SKKN KHTN8 HÓA HỌC

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Trọng Kỳ Anh
Ngày gửi: 12h:00' 24-03-2026
Dung lượng: 22.0 MB
Số lượt tải: 10
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Trọng Kỳ Anh
Ngày gửi: 12h:00' 24-03-2026
Dung lượng: 22.0 MB
Số lượt tải: 10
Số lượt thích:
0 người
BÁO CÁO TÓM TẮT
Phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của giải pháp
1. Tên giải pháp: Sử dụng infographic trong các hoạt động học tập chủ đề Một số hợp
chất thông dụng môn khoa học tự nhiên lớp 8 nhằm phát triển năng lực tư duy và sáng
tạo cho học sinh.
2. Cơ sở đề xuất
2.1. Sự cần thiết hình thành giải pháp
2.1.1. Đánh giá thực trạng trước đây khi chưa có sáng kiến
Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, giáo dục Việt Nam đang đặt
ra yêu cầu đổi mới sâu rộng nhằm đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao
trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Đặc biệt, khi bước
vào cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, các năng lực như tư duy sáng tạo, khả năng tự
học và giải quyết vấn đề trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Trước thực tế này, ngành
giáo dục đã ban hành nhiều văn bản và chương trình chỉ đạo như Thông tư số
32/2018/TT-BGDĐT về Chương trình Giáo dục phổ thông mới, trong đó nhấn mạnh
mục tiêu phát triển toàn diện năng lực của học sinh, thay đổi cách dạy từ truyền thụ
kiến thức sang phát triển kỹ năng và tư duy.
Đối với bộ môn Khoa học tự nhiên lớp 8, chủ đề Một số hợp chất thông dụng,
đóng vai trò quan trọng trong chương trình vì chủ đề này không chỉ cung cấp kiến thức
cơ bản về các hợp chất, nhóm hợp chất hóa học mà còn liên quan mật thiết đến các
ứng dụng trong công nghiệp, y học và môi trường. Tuy nhiên, đặc thù môn học yêu
cầu học sinh phải nắm vững các khái niệm phức tạp như cấu trúc phân tử, tên gọi, tính
chất vật lý và tính chất hóa học và điều này gây khó khăn cho nhiều em. Các phương
pháp dạy học truyền thống như đọc chép, ghi nhớ máy móc có thể chưa phù hợp để
khai thác tốt tiềm năng học sinh trong việc tiếp thu và ứng dụng các kiến thức này,
khiến không ít học sinh cảm thấy nhàm chán, thiếu động lực học tập.
Về phía học sinh, do thiếu các công cụ trực quan hóa, các em thường gặp khó
khăn trong việc ghi nhớ và hiểu sâu hơn về cấu trúc cũng như tính chất của các hợp
chất hóa học. Kiến thức về các hợp chất này phần lớn yêu cầu khả năng phân tích, liên
kết và ghi nhớ, nhưng phương pháp truyền thống lại không hỗ trợ tốt trong việc kích
thích các năng lực này. Điều này khiến học sinh chủ yếu tập trung vào việc ghi nhớ
máy móc các công thức và phản ứng hóa học mà không có nhiều cơ hội rèn luyện tư
duy phân tích, sáng tạo. Ngoài ra, môi trường học tập thiếu những yếu tố kích thích
trực quan và sáng tạo, dẫn đến việc học sinh không có nhiều không gian phát triển tư
duy phản biện và sáng tạo. Phương pháp giảng dạy truyền thống chưa thực sự khuyến
khích các hoạt động khám phá, thảo luận và trao đổi. Thực tế này làm giảm mức độ
hứng thú của học sinh với môn học và khiến các em ít có động lực để tìm hiểu sâu
hơn.
2.1.2. Lý do chọn giải pháp sáng kiến
Thực tế cho thấy rằng, việc triển khai các phương pháp dạy học trực quan và
sáng tạo như sử dụng infographic đang là xu hướng toàn cầu trong giảng dạy khoa
1
học. Infographic không chỉ giúp kiến thức trở nên sinh động, dễ hiểu, mà còn kích
thích trí tưởng tượng và khả năng tư duy tổng hợp của học sinh. Bằng cách tự tạo ra
hoặc phân tích các infographic, học sinh không chỉ được rèn luyện về kiến thức mà
còn phát triển kỹ năng diễn giải, tổ chức thông tin và tạo ra sản phẩm học tập của riêng
mình. Qua đó, các em sẽ có hứng thú hơn, chủ động hơn trong học tập, giúp nâng cao
hiệu quả giảng dạy của giáo viên.
Việc áp dụng infographic trong dạy học cũng rất phù hợp với định hướng đổi
mới phương pháp giảng dạy hiện nay. Những tài liệu hướng dẫn gần đây của Bộ Giáo
dục và Đào tạo đều khuyến khích việc ứng dụng các công cụ công nghệ thông tin, kết
hợp hình ảnh, biểu đồ để hỗ trợ quá trình giảng dạy. Ngoài ra, phương pháp này còn
tạo điều kiện để giáo viên khai thác khả năng sáng tạo của học sinh và giúp các em có
thêm cơ hội để thể hiện tư duy cá nhân thông qua các sản phẩm infographic. Đặc biệt,
với các nội dung phức tạp như nitrogen và sulfur, việc học thông qua infographic giúp
học sinh dễ dàng ghi nhớ và hiểu sâu về bài học, tăng khả năng kết nối kiến thức với
các ứng dụng thực tiễn trong cuộc sống.
Từ những lý do trên, đề tài “Sử dụng infographic trong các hoạt động học tập
chủ đề Một số hợp chất thông dụng môn khoa học tự nhiên lớp 8 nhằm phát triển
năng lực tư duy và sáng tạo cho học sinh” được tôi mạnh dạn thực hiện nhằm đáp
ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo hướng hiện đại, phù hợp với xu thế hội nhập và góp
phần nâng cao chất lượng dạy học. Thông qua nghiên cứu này, tôi hy vọng có thể một
phân giúp giáo viên tìm thấy những giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả giảng dạy,
đồng thời tạo cơ hội cho học sinh phát huy tối đa khả năng sáng tạo, tư duy phân tích
và kỹ năng tự học.
2.2. Mục tiêu đạt được của sáng kiến
Mục tiêu của đề tài là tìm hiểu và đánh giá hiệu quả của việc sử dụng
infographic trong các hoạt động học tập chủ đề Một số hợp chất thông dụng trong môn
Khoa học tự nhiên lớp 8 nhằm phát triển năng lực tư duy và sáng tạo cho học sinh.
Thông qua việc áp dụng infographic, nghiên cứu này mong muốn:
- Xây dựng một phương pháp dạy học trực quan, sinh động giúp học sinh tiếp
thu kiến thức Khoa học tự nhiên một cách dễ dàng và hiệu quả hơn.
- Khuyến khích và phát triển khả năng tư duy, kỹ năng tổng hợp và phân tích
thông tin của học sinh thông qua việc thiết kế và phân tích các infographic.
- Góp phần nâng cao hứng thú và thái độ tích cực của học sinh đối với môn
Khoa học tự nhiên, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy của giáo viên, đáp ứng yêu cầu
đổi mới phương pháp dạy học trong Chương trình Giáo dục phổ thông mới.
2.3. Các căn cứ đề xuất giải pháp
2.3.1. Căn cứ pháp lý
Giải pháp sử dụng infographic trong dạy học bộ môn Khoa học tự nhiên lớp 8
được xây dựng dựa trên những căn cứ pháp lý quan trọng sau:
- Luật Giáo dục năm 2019: Luật Giáo dục nhấn mạnh sự cần thiết của việc đổi
mới phương pháp dạy học để phù hợp với từng cấp học và phát triển năng lực cá nhân
2
của học sinh. Việc sử dụng các công cụ trực quan như infographic đáp ứng yêu cầu
nâng cao hiệu quả giáo dục, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách chủ động và
sáng tạo hơn.
- Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương
về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo: Nghị quyết này kêu gọi phát triển
phương pháp dạy học hiện đại, tăng cường ứng dụng công nghệ và công cụ trực quan
trong quá trình dạy học nhằm nâng cao năng lực tự học, tư duy phản biện và sáng tạo
của học sinh.
- Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chương
trình giáo dục phổ thông mới: Thông tư nhấn mạnh yêu cầu tích hợp các phương pháp
dạy học tích cực, khuyến khích giáo viên áp dụng các công cụ công nghệ và sáng tạo
để hỗ trợ học sinh phát triển toàn diện về kiến thức, kỹ năng và tư duy.
2.3.2. Căn cứ lý luận
Giải pháp sử dụng infographic trong dạy học cũng dựa trên các căn cứ lý luận
khoa học về phương pháp giảng dạy và phát triển năng lực học sinh:
- Lý thuyết học tập qua hình ảnh (Dual Coding Theory): Lý thuyết này cho rằng
con người ghi nhớ tốt hơn khi kiến thức được trình bày cả dưới dạng văn bản và hình
ảnh. Việc sử dụng infographic giúp tối ưu hóa khả năng ghi nhớ của học sinh khi kết
hợp giữa hình ảnh và thông tin, đặc biệt là các nội dung phức tạp trong môn Khoa học
tự nhiên.
- Lý thuyết học tập kiến tạo (Constructivist Learning Theory): Theo lý thuyết
này, học sinh sẽ học tập hiệu quả nhất khi các em chủ động tìm hiểu và khám phá kiến
thức mới. Infographic là một công cụ giúp học sinh tiếp thu kiến thức theo cách chủ
động, qua đó tự xây dựng hiểu biết dựa trên các thông tin và hình ảnh trực quan, từ đó
phát triển tư duy và sáng tạo.
- Khung phát triển năng lực của UNESCO: Theo UNESCO, năng lực tư duy và
sáng tạo là hai trong số các năng lực cốt lõi cần phát triển ở học sinh để chuẩn bị cho
các yêu cầu của thế kỷ 21. Infographic là một phương tiện giúp học sinh phát triển
năng lực tư duy và sáng tạo, qua đó nâng cao kỹ năng tự học và khả năng tư duy hệ
thống trong quá trình học tập.
2.3.3. Căn cứ kinh nghiệm thực tiễn
Trong quá trình công tác tại trường, tôi nhận thấy việc giảng dạy môn Khoa học
tự nhiên lớp 8, đặc biệt là phân môn Hóa học, chủ đề Một số hợp chất thông dụng còn
gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là sự thiếu hụt tài liệu trực quan sinh động. Đối với một
chủ đề liên quan mật thiết đến thực tiễn cuộc sống thì sự thiếu thốn về tài liệu trực
quan làm học sinh gặp khó khăn trong việc hình dung. Điều này dẫn đến việc bài học
trở nên trừu tượng, khô khan, không thu hút được sự tò mò tự nhiên và hứng thú học
tập của học sinh đối với kiến thức cũng như bài học.
Sự thiếu hụt tài liệu không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu kiến thức của
học sinh mà còn làm hạn chế tính tương tác và sự sáng tạo trong quá trình học tập.
Phần lớn học sinh vẫn dựa vào sách giáo khoa với nội dung chủ yếu là lý thuyết,
3
không được hỗ trợ bằng những hình ảnh trực quan sinh động để giúp các em phân biệt
rõ ràng các đặc điểm cấu tạo phân tử, tính chất hóa học hay ứng dụng của chúng. Điều
này làm cho việc học trở nên thụ động, học sinh học chủ yếu để đối phó với các bài
kiểm tra thay vì hiểu sâu và ghi nhớ lâu dài. Bên cạnh đó, các em ít có cơ hội quan sát
hình ảnh các hiện trong tự nhiên liên quan đến nội dung bài học, gây khó khăn trong
việc phát triển khả năng quan sát và vận dụng kiến thức.
Hiện nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ và truyền thông đã
mở ra nhiều cơ hội cho việc cải thiện chất lượng giảng dạy. Nhà trường đã lắp đặt hệ
thống mạng Internet, tạo điều kiện cho học sinh không chỉ học từ sách giáo khoa mà
còn khám phá kiến thức qua các video minh họa, giúp việc học trở nên sinh động và
hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, cần có giải pháp để học sinh có thể tiếp cận các hình ảnh một
cách trực quan và gần gũi hơn. Việc hướng dẫn học sinh thiết kế infographic hoặc
tham gia các hoạt động học tập với infographic không chỉ phù hợp với lứa tuổi học
sinh Trung học cơ sở mà còn phát huy tính sáng tạo, giúp các em ghi nhớ và khắc sâu
kiến thức dễ dàng hơn.
Để đánh giá thực trạng trong dạy học môn Khoa học tự nhiên nhằm phát triển
năng lực giải quyết tư duy và sáng tạo cho học sinh, đồng thời tìm hiểu về nhận thức
và biện pháp gia tăng mức độ tập trung và sự chú ý của học sinh, tôi đã tiến hành
nghiên cứu thực trạng thông qua khảo sát như sau:
- Nội dung khảo sát: tập trung vào việc đánh giá mức độ tập trung và sự chú ý
của học sinh đối với bài học trong môn Khoa học Tự nhiên lớp 8 phân môn Hóa học
học, cũng như những khó khăn các em gặp phải khi tiếp cận nội dung bài học qua sách
giáo khoa (SGK). Nội dung phiếu điều tra bao gồm các vấn đề sau:
1. Mức độ mong muốn tham gia vào các hoạt động học tập khi học các bài học
thuộc phân môn Hóa học.
2. Khó khăn học sinh gặp phải trong việc hình dung và ghi nhớ kiến thức khi
không có tài liệu minh họa trực quan như tranh ảnh.
3. Đánh giá sự cải thiện trong việc tiếp thu bài học nếu có tài liệu trực quan như
tranh ảnh hỗ trợ theo nhận định của học sinh.
4. Ý kiến của học sinh về mức độ cần thiết của việc áp dụng các phương pháp
học tập mới như sử dụng infographic hoặc công cụ trực quan để nâng cao hiệu quả học
tập và ghi nhớ kiến thức.
- Đối tượng khảo sát: Đối tượng được lựa chọn để điều tra bao gồm học sinh
của ba lớp 8A1, 8A2 và 8A3 với tổng số lượng là 115 học sinh thuộc. Cụ thể, lớp 8A1
có 38 học sinh, lớp 8A2 có 39 học sinh và lớp 8A3 có 38 học sinh.
- Thời gian khảo sát: tháng 09 năm 2024.
- Kết quả khảo sát: Kết quả từ phiếu điều tra cụ thể như sau:
Bảng 1. Mức độ mong muốn học tập của học sinh
Mức độ tập trung
Số lượng học sinh
Phần trăm (%)
Rất mong muốn
40
34,8%
4
Mong muốn vừa phải
55
47,8%
Không mong muốn
20
17,4%
Bảng 2. Khó khăn của học sinh khi học tập thiếu tài liệu trực quan
Mức độ khó khăn
Số lượng học sinh
Phần trăm (%)
Khó hình dung kiến thức
68
59,1%
Khó nhớ các kiến thức đã học
35
30,4%
Không có khó khăn nào
12
10,5%
Bảng 3. Nhận định của học sinh về mức độ tiếp thu bài học nếu được bổ sung tài liệu
minh họa trực quan
Mức độ khó khăn
Số lượng học sinh
Phần trăm (%)
Dễ dàng hơn rất nhiều
71
61,7%
Dễ dàng hơn
36
31,3%
Không thay đổi
8
7,0%
Bảng 4. Nhận định của học sinh về sự cần thiết của việc bổ sung phương pháp học
mới giúp cải thiện hiệu quả học tập
Mức độ cần thiết
Số lượng học sinh
Phần trăm (%)
Rất cần thiết
85
73,9%
Cần thiết
25
21,7%
Không cần thiết
5
4,4%
Kết quả điều tra cho thấy một số lượng lớn học sinh cảm thấy việc học tập các
bài học phân môn Hóa học trở nên khó khăn do thiếu các hình ảnh minh họa và tài liệu
trực quan sinh động. Mặc dù 34,8% học sinh cho biết rất hứng thú với bài học nhưng
cũng có đến 59,1% học sinh gặp khó khăn đáng kể trong việc tiếp thu kiến thức khi
không có sự hỗ trợ trực quan từ tranh ảnh. Hơn nữa, phần lớn các em (73,9%) cho rằng
việc áp dụng các phương pháp học mới như sử dụng infographic hoặc tài liệu trực
quan là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả học tập, giúp các em dễ dàng hơn trong việc
ghi nhớ và vận dụng kiến thức.
3. Tóm tắt nội dung giải pháp
3.1. Đối tượng và phạm vi áp dụng
- Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu chính là học sinh lớp 8 trường
THCS …………, cụ thể là học sinh 3 lớp 8A1, 8A2 và 8A3 khi các em khi học các nội
dung về chủ đề Một số hợp chất thông dụng. Bên cạnh đó, đề tài cũng tập trung vào
phương pháp giảng dạy của giáo viên, nghiên cứu các hình thức triển khai infographic
sao cho hiệu quả và phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh bậc trung học cơ sở.
- Phạm vi áp dụng: Đề tài tập trung nghiên cứu về việc sử dụng infographic
trong các hoạt động học tập thuộc chủ đề Một số hợp chất thông dụng trong chương
trình môn Khoa học tự nhiên lớp 8. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc thiết kế các
5
infographic phù hợp với nội dung học tập, đồng thời áp dụng chúng vào quá trình dạy
học nhằm phát triển năng lực tư duy và sáng tạo của học sinh.
3.2. Điểm mới của giải pháp
Giải pháp sử dụng infographic trong dạy học bộ môn Khoa học tự nhiên lớp 8
mang đến những điểm mới mẻ, nổi bật, giúp nâng cao hiệu quả học tập và phát triển
năng lực tư duy của học sinh.
- Giải pháp này giới thiệu một phương pháp giảng dạy trực quan hơn, kết hợp
giữa nội dung kiến thức và hình ảnh sinh động, giúp học sinh dễ hình dung và ghi nhớ
kiến thức. Khác với phương pháp truyền thống là ghi nhớ công thức và khái niệm
thông qua lý thuyết thuần túy, infographic tạo ra sự kết hợp chặt chẽ giữa từ ngữ và
hình ảnh. Điều này không chỉ giúp dễ hiểu hơn mà còn thúc đẩy khả năng ghi nhớ lâu
dài.
- Infographic mở ra cơ hội cho học sinh phát triển kỹ năng tư duy phản biện và
sáng tạo. Khi được khuyến khích tự tạo và phân tích infographic, học sinh phải hiểu
sâu vấn đề, tự tóm tắt và sắp xếp thông tin. Quá trình này giúp học sinh tự chủ hơn
trong học tập, rèn luyện khả năng tổng hợp và tư duy hệ thống, đồng thời phát triển
năng lực sáng tạo qua việc thiết kế các hình ảnh, biểu đồ một cách khoa học.
- Giải pháp này thúc đẩy môi trường học tập tích cực và tạo động lực cho học
sinh. Việc học trở nên sinh động và gần gũi hơn với học sinh thông qua các công cụ
trực quan. Các em cảm thấy hứng thú hơn khi khám phá kiến thức qua infographic, từ
đó chủ động hơn trong việc tự học, tự tìm tòi các nguồn tài liệu hỗ trợ. Giải pháp này
không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn góp phần xây dựng một môi trường học
tập tích cực, phát triển toàn diện năng lực của học sinh.
3.3. Nội dung giải pháp
- Giải pháp 1: Sử dụng infographic trong hoạt động khởi động
Sử dụng infographic trong hoạt động khởi động là một phương pháp hiện đại và
hiệu quả nhằm thu hút sự chú ý của học sinh ngay từ đầu tiết học. Infographic không
chỉ trình bày thông tin một cách sinh động và trực quan mà còn giúp học sinh dễ dàng
ghi nhớ các khái niệm phức tạp. Ưu điểm nổi bật của giải pháp này bao gồm khả năng
kích thích sự tò mò và hứng thú của học sinh, cung cấp thông tin một cách rõ ràng và
dễ hiểu, đồng thời khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh trong quá trình học
tập. Bằng cách kết hợp giữa hình ảnh, biểu đồ và văn bản, infographic giúp tạo ra một
không khí học tập năng động, nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức cho học sinh.
Quy trình thiết kế hoạt động khởi động với infographic
Bước 1. Xác định nội dung chính và mục tiêu khởi động
- Xác định chủ đề của bài học và lựa chọn nội dung thông tin thực tiễn liên
quan để dẫn dắt vào bài. Nội dung này nên có tính ứng dụng cao hoặc gắn liền với đời
sống thực tế của học sinh, giúp các em cảm thấy hứng thú và thấy được tính thực tiễn
của kiến thức. Ví dụ, nếu bài học về “Acid” có thể chọn thông tin về các acid thường
gặp trong đời sống như citric acid trong chanh, hay acetic acid trong giấm,…
6
- Mục tiêu của hoạt động khởi động là giúp học sinh làm quen với các khái
niệm cơ bản, chuẩn bị tâm thế tiếp thu bài mới một cách hứng thú và khoa học.
Bước 2. Thiết kế infographic
- Xây dựng nội dung infographic: Tạo một infographic ngắn gọn với các hình
ảnh, biểu đồ hoặc sơ đồ để làm nổi bật các khái niệm cơ bản hoặc những ứng dụng
quen thuộc của hợp chất hóa học trong đời sống.
- Lựa chọn phần mềm thiết kế: Sử dụng các công cụ như Canva, Piktochart
hoặc PowerPoint để thiết kế infographic. Đảm bảo nội dung cô đọng, hình ảnh sinh
động, dễ hiểu và trực quan.
- Sắp xếp thông tin: Chia nhỏ các phần thông tin trên infographic (ví dụ: mô tả
từng hợp chất với hình ảnh và thông tin về tính chất, công dụng), để học sinh có thể dễ
dàng phân tích và nhận biết.
Bước 3. Kết hợp trò chơi ôn tập kiến thức cũ
- Trước khi trình bày infographic, giáo viên có thể tổ chức một trò chơi ngắn để
ôn lại bài cũ, chẳng hạn như trò chơi trắc nghiệm, ghép đôi khái niệm, hoặc điền từ
còn thiếu. Các câu hỏi có thể liên quan đến kiến thức hóa học cơ bản mà học sinh đã
học ở các tiết trước.
- Cấu trúc trò chơi nên đơn giản, nhanh gọn nhưng có sự kết nối với nội dung
infographic để học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức mới sau đó.
Bước 4. Trình bày infographic và dẫn dắt vào bài học
- Sau khi hoàn thành trò chơi, giáo viên trình bày infographic hoặc cho học sinh
quan sát, rút ra kết luận. Khuyến khích học sinh quan sát, phân tích và trả lời các câu
hỏi xoay quanh nội dung infographic. Hỏi các em về sự liên quan của các hợp chất này
trong đời sống hàng ngày của chính mình.
- Sử dụng infographic như một công cụ dẫn dắt, kết nối kiến thức mới với
những gì học sinh vừa ôn tập, đồng thời tạo mối liên hệ với nội dung chính của bài
học.
Bước 5. Kết thúc hoạt động khởi động
Sau khi học sinh hoàn thành phần thảo luận về infographic, giáo viên nêu bật
tầm quan trọng của kiến thức bài học, chuyển tiếp vào nội dung chính. Việc này giúp
học sinh hiểu rõ hơn về ứng dụng thực tiễn của các hợp chất hóa học, tạo động lực cho
việc tìm hiểu bài học mới.
Ví dụ minh họa: Tổ chức hoạt động khởi động khi dạy học bài Muối như sau:
a) Mục tiêu: Tạo được hứng thú cho học sinh, dẫn dắt giới thiệu vấn đề, tạo không khí
sôi động, hào hứng cho buổi học.
b) Nội dung: Học sinh tham gia trò chơi “Đi tìm ẩn số” để tìm ra từ khóa.
Câu 1: Trong các chất sau: Ca(OH) 2, H3PO4, HNO3, NaOH, Fe(OH)3. Số chất thuộc
hợp chất base là:
A. 1
B. 2
C. 3
D. 4
Câu 2: Công thức hóa học của phosphoric acid là
A.HNO3.
B. H2SO3.
C. H2SO4.
D. H3PO4.
7
Câu 3: Trong số các chất sau: HCl, Cu(OH) 2, NaOH, H2SO4, KOH. Số chất thuộc hợp
chất acid là
A.1
B. 2
C. 3
D. 4
Câu 4: Hợp chất Fe(OH)3 có tên gọi là
A. iron(III) hydroxide
B. iron(II) hydroxide
C. iron(III) hydride
D. iron(II) hydride.
Sau khi tìm được ẩn số, giáo viên phát cho học sinh các inforgraphic về muối, cho học
sinh đọc, trình bày suy nghĩ và giáo viên dẫn dắt vào bài học.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
Chìa khóa: MUỐI
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Tạo được hứng thú cho học sinh, dẫn dắt giới thiệu vấn đề, giáo
viên tổ chức cho học sinh tham gia trò chơi “Đi tìm ẩn số” để
tìm ra từ khóa.
Giáo viên thông báo luật chơi
Có 4 câu hỏi, mỗi nhóm sẽ trả lời 1 câu hỏi trong thời gian 20s,
với mỗi câu trả lời đúng sẽ có 1 hình ảnh ẩn số xuất hiện.
Sau khi cả 4 nhóm đã hoàn thành các câu hỏi, quan sát lần lượt
các bức tranh gợi ý và tiến hành đoán từ khóa.
Giao nhiệm vụ: Học sinh thảo luận nhóm hoàn thành câu hỏi
giáo viên đưa ra.
Học sinh thực hiện nhiệm vụ
Quan sát, hỗ trợ học sinh khi cần thiết.
Chốt lại và đặt vấn đề vào bài
Sau khi tìm được ẩn số, giáo viên phát cho học sinh các
8
Học sinh quan sát hình
và thước phim và trả
lời các câu hỏi của giáo
viên đưa ra.
Nhận nhiệm vụ
Thực hiện nhiệm vụ
Xem
inforgraphic,
trình bày suy nghĩ về
infographic về muối, cho học sinh đọc, trình bày suy nghĩ và giáo muối.
viên dẫn dắt vào bài học.
Muối có rất nhiều ứng dụng trong đời sống như làm phân bón,
bảo quản thực phẩm, làm bột nở cho các loại bánh, gia vị,...
Muối là loại hợp chất có nhiều trong tự nhiên, trong nước biển,
trong đất, trong các mỏ.
a. Muối ăn (NaCl) có nhiều
b. CaCO3 có nhiều trong các
trong nước biển
mỏ đá vôi
Vậy muối là gì? Muối có những tính chất hoá học nào? Mối liên
hệ giữa muối với các loại hợp chúng ta cũng tìm hiểu rõ trong bài
ngày hôm nay.
- Giải pháp 2: Sử dụng infographic trong hoạt động hình thành kiến thức
Việc sử dụng infographic trong hoạt động hình thành kiến thức đóng vai trò như
một công cụ trực quan giúp học sinh tự khám phá, tìm hiểu các khái niệm mới trong
bài học. Infographic dạng "điền khuyết" hoặc “tìm lỗi sai” hoạt động như một phiếu
học tập giúp học sinh tự hoàn thiện kiến thức bằng cách điền các thông tin còn thiếu,
sắp xếp các mảnh ghép của kiến thức một cách hệ thống. Phương pháp này tạo điều
9
kiện cho học sinh tham gia tích cực vào quá trình học, từ đó hiểu sâu hơn và ghi nhớ
kiến thức lâu hơn. Một ưu điểm nổi bật là infographic giúp học sinh phát triển kỹ năng
tư duy phân tích và tự học khi các em phải suy nghĩ để hoàn thiện từng phần của phiếu
học tập.
Quy trình thiết kế hoạt động hình thành kiến thức với infographic
Bước 1. Xác định nội dung và mục tiêu bài học
- Chọn các khái niệm hoặc thông tin trọng tâm của bài học mà học sinh cần
phải nắm vững. Đặt ra mục tiêu học tập cho hoạt động hình thành kiến thức với
infographic.
Bước 2. Thiết kế infographic
- Xây dựng khung infographic: Tạo một infographic với các phần thông tin
chính, nhưng để lại các ô trống, vị trí điền khuyết hoặc các lỗi sai cho học sinh tự hoàn
thành. Các phần trống có thể bao gồm tên hợp chất, công thức, tính chất hoặc hình ảnh
minh họa để học sinh điền vào dựa trên thông tin đã học hoặc vừa tìm hiểu.
- Lựa chọn công cụ thiết kế: Sử dụng các công cụ như Canva, PowerPoint, hoặc
Google Slides để thiết kế infographic. Đảm bảo bố cục rõ ràng, phân tách các phần để
học sinh dễ nhận diện và điền thông tin.
- Sử dụng hình ảnh và màu sắc: Kết hợp các hình ảnh, biểu tượng hoặc màu sắc
để làm nổi bật các phần quan trọng, giúp học sinh nhận diện nhanh chóng các nội dung
chính cần điền vào. Ví dụ, màu sắc khác nhau có thể được dùng để phân biệt các loại
hợp chất hoặc công thức của chúng.
Bước 3. Tạo hướng dẫn cho phiếu học tập infographic
- Đưa ra các hướng dẫn cụ thể cho học sinh về cách thực hiện nhiệm vụ với
infographic. Ví dụ, giáo viên có thể yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm để thảo luận
và điền vào các ô trống trên infographic, sau đó trình bày kết quả với lớp.
-
Phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của giải pháp
1. Tên giải pháp: Sử dụng infographic trong các hoạt động học tập chủ đề Một số hợp
chất thông dụng môn khoa học tự nhiên lớp 8 nhằm phát triển năng lực tư duy và sáng
tạo cho học sinh.
2. Cơ sở đề xuất
2.1. Sự cần thiết hình thành giải pháp
2.1.1. Đánh giá thực trạng trước đây khi chưa có sáng kiến
Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, giáo dục Việt Nam đang đặt
ra yêu cầu đổi mới sâu rộng nhằm đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao
trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Đặc biệt, khi bước
vào cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, các năng lực như tư duy sáng tạo, khả năng tự
học và giải quyết vấn đề trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Trước thực tế này, ngành
giáo dục đã ban hành nhiều văn bản và chương trình chỉ đạo như Thông tư số
32/2018/TT-BGDĐT về Chương trình Giáo dục phổ thông mới, trong đó nhấn mạnh
mục tiêu phát triển toàn diện năng lực của học sinh, thay đổi cách dạy từ truyền thụ
kiến thức sang phát triển kỹ năng và tư duy.
Đối với bộ môn Khoa học tự nhiên lớp 8, chủ đề Một số hợp chất thông dụng,
đóng vai trò quan trọng trong chương trình vì chủ đề này không chỉ cung cấp kiến thức
cơ bản về các hợp chất, nhóm hợp chất hóa học mà còn liên quan mật thiết đến các
ứng dụng trong công nghiệp, y học và môi trường. Tuy nhiên, đặc thù môn học yêu
cầu học sinh phải nắm vững các khái niệm phức tạp như cấu trúc phân tử, tên gọi, tính
chất vật lý và tính chất hóa học và điều này gây khó khăn cho nhiều em. Các phương
pháp dạy học truyền thống như đọc chép, ghi nhớ máy móc có thể chưa phù hợp để
khai thác tốt tiềm năng học sinh trong việc tiếp thu và ứng dụng các kiến thức này,
khiến không ít học sinh cảm thấy nhàm chán, thiếu động lực học tập.
Về phía học sinh, do thiếu các công cụ trực quan hóa, các em thường gặp khó
khăn trong việc ghi nhớ và hiểu sâu hơn về cấu trúc cũng như tính chất của các hợp
chất hóa học. Kiến thức về các hợp chất này phần lớn yêu cầu khả năng phân tích, liên
kết và ghi nhớ, nhưng phương pháp truyền thống lại không hỗ trợ tốt trong việc kích
thích các năng lực này. Điều này khiến học sinh chủ yếu tập trung vào việc ghi nhớ
máy móc các công thức và phản ứng hóa học mà không có nhiều cơ hội rèn luyện tư
duy phân tích, sáng tạo. Ngoài ra, môi trường học tập thiếu những yếu tố kích thích
trực quan và sáng tạo, dẫn đến việc học sinh không có nhiều không gian phát triển tư
duy phản biện và sáng tạo. Phương pháp giảng dạy truyền thống chưa thực sự khuyến
khích các hoạt động khám phá, thảo luận và trao đổi. Thực tế này làm giảm mức độ
hứng thú của học sinh với môn học và khiến các em ít có động lực để tìm hiểu sâu
hơn.
2.1.2. Lý do chọn giải pháp sáng kiến
Thực tế cho thấy rằng, việc triển khai các phương pháp dạy học trực quan và
sáng tạo như sử dụng infographic đang là xu hướng toàn cầu trong giảng dạy khoa
1
học. Infographic không chỉ giúp kiến thức trở nên sinh động, dễ hiểu, mà còn kích
thích trí tưởng tượng và khả năng tư duy tổng hợp của học sinh. Bằng cách tự tạo ra
hoặc phân tích các infographic, học sinh không chỉ được rèn luyện về kiến thức mà
còn phát triển kỹ năng diễn giải, tổ chức thông tin và tạo ra sản phẩm học tập của riêng
mình. Qua đó, các em sẽ có hứng thú hơn, chủ động hơn trong học tập, giúp nâng cao
hiệu quả giảng dạy của giáo viên.
Việc áp dụng infographic trong dạy học cũng rất phù hợp với định hướng đổi
mới phương pháp giảng dạy hiện nay. Những tài liệu hướng dẫn gần đây của Bộ Giáo
dục và Đào tạo đều khuyến khích việc ứng dụng các công cụ công nghệ thông tin, kết
hợp hình ảnh, biểu đồ để hỗ trợ quá trình giảng dạy. Ngoài ra, phương pháp này còn
tạo điều kiện để giáo viên khai thác khả năng sáng tạo của học sinh và giúp các em có
thêm cơ hội để thể hiện tư duy cá nhân thông qua các sản phẩm infographic. Đặc biệt,
với các nội dung phức tạp như nitrogen và sulfur, việc học thông qua infographic giúp
học sinh dễ dàng ghi nhớ và hiểu sâu về bài học, tăng khả năng kết nối kiến thức với
các ứng dụng thực tiễn trong cuộc sống.
Từ những lý do trên, đề tài “Sử dụng infographic trong các hoạt động học tập
chủ đề Một số hợp chất thông dụng môn khoa học tự nhiên lớp 8 nhằm phát triển
năng lực tư duy và sáng tạo cho học sinh” được tôi mạnh dạn thực hiện nhằm đáp
ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo hướng hiện đại, phù hợp với xu thế hội nhập và góp
phần nâng cao chất lượng dạy học. Thông qua nghiên cứu này, tôi hy vọng có thể một
phân giúp giáo viên tìm thấy những giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả giảng dạy,
đồng thời tạo cơ hội cho học sinh phát huy tối đa khả năng sáng tạo, tư duy phân tích
và kỹ năng tự học.
2.2. Mục tiêu đạt được của sáng kiến
Mục tiêu của đề tài là tìm hiểu và đánh giá hiệu quả của việc sử dụng
infographic trong các hoạt động học tập chủ đề Một số hợp chất thông dụng trong môn
Khoa học tự nhiên lớp 8 nhằm phát triển năng lực tư duy và sáng tạo cho học sinh.
Thông qua việc áp dụng infographic, nghiên cứu này mong muốn:
- Xây dựng một phương pháp dạy học trực quan, sinh động giúp học sinh tiếp
thu kiến thức Khoa học tự nhiên một cách dễ dàng và hiệu quả hơn.
- Khuyến khích và phát triển khả năng tư duy, kỹ năng tổng hợp và phân tích
thông tin của học sinh thông qua việc thiết kế và phân tích các infographic.
- Góp phần nâng cao hứng thú và thái độ tích cực của học sinh đối với môn
Khoa học tự nhiên, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy của giáo viên, đáp ứng yêu cầu
đổi mới phương pháp dạy học trong Chương trình Giáo dục phổ thông mới.
2.3. Các căn cứ đề xuất giải pháp
2.3.1. Căn cứ pháp lý
Giải pháp sử dụng infographic trong dạy học bộ môn Khoa học tự nhiên lớp 8
được xây dựng dựa trên những căn cứ pháp lý quan trọng sau:
- Luật Giáo dục năm 2019: Luật Giáo dục nhấn mạnh sự cần thiết của việc đổi
mới phương pháp dạy học để phù hợp với từng cấp học và phát triển năng lực cá nhân
2
của học sinh. Việc sử dụng các công cụ trực quan như infographic đáp ứng yêu cầu
nâng cao hiệu quả giáo dục, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách chủ động và
sáng tạo hơn.
- Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương
về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo: Nghị quyết này kêu gọi phát triển
phương pháp dạy học hiện đại, tăng cường ứng dụng công nghệ và công cụ trực quan
trong quá trình dạy học nhằm nâng cao năng lực tự học, tư duy phản biện và sáng tạo
của học sinh.
- Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chương
trình giáo dục phổ thông mới: Thông tư nhấn mạnh yêu cầu tích hợp các phương pháp
dạy học tích cực, khuyến khích giáo viên áp dụng các công cụ công nghệ và sáng tạo
để hỗ trợ học sinh phát triển toàn diện về kiến thức, kỹ năng và tư duy.
2.3.2. Căn cứ lý luận
Giải pháp sử dụng infographic trong dạy học cũng dựa trên các căn cứ lý luận
khoa học về phương pháp giảng dạy và phát triển năng lực học sinh:
- Lý thuyết học tập qua hình ảnh (Dual Coding Theory): Lý thuyết này cho rằng
con người ghi nhớ tốt hơn khi kiến thức được trình bày cả dưới dạng văn bản và hình
ảnh. Việc sử dụng infographic giúp tối ưu hóa khả năng ghi nhớ của học sinh khi kết
hợp giữa hình ảnh và thông tin, đặc biệt là các nội dung phức tạp trong môn Khoa học
tự nhiên.
- Lý thuyết học tập kiến tạo (Constructivist Learning Theory): Theo lý thuyết
này, học sinh sẽ học tập hiệu quả nhất khi các em chủ động tìm hiểu và khám phá kiến
thức mới. Infographic là một công cụ giúp học sinh tiếp thu kiến thức theo cách chủ
động, qua đó tự xây dựng hiểu biết dựa trên các thông tin và hình ảnh trực quan, từ đó
phát triển tư duy và sáng tạo.
- Khung phát triển năng lực của UNESCO: Theo UNESCO, năng lực tư duy và
sáng tạo là hai trong số các năng lực cốt lõi cần phát triển ở học sinh để chuẩn bị cho
các yêu cầu của thế kỷ 21. Infographic là một phương tiện giúp học sinh phát triển
năng lực tư duy và sáng tạo, qua đó nâng cao kỹ năng tự học và khả năng tư duy hệ
thống trong quá trình học tập.
2.3.3. Căn cứ kinh nghiệm thực tiễn
Trong quá trình công tác tại trường, tôi nhận thấy việc giảng dạy môn Khoa học
tự nhiên lớp 8, đặc biệt là phân môn Hóa học, chủ đề Một số hợp chất thông dụng còn
gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là sự thiếu hụt tài liệu trực quan sinh động. Đối với một
chủ đề liên quan mật thiết đến thực tiễn cuộc sống thì sự thiếu thốn về tài liệu trực
quan làm học sinh gặp khó khăn trong việc hình dung. Điều này dẫn đến việc bài học
trở nên trừu tượng, khô khan, không thu hút được sự tò mò tự nhiên và hứng thú học
tập của học sinh đối với kiến thức cũng như bài học.
Sự thiếu hụt tài liệu không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu kiến thức của
học sinh mà còn làm hạn chế tính tương tác và sự sáng tạo trong quá trình học tập.
Phần lớn học sinh vẫn dựa vào sách giáo khoa với nội dung chủ yếu là lý thuyết,
3
không được hỗ trợ bằng những hình ảnh trực quan sinh động để giúp các em phân biệt
rõ ràng các đặc điểm cấu tạo phân tử, tính chất hóa học hay ứng dụng của chúng. Điều
này làm cho việc học trở nên thụ động, học sinh học chủ yếu để đối phó với các bài
kiểm tra thay vì hiểu sâu và ghi nhớ lâu dài. Bên cạnh đó, các em ít có cơ hội quan sát
hình ảnh các hiện trong tự nhiên liên quan đến nội dung bài học, gây khó khăn trong
việc phát triển khả năng quan sát và vận dụng kiến thức.
Hiện nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ và truyền thông đã
mở ra nhiều cơ hội cho việc cải thiện chất lượng giảng dạy. Nhà trường đã lắp đặt hệ
thống mạng Internet, tạo điều kiện cho học sinh không chỉ học từ sách giáo khoa mà
còn khám phá kiến thức qua các video minh họa, giúp việc học trở nên sinh động và
hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, cần có giải pháp để học sinh có thể tiếp cận các hình ảnh một
cách trực quan và gần gũi hơn. Việc hướng dẫn học sinh thiết kế infographic hoặc
tham gia các hoạt động học tập với infographic không chỉ phù hợp với lứa tuổi học
sinh Trung học cơ sở mà còn phát huy tính sáng tạo, giúp các em ghi nhớ và khắc sâu
kiến thức dễ dàng hơn.
Để đánh giá thực trạng trong dạy học môn Khoa học tự nhiên nhằm phát triển
năng lực giải quyết tư duy và sáng tạo cho học sinh, đồng thời tìm hiểu về nhận thức
và biện pháp gia tăng mức độ tập trung và sự chú ý của học sinh, tôi đã tiến hành
nghiên cứu thực trạng thông qua khảo sát như sau:
- Nội dung khảo sát: tập trung vào việc đánh giá mức độ tập trung và sự chú ý
của học sinh đối với bài học trong môn Khoa học Tự nhiên lớp 8 phân môn Hóa học
học, cũng như những khó khăn các em gặp phải khi tiếp cận nội dung bài học qua sách
giáo khoa (SGK). Nội dung phiếu điều tra bao gồm các vấn đề sau:
1. Mức độ mong muốn tham gia vào các hoạt động học tập khi học các bài học
thuộc phân môn Hóa học.
2. Khó khăn học sinh gặp phải trong việc hình dung và ghi nhớ kiến thức khi
không có tài liệu minh họa trực quan như tranh ảnh.
3. Đánh giá sự cải thiện trong việc tiếp thu bài học nếu có tài liệu trực quan như
tranh ảnh hỗ trợ theo nhận định của học sinh.
4. Ý kiến của học sinh về mức độ cần thiết của việc áp dụng các phương pháp
học tập mới như sử dụng infographic hoặc công cụ trực quan để nâng cao hiệu quả học
tập và ghi nhớ kiến thức.
- Đối tượng khảo sát: Đối tượng được lựa chọn để điều tra bao gồm học sinh
của ba lớp 8A1, 8A2 và 8A3 với tổng số lượng là 115 học sinh thuộc. Cụ thể, lớp 8A1
có 38 học sinh, lớp 8A2 có 39 học sinh và lớp 8A3 có 38 học sinh.
- Thời gian khảo sát: tháng 09 năm 2024.
- Kết quả khảo sát: Kết quả từ phiếu điều tra cụ thể như sau:
Bảng 1. Mức độ mong muốn học tập của học sinh
Mức độ tập trung
Số lượng học sinh
Phần trăm (%)
Rất mong muốn
40
34,8%
4
Mong muốn vừa phải
55
47,8%
Không mong muốn
20
17,4%
Bảng 2. Khó khăn của học sinh khi học tập thiếu tài liệu trực quan
Mức độ khó khăn
Số lượng học sinh
Phần trăm (%)
Khó hình dung kiến thức
68
59,1%
Khó nhớ các kiến thức đã học
35
30,4%
Không có khó khăn nào
12
10,5%
Bảng 3. Nhận định của học sinh về mức độ tiếp thu bài học nếu được bổ sung tài liệu
minh họa trực quan
Mức độ khó khăn
Số lượng học sinh
Phần trăm (%)
Dễ dàng hơn rất nhiều
71
61,7%
Dễ dàng hơn
36
31,3%
Không thay đổi
8
7,0%
Bảng 4. Nhận định của học sinh về sự cần thiết của việc bổ sung phương pháp học
mới giúp cải thiện hiệu quả học tập
Mức độ cần thiết
Số lượng học sinh
Phần trăm (%)
Rất cần thiết
85
73,9%
Cần thiết
25
21,7%
Không cần thiết
5
4,4%
Kết quả điều tra cho thấy một số lượng lớn học sinh cảm thấy việc học tập các
bài học phân môn Hóa học trở nên khó khăn do thiếu các hình ảnh minh họa và tài liệu
trực quan sinh động. Mặc dù 34,8% học sinh cho biết rất hứng thú với bài học nhưng
cũng có đến 59,1% học sinh gặp khó khăn đáng kể trong việc tiếp thu kiến thức khi
không có sự hỗ trợ trực quan từ tranh ảnh. Hơn nữa, phần lớn các em (73,9%) cho rằng
việc áp dụng các phương pháp học mới như sử dụng infographic hoặc tài liệu trực
quan là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả học tập, giúp các em dễ dàng hơn trong việc
ghi nhớ và vận dụng kiến thức.
3. Tóm tắt nội dung giải pháp
3.1. Đối tượng và phạm vi áp dụng
- Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu chính là học sinh lớp 8 trường
THCS …………, cụ thể là học sinh 3 lớp 8A1, 8A2 và 8A3 khi các em khi học các nội
dung về chủ đề Một số hợp chất thông dụng. Bên cạnh đó, đề tài cũng tập trung vào
phương pháp giảng dạy của giáo viên, nghiên cứu các hình thức triển khai infographic
sao cho hiệu quả và phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh bậc trung học cơ sở.
- Phạm vi áp dụng: Đề tài tập trung nghiên cứu về việc sử dụng infographic
trong các hoạt động học tập thuộc chủ đề Một số hợp chất thông dụng trong chương
trình môn Khoa học tự nhiên lớp 8. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc thiết kế các
5
infographic phù hợp với nội dung học tập, đồng thời áp dụng chúng vào quá trình dạy
học nhằm phát triển năng lực tư duy và sáng tạo của học sinh.
3.2. Điểm mới của giải pháp
Giải pháp sử dụng infographic trong dạy học bộ môn Khoa học tự nhiên lớp 8
mang đến những điểm mới mẻ, nổi bật, giúp nâng cao hiệu quả học tập và phát triển
năng lực tư duy của học sinh.
- Giải pháp này giới thiệu một phương pháp giảng dạy trực quan hơn, kết hợp
giữa nội dung kiến thức và hình ảnh sinh động, giúp học sinh dễ hình dung và ghi nhớ
kiến thức. Khác với phương pháp truyền thống là ghi nhớ công thức và khái niệm
thông qua lý thuyết thuần túy, infographic tạo ra sự kết hợp chặt chẽ giữa từ ngữ và
hình ảnh. Điều này không chỉ giúp dễ hiểu hơn mà còn thúc đẩy khả năng ghi nhớ lâu
dài.
- Infographic mở ra cơ hội cho học sinh phát triển kỹ năng tư duy phản biện và
sáng tạo. Khi được khuyến khích tự tạo và phân tích infographic, học sinh phải hiểu
sâu vấn đề, tự tóm tắt và sắp xếp thông tin. Quá trình này giúp học sinh tự chủ hơn
trong học tập, rèn luyện khả năng tổng hợp và tư duy hệ thống, đồng thời phát triển
năng lực sáng tạo qua việc thiết kế các hình ảnh, biểu đồ một cách khoa học.
- Giải pháp này thúc đẩy môi trường học tập tích cực và tạo động lực cho học
sinh. Việc học trở nên sinh động và gần gũi hơn với học sinh thông qua các công cụ
trực quan. Các em cảm thấy hứng thú hơn khi khám phá kiến thức qua infographic, từ
đó chủ động hơn trong việc tự học, tự tìm tòi các nguồn tài liệu hỗ trợ. Giải pháp này
không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn góp phần xây dựng một môi trường học
tập tích cực, phát triển toàn diện năng lực của học sinh.
3.3. Nội dung giải pháp
- Giải pháp 1: Sử dụng infographic trong hoạt động khởi động
Sử dụng infographic trong hoạt động khởi động là một phương pháp hiện đại và
hiệu quả nhằm thu hút sự chú ý của học sinh ngay từ đầu tiết học. Infographic không
chỉ trình bày thông tin một cách sinh động và trực quan mà còn giúp học sinh dễ dàng
ghi nhớ các khái niệm phức tạp. Ưu điểm nổi bật của giải pháp này bao gồm khả năng
kích thích sự tò mò và hứng thú của học sinh, cung cấp thông tin một cách rõ ràng và
dễ hiểu, đồng thời khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh trong quá trình học
tập. Bằng cách kết hợp giữa hình ảnh, biểu đồ và văn bản, infographic giúp tạo ra một
không khí học tập năng động, nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức cho học sinh.
Quy trình thiết kế hoạt động khởi động với infographic
Bước 1. Xác định nội dung chính và mục tiêu khởi động
- Xác định chủ đề của bài học và lựa chọn nội dung thông tin thực tiễn liên
quan để dẫn dắt vào bài. Nội dung này nên có tính ứng dụng cao hoặc gắn liền với đời
sống thực tế của học sinh, giúp các em cảm thấy hứng thú và thấy được tính thực tiễn
của kiến thức. Ví dụ, nếu bài học về “Acid” có thể chọn thông tin về các acid thường
gặp trong đời sống như citric acid trong chanh, hay acetic acid trong giấm,…
6
- Mục tiêu của hoạt động khởi động là giúp học sinh làm quen với các khái
niệm cơ bản, chuẩn bị tâm thế tiếp thu bài mới một cách hứng thú và khoa học.
Bước 2. Thiết kế infographic
- Xây dựng nội dung infographic: Tạo một infographic ngắn gọn với các hình
ảnh, biểu đồ hoặc sơ đồ để làm nổi bật các khái niệm cơ bản hoặc những ứng dụng
quen thuộc của hợp chất hóa học trong đời sống.
- Lựa chọn phần mềm thiết kế: Sử dụng các công cụ như Canva, Piktochart
hoặc PowerPoint để thiết kế infographic. Đảm bảo nội dung cô đọng, hình ảnh sinh
động, dễ hiểu và trực quan.
- Sắp xếp thông tin: Chia nhỏ các phần thông tin trên infographic (ví dụ: mô tả
từng hợp chất với hình ảnh và thông tin về tính chất, công dụng), để học sinh có thể dễ
dàng phân tích và nhận biết.
Bước 3. Kết hợp trò chơi ôn tập kiến thức cũ
- Trước khi trình bày infographic, giáo viên có thể tổ chức một trò chơi ngắn để
ôn lại bài cũ, chẳng hạn như trò chơi trắc nghiệm, ghép đôi khái niệm, hoặc điền từ
còn thiếu. Các câu hỏi có thể liên quan đến kiến thức hóa học cơ bản mà học sinh đã
học ở các tiết trước.
- Cấu trúc trò chơi nên đơn giản, nhanh gọn nhưng có sự kết nối với nội dung
infographic để học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức mới sau đó.
Bước 4. Trình bày infographic và dẫn dắt vào bài học
- Sau khi hoàn thành trò chơi, giáo viên trình bày infographic hoặc cho học sinh
quan sát, rút ra kết luận. Khuyến khích học sinh quan sát, phân tích và trả lời các câu
hỏi xoay quanh nội dung infographic. Hỏi các em về sự liên quan của các hợp chất này
trong đời sống hàng ngày của chính mình.
- Sử dụng infographic như một công cụ dẫn dắt, kết nối kiến thức mới với
những gì học sinh vừa ôn tập, đồng thời tạo mối liên hệ với nội dung chính của bài
học.
Bước 5. Kết thúc hoạt động khởi động
Sau khi học sinh hoàn thành phần thảo luận về infographic, giáo viên nêu bật
tầm quan trọng của kiến thức bài học, chuyển tiếp vào nội dung chính. Việc này giúp
học sinh hiểu rõ hơn về ứng dụng thực tiễn của các hợp chất hóa học, tạo động lực cho
việc tìm hiểu bài học mới.
Ví dụ minh họa: Tổ chức hoạt động khởi động khi dạy học bài Muối như sau:
a) Mục tiêu: Tạo được hứng thú cho học sinh, dẫn dắt giới thiệu vấn đề, tạo không khí
sôi động, hào hứng cho buổi học.
b) Nội dung: Học sinh tham gia trò chơi “Đi tìm ẩn số” để tìm ra từ khóa.
Câu 1: Trong các chất sau: Ca(OH) 2, H3PO4, HNO3, NaOH, Fe(OH)3. Số chất thuộc
hợp chất base là:
A. 1
B. 2
C. 3
D. 4
Câu 2: Công thức hóa học của phosphoric acid là
A.HNO3.
B. H2SO3.
C. H2SO4.
D. H3PO4.
7
Câu 3: Trong số các chất sau: HCl, Cu(OH) 2, NaOH, H2SO4, KOH. Số chất thuộc hợp
chất acid là
A.1
B. 2
C. 3
D. 4
Câu 4: Hợp chất Fe(OH)3 có tên gọi là
A. iron(III) hydroxide
B. iron(II) hydroxide
C. iron(III) hydride
D. iron(II) hydride.
Sau khi tìm được ẩn số, giáo viên phát cho học sinh các inforgraphic về muối, cho học
sinh đọc, trình bày suy nghĩ và giáo viên dẫn dắt vào bài học.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
Chìa khóa: MUỐI
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Tạo được hứng thú cho học sinh, dẫn dắt giới thiệu vấn đề, giáo
viên tổ chức cho học sinh tham gia trò chơi “Đi tìm ẩn số” để
tìm ra từ khóa.
Giáo viên thông báo luật chơi
Có 4 câu hỏi, mỗi nhóm sẽ trả lời 1 câu hỏi trong thời gian 20s,
với mỗi câu trả lời đúng sẽ có 1 hình ảnh ẩn số xuất hiện.
Sau khi cả 4 nhóm đã hoàn thành các câu hỏi, quan sát lần lượt
các bức tranh gợi ý và tiến hành đoán từ khóa.
Giao nhiệm vụ: Học sinh thảo luận nhóm hoàn thành câu hỏi
giáo viên đưa ra.
Học sinh thực hiện nhiệm vụ
Quan sát, hỗ trợ học sinh khi cần thiết.
Chốt lại và đặt vấn đề vào bài
Sau khi tìm được ẩn số, giáo viên phát cho học sinh các
8
Học sinh quan sát hình
và thước phim và trả
lời các câu hỏi của giáo
viên đưa ra.
Nhận nhiệm vụ
Thực hiện nhiệm vụ
Xem
inforgraphic,
trình bày suy nghĩ về
infographic về muối, cho học sinh đọc, trình bày suy nghĩ và giáo muối.
viên dẫn dắt vào bài học.
Muối có rất nhiều ứng dụng trong đời sống như làm phân bón,
bảo quản thực phẩm, làm bột nở cho các loại bánh, gia vị,...
Muối là loại hợp chất có nhiều trong tự nhiên, trong nước biển,
trong đất, trong các mỏ.
a. Muối ăn (NaCl) có nhiều
b. CaCO3 có nhiều trong các
trong nước biển
mỏ đá vôi
Vậy muối là gì? Muối có những tính chất hoá học nào? Mối liên
hệ giữa muối với các loại hợp chúng ta cũng tìm hiểu rõ trong bài
ngày hôm nay.
- Giải pháp 2: Sử dụng infographic trong hoạt động hình thành kiến thức
Việc sử dụng infographic trong hoạt động hình thành kiến thức đóng vai trò như
một công cụ trực quan giúp học sinh tự khám phá, tìm hiểu các khái niệm mới trong
bài học. Infographic dạng "điền khuyết" hoặc “tìm lỗi sai” hoạt động như một phiếu
học tập giúp học sinh tự hoàn thiện kiến thức bằng cách điền các thông tin còn thiếu,
sắp xếp các mảnh ghép của kiến thức một cách hệ thống. Phương pháp này tạo điều
9
kiện cho học sinh tham gia tích cực vào quá trình học, từ đó hiểu sâu hơn và ghi nhớ
kiến thức lâu hơn. Một ưu điểm nổi bật là infographic giúp học sinh phát triển kỹ năng
tư duy phân tích và tự học khi các em phải suy nghĩ để hoàn thiện từng phần của phiếu
học tập.
Quy trình thiết kế hoạt động hình thành kiến thức với infographic
Bước 1. Xác định nội dung và mục tiêu bài học
- Chọn các khái niệm hoặc thông tin trọng tâm của bài học mà học sinh cần
phải nắm vững. Đặt ra mục tiêu học tập cho hoạt động hình thành kiến thức với
infographic.
Bước 2. Thiết kế infographic
- Xây dựng khung infographic: Tạo một infographic với các phần thông tin
chính, nhưng để lại các ô trống, vị trí điền khuyết hoặc các lỗi sai cho học sinh tự hoàn
thành. Các phần trống có thể bao gồm tên hợp chất, công thức, tính chất hoặc hình ảnh
minh họa để học sinh điền vào dựa trên thông tin đã học hoặc vừa tìm hiểu.
- Lựa chọn công cụ thiết kế: Sử dụng các công cụ như Canva, PowerPoint, hoặc
Google Slides để thiết kế infographic. Đảm bảo bố cục rõ ràng, phân tách các phần để
học sinh dễ nhận diện và điền thông tin.
- Sử dụng hình ảnh và màu sắc: Kết hợp các hình ảnh, biểu tượng hoặc màu sắc
để làm nổi bật các phần quan trọng, giúp học sinh nhận diện nhanh chóng các nội dung
chính cần điền vào. Ví dụ, màu sắc khác nhau có thể được dùng để phân biệt các loại
hợp chất hoặc công thức của chúng.
Bước 3. Tạo hướng dẫn cho phiếu học tập infographic
- Đưa ra các hướng dẫn cụ thể cho học sinh về cách thực hiện nhiệm vụ với
infographic. Ví dụ, giáo viên có thể yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm để thảo luận
và điền vào các ô trống trên infographic, sau đó trình bày kết quả với lớp.
-
 









Các ý kiến mới nhất