I.

ĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết, ở lứa tuổi mẫu giáo, đặc biệt là mẫu giáo bé là giai
đoạn vô cùng quan trọng để tạo cho trẻ một số kỹ năng sống ban đầu, đặt nền
tảng vững chắc trong suốt quá trình phát triển sau này của trẻ. Đây là giai đoạn
khó khăn nhất trong việc hình thành và phát triển nhân cách vì kinh nghiệm của
trẻ còn quá nghèo nàn, đơn điệu…
Nhận thức của một số phụ huynh còn hạn chế, có phụ huynh thì chiều con
quá mức, cũng có phụ huynh do công việc bộn bề có nhiều cháu mới đi học
chưa biết chào hỏi, thưa gửi lễ phép còn trả lời trống không với người lớn tuổi,
bạn bè và cô giáo. Trước thực trạng đó là một giáo viên dạy ở lớp 3 - 4 tuổi trực
tiếp chăm sóc - giáo dục trẻ, tôi nhận thấy rằng giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo
hiện nay là việc làm cần thiết có vai trò to lớn trong quá trình phát triển toàn
diện cho trẻ mẫu giáo.
Trong năm học này tôi quyết tâm thực hiện nhiệm vụ năm học của ngành
phát động và luôn lấy mục tiêu giáo dục lễ giáo cho trẻ là nhiệm vụ hàng đầu
trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. Từ đó tôi đã góp công sức nhỏ bé của mình
vào quá trình hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ.
Chính vì thế, tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho
trẻ 3 - 4 tuổi trường mầm non”
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo là sự hình thành, phát triển nhân cách
cho trẻ, sự nhận thức qua cách giao tiếp và thông qua các bài thơ, câu chuyện,
nhằm giáo dục đạo đức lối sống cho trẻ. Vì vậy, giao tiếp chiếm một vị trí quan
trong trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của trẻ là nền văn hóa lâu đời và đặc
biệt đối với trẻ.
Giáo dục lễ giáo ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ. Nếu
được giáo dục tốt, khi giao tiếp trẻ sẽ nói năng nhẹ nhàng, mạch lạc, có văn hóa
trong các câu nói, cử chỉ, hành động của trẻ đối với mọi người.
Các tác phẩm văn học, các hình ảnh có nội dung giáo dục lễ giáo và quá
trình giao tiếp của trẻ với bạn bè với cô giáo là những phương tiện giáo dục lễ
giáo tốt nhất cho trẻ. Điều đó nhằm hình thành ở trẻ những tình cảm yêu thương,
gần gũi với mọi người xung quanh, kính trọng lễ phép người lớn tuổi.
Trong quá trình giáo dục lễ giáo cho trẻ, tôi nhận thấy có những thuận lợi
và khó khăn sau:
1. Thuận lợi:
- Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, tạo điều kiện

đầy đủ về cơ sở vật chất cũng như tài liệu phục vụ giảng dạy.
- Phòng học rộng rãi thoáng mát, lớp học sạch đẹp mang tính sư phạm nên
trẻ rất thích đi học và thuận lợi cho việc giáo dục trẻ.
- Hai giáo viên nhiệt tình, có trình độ chuẩn, có ý thức học hỏi đồng
nghiệp và qua các phương tiện thông tin đại chúng.
- Phụ huynh của lớp rất nhiệt tình, luôn giúp đỡ và phối kết hợp với cô
giáo trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ.
2. Khó khăn
- Nhận thức của trẻ chưa đồng đều nên việc truyền thụ kiến thức đến trẻ
còn gặp rất nhiều khó khăn.
- Trẻ còn chưa mạnh dạn và tự tin tham gia các hoạt động của lớp.
- Một số phụ huynh còn ít quan tâm tới trẻ, thời gian đầu trẻ đến lớp chưa
có nề nếp nhiều vì cháu lần đầu tiên ra lớp chưa qua lớp nhà trẻ.
III. CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH
3.1. Biện pháp 1: Giáo dục lễ giáo thông qua hoạt động học
Với trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo nói riêng, thời gian học ở
trường mầm non chiếm rất nhiều thời gian trong ngày. Ở đó trẻ sẽ học hỏi lẫn
nhau học cả cái tốt và cái chưa tốt. Vì thế tôi thấy giáo dục lễ giáo cho trẻ là rất
cần thiết và phù hợp tại trường mầm non. Quá trình giáo dục lễ giáo cho trẻ
được thực hiện chủ yếu thông qua tiết học.
Sau một thời gian thực hiện những thói quen về lễ giáo, chất lượng trẻ lớp
tôi tăng lên rõ rệt, trẻ biết chào hỏi cô và khách đến lớp, biết nói lời cảm ơn, xin
lỗi, trẻ đã biết muốn phát biểu phải giơ tay, muốn đi vệ sinh phải xin phép, trong
giao tiếp với bạn cùng lớp trẻ biết nói nhẹ nhàng, khi chơi đồ chơi không được
tranh giành đồ chơi của nhau…
3.2. Biện pháp 2: Giáo dục lễ giáo ở mọi lúc mọi nơi
Đối với trẻ ở lứa tuổi này “trẻ học mà chơi, chơi mà học”. Trong giờ vui
chơi trẻ được thực hành trải nghiệm nhiều vai chơi khác nhau trong cuộc sống
người lớn. Tôi tiến hành lồng ghép lễ giáo vào hoạt động vui chơi; qua đó, trẻ
được đối thoại những câu chào hỏi lễ phép, câu cảm ơn, xin lỗi, trao nhận bằng
hai tay, tôi luôn theo dõi quan sát trẻ trong các vai chơi để kịp thời uốn nắn sửa
sai cho trẻ.
Cùng với mục tiêu xã hội hóa giáo dục thì phụ huynh có vai trò vô cùng
quan trọng trong việc giáo dục trẻ. Trong buổi họp mặt đầu năm tôi đã mạnh dạn
trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của giáo dục lễ giáo đối với trẻ mẫu
giáo để phụ huynh nhận thức được ý nghĩa của vấn đề để cùng nhà trường giáo
dục trẻ. Tôi thường trao đổi trực tiếp với phụ huynh vào giờ đón trả trẻ, hoặc

trao đổi theo từng học kỳ vào sổ bé chăm ngoan để phụ huynh nắm bắt kịp thời
cùng kết hợp để có biện pháp giáo dục trẻ tốt nhất.
VD: Giờ đón trả trẻ tôi rất ân cần và chuẩn mực trong xưng hô. Lúc đầu trẻ mới
đi học tôi phải thường xuyên nhắc nhở các cháu khi tới lớp
phải biết khoanh tay, cúi đầu chào cô, chào bố mẹ và các bạn... khi bố mẹ
đón về nhà thì trẻ cũng biết khoanh tay, cúi đầu chào ông bà và mọi người xung
quanh. Ngày nào tôi cũng nhắc trẻ như vậy và tôi đã hình thành cho trẻ được
thói quen biết chào hỏi và lễ phép đối với mọi người. Không chỉ khi tới lớp và ra
về trẻ biết chào hỏi mọi người, mà mỗi khi có BGH hoặc có khách tới thăm lớp
hay các cô đến chơi với lớp mình thì trẻ cũng biết khoanh tay chào các cô. Giờ
trả trẻ tôi đã trao đổi với phụ huynh những gì cần thiết để phụ huynh nắm được
tình hình của con mình. Từ đó gia đình và cô giáo cùng có biện pháp giáo dục
thích hợp với trẻ.

Ảnh: Cô đón trẻ vào lớp và nhắc trẻ chào cô, chào mẹ
Ngoài kết hợp với phụ huynh tôi còn giáo dục lễ giáo thông qua các hoạt
động: Trong giờ hoạt động ngoài trời, giờ chơi tự do hay giờ hoạt động lao
động. Cô giáo hỏi trẻ:

- Nếu con làm bạn đau, ngã thì con nói như thế nào?
- Khi cô đưa đồ dùng cho các con thì con phải nhận như thế nào?
Trong giờ chơi thì các con phải biết đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, không
tranh giành đồ chơi của nhau và khi chơi xong các con biết cất đồ dùng, đồ chơi
đúng nơi quy định.
Ngoài giáo dục lễ giáo qua giờ học, giờ chơi, tôi còn giáo dục các cháu
thông qua các hoạt động tổ chức lễ hội như ngày 20/11, 8/3, 30/4... Trẻ được
biết ý nghĩa của những ngày lễ lớn: ngày 20/11 là ngày Nhà giáo Việt Nam,
ngày 8/3 là ngày Quốc tế phụ nữ, ngày 30/4 là ngày giải phóng Miền Nam...
Vào những ngày lễ, tôi cũng cho các con ôn lại truyền thống để giáo dục trẻ lòng
tự hào dân tộc. Thông qua đó, khuyến khích trẻ học tập và phấn đấu để trở thành
con người có ích cho xã hội.

Ảnh: Các cháu trang trí bưu thiếp để tặng cho bà, mẹ
VD: Trong giờ hoạt động góc: Qua trò chơi phân vai ở góc bác sỹ
Cô cùng trẻ trò chuyện để trẻ nhận vai và thể hiện được vai chơi của
mình:
- Khi có bệnh nhân đến khám thì thái độ của bác sĩ như thế nào?
- Khi phát thuốc, cô y tá phải dặn dò bệnh nhân như thế nào?
- Sau khi khám và nhận thuốc xong thì bệnh nhân có thái độ như thế nào
đối với bác sĩ?

Ảnh: Cô đang giáo dục lễ giáo cho trẻ ở góc bác sỹ
Sau nhiều lần trẻ đóng vai ở góc bác sỹ, trẻ đã biết một số hành vi ứng xử
như:
Trẻ biết nói và trả lời đầy đủ câu, biết xưng hô chuẩn mực đối với cô và
bạn.
Trẻ đóng vai bác sỹ trẻ đã biết thăm hỏi bệnh nhân ân cần chào đón bệnh nhân,
hỏi bệnh nhân là cháu bị làm sao? bệnh nhân trả lời: cháu bị ho ạ. Khi khám
xong bác sỹ kê đơn thuốc, cô y tá phát thuốc cho bệnh
nhân và dặn dò cẩn thận thì bệnh nhân cầm thuốc bằng 2 tay và nói lời
cảm ơn đối với bác sỹ và cô y tá.
VD: Trong trò chơi ở góc bán hàng:
- Khi có người mua hàng, bác bán hàng có thái độ, nói với người bán
hàng như thế nào?
- Người mua hàng phải như thế nào?

Ảnh: Cháu Hà cầm hộp bánh bằng 2 tay
Khi chơi ở góc bán hàng trẻ đã biết xưng hô đúng mực trẻ đóng vai người
bán hàng thì phải biết mời chào khách: Tôi chào bác! Bác mua gì đấy? Bác có
mua gì nữa không?... khi khách trả tiền thì phải biết cảm ơn, người mua hàng thì
phải biết cầm tiền bằng 2 tay đưa cho người bán hàng.
Qua hoạt động này cháu mạnh dạn và thành thạo dần trong giao tiếp, ứng
xử, biết chào hỏi mọi người xung quanh mình.
So với đầu năm lớp tôi đã giảm hẳn tình trạng trẻ nói trống không. Trẻ đã
biết nói đầy đủ câu, biết cảm ơn, xin lỗi đúng lúc đúng chỗ.
Đặc biệt vui chơi là hoạt động có ảnh hưởng quyết định đến sự hình thành và
phát triển nhân cách trẻ. Một ngày ở lớp, trẻ ở bên nhau và nảy nở mối quan hệ
với mọi người xung quanh. Trẻ thể hiện được những hành vi ứng xử về giao tiếp
và bộc lộ cá tính của mình. Qua đó giáo viên có thể phát hiện những mặt mạnh,
mặt yếu của trẻ để kịp thời giáo dục trẻ hoặc phát huy những tính cách tốt ở trẻ.
Vì vậy, việc giáo dục lễ giáo cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi là rất cần thiết.

3.3. Biện pháp 3: Xây dựng môi trường lớp học để giáo dục lễ giáo cho
trẻ
Cùng với toàn ngành thực hiện chủ đề năm học, xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực, thì việc tạo cảnh quan sư phạm và môi trường xung
quanh lớp học cũng rất quan trọng. Tôi luôn chú ý tạo môi trường lớp học phù
hợp lứa tuổi trẻ, đồ dùng đồ chơi được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp.
Tôi đã trồng rất nhiều cây xanh ở Góc nhiên thiên, ở đó trẻ được tự tay
mình chăm sóc cây xanh như: tưới nước, nhổ cỏ, lau lá cho cây... Tôi đã nhắc
nhở các cháu rằng muốn có môi trường xanh - sạch - đẹp thì chúng ta phải góp
phần chăm sóc, bảo vệ cây ở lớp, ở nhà cũng như ở nơi công cộng.
Qua những hoạt động này, trẻ trở nên ham thích lao động, biết cảm nhận
vẻ đẹp của thế giới tự nhiên gần gũi xung quanh.
Để sân trường sạch đẹp vào giờ hoạt động ngoài trời, tôi thường cho trẻ
cùng cô tham gia lao động như nhặt cỏ, lá cây... Cuối tuần, tôi và các cô giáo
trong lớp lau dọn, sắp xếp các đồ chơi ở các góc chơi gọn gàng ngăn nắp. Lớp
tôi có thùng rác để ở ngoài hành lang, tôi thường nhắc nhở trẻ phải vứt rác vào
đúng nơi quy định.
Qua thời gian, tôi nhận thấy trẻ lớp tôi đã có ý thức giữ gìn vệ sinh môi
trường lớp học như không vứt rác bừa bãi, chơi xong biết cất dọn đồ chơi đúng
nơi quy định
3.4. Biện pháp 4: Tự rèn luyện bản thân để là tấm gương sáng cho trẻ
noi theo
Là một giáo viên tôi luôn thấu hiểu được tâm trạng của trẻ, ở lứa tuổi này
trẻ rất thích được cô yêu thương gần gũi và thích học theo tấm gương của cô. Vì
vậy tôi luôn chuẩn mực trong giao tiếp với mọi người cũng như với trẻ: Tôi
không to tiếng quát tháo, xưng hô với những lời nói nhẹ nhàng “cô và con”, vì
trẻ thơ rất hay bắt chước nên mọi lời nói cử chỉ của tôi đều phải chuẩn mực và
tôi luôn ý thức được rằng ở trường mầm non cô giáo chính là người mẹ hiền thứ
2 của trẻ.
Giờ đón trả trẻ tôi luôn ân cần dịu dàng với trẻ, khiêm tốn lịch sự trong
giao tiếp với phụ huynh.
Mỗi khi tôi hứa với trẻ điều gì thì tôi phải giữ đúng lời hứa của mình. Nếu
trẻ có hành vi hoặc lời nói không hay thì tôi nhẹ nhàng góp ý, khuyên bảo trẻ
tuyệt đối không mắng phạt trẻ làm cho trẻ sợ hãi.
3.5. Biện pháp 5: Khích lệ tuyên dương trẻ kịp thời
Tâm lý của mọi người đều thích được khen hơn là chê, nhất là đối với trẻ
lúc nào cũng muốn được khen nhiều. Điều không thể thiếu được trong việc lễ

giáo là phần tuyên dương sau buổi học, buổi chơi. Chúng tôi đã nghiên cứu lồng
lễ giáo vào góc bé chăm ngoan bằng cách làm một số lọ hoa, trên đó ghi những
tiêu chí để trẻ ngoan cắm những bông hoa vào lọ của mình vào nhằm động viên
trẻ cố gắng.
Thứ 6 hàng tuần, vào giờ nêu gương Bé ngoan, trước khi cắm hoa tôi cho
trẻ tự nhận xét về mình. Trẻ nào ngoan tôi nêu gương ra cho cả lớp nhận xét và
tặng cho trẻ 1 bông hoa cắm vào lọ hoa của mình. Và tôi thường kể cho trẻ nghe
những câu truyện về những tấm gương tốt, nhằm kích thích trẻ học ngoan học
giỏi. Trẻ thường hứng thú nghe cô kể chuyện và cố gắng học tập những tấm
gương tốt trong câu truyện để được cô khen.
IV. HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP
Sau những biện pháp mà tôi đưa ra và đã thực hiện tôi thấy chất lượng
giáo dục về lễ giáo tăng lên rõ rệt.
1. Đối với giáo viên
Cô giáo được trau dồi thêm kiến thức hiểu sâu hơn về cách thức thực hiện
chuyên đề lễ giáo cho trẻ.
2. Đối với học sinh
Trước khi đưa ra sáng kiến này thì tôi thấy nề nếp các cháu còn chưa tốt
(nhiều cháu xưng hô mất lịch sự, đến lớp chưa biết chào cô, chưa biết cất đồ
dùng đồ chơi đúng nơi quy định...), nhưng từ khi tôi đưa sáng kiến này vào áp
dụng ở lớp tôi thì tôi thấy các cháu có thói quen, hành vi tốt được tiến bộ một
cách rõ rệt.
Đó là điều làm cho tôi thấy phấn khởi, yêu nghề, mến trẻ giúp cho tôi có
nghị lực hơn trong công tác.
Trẻ ngoan hơn lễ phép hơn: Biết chào hỏi khi có khách đến chơi, biết trao
nhận bằng 2 tay, biết cảm ơn, xin lỗi, biết quan tâm giúp đỡ bạn bạn bè...
3. Đối với phụ huynh
Các bậc phụ huynh thì có những biến chuyển rõ rệt về lời ăn tiếng nói và
hơn nữa còn biết quan tâm ngày càng nhiều hơn đến con em mình.