SKKN KHTN8 HÓA HỌC

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Trọng Kỳ Anh
Ngày gửi: 12h:50' 24-03-2026
Dung lượng: 9.8 MB
Số lượt tải: 5
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Trọng Kỳ Anh
Ngày gửi: 12h:50' 24-03-2026
Dung lượng: 9.8 MB
Số lượt tải: 5
Số lượt thích:
0 người
MỤC LỤC
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …………………..
THCS …………………..
DANH MỤC TỪ VIẾT TRƯỜNG
TẮT.........................................3
I. ĐẶT VẤN ĐỀ................................................1
1. Sự cần thiết của đề tài..................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu......................................2
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ........................................3
1. Thực trạng của vấn đề cần giải quyết.....................3
2. Nội dung nghiên cứu......................................4
2.1. Hướng dẫn chung về Canva.............................4
2.2. Sử dụng Canva thiết kế phiếu học tập.................7
2.3. Sử dụng Canva thiết kế sơ đồ tư duy..................9
2.4. Sử dụng Canva thiết kế truyện tranh khởi động bài học
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
.........................................................11
2.5. Sử dụng Canva AI trong thiết kế sản phẩm sáng tạo. . .13
3. Đánh giá đề tài.........................................16
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ AI VÀ CANVA
III. KẾTVÀO
LUẬN VÀ
KHUYẾNHỌC
NGHỊ................................20
DẠY
MÔN KHOA HỌC
1. Kết luận................................................20
TỰ NHIÊN PHÂN MÔN SINH HỌC 8
4. Thu thập minh chứng.....................................17
2. Khuyến nghị............................................20
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................22
PHỤ LỤC.....................................................23
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT................................................................................3
I. ĐẶT VẤN ĐỀ...................................................................................................1
1. Sự cần thiết của đề tài....................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên Người
cứu......................................................................................2
thực hiện:
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ...................................................................................3
Môn tham gia: Khoa học tự nhiên
1. Thực trạng của vấn đề cần giải quyết............................................................3
2. Nội dung nghiên cứu......................................................................................4
2.1. Hướng dẫn chung về Canva....................................................................4
2.2. Sử dụng Canva thiết kế phiếu học tập.....................................................7
2.3. Sử dụng Canva thiết kế sơ đồ tư duy.......................................................9
2.4. Sử dụng Canva thiết kế truyện tranh khởi động bài học.......................11
2.5. Sử dụng Canva AI trong thiết kế sản phẩm sáng tạo............................13
2.6. Sử dụng Canva AI trong thiết kế trò chơi học tập.................................16
2.7. Sử dụng Canva AI trong thiết kế bài giảng sinh động..........................18
3. Đánh giá đề tài.............................................................................................21
4. Thu thập minh chứng...................................................................................22
III. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ...............................................................25
1. Kết luận........................................................................................................25
2. Khuyến nghị.................................................................................................25
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................27
PHỤ LỤC............................................................................................................28
STT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
Ý nghĩa
KHTN
Khoa học tự nhiên
GQVĐ
Giải quyết vấn đề
HS
Học sinh
GV
Giáo viên
NL
Năng lực
CNTT
Công nghệ thông tin
AI
Trí tuệ nhân tạo
SGK
Sách giáo khoa
THCS
Trung học cơ sở
1
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Sự cần thiết của đề tài
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra
mạnh mẽ, giáo dục Việt Nam đứng trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện để
theo kịp sự phát triển của khoa học, công nghệ và xã hội. Tri thức ngày nay
không còn dừng lại ở việc học sinh ghi nhớ thông tin, mà cần được chuyển hóa
thành năng lực vận dụng, khả năng sáng tạo và kỹ năng sống thiết thực. Bộ Giáo
dục và Đào tạo đã triển khai chương trình Giáo dục phổ thông 2018 với định
hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, đồng thời khuyến khích
mạnh mẽ việc ứng dụng công nghệ thông tin và công nghệ số trong dạy học.
Điều này đặt ra thách thức cũng như cơ hội lớn cho mỗi giáo viên trong việc tìm
kiếm phương pháp và công cụ phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy.
Ở cấp trung học cơ sở, môn Khoa học Tự nhiên nói chung và phân môn
Sinh học lớp 8 nói riêng giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành cho học
sinh kiến thức nền tảng về cơ thể người và các quá trình sinh lý cơ bản. Đây là
nội dung vừa gần gũi, gắn bó mật thiết với đời sống, vừa phức tạp, đòi hỏi sự
quan sát trực quan để học sinh có thể hiểu sâu, nhớ lâu. Tuy nhiên, thực tế giảng
dạy cho thấy nếu giáo viên chỉ sử dụng các phương pháp truyền thống như giảng
giải kết hợp tranh ảnh tĩnh, bài học thường khô khan, học sinh tiếp thu thụ động,
khó hình dung được mối quan hệ và sự vận hành tinh vi của các cơ quan trong
cơ thể. Hệ quả là các em dễ chán nản, hứng thú học tập giảm sút, chất lượng tiếp
thu kiến thức không cao.
Trong bối cảnh đó, việc tận dụng những thành tựu công nghệ hiện đại để
đổi mới cách dạy và học là một xu thế tất yếu. Canva – nền tảng thiết kế trực
quan với trí tuệ nhân tạo được tích hợp sẵn – mang đến cho giáo viên một công
cụ hữu hiệu để biến những nội dung khô khan thành bài giảng sinh động, dễ tiếp
cận. Canva không chỉ giúp tạo ra slide, infographic, sơ đồ tư duy và video mô
phỏng đẹp mắt, mà còn có thể hỗ trợ giáo viên trong việc xây dựng nội dung
trực quan, sáng tạo, gần gũi với phong cách học tập của học sinh thế hệ số. Đây
chính là cầu nối giúp bài giảng Sinh học 8 trở nên hấp dẫn, dễ hiểu, đồng thời
góp phần rèn luyện cho học sinh năng lực sử dụng công nghệ số và phát triển tư
duy khoa học.
Từ thực tiễn yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất
lượng học tập và thích ứng với xu thế chuyển đổi số trong giáo dục, tôi đã mạnh
dạn lựa chọn nghiên cứu và triển khai đề tài “Ứng dụng công nghệ AI và
Canva vào dạy học môn Khoa học Tự nhiên – phân môn Sinh học 8”. Tôi hy
vọng đây không chỉ là giải pháp góp phần đổi mới phương pháp dạy học, tạo
hứng thú và nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức cho học sinh, mà còn là bước
2
đi cụ thể trong việc hiện thực hóa mục tiêu xây dựng lớp học thông minh, trường
học hiện đại trong giai đoạn hiện nay.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu của đề tài là tìm ra giải pháp ứng dụng công cụ Canva và công
nghệ AI tích hợp trong Canva để đổi mới phương pháp giảng dạy môn Khoa học
Tự nhiên, phân môn Sinh học 8, qua đó góp phần nâng cao chất lượng học tập
và phát triển năng lực cho học sinh. Thông qua việc triển khai, đề tài hướng đến
việc làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc ứng dụng công nghệ số trong dạy
học, thiết kế và thực nghiệm một số ví dụ minh họa bằng Canva và AI, đồng
thời đánh giá tác động của giải pháp này đến hiệu quả tiếp thu kiến thức, sự
hứng thú và tính chủ động của học sinh trong giờ học. Bên cạnh đó, kết quả
nghiên cứu cũng nhằm đề xuất những định hướng và khuyến nghị có giá trị thực
tiễn, góp phần mở rộng việc áp dụng Canva và AI trong giảng dạy không chỉ đối
với phân môn Sinh học 8 mà còn đối với các phân môn khác của Khoa học Tự
nhiên và các môn học khác ở bậc THCS, phù hợp với yêu cầu đổi mới phương
pháp dạy học trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục hiện nay.
3
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Thực trạng của vấn đề cần giải quyết
Trong những năm gần đây, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy
học đã được quan tâm và khuyến khích triển khai rộng rãi tại các trường phổ
thông. Thực tế cho thấy, đội ngũ giáo viên đã có nhiều nỗ lực đổi mới phương
pháp, bước đầu tiếp cận các công cụ thiết kế trực quan để làm cho giờ học trở
nên hấp dẫn hơn. Học sinh ngày càng quen thuộc với công nghệ, có hứng thú
với những hình ảnh, video, sơ đồ tư duy, infographic sinh động, do đó việc tích
hợp các công cụ công nghệ hiện đại như Canva vào dạy học có nhiều điều kiện
thuận lợi để phát huy hiệu quả.
Tuy nhiên, bên cạnh thuận lợi, vẫn còn nhiều khó khăn đặt ra trong thực
tiễn. Phần lớn giáo viên chưa khai thác hết tiềm năng của Canva và đặc biệt là
các tính năng AI tích hợp sẵn, chủ yếu dừng lại ở việc thiết kế slide trình chiếu
cơ bản. Nhiều giáo viên còn e ngại vì thiếu kỹ năng sử dụng công cụ, hoặc lo
ngại mất thời gian soạn giảng. Về phía học sinh, tuy quen với công nghệ nhưng
đa số mới chỉ sử dụng cho mục đích giải trí, chưa có kỹ năng khai thác công
nghệ phục vụ học tập. Điều này khiến giờ học Sinh học 8, với nhiều nội dung
phức tạp về cơ thể người, vẫn chưa thật sự đạt được tính trực quan, học sinh tiếp
thu chưa sâu, chưa phát huy được tính chủ động, sáng tạo.
Từ những thuận lợi và khó khăn trên, để có cái nhìn khách quan và toàn
diện hơn về thực trạng, tôi đã tiến hành khảo sát trên 159 học sinh thuộc 4 lớp
nhằm đánh giá nhu cầu, hứng thú và mức độ hiệu quả trong việc ứng dụng công
nghệ vào học tập môn Sinh học 8. Kết quả thu được như sau:
Bảng 1. Kết quả khảo sát thực trạng về học sinh
Số
Tỉ lệ
Câu hỏi khảo sát
Phương án trả lời
HS
(%)
Rất yêu thích
45
28,3
Câu 1. Mức độ yêu thích
Bình thường
86
54,1
phân môn Sinh học
Không yêu thích
28
17,6
Bài học trừu tượng, khó hình dung 61
38,4
Câu 2. Khó khăn em
thường gặp khi học tập
Bài học nhiều chữ, khó nhớ
55
34,6
phần Sinh học
Ít hình ảnh minh họa, khó tiếp thu 43
27,0
Bài học sinh động hơn
97
61,0
Câu 3. Mong muốn của
Bài học thực tiễn hơn
41
25,8
em khi học Sinh học
Có hoạt động nhóm, thảo luận
21
13,2
Rất mong muốn
101
63,5
Câu 4. Mong muốn sử
dụng CNTT trong giờ
Mong muốn
39
24,5
học Sinh học
Không mong muốn
19
12,0
4
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Hướng dẫn chung về Canva
Canva là một nền tảng thiết kế đồ họa trực tuyến thân thiện với người
dùng, nổi bật với giao diện kéo thả đơn giản và thư viện tài nguyên phong phú.
Được thành lập vào năm 2012, Canva cho phép người dùng tạo ra các thiết kế
chuyên nghiệp như bài thuyết trình, poster, và bài đăng mạng xã hội mà không
cần kinh nghiệm thiết kế trước đó. Với hàng ngàn mẫu thiết kế và công cụ chỉnh
sửa dễ sử dụng, Canva giúp đơn giản hóa quá trình thiết kế, phù hợp cho cả cá
nhân và tổ chức, bao gồm cả giáo viên và học sinh trong việc tạo tài liệu học tập
và các sản phẩm giảng dạy.
Hướng dẫn sử dụng cơ bản
- Bước 1: Tạo tài khoản Canva: Truy cập trang web của Canva
(canva.com) và tạo một tài khoản mới hoặc đăng nhập nếu đã có tài khoản.
Giao diện ban đầu khi truy cập Canva
Đầu tiên, cần truy cập vào đường dẫn canva.com trên máy tính, nếu dùng
điện thoại có thể tải app Canva trên App Store hoặc Google Play về máy → Sử
dụng email hoặc tài khoản Facebook để đăng nhập → Chọn đối tượng sử dụng
phù hợp với bản thân như học sinh, cá nhân, doanh nghiệp,…
Giao diện đăng nhập trên web của Canva
5
- Bước 2: Tìm kiếm và chọn template. Sau khi tạo tài khoản xong, có thể
bắt đầu tạo thiết kế ngay cho mình. Có rất nhiều mẫu Template có sẵn để giáo
viên lựa chọn, hoặc có thể gõ tên thiết kế trên thanh công cụ tìm kiếm để tìm
mẫu thiết kế tương thích.
Nhập nội dung vào khung để tìm kiếm template
- Bước 3: Điều chỉnh template. Template của Canva đã có sẵn khung, việc
của người dùng là nếu muốn biến chúng thành thiết kế của mình thì cần chỉnh
sửa nội dung, màu sắc, font chữ phù hợp.
Thêm các thành phần để hoàn chỉnh sản phẩm
Khi chọn được thiết kế phù hợp, người dùng sẽ được chuyển đến giao
diện chỉnh sửa. Nếu muốn thêm các chi tiết nhỏ để thiết kế sinh động thì có thể
vào mục thành phần, gõ từ khóa và chọn những chi tiết phù hợp. Nếu không
muốn sử dụng các thiết kế có sẵn người dùng cũng có thể tự tạo thiết kế của
mình bằng cách mở trang thiết kế trắng và tự tạo mẫu.
- Bước 4: Lưu và tải xuống thiết kế. Sau khi hoàn tất các thao tác chỉnh
sửa và tạo ra ấn phẩm như mong muốn, nhấn vào Chia sẻ → Nhấn vào mục Tải
6
xuống → Chọn định dạng muốn tải xuống gồm PNG, PDF, GIF,… để xuất file,
người dùng còn có thể chia sẻ nội dung lên trên mạng xã hội hoặc tải xuống file
với chất lượng cao.
Chọn tải xuống thiết kế
Đối với AI Canva, giáo viên có thể chọn phần Canva AI tại trang chủ
(phía trên khung tìm kiếm) hoặc chọn phần Canva AI tại cột công cụ.
Chọn Canva AI để sử dụng AI tạo ảnh
Canva AI là công cụ tích hợp sẵn trong Canva, hỗ trợ giáo viên tạo nhanh
hình ảnh, poster, infographic và slide phục vụ bài giảng. Khi sử dụng, giáo viên
chỉ cần nhập mô tả nội dung cần thiết (ví dụ: “cấu tạo tim người”, “poster tuyên
truyền vệ sinh hô hấp” hay “sơ đồ hệ thần kinh”), sau đó lựa chọn phong cách
hiển thị phù hợp. Công cụ sẽ tự động gợi ý hình ảnh trực quan, sinh động để
giáo viên tùy chỉnh màu sắc, phông chữ, thêm biểu tượng và hoàn thiện sản
phẩm. Cuối cùng, kết quả có thể tải xuống và chèn trực tiếp vào PowerPoint, kế
hoạch bài dạy hoặc phiếu học tập. Nhờ vậy, quá trình thiết kế học liệu trở nên
7
nhanh chóng, tiết kiệm thời gian nhưng vẫn đảm bảo trực quan, khoa học và phù
hợp với đối tượng học sinh lớp 8.
Giao diện sử dụng Canva AI
2.2. Sử dụng Canva thiết kế phiếu học tập
Canva là một công cụ hỗ trợ đắc lực cho giáo viên trong việc tạo phiếu
học tập hiệu quả và sáng tạo, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Canva
có giao diện thân thiện và dễ sử dụng, không đòi hỏi người dùng có kỹ năng đồ
họa chuyên sâu. Điều này giúp giáo viên tiết kiệm thời gian và công sức trong
việc tạo ra các phiếu học tập mà không cần phải học một công cụ mới phức tạp.
Canva cung cấp nhiều mẫu thiết kế sẵn có cho các loại phiếu học tập khác nhau,
từ phiếu kiểm tra đến phiếu bài tập.
- Bước 1: Xác định mục tiêu và nội dung của phiếu học tập. Giáo viên cần
xác định rõ mục tiêu của hoạt động (củng cố kiến thức, rèn kỹ năng quan sát,
kiểm tra mức độ hiểu bài…) và lựa chọn nội dung phù hợp. Ví dụ: hệ tuần hoàn,
hệ hô hấp, hệ thần kinh…
- Bước 2: Lựa chọn mẫu phiếu học tập trên Canva. Mở Canva, gõ từ khóa
Worksheet hoặc Phiếu học tập trong ô tìm kiếm. Chọn một mẫu có bố cục rõ
ràng, dễ đọc, sau đó chỉnh sửa để phù hợp với phong cách giảng dạy.
Một số mẫu phiếu học tập khi tìm kiếm bằng Canva
8
- Bước 3: Chèn nội dung kiến thức và câu hỏi. Điền vào phiếu các câu hỏi
trắc nghiệm, tự luận ngắn, hoặc dạng điền khuyết tùy mục tiêu bài học. Có thể
thêm bảng biểu, sơ đồ hoặc gợi ý hình ảnh trực quan để học sinh dễ hoàn thành.
- Bước 4: Sử dụng hình ảnh, infographic minh họa. Tận dụng kho hình
ảnh, biểu tượng, hoặc tính năng Canva AI để tạo sơ đồ, poster nhỏ minh họa. Ví
dụ: sơ đồ máu đi qua tim, hình ảnh phổi hoặc tế bào thần kinh. Điều này làm
phiếu học tập trở nên sinh động, dễ hiểu.
- Bước 5: Hoàn thiện và tải xuống. Sau khi chỉnh sửa, kiểm tra chính tả và
độ chính xác kiến thức, giáo viên tải file về dưới dạng PDF hoặc DOCX để in
phát cho học sinh, hoặc chia sẻ trực tiếp qua nhóm học tập online.
Ví dụ một số phiếu học tập tạo bằng Canva:
Phiếu học tập bài Hệ hô hấp
9
Phiếu học tập bài Môi trường và các nhân tố sinh thái
2.3. Sử dụng Canva thiết kế sơ đồ tư duy
Canva có thể sử dụng các mẫu, hình dạng và các kích thước có sẵn để tạo
sơ đồ tư duy. Ngoài ra cũng có thể kéo và thả các nút và các hình dạng để tạo ra
các sơ đồ tư duy có cấu trúc rõ ràng. Canva cũng cung cấp các tính năng tùy
chỉnh để có thể thêm màu sắc, hình ảnh và văn bản để làm cho sơ đồ tư duy trở
nên sinh động và hấp dẫn hơn.
- Bước 1: Xác định chủ đề trung tâm. Giáo viên chọn chủ đề hoặc khái
niệm chính cần xây dựng sơ đồ tư duy, ví dụ: Hệ tuần hoàn máu, Hệ hô hấp,
hoặc Cấu tạo tế bào. Đây sẽ là nút trung tâm của sơ đồ.
10
- Bước 2: Chọn mẫu sơ đồ tư duy trên Canva. Mở Canva, gõ từ khóa
Mindmap hoặc Sơ đồ tư duy trong ô tìm kiếm. Lựa chọn mẫu sơ đồ có bố cục
phù hợp hoặc bắt đầu với trang trắng để tự thiết kế.
Một số mẫu sơ đồ tư duy trên canva
- Bước 3: Thêm các nhánh chính. Từ nút trung tâm, giáo viên kéo thả các
hình dạng hoặc nút tròn/ô chữ để tạo nhánh chính thể hiện các ý lớn, ví dụ: Cấu
tạo, Chức năng, Quá trình.
- Bước 4: Bổ sung nhánh phụ và chi tiết. Tiếp tục thêm các nhánh phụ để
làm rõ từng ý chính, chẳng hạn: từ Cấu tạo có thể tách thành Tim, Mạch máu; từ
Chức năng có thể phân thành Vận chuyển O₂, Vận chuyển CO₂…
- Bước 5: Tùy chỉnh màu sắc và hình ảnh minh họa. Sử dụng màu sắc
khác nhau để phân biệt từng nhánh, thêm biểu tượng hoặc hình ảnh minh họa
(trái tim, phổi, tế bào…) để sơ đồ trở nên trực quan, dễ ghi nhớ.
- Bước 6: Hoàn thiện và chia sẻ. Kiểm tra lại toàn bộ sơ đồ, chỉnh sửa bố
cục cho cân đối, sau đó tải xuống dưới dạng PNG, PDF hoặc chèn trực tiếp vào
bài giảng PowerPoint/phiếu học tập để sử dụng trong giờ học.
Ví dụ minh họa:
Sơ đồ tư duy bài Hệ sinh thái
11
Trong quá trình dạy học bài Sinh sản ở người, tôi tổ chức hoạt động luyện
tập là cho học sinh thiết kế sơ đồ tư duy bằng Canva, một số sản phẩm của học
sinh như sau:
Một số sản phẩm sơ đồ tư duy của học sinh
2.4. Sử dụng Canva thiết kế truyện tranh khởi động bài học
Ứng dụng phần mềm Canva để thiết kế truyện tranh, câu chuyện khởi
động bài học là một phương pháp sáng tạo và hấp dẫn giúp tăng cường sự quan
tâm và hứng thú của học sinh đối với bài học. Sử dụng truyện tranh khởi động
bài học không chỉ giúp học sinh hứng thú và tập trung hơn ngay từ đầu giờ học
mà còn khuyến khích họ tư duy và liên hệ kiến thức mới với các tình huống thực
tế qua câu chuyện.
12
- Bước 1: Xác định chủ đề khởi động, chọn một tình huống thực tiễn, hiện
tượng trong đời sống có liên quan đến nội dung bài học (ví dụ: khói xe – bài Hệ
hô hấp, vận động thể thao – bài Hệ cơ, ăn uống – bài Hệ tiêu hóa).
- Bước 2: Chọn mẫu truyện tranh trên Canva, tìm từ khóa Comic hoặc
Truyện tranh trong kho mẫu, sau đó chọn khung truyện có số ô phù hợp.
Một số mẫu truyện tranh trên canva
- Bước 3: Tùy chỉnh nhân vật và lời thoại, thay đổi nhân vật thành học
sinh, giáo viên hoặc nhân vật hoạt hình, thêm lời thoại gợi vấn đề, câu hỏi tình
huống.
- Bước 4: Hoàn thiện và sử dụng, tải về dưới dạng hình ảnh hoặc chèn
trực tiếp vào slide PowerPoint để sử dụng trong phần khởi động.
Ví dụ minh họa:
13
Truyện tranh khởi động bài Dinh dưỡng và hệ tiêu hóa ở người
Truyện tranh bài Bảo vệ môi trường
2.5. Sử dụng Canva AI trong thiết kế sản phẩm sáng tạo
Canva AI không chỉ hỗ trợ tạo hình ảnh minh họa mà còn giúp giáo viên
và học sinh thiết kế những sản phẩm sáng tạo phục vụ cho hoạt động học tập
như poster, infographic, bài đăng quảng bá,... Với công cụ AI tích hợp, người
dùng chỉ cần nhập mô tả ngắn gọn, Canva sẽ tự động gợi ý hình ảnh, bố cục và
phong cách thiết kế phù hợp. Nhờ vậy, giáo viên tiết kiệm thời gian, còn học
sinh có thêm cơ hội rèn luyện tư duy thẩm mỹ và khả năng trình bày khoa học.
- Bước 1: Chọn nội dung cần minh họa, ví dụ như chu trình tuần hoàn
máu, quá trình trao đổi khí ở phổi, hoặc các bệnh lây qua đường tình dục.
- Bước 2: Chọn chế độ Canva AI, chọn định dạng phù hợp (ví dụ bài đăng
facebook, tờ rơi,...) và đưa yêu cầu để Canva tạo sản phẩm.
14
Chọn định dạng phù hợp
Ra câu lệnh cho Canva AI tạo sản phẩm
- Bước 3: Chờ Canva AI tạo, chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu. Lưu ý:
sản phẩm tạo từ Canva AI có thể bị lỗi font, trước khi sử dụng có thể chỉnh sửa
lại như chỉnh sửa một mẫu có sẵn cho đẹp mắt.
- Bước 4: Tải xuống và sử dụng sản phẩm.
Ví dụ minh họa:
Khi dạy học bài Dinh dưỡng và hệ tiêu hóa ở người, trong hoạt động vận
dụng, tôi giao nhiệm vụ cho học sinh thiết kế bài đăng facebook tuyên truyền lối
sống lành mạnh để bảo vệ hệ tiêu hóa, kết quả thu được như sau:
15
Sản phẩm bài đăng facebook của học sinh
Khi dạy học bài Hệ hô hấp ở người, trong hoạt động vận dụng, tôi giao
nhiệm vụ cho học sinh thiết kế poster tuyên truyền phòng chống hút thuốc lá,
thuốc lá điện tử, kết quả thu được như sau:
16
Một số poster do học sinh tạo
3. Đánh giá đề tài
Đề tài “Ứng dụng công nghệ AI và Canva vào dạy học môn Khoa học Tự
nhiên – phân môn Sinh học 8” đã mang lại những đóng góp nổi bật cả về
phương diện khoa học lẫn thực tiễn. Trước hết, về mặt khoa học, đề tài khẳng
định xu thế tất yếu của việc tích hợp công nghệ số trong giảng dạy, phù hợp định
hướng chuyển đổi số ngành giáo dục và chương trình GDPT 2018. Việc khai
thác Canva AI để thiết kế hình ảnh, infographic, sơ đồ tư duy và phiếu học tập
đã góp phần đổi mới phương pháp truyền thụ, biến những khái niệm trừu tượng
và quá trình sinh học phức tạp trở nên cụ thể, sinh động, dễ tiếp nhận. Đây
không chỉ là giải pháp trực quan hóa kiến thức mà còn là cách nâng cao năng lực
tự học, tư duy sáng tạo của học sinh.
Về mặt thực tiễn, sáng kiến đã chứng minh hiệu quả qua quá trình áp
dụng. Kết quả khảo sát cho thấy phần lớn học sinh hứng thú hơn, chủ động hơn
khi được học bằng những học liệu được thiết kế bằng Canva. Giáo viên cũng
giảm bớt gánh nặng soạn giảng, thay vào đó có thể tập trung nhiều hơn cho khâu
tổ chức hoạt động và hướng dẫn học sinh. Điều đáng nói là Canva AI không đòi
hỏi kỹ năng đồ họa chuyên sâu, giao diện thân thiện, dễ dùng, nên có thể triển
khai rộng rãi ở nhiều trường học, ngay cả trong điều kiện còn hạn chế về công
nghệ.
17
Đề tài còn có tính mở rộng và lan tỏa cao. Các sản phẩm được thiết kế
không chỉ phục vụ riêng cho nội dung Sinh học 8 mà hoàn toàn có thể điều
chỉnh để áp dụng cho nhiều bài học khác trong môn Khoa học Tự nhiên và các
môn học khác ở THCS, THPT. Đây chính là minh chứng cho sự linh hoạt, đa
năng của Canva và Canva AI trong dạy học.
4. Thu thập minh chứng
Để kiểm chứng hiệu quả của sáng kiến, tôi đã tiến hành khảo sát trên 159
học sinh thuộc 4 lớp sau một thời gian áp dụng Canva AI trong dạy học Sinh
học 8. Kết quả thu được như sau:
Bảng 2. Kết quả khảo sát học sinh sau khi áp dụng sáng kiến
Rất
Bình Không
Đồng ý
Nội dung khảo sát
đồng ý
thườn đồng ý
(%)
(%)
g (%)
(%)
Em thấy hứng thú hơn khi học Sinh
64,2
27,7
6,3
1,8
học vời bài học có sử dụng Canva
Bài học trở nên trực quan, dễ hiểu và
59,7
30,2
8,8
1,3
dễ nhớ hơn
Em chủ động tham gia thảo luận, phát
55,4
31,5
10,7
2,4
biểu nhiều hơn
Phiếu học tập, sơ đồ tư duy giúp em
61,0
28,9
8,2
1,9
ôn tập kiến thức hiệu quả
Giờ học Sinh học trở nên sinh động,
56,6
32,0
9,5
1,9
bớt căng thẳng, dễ tập trung hơn
Kết quả khảo sát cho thấy đa số học sinh đều có phản hồi tích cực sau khi
áp dụng sáng kiến, với tỷ lệ chọn mức “Rất đồng ý” và “Đồng ý” chiếm phần
lớn ở tất cả các tiêu chí. Học sinh nhận xét rằng giờ học trở nên hứng thú và sinh
động hơn nhờ có tranh ảnh, poster và phiếu học tập trực quan; kiến thức được
trình bày dễ hiểu, dễ nhớ; các em cũng chủ động tham gia thảo luận, phát biểu
nhiều hơn. Đặc biệt, việc sử dụng sơ đồ tư duy và sản phẩm thiết kế bằng Canva
giúp học sinh ôn tập hiệu quả, tạo cảm giác thoải mái, bớt căng thẳng và tập
trung hơn trong học tập, qua đó khẳng định hiệu quả rõ rệt của sáng kiến trong
việc nâng cao chất lượng dạy và học Sinh học 8.
Bảng 7. Khảo sát mức độ tiến bộ của học sinh qua kết quả bài kiểm tra
Tỷ lệ học sinh các mức học lực
Tổng số
STT
Lớp
HS
Tốt
Khá
Đạt
Chưa đạt
Trước khi áp dụng sáng kiến
1
8/1
44
27,27%
45,45%
25,00%
2,27%
2
8/2
44
18,18%
43,18%
31,82%
6,82%
18
3
8/3
45
4
8/9
26
Sau khi áp dụng sáng kiến
1
8/1
44
2
8/2
44
3
8/3
45
4
8/9
26
28,89%
23,08%
44,44%
46,15%
26,67%
23,08%
0,00%
7,69%
34,09%
25,00%
35,56%
34,62%
47,73%
47,73%
46,67%
50,00%
18,18%
27,27%
17,78%
15,38%
0,00%
0,00%
0,00%
0,00%
60.00%
47.7
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …………………..
THCS …………………..
DANH MỤC TỪ VIẾT TRƯỜNG
TẮT.........................................3
I. ĐẶT VẤN ĐỀ................................................1
1. Sự cần thiết của đề tài..................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu......................................2
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ........................................3
1. Thực trạng của vấn đề cần giải quyết.....................3
2. Nội dung nghiên cứu......................................4
2.1. Hướng dẫn chung về Canva.............................4
2.2. Sử dụng Canva thiết kế phiếu học tập.................7
2.3. Sử dụng Canva thiết kế sơ đồ tư duy..................9
2.4. Sử dụng Canva thiết kế truyện tranh khởi động bài học
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
.........................................................11
2.5. Sử dụng Canva AI trong thiết kế sản phẩm sáng tạo. . .13
3. Đánh giá đề tài.........................................16
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ AI VÀ CANVA
III. KẾTVÀO
LUẬN VÀ
KHUYẾNHỌC
NGHỊ................................20
DẠY
MÔN KHOA HỌC
1. Kết luận................................................20
TỰ NHIÊN PHÂN MÔN SINH HỌC 8
4. Thu thập minh chứng.....................................17
2. Khuyến nghị............................................20
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................22
PHỤ LỤC.....................................................23
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT................................................................................3
I. ĐẶT VẤN ĐỀ...................................................................................................1
1. Sự cần thiết của đề tài....................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên Người
cứu......................................................................................2
thực hiện:
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ...................................................................................3
Môn tham gia: Khoa học tự nhiên
1. Thực trạng của vấn đề cần giải quyết............................................................3
2. Nội dung nghiên cứu......................................................................................4
2.1. Hướng dẫn chung về Canva....................................................................4
2.2. Sử dụng Canva thiết kế phiếu học tập.....................................................7
2.3. Sử dụng Canva thiết kế sơ đồ tư duy.......................................................9
2.4. Sử dụng Canva thiết kế truyện tranh khởi động bài học.......................11
2.5. Sử dụng Canva AI trong thiết kế sản phẩm sáng tạo............................13
2.6. Sử dụng Canva AI trong thiết kế trò chơi học tập.................................16
2.7. Sử dụng Canva AI trong thiết kế bài giảng sinh động..........................18
3. Đánh giá đề tài.............................................................................................21
4. Thu thập minh chứng...................................................................................22
III. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ...............................................................25
1. Kết luận........................................................................................................25
2. Khuyến nghị.................................................................................................25
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................27
PHỤ LỤC............................................................................................................28
STT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
Ý nghĩa
KHTN
Khoa học tự nhiên
GQVĐ
Giải quyết vấn đề
HS
Học sinh
GV
Giáo viên
NL
Năng lực
CNTT
Công nghệ thông tin
AI
Trí tuệ nhân tạo
SGK
Sách giáo khoa
THCS
Trung học cơ sở
1
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Sự cần thiết của đề tài
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra
mạnh mẽ, giáo dục Việt Nam đứng trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện để
theo kịp sự phát triển của khoa học, công nghệ và xã hội. Tri thức ngày nay
không còn dừng lại ở việc học sinh ghi nhớ thông tin, mà cần được chuyển hóa
thành năng lực vận dụng, khả năng sáng tạo và kỹ năng sống thiết thực. Bộ Giáo
dục và Đào tạo đã triển khai chương trình Giáo dục phổ thông 2018 với định
hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, đồng thời khuyến khích
mạnh mẽ việc ứng dụng công nghệ thông tin và công nghệ số trong dạy học.
Điều này đặt ra thách thức cũng như cơ hội lớn cho mỗi giáo viên trong việc tìm
kiếm phương pháp và công cụ phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy.
Ở cấp trung học cơ sở, môn Khoa học Tự nhiên nói chung và phân môn
Sinh học lớp 8 nói riêng giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành cho học
sinh kiến thức nền tảng về cơ thể người và các quá trình sinh lý cơ bản. Đây là
nội dung vừa gần gũi, gắn bó mật thiết với đời sống, vừa phức tạp, đòi hỏi sự
quan sát trực quan để học sinh có thể hiểu sâu, nhớ lâu. Tuy nhiên, thực tế giảng
dạy cho thấy nếu giáo viên chỉ sử dụng các phương pháp truyền thống như giảng
giải kết hợp tranh ảnh tĩnh, bài học thường khô khan, học sinh tiếp thu thụ động,
khó hình dung được mối quan hệ và sự vận hành tinh vi của các cơ quan trong
cơ thể. Hệ quả là các em dễ chán nản, hứng thú học tập giảm sút, chất lượng tiếp
thu kiến thức không cao.
Trong bối cảnh đó, việc tận dụng những thành tựu công nghệ hiện đại để
đổi mới cách dạy và học là một xu thế tất yếu. Canva – nền tảng thiết kế trực
quan với trí tuệ nhân tạo được tích hợp sẵn – mang đến cho giáo viên một công
cụ hữu hiệu để biến những nội dung khô khan thành bài giảng sinh động, dễ tiếp
cận. Canva không chỉ giúp tạo ra slide, infographic, sơ đồ tư duy và video mô
phỏng đẹp mắt, mà còn có thể hỗ trợ giáo viên trong việc xây dựng nội dung
trực quan, sáng tạo, gần gũi với phong cách học tập của học sinh thế hệ số. Đây
chính là cầu nối giúp bài giảng Sinh học 8 trở nên hấp dẫn, dễ hiểu, đồng thời
góp phần rèn luyện cho học sinh năng lực sử dụng công nghệ số và phát triển tư
duy khoa học.
Từ thực tiễn yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất
lượng học tập và thích ứng với xu thế chuyển đổi số trong giáo dục, tôi đã mạnh
dạn lựa chọn nghiên cứu và triển khai đề tài “Ứng dụng công nghệ AI và
Canva vào dạy học môn Khoa học Tự nhiên – phân môn Sinh học 8”. Tôi hy
vọng đây không chỉ là giải pháp góp phần đổi mới phương pháp dạy học, tạo
hứng thú và nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức cho học sinh, mà còn là bước
2
đi cụ thể trong việc hiện thực hóa mục tiêu xây dựng lớp học thông minh, trường
học hiện đại trong giai đoạn hiện nay.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu của đề tài là tìm ra giải pháp ứng dụng công cụ Canva và công
nghệ AI tích hợp trong Canva để đổi mới phương pháp giảng dạy môn Khoa học
Tự nhiên, phân môn Sinh học 8, qua đó góp phần nâng cao chất lượng học tập
và phát triển năng lực cho học sinh. Thông qua việc triển khai, đề tài hướng đến
việc làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc ứng dụng công nghệ số trong dạy
học, thiết kế và thực nghiệm một số ví dụ minh họa bằng Canva và AI, đồng
thời đánh giá tác động của giải pháp này đến hiệu quả tiếp thu kiến thức, sự
hứng thú và tính chủ động của học sinh trong giờ học. Bên cạnh đó, kết quả
nghiên cứu cũng nhằm đề xuất những định hướng và khuyến nghị có giá trị thực
tiễn, góp phần mở rộng việc áp dụng Canva và AI trong giảng dạy không chỉ đối
với phân môn Sinh học 8 mà còn đối với các phân môn khác của Khoa học Tự
nhiên và các môn học khác ở bậc THCS, phù hợp với yêu cầu đổi mới phương
pháp dạy học trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục hiện nay.
3
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Thực trạng của vấn đề cần giải quyết
Trong những năm gần đây, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy
học đã được quan tâm và khuyến khích triển khai rộng rãi tại các trường phổ
thông. Thực tế cho thấy, đội ngũ giáo viên đã có nhiều nỗ lực đổi mới phương
pháp, bước đầu tiếp cận các công cụ thiết kế trực quan để làm cho giờ học trở
nên hấp dẫn hơn. Học sinh ngày càng quen thuộc với công nghệ, có hứng thú
với những hình ảnh, video, sơ đồ tư duy, infographic sinh động, do đó việc tích
hợp các công cụ công nghệ hiện đại như Canva vào dạy học có nhiều điều kiện
thuận lợi để phát huy hiệu quả.
Tuy nhiên, bên cạnh thuận lợi, vẫn còn nhiều khó khăn đặt ra trong thực
tiễn. Phần lớn giáo viên chưa khai thác hết tiềm năng của Canva và đặc biệt là
các tính năng AI tích hợp sẵn, chủ yếu dừng lại ở việc thiết kế slide trình chiếu
cơ bản. Nhiều giáo viên còn e ngại vì thiếu kỹ năng sử dụng công cụ, hoặc lo
ngại mất thời gian soạn giảng. Về phía học sinh, tuy quen với công nghệ nhưng
đa số mới chỉ sử dụng cho mục đích giải trí, chưa có kỹ năng khai thác công
nghệ phục vụ học tập. Điều này khiến giờ học Sinh học 8, với nhiều nội dung
phức tạp về cơ thể người, vẫn chưa thật sự đạt được tính trực quan, học sinh tiếp
thu chưa sâu, chưa phát huy được tính chủ động, sáng tạo.
Từ những thuận lợi và khó khăn trên, để có cái nhìn khách quan và toàn
diện hơn về thực trạng, tôi đã tiến hành khảo sát trên 159 học sinh thuộc 4 lớp
nhằm đánh giá nhu cầu, hứng thú và mức độ hiệu quả trong việc ứng dụng công
nghệ vào học tập môn Sinh học 8. Kết quả thu được như sau:
Bảng 1. Kết quả khảo sát thực trạng về học sinh
Số
Tỉ lệ
Câu hỏi khảo sát
Phương án trả lời
HS
(%)
Rất yêu thích
45
28,3
Câu 1. Mức độ yêu thích
Bình thường
86
54,1
phân môn Sinh học
Không yêu thích
28
17,6
Bài học trừu tượng, khó hình dung 61
38,4
Câu 2. Khó khăn em
thường gặp khi học tập
Bài học nhiều chữ, khó nhớ
55
34,6
phần Sinh học
Ít hình ảnh minh họa, khó tiếp thu 43
27,0
Bài học sinh động hơn
97
61,0
Câu 3. Mong muốn của
Bài học thực tiễn hơn
41
25,8
em khi học Sinh học
Có hoạt động nhóm, thảo luận
21
13,2
Rất mong muốn
101
63,5
Câu 4. Mong muốn sử
dụng CNTT trong giờ
Mong muốn
39
24,5
học Sinh học
Không mong muốn
19
12,0
4
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Hướng dẫn chung về Canva
Canva là một nền tảng thiết kế đồ họa trực tuyến thân thiện với người
dùng, nổi bật với giao diện kéo thả đơn giản và thư viện tài nguyên phong phú.
Được thành lập vào năm 2012, Canva cho phép người dùng tạo ra các thiết kế
chuyên nghiệp như bài thuyết trình, poster, và bài đăng mạng xã hội mà không
cần kinh nghiệm thiết kế trước đó. Với hàng ngàn mẫu thiết kế và công cụ chỉnh
sửa dễ sử dụng, Canva giúp đơn giản hóa quá trình thiết kế, phù hợp cho cả cá
nhân và tổ chức, bao gồm cả giáo viên và học sinh trong việc tạo tài liệu học tập
và các sản phẩm giảng dạy.
Hướng dẫn sử dụng cơ bản
- Bước 1: Tạo tài khoản Canva: Truy cập trang web của Canva
(canva.com) và tạo một tài khoản mới hoặc đăng nhập nếu đã có tài khoản.
Giao diện ban đầu khi truy cập Canva
Đầu tiên, cần truy cập vào đường dẫn canva.com trên máy tính, nếu dùng
điện thoại có thể tải app Canva trên App Store hoặc Google Play về máy → Sử
dụng email hoặc tài khoản Facebook để đăng nhập → Chọn đối tượng sử dụng
phù hợp với bản thân như học sinh, cá nhân, doanh nghiệp,…
Giao diện đăng nhập trên web của Canva
5
- Bước 2: Tìm kiếm và chọn template. Sau khi tạo tài khoản xong, có thể
bắt đầu tạo thiết kế ngay cho mình. Có rất nhiều mẫu Template có sẵn để giáo
viên lựa chọn, hoặc có thể gõ tên thiết kế trên thanh công cụ tìm kiếm để tìm
mẫu thiết kế tương thích.
Nhập nội dung vào khung để tìm kiếm template
- Bước 3: Điều chỉnh template. Template của Canva đã có sẵn khung, việc
của người dùng là nếu muốn biến chúng thành thiết kế của mình thì cần chỉnh
sửa nội dung, màu sắc, font chữ phù hợp.
Thêm các thành phần để hoàn chỉnh sản phẩm
Khi chọn được thiết kế phù hợp, người dùng sẽ được chuyển đến giao
diện chỉnh sửa. Nếu muốn thêm các chi tiết nhỏ để thiết kế sinh động thì có thể
vào mục thành phần, gõ từ khóa và chọn những chi tiết phù hợp. Nếu không
muốn sử dụng các thiết kế có sẵn người dùng cũng có thể tự tạo thiết kế của
mình bằng cách mở trang thiết kế trắng và tự tạo mẫu.
- Bước 4: Lưu và tải xuống thiết kế. Sau khi hoàn tất các thao tác chỉnh
sửa và tạo ra ấn phẩm như mong muốn, nhấn vào Chia sẻ → Nhấn vào mục Tải
6
xuống → Chọn định dạng muốn tải xuống gồm PNG, PDF, GIF,… để xuất file,
người dùng còn có thể chia sẻ nội dung lên trên mạng xã hội hoặc tải xuống file
với chất lượng cao.
Chọn tải xuống thiết kế
Đối với AI Canva, giáo viên có thể chọn phần Canva AI tại trang chủ
(phía trên khung tìm kiếm) hoặc chọn phần Canva AI tại cột công cụ.
Chọn Canva AI để sử dụng AI tạo ảnh
Canva AI là công cụ tích hợp sẵn trong Canva, hỗ trợ giáo viên tạo nhanh
hình ảnh, poster, infographic và slide phục vụ bài giảng. Khi sử dụng, giáo viên
chỉ cần nhập mô tả nội dung cần thiết (ví dụ: “cấu tạo tim người”, “poster tuyên
truyền vệ sinh hô hấp” hay “sơ đồ hệ thần kinh”), sau đó lựa chọn phong cách
hiển thị phù hợp. Công cụ sẽ tự động gợi ý hình ảnh trực quan, sinh động để
giáo viên tùy chỉnh màu sắc, phông chữ, thêm biểu tượng và hoàn thiện sản
phẩm. Cuối cùng, kết quả có thể tải xuống và chèn trực tiếp vào PowerPoint, kế
hoạch bài dạy hoặc phiếu học tập. Nhờ vậy, quá trình thiết kế học liệu trở nên
7
nhanh chóng, tiết kiệm thời gian nhưng vẫn đảm bảo trực quan, khoa học và phù
hợp với đối tượng học sinh lớp 8.
Giao diện sử dụng Canva AI
2.2. Sử dụng Canva thiết kế phiếu học tập
Canva là một công cụ hỗ trợ đắc lực cho giáo viên trong việc tạo phiếu
học tập hiệu quả và sáng tạo, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Canva
có giao diện thân thiện và dễ sử dụng, không đòi hỏi người dùng có kỹ năng đồ
họa chuyên sâu. Điều này giúp giáo viên tiết kiệm thời gian và công sức trong
việc tạo ra các phiếu học tập mà không cần phải học một công cụ mới phức tạp.
Canva cung cấp nhiều mẫu thiết kế sẵn có cho các loại phiếu học tập khác nhau,
từ phiếu kiểm tra đến phiếu bài tập.
- Bước 1: Xác định mục tiêu và nội dung của phiếu học tập. Giáo viên cần
xác định rõ mục tiêu của hoạt động (củng cố kiến thức, rèn kỹ năng quan sát,
kiểm tra mức độ hiểu bài…) và lựa chọn nội dung phù hợp. Ví dụ: hệ tuần hoàn,
hệ hô hấp, hệ thần kinh…
- Bước 2: Lựa chọn mẫu phiếu học tập trên Canva. Mở Canva, gõ từ khóa
Worksheet hoặc Phiếu học tập trong ô tìm kiếm. Chọn một mẫu có bố cục rõ
ràng, dễ đọc, sau đó chỉnh sửa để phù hợp với phong cách giảng dạy.
Một số mẫu phiếu học tập khi tìm kiếm bằng Canva
8
- Bước 3: Chèn nội dung kiến thức và câu hỏi. Điền vào phiếu các câu hỏi
trắc nghiệm, tự luận ngắn, hoặc dạng điền khuyết tùy mục tiêu bài học. Có thể
thêm bảng biểu, sơ đồ hoặc gợi ý hình ảnh trực quan để học sinh dễ hoàn thành.
- Bước 4: Sử dụng hình ảnh, infographic minh họa. Tận dụng kho hình
ảnh, biểu tượng, hoặc tính năng Canva AI để tạo sơ đồ, poster nhỏ minh họa. Ví
dụ: sơ đồ máu đi qua tim, hình ảnh phổi hoặc tế bào thần kinh. Điều này làm
phiếu học tập trở nên sinh động, dễ hiểu.
- Bước 5: Hoàn thiện và tải xuống. Sau khi chỉnh sửa, kiểm tra chính tả và
độ chính xác kiến thức, giáo viên tải file về dưới dạng PDF hoặc DOCX để in
phát cho học sinh, hoặc chia sẻ trực tiếp qua nhóm học tập online.
Ví dụ một số phiếu học tập tạo bằng Canva:
Phiếu học tập bài Hệ hô hấp
9
Phiếu học tập bài Môi trường và các nhân tố sinh thái
2.3. Sử dụng Canva thiết kế sơ đồ tư duy
Canva có thể sử dụng các mẫu, hình dạng và các kích thước có sẵn để tạo
sơ đồ tư duy. Ngoài ra cũng có thể kéo và thả các nút và các hình dạng để tạo ra
các sơ đồ tư duy có cấu trúc rõ ràng. Canva cũng cung cấp các tính năng tùy
chỉnh để có thể thêm màu sắc, hình ảnh và văn bản để làm cho sơ đồ tư duy trở
nên sinh động và hấp dẫn hơn.
- Bước 1: Xác định chủ đề trung tâm. Giáo viên chọn chủ đề hoặc khái
niệm chính cần xây dựng sơ đồ tư duy, ví dụ: Hệ tuần hoàn máu, Hệ hô hấp,
hoặc Cấu tạo tế bào. Đây sẽ là nút trung tâm của sơ đồ.
10
- Bước 2: Chọn mẫu sơ đồ tư duy trên Canva. Mở Canva, gõ từ khóa
Mindmap hoặc Sơ đồ tư duy trong ô tìm kiếm. Lựa chọn mẫu sơ đồ có bố cục
phù hợp hoặc bắt đầu với trang trắng để tự thiết kế.
Một số mẫu sơ đồ tư duy trên canva
- Bước 3: Thêm các nhánh chính. Từ nút trung tâm, giáo viên kéo thả các
hình dạng hoặc nút tròn/ô chữ để tạo nhánh chính thể hiện các ý lớn, ví dụ: Cấu
tạo, Chức năng, Quá trình.
- Bước 4: Bổ sung nhánh phụ và chi tiết. Tiếp tục thêm các nhánh phụ để
làm rõ từng ý chính, chẳng hạn: từ Cấu tạo có thể tách thành Tim, Mạch máu; từ
Chức năng có thể phân thành Vận chuyển O₂, Vận chuyển CO₂…
- Bước 5: Tùy chỉnh màu sắc và hình ảnh minh họa. Sử dụng màu sắc
khác nhau để phân biệt từng nhánh, thêm biểu tượng hoặc hình ảnh minh họa
(trái tim, phổi, tế bào…) để sơ đồ trở nên trực quan, dễ ghi nhớ.
- Bước 6: Hoàn thiện và chia sẻ. Kiểm tra lại toàn bộ sơ đồ, chỉnh sửa bố
cục cho cân đối, sau đó tải xuống dưới dạng PNG, PDF hoặc chèn trực tiếp vào
bài giảng PowerPoint/phiếu học tập để sử dụng trong giờ học.
Ví dụ minh họa:
Sơ đồ tư duy bài Hệ sinh thái
11
Trong quá trình dạy học bài Sinh sản ở người, tôi tổ chức hoạt động luyện
tập là cho học sinh thiết kế sơ đồ tư duy bằng Canva, một số sản phẩm của học
sinh như sau:
Một số sản phẩm sơ đồ tư duy của học sinh
2.4. Sử dụng Canva thiết kế truyện tranh khởi động bài học
Ứng dụng phần mềm Canva để thiết kế truyện tranh, câu chuyện khởi
động bài học là một phương pháp sáng tạo và hấp dẫn giúp tăng cường sự quan
tâm và hứng thú của học sinh đối với bài học. Sử dụng truyện tranh khởi động
bài học không chỉ giúp học sinh hứng thú và tập trung hơn ngay từ đầu giờ học
mà còn khuyến khích họ tư duy và liên hệ kiến thức mới với các tình huống thực
tế qua câu chuyện.
12
- Bước 1: Xác định chủ đề khởi động, chọn một tình huống thực tiễn, hiện
tượng trong đời sống có liên quan đến nội dung bài học (ví dụ: khói xe – bài Hệ
hô hấp, vận động thể thao – bài Hệ cơ, ăn uống – bài Hệ tiêu hóa).
- Bước 2: Chọn mẫu truyện tranh trên Canva, tìm từ khóa Comic hoặc
Truyện tranh trong kho mẫu, sau đó chọn khung truyện có số ô phù hợp.
Một số mẫu truyện tranh trên canva
- Bước 3: Tùy chỉnh nhân vật và lời thoại, thay đổi nhân vật thành học
sinh, giáo viên hoặc nhân vật hoạt hình, thêm lời thoại gợi vấn đề, câu hỏi tình
huống.
- Bước 4: Hoàn thiện và sử dụng, tải về dưới dạng hình ảnh hoặc chèn
trực tiếp vào slide PowerPoint để sử dụng trong phần khởi động.
Ví dụ minh họa:
13
Truyện tranh khởi động bài Dinh dưỡng và hệ tiêu hóa ở người
Truyện tranh bài Bảo vệ môi trường
2.5. Sử dụng Canva AI trong thiết kế sản phẩm sáng tạo
Canva AI không chỉ hỗ trợ tạo hình ảnh minh họa mà còn giúp giáo viên
và học sinh thiết kế những sản phẩm sáng tạo phục vụ cho hoạt động học tập
như poster, infographic, bài đăng quảng bá,... Với công cụ AI tích hợp, người
dùng chỉ cần nhập mô tả ngắn gọn, Canva sẽ tự động gợi ý hình ảnh, bố cục và
phong cách thiết kế phù hợp. Nhờ vậy, giáo viên tiết kiệm thời gian, còn học
sinh có thêm cơ hội rèn luyện tư duy thẩm mỹ và khả năng trình bày khoa học.
- Bước 1: Chọn nội dung cần minh họa, ví dụ như chu trình tuần hoàn
máu, quá trình trao đổi khí ở phổi, hoặc các bệnh lây qua đường tình dục.
- Bước 2: Chọn chế độ Canva AI, chọn định dạng phù hợp (ví dụ bài đăng
facebook, tờ rơi,...) và đưa yêu cầu để Canva tạo sản phẩm.
14
Chọn định dạng phù hợp
Ra câu lệnh cho Canva AI tạo sản phẩm
- Bước 3: Chờ Canva AI tạo, chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu. Lưu ý:
sản phẩm tạo từ Canva AI có thể bị lỗi font, trước khi sử dụng có thể chỉnh sửa
lại như chỉnh sửa một mẫu có sẵn cho đẹp mắt.
- Bước 4: Tải xuống và sử dụng sản phẩm.
Ví dụ minh họa:
Khi dạy học bài Dinh dưỡng và hệ tiêu hóa ở người, trong hoạt động vận
dụng, tôi giao nhiệm vụ cho học sinh thiết kế bài đăng facebook tuyên truyền lối
sống lành mạnh để bảo vệ hệ tiêu hóa, kết quả thu được như sau:
15
Sản phẩm bài đăng facebook của học sinh
Khi dạy học bài Hệ hô hấp ở người, trong hoạt động vận dụng, tôi giao
nhiệm vụ cho học sinh thiết kế poster tuyên truyền phòng chống hút thuốc lá,
thuốc lá điện tử, kết quả thu được như sau:
16
Một số poster do học sinh tạo
3. Đánh giá đề tài
Đề tài “Ứng dụng công nghệ AI và Canva vào dạy học môn Khoa học Tự
nhiên – phân môn Sinh học 8” đã mang lại những đóng góp nổi bật cả về
phương diện khoa học lẫn thực tiễn. Trước hết, về mặt khoa học, đề tài khẳng
định xu thế tất yếu của việc tích hợp công nghệ số trong giảng dạy, phù hợp định
hướng chuyển đổi số ngành giáo dục và chương trình GDPT 2018. Việc khai
thác Canva AI để thiết kế hình ảnh, infographic, sơ đồ tư duy và phiếu học tập
đã góp phần đổi mới phương pháp truyền thụ, biến những khái niệm trừu tượng
và quá trình sinh học phức tạp trở nên cụ thể, sinh động, dễ tiếp nhận. Đây
không chỉ là giải pháp trực quan hóa kiến thức mà còn là cách nâng cao năng lực
tự học, tư duy sáng tạo của học sinh.
Về mặt thực tiễn, sáng kiến đã chứng minh hiệu quả qua quá trình áp
dụng. Kết quả khảo sát cho thấy phần lớn học sinh hứng thú hơn, chủ động hơn
khi được học bằng những học liệu được thiết kế bằng Canva. Giáo viên cũng
giảm bớt gánh nặng soạn giảng, thay vào đó có thể tập trung nhiều hơn cho khâu
tổ chức hoạt động và hướng dẫn học sinh. Điều đáng nói là Canva AI không đòi
hỏi kỹ năng đồ họa chuyên sâu, giao diện thân thiện, dễ dùng, nên có thể triển
khai rộng rãi ở nhiều trường học, ngay cả trong điều kiện còn hạn chế về công
nghệ.
17
Đề tài còn có tính mở rộng và lan tỏa cao. Các sản phẩm được thiết kế
không chỉ phục vụ riêng cho nội dung Sinh học 8 mà hoàn toàn có thể điều
chỉnh để áp dụng cho nhiều bài học khác trong môn Khoa học Tự nhiên và các
môn học khác ở THCS, THPT. Đây chính là minh chứng cho sự linh hoạt, đa
năng của Canva và Canva AI trong dạy học.
4. Thu thập minh chứng
Để kiểm chứng hiệu quả của sáng kiến, tôi đã tiến hành khảo sát trên 159
học sinh thuộc 4 lớp sau một thời gian áp dụng Canva AI trong dạy học Sinh
học 8. Kết quả thu được như sau:
Bảng 2. Kết quả khảo sát học sinh sau khi áp dụng sáng kiến
Rất
Bình Không
Đồng ý
Nội dung khảo sát
đồng ý
thườn đồng ý
(%)
(%)
g (%)
(%)
Em thấy hứng thú hơn khi học Sinh
64,2
27,7
6,3
1,8
học vời bài học có sử dụng Canva
Bài học trở nên trực quan, dễ hiểu và
59,7
30,2
8,8
1,3
dễ nhớ hơn
Em chủ động tham gia thảo luận, phát
55,4
31,5
10,7
2,4
biểu nhiều hơn
Phiếu học tập, sơ đồ tư duy giúp em
61,0
28,9
8,2
1,9
ôn tập kiến thức hiệu quả
Giờ học Sinh học trở nên sinh động,
56,6
32,0
9,5
1,9
bớt căng thẳng, dễ tập trung hơn
Kết quả khảo sát cho thấy đa số học sinh đều có phản hồi tích cực sau khi
áp dụng sáng kiến, với tỷ lệ chọn mức “Rất đồng ý” và “Đồng ý” chiếm phần
lớn ở tất cả các tiêu chí. Học sinh nhận xét rằng giờ học trở nên hứng thú và sinh
động hơn nhờ có tranh ảnh, poster và phiếu học tập trực quan; kiến thức được
trình bày dễ hiểu, dễ nhớ; các em cũng chủ động tham gia thảo luận, phát biểu
nhiều hơn. Đặc biệt, việc sử dụng sơ đồ tư duy và sản phẩm thiết kế bằng Canva
giúp học sinh ôn tập hiệu quả, tạo cảm giác thoải mái, bớt căng thẳng và tập
trung hơn trong học tập, qua đó khẳng định hiệu quả rõ rệt của sáng kiến trong
việc nâng cao chất lượng dạy và học Sinh học 8.
Bảng 7. Khảo sát mức độ tiến bộ của học sinh qua kết quả bài kiểm tra
Tỷ lệ học sinh các mức học lực
Tổng số
STT
Lớp
HS
Tốt
Khá
Đạt
Chưa đạt
Trước khi áp dụng sáng kiến
1
8/1
44
27,27%
45,45%
25,00%
2,27%
2
8/2
44
18,18%
43,18%
31,82%
6,82%
18
3
8/3
45
4
8/9
26
Sau khi áp dụng sáng kiến
1
8/1
44
2
8/2
44
3
8/3
45
4
8/9
26
28,89%
23,08%
44,44%
46,15%
26,67%
23,08%
0,00%
7,69%
34,09%
25,00%
35,56%
34,62%
47,73%
47,73%
46,67%
50,00%
18,18%
27,27%
17,78%
15,38%
0,00%
0,00%
0,00%
0,00%
60.00%
47.7
 









Các ý kiến mới nhất