãnh địa, lãnh chúa lập ra quân đội, tòa án, ban hành
luật pháp, chế độ thuế khóa, tiền tệ, đo lường riêng… Thậm
chí nhà vua cũng không được can thiệp vào lãnh địa của
lãnh chúa.
+ Lãnh địa đồng thời là một cơ sở kinh tế đóng kín, mang
tính chất tự cấp, tự túc. Nông nô tự sản xuất lương thực,
thực phẩm và mọi thứ đồ dùng, họ chỉ mua một số thứ bên
ngoài như: muối, sắt, một số mặt hàng xa xỉ (lụa, hương
liệu….).
+ Trong lãnh địa: lãnh chúa không tham gia vào sản xuất,
sống xa hoa; còn nông nô phải lao động khổ cực; cuộc sống
của họ phụ thuộc vào lãnh chúa.
H5. Nền kinh tế tự cấp tự túc là hình thái kinh tế tự sản xuất,
phục vụ nhu cầu về lương thực, thực phẩm của mình… Nó
khác với nền kinh tế hiện nay của địa phương hay nước ta
hiện nay là kinh tế hàng hóa, kinh tế thị trường - có sự trao
đổi, mua bán…
H6. Mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong xã hội
phong kiến.
- Thông qua hình 2. Sơ đồ về sự hình thành các giai cấp
chính trong xã hội phong kiến ở vương quốc Phơ-răng em
thấy: quan hệ giữa lãnh chúa phong kiến và nông nô là
quan hệ bóc lột:
+ Lãnh chúa chia ruộng đất cho nông dân cày cấy và đặt ra
nhiều loại tô, thuế, ví dụ: thuế cưới xin, thuế ma chay…
=> Như vậy, lãnh chúa sống bằng việc bóc lột sức lao động
của nông nô và chi phối mọi mặt đời sống của nông nô.
- Đặc điểm:
+ Về chính trị: là đơn vị
chính trị độc lập
+ Về kinh tế: là cơ sở kinh tế
đóng kín, tự cung tự cấp,
trong đó nông nghiệp là chủ
đạo.
5
+ Nông nô nhận ruộng đất của lãnh chúa để cày cấy và phải + Về xã hội: 2 giai cấp chính
nộp lại cho lãnh chúa một phần hoa lợi (gọi là: địa tô); Lãnh chúa phong kiến (bóc
ngoài ra, nông nô còn phải thực hiện nghĩa vụ lao dịch và lột) và nông nô (bị bóc lột).
nộp nhiều loại thuế cho lãnh chúa.
H7. Qua hình 4, ta thấy đời sống của nông nô và lãnh chúa
phong kiến:
- Lãnh chúa: sung sướng, xa hoa, bóc lột nông nô. Thời
bình, họ chỉ luyện tập cung kiếm, cưỡi ngựa, dạ hội, tiệc
tùng.
- Nông nô: Lao động vất vả, sống trong những túp lều tồi
tàn, tối tăm, phải nộp tô thuế cho lãnh chúa, bị lãnh chúa
bóc lột, là lực lượng sản xuất chính.
Hoạt động 2.3. Tìm hiểu sự ra đời của Thiên chúa giáo
a. Mục tiêu: HS mô tả được sơ lược sự ra đời của Thiên Chúa giáo.
b. Tổ chức hoạt động
Hoạt động của GV và HS
Nội dung
3. Sự ra đời của Thiên chúa
HS đọc thông tin SGK, HĐCN (3') báo cáo, chia sẻ yêu giáo
cầu câu hỏi của mục theo định hướng SGK (trang 12):
H. Trình bày sự ra đời của Thiên chúa giáo?
- Ra đời vào đầu công nguyên
Gợi ý:
ở vùng Giê-ru-da-lem (thuộc
- Thời gian ra đời: Thiên chúa giáo (Ki-tô giáo) ra đời vào Pa-le-xtin ngày nay).
đầu công nguyên ở vùng Giê-ru-da-lem (thuộc Pa-le-xtin - Do Chúa Giê-su sáng lập.
ngày nay).
-> Đầu thế kỷ IV, Thiên chúa
- Người sáng lập: Chúa Giê-su.
giáo là Quốc giáo của đế quốc
- Đầu thế kỷ IV, Thiên chúa giáo được công nhận là Quốc La Mã.
giáo của đế quốc La Mã.
GV nhận xét và giới thiệu:
- Chúa Giê-su:
- Để quản lí việc đạo trong toàn đế quốc, đạo Kitô đã
thành lập 5 trung tâm giáo hội là: Côngxtăngtinôp, Antcôt,
Giêrudalem, Alêchxangđri và Rôma. Đứng đầu mỗi trung
tâm là một Tổng giám mục.
- Năm 1054, giáo hội Kitô giáo đã bị phân ly thành 2 giáo
hội: giáo hội phương Tây hay giáo hội Rôma (trụ sở là tòa
thánh Vatican) và giáo hội phương Đông hay giáo hội Hy
Lạp (giáo hội chính thống). Hai giáo hội này tồn tại độc
lập thậm chí thù địch nhau.
- Trong suốt thời trung đại, giáo hội Kitô có thế lực rất lớn
về kinh tế, chính trị, văn hóa và là chỗ dựa vững chắc của
chính quyền phong kiến.
Hoạt động 2.3. Tìm hiểu sự xuất hiện và vai trò của thành thị trung đại
a. Mục tiêu: HS trình bày được sự xuất hiện và phân tích được vai trò của thành thị trung đại.
b. Tổ chức hoạt động
6
Hoạt động của GV và HS
Nội dung
4. Sự xuất hiện và vai trò
HS đọc thông tin đoạn thứ nhất của mục 4, HĐCN (2') của thành thị trung đại
báo cáo, chia sẻ yêu cầu sau:
H. Các thành thị trung đại đã xuất hiện như thế nào?
- Gợi ý: HS dựa vào SGK trả lời.
- Sự hình thành:
+ TK XI, thủ công nghiệp
- GV tóm tắt, kết luận:
+ Cuối thế kỉ XI, thủ công nghiệp phát triển, hàng hóa sản phát triển, hàng hóa sản xuất
ra nhiều -> nhu cầu trao đổi.
xuất ra ngày càng nhiều đã thúc đẩy nhu cầu trao đổi. + Thợ thủ công đã đưa hàng
Một số thợ thủ công đã tìm cách bỏ trốn khỏi lãnh địa hóa đến những nơi đông
hoặc dùng tiền chuộc lại thân phận tự do. Họ đến những người qua lại để lập xưởng và
nơi đông người qua lại để lập các xưởng sản xuất và bán bán hàng.
hàng hóa. Từ đó, các thị trấn xuất hiện, sau đó trở thành -> Thị trấn xuất hiện, sau trở
thành thành phố, gọi là thành
thành phố, gọi là thành thị trung đại.
thị trung đại.
+ Ngoài ra, còn có những thành thị do lãnh chúa lập ra
hoặc được phục hồi từ những thành thị cổ đại.
GV giới thiệu hình 6, nhấn mạnh sự ra đời của thành thị
trung đại: Thành thị xuất hiện đã làm cho kinh tế, chính
trị, văn hóa ở châu Âu có những biến chuyển rõ rệt, là cơ
sở đưa xã hội Tây Âu bước vào giai đoạn phát triển mới.
- Vai trò của thành thị trung
HS HĐCĐ (5') theo dõi sơ đồ về vai trò của thành thị đại:
trung đại, hoàn thành yêu cầu sau:
(Sơ đồ SGK)
H. Em hãy phân tích vai trò của thành thị đối với châu Âu
thời Trung đại?
Gợi ý sản phẩm:
Vai trò của thành thị đối với châu Âu thời Trung đại:
- Về kinh tế: thành thị ra đời đã phá vỡ nền kinh tế tự
nhiên của các lãnh địa, tạo điều kiện cho kinh tế hàng hóa
giản đơn phát triển.
- Về Chính trị: thành thị góp phần tích cực xóa bỏ chế độ
phong kiến phân quyền, xây dựng chế độ phong kiến tập
quyền, thống nhất quốc gia, dân tộc.
- Về xã hội: sự ra đời của thành thị đã đưa đến sự xuất
hiện của tầng lớp thị dân.
- Về văn hóa: thành thị mang không khí tự do và mở mang
tri thức cho mọi người; tạo cơ sở để xây dựng nền văn hóa
mới, nhiều trường đại học được thành lập.
HS HĐCN (2') đọc thông tin “Em có biết” và hình 7
(trang 13), chia sẻ yêu cầu sau:
7
H. Hình 7 cùng với nội dung “Em có biết” nhấn mạnh tới
vai trò gì của thành thị trung đại? Em hãy giới thiệu một
trường đại học của Việt Nam cũng ra đời trong thời phong
kiến?
Gợi ý sản phẩm:
- Nhấn mạnh vai trò về văn hóa của thành thị.
- Trường đai học của Việt Nam ra đời thời phong kiến:
Văn Miếu được xây dựng vào năm 1070 dưới thời vua Lý
Thánh Tông, là nơi thờ Khổng Tử, các bậc Hiền triết của
Nho giáo và Tư nghiệp Quốc tử giám Chu Văn An, người
thầy đạo cao, đức trọng của nền giáo dục Việt Nam. Quốc
Tử Giám được xây dựng năm 1076 dưới triều vua Lý
Nhân Tông, là nơi đào tạo nhân tài cho đất nước, là trường
đại học đầu tiên ở nước ta.
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a. Mục tiêu: HS được củng cố, hoàn thiện kiến thức đã được tìm hiểu ở hoạt động hình thành
kiến thức.
b. Tổ chức hoạt động
HS HĐCN thực hiện các bài tập phần này theo định hướng, báo cáo, chia sẻ.
Lưu ý: Ở bài 2, nếu HĐCN gặp khó khăn, HS có thể HĐCĐ trợ giúp nhau.
GV nhận xét và kết luận, đánh giá cho điểm với những HS làm tốt.
3.1 Bài tập 1 (SGK-tr.13): Em hãy lập và hoàn thành bảng theo mẫu dưới đây.
Nội dung
Lãnh địa phong kiến
Thành thị trung đại
Thời gian xuất hiện
Hoạt động kinh tế chủ yếu
Thành phần cư dân chủ yếu
Gợi ý trả lời:
Nội dung
Lãnh địa phong kiến
Thành thị trung đại
Thời gian xuất hiện
- Thế kỷ IX
- Thế kỷ XI
Hoạt động kinh tế
chủ yếu
- Mang tính tự cung tự cấp,
đóng kín.
- Hoạt động buôn bán, trao đổi
hàng hóa diễn ra nhộn nhịp
Thành phần cư dân
chủ yếu
- Lãnh chúa.
- Nông nô
- Thợ thủ công.
- Thương nhân
3.2 Bài tập 2 (SGK-tr.13):
“Thành thị như một bông hoa rực rõ nhất của Châu Âu thời Trung đại”. Em hãy tìm dẫn
chứng trong bài học để chứng minh.
8
Gợi ý trả lời: “Thành thị như một bông hoa rực rõ nhất của Châu Âu thời Trung đại”. Điều
này được thể hiện ở một số nội dung sau:
+ Thành thị ra đời đã phá vỡ nền kinh tế tự nhiên của các lãnh địa, tạo điều kiện cho kinh tế
hàng hóa giản đơn phát triển.
+ Thành thị góp phần tích cực xóa bỏ chế độ phong kiến phân quyền, xây dựng chế độ phong
kiến tập quyền, thống nhất quốc gia, dân tộc.
+ Sự ra đời của thành thị đã đưa đến sự xuất hiện của tầng lớp thị dân.
+ Thành thị mang không khí tự do và mở mang tri thức cho mọi người; tạo cơ sở để xây dựng
nền văn hóa mới, nhiều trường đại học được thành lập.
=> Thành thị xuất hiện đã làm cho kinh tế, chính trị, văn hóa ở châu Âu có những biến chuyển
rõ rệt, là cơ sở đưa xã hội Tây Âu bước vào giai đoạn phát triển mới.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã tìm hiểu ở trên để giải quyết vấn đề mới trong học tập,
cuộc sống.
b. Tổ chức hoạt động
GV khuyến khích HS về nhà làm, đầu giờ sau báo cáo, giới thiệu.
Bài tập 3 (SGK-tr.13): Tìm hiểu và cho biết một số dấu ấn tiêu biểu của thành thị Trung
đại (các thành phố cổ, trường đại học),… còn được bảo tồn đến ngày nay.
Gợi ý trả lời:
Một số dấu ấn tiêu biểu của thành thị trung đại (các thành phố cổ, trường đại học,...) còn được
bảo tồn, gìn giữ và phát triển đến ngày nay:
+ Các thành phố: Phi-ren-xê (Italia), Bru-ge (Vương quốc Bỉ)…
+ Các trường đại học: Bô-lô-nha (Italia), O-xphớt (Anh), Xooc-bon (Pháp)…
+ Các hội chợ: Săm-pa-nhơ,...
HƯỚNG DẪN HỌC VÀ CHUẨN BỊ BÀI
1. Bài cũ: Học bài theo nội dung bài học đã tìm hiểu và ghi chép.
Ghi nhớ, nắm được những nội dung cơ bản đã ghi chép.
3. Bài mới: Chuẩn bị bài 2. Các cuộc phát kiến địa lí và sự hình thành quan hệ sản xuất tư bản
chủ nghĩa ở Tây Âu.
- Đọc thông tin, trả lời các câu hỏi SGK.
- Lưu ý những yêu cầu sau:
+ Kể tên một số các cuộc phát kiến địa lí lớn và hệ quả của nó.
+ Sự nảy sinh phương thức tư bản chủ nghĩa được hình thành như thế nào? Những giai
cấp chính trong xã hội tư bản là gì?
----------------------***&***-----------------------
9
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
HĐCĐ (5') đọc SGK trang 9,10 và sơ đồ hình 2, báo cáo, chia sẻ 3 câu hỏi sau:
H1. Trình bày những nét chính về quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu?
(Gợi ý: Người Giéc-man đã làm gì sau khi vào lãnh thổ của người Rô-ma? Kết quả của những
việc làm đó?)
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
H2. Quan sát hình 2, cho biết lãnh chúa phong kiến và nông nô được hình thành từ những tầng
lớp nào? Từ đó, em thử dự đoán, mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong xã hội phong
kiến Tây Âu là mối quan hệ gì?
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
HĐCĐ (5') đọc SGK trang 9,10 và sơ đồ hình 2, báo cáo, chia sẻ 3 câu hỏi sau:
H1. Trình bày những nét chính về quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu?
(Gợi ý: Người Giéc-man đã làm gì sau khi vào lãnh thổ của người Rô-ma? Kết quả của những
việc làm đó?)
….………………………………………………………………………………………………..
H2. Quan sát hình 2, cho biết lãnh chúa phong kiến và nông nô được hình thành từ những tầng
lớp nào? Từ đó, em thử dự đoán, mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong xã hội phong
kiến Tây Âu là mối quan hệ gì?
10
….……………………………………………………………………………………………
PHIẾU HỌC TẬP 2
HĐN (7') đọc thông tin, quan sát kênh hình 2,3,4 và thực hiện yêu cầu của nhiệm vụ học tập sau:
Nhiệm vụ 1: (Nhóm 1,2,3)
H1. Thế nào là lãnh địa phong kiến?
….………………………………………………………………………………………………
H2. Quan sát hình 3 và đọc thông tin trong mục, em hãy trình bày đặc điểm về cấu trúc của lãnh địa
phong kiến ở Tây Âu?
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
H3. Nhận xét gì về cấu trúc của lãnh địa phong kiến Tây Âu?
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
Nhiệm vụ 2 (Nhóm 4,5,6)
H4. Quan sát hình 3 và đọc thông tin trong mục, em hãy trình bày đặc điểm về chính trị, kinh tế, xã hội
của lãnh địa phong kiến ở Tây Âu?
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
….…………………………………………………
NG:
BÀI 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN
Ở CHÂU ÂU
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Học sinh:
- Kể lại được những sự kiện chủ yếu về quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu.
- Trình bày được đặc điểm của lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong
kiến Tây Âu.
- Phân tích được vai trò của thành thị trung đại.
- Mô tả được sơ lược sự ra đời của Thiên Chúa giáo.
2. Năng lực
* Năng lực chung: Giao tiếp và hợp tác; tự chủ và tự học; giải quyết vấn đề.
* Năng lực chuyên biệt
- Tìm hiểu lịch sử: Quan sát, khai thác và sử dụng thông tin của một số tư liệu lịch sử, hình
ảnh, sơ đồ trong bài.
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử:
+ Kể lại một số sự kiện lịch sử về quá trình hình thành xã hội pk ở Tây Âu.
+ Trình bày đặc điểm lãnh địa pk, quan hệ xã hội pk Tây Âu.
+ Mô tả sự ra đời của Thiên chúa giáo.
+ Phân tích vai trò của thành thị trung đại.
- Vận dụng:
+ Đánh giá, phân tích, chứng minh vai trò của thành thị trung đại.
+ Lập niên biểu, so sánh nét chính của lãnh đại phong kiến với thành thị trung đại.
+ Tìm hiểu dấu ấn của thành thị trung đại còn được giữ gìn và bảo tồn cho đến nay.
3. Phẩm chất:
- Trung thực, có trách nhiệm, nhân ái trong học tập, hỗ trợ các bạn khác trong việc thực
hiện nhiệm vụ học tập.
- Chăm chỉ: có cố gắng trong các hoạt động học tập, để đạt kết quả tốt.
- Có ý thức trách nhiệm gìn giữ những dấu ấn của lịch sử còn được giữ gìn cho đến nay.
- Yêu nước, tự hào với những dấu ấn của thành thị trung đại của thế giới cũng như ở Việt
Nam.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Giáo viên: Máy chiếu, lược đồ, phiếu học tập, sưu tầm và chọn lọc tư liệu dạy học.
- Học sinh: Đọc thông tin SGK, quan sát các kênh hình, trả lời các câu hỏi SGK.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Khởi động
a. Mục tiêu: Tạo sự tò mò, hứng thú ham học hỏi, mong muốn tìm hiểu những kiến thức mới
liên quan bài học; tạo không khí thoải mái cho giờ học.
b. Tổ chức hoạt động
- GV giới thiệu chương 1, HS theo dõi GSK trang 8
- GV chiếu hình 1. Tượng hoàng đế Sác-lơ-ma-nhơ (742-814) ở thành phố Hăm-buốc (Đức).
- HS HĐCN (1') quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi theo định hướng SGK:
1
H. Vì sao ở nhiều nước châu Âu ngày nay vẫn giữ tượng của Sác-lơ-ma-nhơ không?
Chia sẻ những hiểu biết của em về vị hoàng đế này?
Gợi ý trả lời:
- Hiểu biết của em về Sác-lơ- ma-nhơ
+ Sác-lơ-ma-nhơ (742 - 814) là hoàng đế của Vương quốc Phơ-răng. Dưới thời trị vì của
ông, vương quốc Phơ-răng là một vương quốc cực thịnh và lớn mạnh.
+ Ông trị vì 14 năm sau đó mất. Sau khi Sác-lơ-ma-nhơ mất, Vương quốc Phơ-răng bị
phân chia thành 3 vương quốc (sau trở thành các nước: Pháp, Đức, Italia).
- Công lao của Hoàng đế Sác-lơ-ma-nhơ
+ Sác-lơ-ma-nhơ có công lao to lớn trong việc bảo vệ và mở rộng lãnh thổ của Vương
quốc Phơ-răng thông qua các cuộc chiến tranh chinh phục.
+ Trong quá trình trị vì, ông cho xây dựng nhiều trường học, đường xá, cầu cống để cải
thiện đời sống cho người dân.
+ Sác-lơ-ma-nhơ cũng có công lao lớn trong việc phục hưng giáo hội La Mã.
- GV lắng nghe và dẫn vào bài: Sau xã hội chiếm hữu nô lệ, xã hội loài người có những bước
tiến mới với sự hình thành những chế độ, giai cấp xã hội mới - chế độ xã hội phong kiến. Nói
đến chế độ phong kiến phải kể đến là sự hình thành và phát triển của chế độ phong kiến ở Tây
Âu, nơi có vị vua Sác-lơ-ma-nhơ trị vì như đã nói ở trên.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Hoạt động 2.1. Tìm hiểu quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu
a. Mục tiêu: HS kể lại được những sự kiện chủ yếu về quá trình hình thành xã hội phong kiến
ở Tây Âu.
b. Tổ chức hoạt động
Hoạt động của GV và HS
GV chiếu lược đồ các quốc gia phong kiến tây
Âu - HS đọc thông tin đoạn 1 SGK.
- GV giới thiệu theo nội dung đoạn 1 - từ đầu ->
sự diệt vong của đế quốc La Mã (476).
HS đọc thầm mục Em có biết? để có hiểu biết
về người Giéc-man.
Nội dung
1. Quá trình hình thành xã hội phong
kiến ở Tây Âu
HS HĐCĐ (5') đọc SGK trang 9,10 và sơ đồ
hình 2, báo cáo, chia sẻ Phiếu học tập số 1
như sau:
H1. Trình bày những nét chính về quá trình hình
thành xã hội phong kiến ở Tây Âu? (Người
Giéc-man đã làm gì sau khi vào lãnh thổ của
người Rô-ma? Kết quả của những việc làm đó?)
H2. Quan sát hình 2, cho biết lãnh chúa phong
kiến và nông nô được hình thành từ những tầng
lớp nào? Từ đó, em thử dự đoán, mối quan hệ
giữa lãnh chúa và nông nô trong xã hội phong
kiến Tây Âu là mối quan hệ gì?
2
HS báo cáo, chia sẻ - Nhận xét
Dự kiến sản phẩm:
H1. Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở
châu Âu: Nhân lúc đế quốc Rô-ma suy yếu, các
bộ tộc người Giéc-man từ phương Bắc tràn
xuống xâm chiếm tiêu diệt. Khi vào lãnh thổ
của đế quốc Rô-ma, người Giéc-man đã:
+ Thành lập nên nhiều vương quốc mới như
vương quốc Ăng-lô Xắc xông, Phơ-răng, Tây
Gốt, Đông Gốt…
+ Họ chiếm ruộng đất của chủ nô Rô-ma cũ rồi
chia cho nhau, phong tước hiệu vị cao, thấp
khác nhau như công tước, hầu tước, bá tước,
nam tước...
+ Du nhập Ki -tô giáo vào châu Âu
+ Xã hội phân hoá cao, hình thành các giai cấp
mới: lãnh chúa phong kiến và nông nô
=> Xã hội phong kiến được hình thành.
H2.
+ Lãnh chúa phong kiến được hình thành từ 2
tầng lớp là: Qúy tộc thị tộc Giéc-man và Qúy
tộc La Mã quy thuận chính quyền mới.
+ Nông nô được hình thành từ 2 tầng lớp là: Nô
lệ được giải phóng và nông dân tự do bị mất
ruộng đất.
-> Mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong
xã hội phong kiến Tây Âu là mối quan hệ bóc
lột.
- Thế kỉ V, người Giéc-man xâm chiếm
GV nhận xét, kết luận:
lãnh thổ của đế quốc La Mã, lập nên các
vương quốc mới: Ăng-glô Xắc-xông, Phơrăng, Tây Gốt, Đông Gốt...
- XH PK châu Âu được hình thành với sự
ra đời của 2 giai cấp lãnh chúa phong kiến
Gv nhấn mạnh mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô.
phong kiến và nông nô, chuyển ý sang mục 2.
Hoạt động 2.2. Tìm hiểu lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong kiến ở
Tây Âu
a. Mục tiêu: HS trình bày được đặc điểm của lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế
độ phong kiến Tây Âu.
3
b. Tổ chức hoạt động
Hoạt động của GV và HS
Nội dung
Hoạt động 2.2. Tìm hiểu lãnh địa phong kiến và quan hệ 2. Lãnh địa phong kiến và
xã hội của chế độ phong kiến ở Tây Âu
quan hệ xã hội của chế độ
c. Mục tiêu: HS trình bày được đặc điểm của lãnh địa phong kiến ở Tây Âu
phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong kiến Tây
Âu.
GV yêu cầu HS HĐN (7') đọc thông tin, quan sát kênh
hình 2,3,4 và thực hiện yêu cầu của nhiệm vụ học tập
sau:
Nhiệm vụ 1: (Nhóm 1,2,3)
H1. Thế nào là lãnh địa phong kiến?
H2. Quan sát hình 3 và đọc thông tin trong mục, em hãy
trình bày đặc điểm về cấu trúc của lãnh địa phong kiến ở
Tây Âu?
H3. Nhận xét gì về cấu trúc của lãnh địa phong kiến Tây
Âu?
…
Nhiệm vụ 2 (Nhóm 4,5,6)
H4. Quan sát hình 3 và đọc thông tin trong mục, em hãy
trình bày đặc điểm về chính trị, kinh tế, xã hội của lãnh địa
phong kiến ở Tây Âu?
H5. Từ đặc điểm về kinh tế của lãnh địa phong kiến đã tìm
hiểu ở câu hỏi 1, em nhận xét nền kinh tế tự cấp tự túc? Nó
có gì khác với nền kinh tế hiện nay của địa phương hay
nước ta hiện nay?
…
Nhiệm vụ 3 (Nhóm 7,8,9)
H6. Khai thác sơ đồ hình 2 và thông tin trong mục, hãy
trình bày mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong xã
hội phong kiến?
H7. Mô tả và nhận xét về đời sống của nông nô và lãnh
chúa phong kiến trong lãnh địa qua hình 4?
…
Lần lượt các nhóm báo cáo, chia sẻ các nhiệm vụ học tập.
Gv nhận xét, bổ sung, điều chỉnh và kết luận:
Gợi ý sản phẩm:
H1. Lãnh địa phong kiến là vùng đất đai rộng lớn mà các
lãnh chúa chiếm làm của riêng.
H2. Cấu trúc của lãnh địa:
+ Trong lãnh địa có các lâu đài của lãnh chúa, nhà thờ, nhà
ở của nông nô,… giống hệt như một vương quốc nhỏ.
+ Vùng đất ở xung quanh lâu đài của lãnh chúa được gọi là
- Lãnh địa phong kiến: là
vùng đất đai rộng lớn mà các
lãnh chúa chiếm làm của
riêng.
4
đất khẩu phần. Vùng đất này được lãnh chúa giao cho nông
nô cày cấy và thu tô, thuế…
H3. Cấu trúc của lãnh địa PK: bản chất của lãnh địa ban
đầu là một công trình phòng thủ về quân sự nhiều hơn là
một đơn vị tổ chức kinh tế.
(GV giải thích mở rộng quá trình hình thành lãnh địa PK:
Khi người Giéc-man (vốn là các vương quốc man tộc) ở
trình độ thấp hơn, khi vào lãnh thổ của đế quốc La Mã, họ
gặp phải rất nhiều sự chống đối. Sự chống đối từ những
người ủng hộ đế quốc La Mã, từ dân địa phương, từ chính
nội bộ các tướng lĩnh của người Giéc-man. Chính vì thế,
các vùng đất đai của họ được tổ chức theo mô hình một
công sự phòng thủ, có lâu đài ở trên một quả đồi cao với
hào nước và các công sự phòng thủ (Motte and Bailey
Castle). Sau này, những lâu đài ngày càng kiên cố, thay vì
được xây dựng bằng gỗ và đất, nó được xây bằng đá và có
hệ thống tháp canh kiên cố.)
H4. Đặc điểm chính trị - kinh tế - xã hội trong lãnh địa:
+ Lãnh địa phong kiến là một đơn vị chính trị độc lập.
Trong lãnh địa, lãnh chúa lập ra quân đội, tòa án, ban hành
luật pháp, chế độ thuế khóa, tiền tệ, đo lường riêng… Thậm
chí nhà vua cũng không được can thiệp vào lãnh địa của
lãnh chúa.
+ Lãnh địa đồng thời là một cơ sở kinh tế đóng kín, mang
tính chất tự cấp, tự túc. Nông nô tự sản xuất lương thực,
thực phẩm và mọi thứ đồ dùng, họ chỉ mua một số thứ bên
ngoài như: muối, sắt, một số mặt hàng xa xỉ (lụa, hương
liệu….).
+ Trong lãnh địa: lãnh chúa không tham gia vào sản xuất,
sống xa hoa; còn nông nô phải lao động khổ cực; cuộc sống
của họ phụ thuộc vào lãnh chúa.
H5. Nền kinh tế tự cấp tự túc là hình thái kinh tế tự sản xuất,
phục vụ nhu cầu về lương thực, thực phẩm của mình… Nó
khác với nền kinh tế hiện nay của địa phương hay nước ta
hiện nay là kinh tế hàng hóa, kinh tế thị trường - có sự trao
đổi, mua bán…
H6. Mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong xã hội
phong kiến.
- Thông qua hình 2. Sơ đồ về sự hình thành các giai cấp
chính trong xã hội phong kiến ở vương quốc Phơ-răng em
thấy: quan hệ giữa lãnh chúa phong kiến và nông nô là
quan hệ bóc lột:
+ Lãnh chúa chia ruộng đất cho nông dân cày cấy và đặt ra
nhiều loại tô, thuế, ví dụ: thuế cưới xin, thuế ma chay…
=> Như vậy, lãnh chúa sống bằng việc bóc lột sức lao động
của nông nô và chi phối mọi mặt đời sống của nông nô.
- Đặc điểm:
+ Về chính trị: là đơn vị
chính trị độc lập
+ Về kinh tế: là cơ sở kinh tế
đóng kín, tự cung tự cấp,
trong đó nông nghiệp là chủ
đạo.
5
+ Nông nô nhận ruộng đất của lãnh chúa để cày cấy và phải + Về xã hội: 2 giai cấp chính
nộp lại cho lãnh chúa một phần hoa lợi (gọi là: địa tô); Lãnh chúa phong kiến (bóc
ngoài ra, nông nô còn phải thực hiện nghĩa vụ lao dịch và lột) và nông nô (bị bóc lột).
nộp nhiều loại thuế cho lãnh chúa.
H7. Qua hình 4, ta thấy đời sống của nông nô và lãnh chúa
phong kiến:
- Lãnh chúa: sung sướng, xa hoa, bóc lột nông nô. Thời
bình, họ chỉ luyện tập cung kiếm, cưỡi ngựa, dạ hội, tiệc
tùng.
- Nông nô: Lao động vất vả, sống trong những túp lều tồi
tàn, tối tăm, phải nộp tô thuế cho lãnh chúa, bị lãnh chúa
bóc lột, là lực lượng sản xuất chính.
Hoạt động 2.3. Tìm hiểu sự ra đời của Thiên chúa giáo
a. Mục tiêu: HS mô tả được sơ lược sự ra đời của Thiên Chúa giáo.
b. Tổ chức hoạt động
Hoạt động của GV và HS
Nội dung
3. Sự ra đời của Thiên chúa
HS đọc thông tin SGK, HĐCN (3') báo cáo, chia sẻ yêu giáo
cầu câu hỏi của mục theo định hướng SGK (trang 12):
H. Trình bày sự ra đời của Thiên chúa giáo?
- Ra đời vào đầu công nguyên
Gợi ý:
ở vùng Giê-ru-da-lem (thuộc
- Thời gian ra đời: Thiên chúa giáo (Ki-tô giáo) ra đời vào Pa-le-xtin ngày nay).
đầu công nguyên ở vùng Giê-ru-da-lem (thuộc Pa-le-xtin - Do Chúa Giê-su sáng lập.
ngày nay).
-> Đầu thế kỷ IV, Thiên chúa
- Người sáng lập: Chúa Giê-su.
giáo là Quốc giáo của đế quốc
- Đầu thế kỷ IV, Thiên chúa giáo được công nhận là Quốc La Mã.
giáo của đế quốc La Mã.
GV nhận xét và giới thiệu:
- Chúa Giê-su:
- Để quản lí việc đạo trong toàn đế quốc, đạo Kitô đã
thành lập 5 trung tâm giáo hội là: Côngxtăngtinôp, Antcôt,
Giêrudalem, Alêchxangđri và Rôma. Đứng đầu mỗi trung
tâm là một Tổng giám mục.
- Năm 1054, giáo hội Kitô giáo đã bị phân ly thành 2 giáo
hội: giáo hội phương Tây hay giáo hội Rôma (trụ sở là tòa
thánh Vatican) và giáo hội phương Đông hay giáo hội Hy
Lạp (giáo hội chính thống). Hai giáo hội này tồn tại độc
lập thậm chí thù địch nhau.
- Trong suốt thời trung đại, giáo hội Kitô có thế lực rất lớn
về kinh tế, chính trị, văn hóa và là chỗ dựa vững chắc của
chính quyền phong kiến.
Hoạt động 2.3. Tìm hiểu sự xuất hiện và vai trò của thành thị trung đại
a. Mục tiêu: HS trình bày được sự xuất hiện và phân tích được vai trò của thành thị trung đại.
b. Tổ chức hoạt động
6
Hoạt động của GV và HS
Nội dung
4. Sự xuất hiện và vai trò
HS đọc thông tin đoạn thứ nhất của mục 4, HĐCN (2') của thành thị trung đại
báo cáo, chia sẻ yêu cầu sau:
H. Các thành thị trung đại đã xuất hiện như thế nào?
- Gợi ý: HS dựa vào SGK trả lời.
- Sự hình thành:
+ TK XI, thủ công nghiệp
- GV tóm tắt, kết luận:
+ Cuối thế kỉ XI, thủ công nghiệp phát triển, hàng hóa sản phát triển, hàng hóa sản xuất
ra nhiều -> nhu cầu trao đổi.
xuất ra ngày càng nhiều đã thúc đẩy nhu cầu trao đổi. + Thợ thủ công đã đưa hàng
Một số thợ thủ công đã tìm cách bỏ trốn khỏi lãnh địa hóa đến những nơi đông
hoặc dùng tiền chuộc lại thân phận tự do. Họ đến những người qua lại để lập xưởng và
nơi đông người qua lại để lập các xưởng sản xuất và bán bán hàng.
hàng hóa. Từ đó, các thị trấn xuất hiện, sau đó trở thành -> Thị trấn xuất hiện, sau trở
thành thành phố, gọi là thành
thành phố, gọi là thành thị trung đại.
thị trung đại.
+ Ngoài ra, còn có những thành thị do lãnh chúa lập ra
hoặc được phục hồi từ những thành thị cổ đại.
GV giới thiệu hình 6, nhấn mạnh sự ra đời của thành thị
trung đại: Thành thị xuất hiện đã làm cho kinh tế, chính
trị, văn hóa ở châu Âu có những biến chuyển rõ rệt, là cơ
sở đưa xã hội Tây Âu bước vào giai đoạn phát triển mới.
- Vai trò của thành thị trung
HS HĐCĐ (5') theo dõi sơ đồ về vai trò của thành thị đại:
trung đại, hoàn thành yêu cầu sau:
(Sơ đồ SGK)
H. Em hãy phân tích vai trò của thành thị đối với châu Âu
thời Trung đại?
Gợi ý sản phẩm:
Vai trò của thành thị đối với châu Âu thời Trung đại:
- Về kinh tế: thành thị ra đời đã phá vỡ nền kinh tế tự
nhiên của các lãnh địa, tạo điều kiện cho kinh tế hàng hóa
giản đơn phát triển.
- Về Chính trị: thành thị góp phần tích cực xóa bỏ chế độ
phong kiến phân quyền, xây dựng chế độ phong kiến tập
quyền, thống nhất quốc gia, dân tộc.
- Về xã hội: sự ra đời của thành thị đã đưa đến sự xuất
hiện của tầng lớp thị dân.
- Về văn hóa: thành thị mang không khí tự do và mở mang
tri thức cho mọi người; tạo cơ sở để xây dựng nền văn hóa
mới, nhiều trường đại học được thành lập.
HS HĐCN (2') đọc thông tin “Em có biết” và hình 7
(trang 13), chia sẻ yêu cầu sau:
7
H. Hình 7 cùng với nội dung “Em có biết” nhấn mạnh tới
vai trò gì của thành thị trung đại? Em hãy giới thiệu một
trường đại học của Việt Nam cũng ra đời trong thời phong
kiến?
Gợi ý sản phẩm:
- Nhấn mạnh vai trò về văn hóa của thành thị.
- Trường đai học của Việt Nam ra đời thời phong kiến:
Văn Miếu được xây dựng vào năm 1070 dưới thời vua Lý
Thánh Tông, là nơi thờ Khổng Tử, các bậc Hiền triết của
Nho giáo và Tư nghiệp Quốc tử giám Chu Văn An, người
thầy đạo cao, đức trọng của nền giáo dục Việt Nam. Quốc
Tử Giám được xây dựng năm 1076 dưới triều vua Lý
Nhân Tông, là nơi đào tạo nhân tài cho đất nước, là trường
đại học đầu tiên ở nước ta.
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a. Mục tiêu: HS được củng cố, hoàn thiện kiến thức đã được tìm hiểu ở hoạt động hình thành
kiến thức.
b. Tổ chức hoạt động
HS HĐCN thực hiện các bài tập phần này theo định hướng, báo cáo, chia sẻ.
Lưu ý: Ở bài 2, nếu HĐCN gặp khó khăn, HS có thể HĐCĐ trợ giúp nhau.
GV nhận xét và kết luận, đánh giá cho điểm với những HS làm tốt.
3.1 Bài tập 1 (SGK-tr.13): Em hãy lập và hoàn thành bảng theo mẫu dưới đây.
Nội dung
Lãnh địa phong kiến
Thành thị trung đại
Thời gian xuất hiện
Hoạt động kinh tế chủ yếu
Thành phần cư dân chủ yếu
Gợi ý trả lời:
Nội dung
Lãnh địa phong kiến
Thành thị trung đại
Thời gian xuất hiện
- Thế kỷ IX
- Thế kỷ XI
Hoạt động kinh tế
chủ yếu
- Mang tính tự cung tự cấp,
đóng kín.
- Hoạt động buôn bán, trao đổi
hàng hóa diễn ra nhộn nhịp
Thành phần cư dân
chủ yếu
- Lãnh chúa.
- Nông nô
- Thợ thủ công.
- Thương nhân
3.2 Bài tập 2 (SGK-tr.13):
“Thành thị như một bông hoa rực rõ nhất của Châu Âu thời Trung đại”. Em hãy tìm dẫn
chứng trong bài học để chứng minh.
8
Gợi ý trả lời: “Thành thị như một bông hoa rực rõ nhất của Châu Âu thời Trung đại”. Điều
này được thể hiện ở một số nội dung sau:
+ Thành thị ra đời đã phá vỡ nền kinh tế tự nhiên của các lãnh địa, tạo điều kiện cho kinh tế
hàng hóa giản đơn phát triển.
+ Thành thị góp phần tích cực xóa bỏ chế độ phong kiến phân quyền, xây dựng chế độ phong
kiến tập quyền, thống nhất quốc gia, dân tộc.
+ Sự ra đời của thành thị đã đưa đến sự xuất hiện của tầng lớp thị dân.
+ Thành thị mang không khí tự do và mở mang tri thức cho mọi người; tạo cơ sở để xây dựng
nền văn hóa mới, nhiều trường đại học được thành lập.
=> Thành thị xuất hiện đã làm cho kinh tế, chính trị, văn hóa ở châu Âu có những biến chuyển
rõ rệt, là cơ sở đưa xã hội Tây Âu bước vào giai đoạn phát triển mới.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã tìm hiểu ở trên để giải quyết vấn đề mới trong học tập,
cuộc sống.
b. Tổ chức hoạt động
GV khuyến khích HS về nhà làm, đầu giờ sau báo cáo, giới thiệu.
Bài tập 3 (SGK-tr.13): Tìm hiểu và cho biết một số dấu ấn tiêu biểu của thành thị Trung
đại (các thành phố cổ, trường đại học),… còn được bảo tồn đến ngày nay.
Gợi ý trả lời:
Một số dấu ấn tiêu biểu của thành thị trung đại (các thành phố cổ, trường đại học,...) còn được
bảo tồn, gìn giữ và phát triển đến ngày nay:
+ Các thành phố: Phi-ren-xê (Italia), Bru-ge (Vương quốc Bỉ)…
+ Các trường đại học: Bô-lô-nha (Italia), O-xphớt (Anh), Xooc-bon (Pháp)…
+ Các hội chợ: Săm-pa-nhơ,...
HƯỚNG DẪN HỌC VÀ CHUẨN BỊ BÀI
1. Bài cũ: Học bài theo nội dung bài học đã tìm hiểu và ghi chép.
Ghi nhớ, nắm được những nội dung cơ bản đã ghi chép.
3. Bài mới: Chuẩn bị bài 2. Các cuộc phát kiến địa lí và sự hình thành quan hệ sản xuất tư bản
chủ nghĩa ở Tây Âu.
- Đọc thông tin, trả lời các câu hỏi SGK.
- Lưu ý những yêu cầu sau:
+ Kể tên một số các cuộc phát kiến địa lí lớn và hệ quả của nó.
+ Sự nảy sinh phương thức tư bản chủ nghĩa được hình thành như thế nào? Những giai
cấp chính trong xã hội tư bản là gì?
----------------------***&***-----------------------
9
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
HĐCĐ (5') đọc SGK trang 9,10 và sơ đồ hình 2, báo cáo, chia sẻ 3 câu hỏi sau:
H1. Trình bày những nét chính về quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu?
(Gợi ý: Người Giéc-man đã làm gì sau khi vào lãnh thổ của người Rô-ma? Kết quả của những
việc làm đó?)
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
H2. Quan sát hình 2, cho biết lãnh chúa phong kiến và nông nô được hình thành từ những tầng
lớp nào? Từ đó, em thử dự đoán, mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong xã hội phong
kiến Tây Âu là mối quan hệ gì?
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
….………………………………………………………………………………………………..
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
HĐCĐ (5') đọc SGK trang 9,10 và sơ đồ hình 2, báo cáo, chia sẻ 3 câu hỏi sau:
H1. Trình bày những nét chính về quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu?
(Gợi ý: Người Giéc-man đã làm gì sau khi vào lãnh thổ của người Rô-ma? Kết quả của những
việc làm đó?)
….………………………………………………………………………………………………..
H2. Quan sát hình 2, cho biết lãnh chúa phong kiến và nông nô được hình thành từ những tầng
lớp nào? Từ đó, em thử dự đoán, mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong xã hội phong
kiến Tây Âu là mối quan hệ gì?
10
….……………………………………………………………………………………………
PHIẾU HỌC TẬP 2
HĐN (7') đọc thông tin, quan sát kênh hình 2,3,4 và thực hiện yêu cầu của nhiệm vụ học tập sau:
Nhiệm vụ 1: (Nhóm 1,2,3)
H1. Thế nào là lãnh địa phong kiến?
….………………………………………………………………………………………………
H2. Quan sát hình 3 và đọc thông tin trong mục, em hãy trình bày đặc điểm về cấu trúc của lãnh địa
phong kiến ở Tây Âu?
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
H3. Nhận xét gì về cấu trúc của lãnh địa phong kiến Tây Âu?
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
Nhiệm vụ 2 (Nhóm 4,5,6)
H4. Quan sát hình 3 và đọc thông tin trong mục, em hãy trình bày đặc điểm về chính trị, kinh tế, xã hội
của lãnh địa phong kiến ở Tây Âu?
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
….………………………………………………………………………………………………
….……………………………………………………………………………………………….
….…………………………………………………
 









Các ý kiến mới nhất