Violet
Giaoan

Tin tức thư viện

Chức năng Dừng xem quảng cáo trên violet.vn

12087057 Kính chào các thầy, cô! Hiện tại, kinh phí duy trì hệ thống dựa chủ yếu vào việc đặt quảng cáo trên hệ thống. Tuy nhiên, đôi khi có gây một số trở ngại đối với thầy, cô khi truy cập. Vì vậy, để thuận tiện trong việc sử dụng thư viện hệ thống đã cung cấp chức năng...
  • Khắc phục hiện tượng không xuất hiện menu Bộ công cụ Violet trên PowerPoint và Word
  • Thử nghiệm Hệ thống Kiểm tra Trực tuyến ViOLET Giai đoạn 1
    • Xem tiếp

    Hướng dẫn sử dụng thư viện

    Xác thực Thông tin thành viên trên violet.vn

    12072596 Sau khi đã đăng ký thành công và trở thành thành viên của Thư viện trực tuyến, nếu bạn muốn tạo trang riêng cho Trường, Phòng Giáo dục, Sở Giáo dục, cho cá nhân mình hay bạn muốn soạn thảo bài giảng điện tử trực tuyến bằng công cụ soạn thảo bài giảng ViOLET, bạn...
  • Bài 4: Quản lí ngân hàng câu hỏi và sinh đề có điều kiện
  • Bài 3: Tạo đề thi trắc nghiệm trực tuyến dạng chọn một đáp án đúng
  • Bài 2: Tạo cây thư mục chứa câu hỏi trắc nghiệm đồng bộ với danh mục SGK
  • Bài 1: Hướng dẫn tạo đề thi trắc nghiệm trực tuyến
  • Lấy lại Mật khẩu trên violet.vn
  • Kích hoạt tài khoản (Xác nhận thông tin liên hệ) trên violet.vn
  • Đăng ký Thành viên trên Thư viện ViOLET
  • Tạo website Thư viện Giáo dục trên violet.vn
  • Hỗ trợ trực tuyến trên violet.vn bằng Phần mềm điều khiển máy tính từ xa TeamViewer
    • Xem tiếp

    Hỗ trợ kĩ thuật

    • (024) 62 930 536
    • 091 912 4899
    • hotro@violet.vn

    Liên hệ quảng cáo

    • (024) 66 745 632
    • 096 181 2005
    • contact@bachkim.vn

    Cùng tác giả Nguyễn Thị Thủy

  • Thumbnail
  • Thumbnail
  • Thumbnail
  • Thumbnail
  • Thumbnail
  • Thumbnail
  • Thumbnail
    • No_avatar

    Bµi1: BiÕn dÞ

    A. §ét biÕn gen:

    Lý thuyÕt:

    C©u 1: §ét biÕn gen? C¸c d¹ng ®ét biÕn gen? Nguyªn nh©n vµ c¬ chÕ ®ét biÕn gen?

    C©u 2: TÝnh chÊt biÓu hiÖn cña ®ét biÕn gen? Vai trß cña ®ét biÕn gen ®èi víi tiÕn hãa vµ chän gièng?

    Bµi tËp:

    C©u 1: Mét gen chØ huy tæng chuçi p«lipeptit gåm 198 axit amin cã tØ T/X=0.6 Mét ®ét biÕn x¶y ra kh«ng lµm thay ®æi sè l­îng nuclª«tit cña gen nh­ng ®· lµm thay ®æi tØ lÖ nãi trªn.

    a. Khi tØ lÖ T/X trong gen ®ét biÕn ≈ 60.43%, h·y cho biÕt:

    + §ét biÕn nãi trªn thuéc kiÓu ®ét biÕn g×?

    + Sè liªn kÕt H trong gen ®ét biÕn thay ®æi nh­ thÕ nµo?

    + Chuçi p«lipeptit cña gen ®ét biÕn kh¸c víi chuçi p«lipeptit cña gen b×nh th­êng nh­ thÕ nµo?

    b. Khi tØ lÖ T/X trong gen ®ét biÕn ≈ 59.57%, h·y cho biÕt:

    + CÊu tróc cña gen ®· thay ®æi nh­ thÕ nµo? §©y lµ kiÓu ®ét biÕn g×?

    + Sè liªn kÕt H trong gen thay ®æi nh­ thÕ nµo?

    C©u 2: Mét gen m· hãa chuçi p«lipeptit gåm 198 axit amin, cã T/X = 0.6. Mét ®ét biÕn lµm thay ®æi sè nuclª«tit cña gen, lµm cho tØ lÖ T/X ≈ 60.27%.

    a. CÊu tróc cña gen ®ét biÕn ®· bÞ biÕn ®æi nh­ thÕ nµo?

    b. NÕu ®ét biÕn ®ã x¶y ra ë codon thø 2 trªn m¹ch mang m· gèc cña gen th× chuçi p«lipeptit cña gen ®ét biÕn cã g× sai kh¸c víi chuçi p«lipeptit cña gen b×nh th­êng?

    C©u 3: Mét ®o¹n gen cÊu tróc cã tr×nh tù c¸c nuclª«tit  nh­ sau:

    … GGA - AXA - ATA - AAA - XTT - XTA …

    a. X¸c ®Þnh ®o¹n p«lipeptit t­¬ng øng ®­îc h×nh thµnh tõ gen cÊu tróc nµy?

    b. NÕu T ë vÞ trÝ cuèi cña ®o¹n gen nãi trªn bÞ thay thÕ b»ng G th× ¶nh h­¬ng nh­ thÕ nµo ®Õn cÊu tróc bËc I cña ®o¹n p«lipeptit t­¬ng øng ®­îc tæng hîp?

     Cho biÕt bé ba sao m· cña c¸c axit amin nh­ sau:

    GAA: axit glutamic; GAU: axit aspactic; UUU: phªnilalanin

    XXU: pr«lin; UAU: tirozin; GXU: alanin

    C©u 4: Mét gen cã chiÒu dµi 4080A0,cã sè nuclª«tit lo¹i A®ªnin chiÕm 20% trong tæng sè nuclª«tit cña gen. Gen bÞ ®ét biÕn mÊt ®i mét ®o¹n. BiÕt ®o¹n bÞ mÊt chøa 60xit«zin vµ sè liªn kÕt hi®r« cña gen sau ®ét biÕn lµ 2850.

    a. TÝnh sè l­îng nuclª«tit tõng lo¹i cña gen sau ®ét biÕn.

    b. NÕu gen sau ®ét biÕn tù nh©n ®«i liªn tiÕp 3 lÇn th× sè l­îng nuclª«tit tõng lo¹i m«i tr­êng cÇn ph¶i cung cÊp lµ bao nhiªu?

     

     

    B. §ét biÕn nhiÔm s¾c thÓ

    Lý thuyÕt:

    C©u 1: §ét biÕn NST, c¸c d¹ng ®ét biÕn cÊu tróc NST, ®ét biÕn sè l­îng NST(thÓ mét nhiÔm, thÓ ba nhiÔm, thÓ khuyÕt nhiÔm, thÓ ®a béi….). C¬ chÕ ph¸t sinh ®ét biÕn NST? ý nghÜa cña c¸c d¹ng ®ét biÕn ®èi víi tiÕn hãa vµ chän gièng?

    C©u 2: ViÕt s¬ ®å h×nh thµnh thÓ dÞ béi ë cÆp NST giíi tÝnh cña ng­êi. HËu qu¶ thÓ dÞ béi ë NST giíi tÝnh cña ng­êi?

    C©u 3: ThÓ ®a béi lµ g×? Nh÷ng ®Æc ®iÓm cña thÓ ®a béi?

    Bµi tËp:

    C©u 1: ë cµ chua gen A quy ®Þnh mµu qu¶ ®á tréi, gen a quy ®Þnh mµu qu¶ vµng lµ lÆn. Cho c©y tø béi thuÇn chñng qu¶ ®á lai víi c©y tø béi qu¶ vµng ®­îc F1 qu¶ ®á.

    a. Nh÷ng c©y tø béi nãi trªn ®­îc t¹o ra b»ng c¸ch nµo?

    b. X¸c ®Þnh tØ lÖ kiÓu h×nh vµ kiÓu gen ë F2?

    C©u 2: Gi¶ sö r»ng ë c©y cµ ®éc d­îc ba nhiÔm ®èi víi NST C, sù phèi hîp vµ ph©n li gi÷a c¸c NST x¶y ra hoµn toµn ngÉu nhiªn. Cã bao nhiªu kiÓu c©y con vµ mçi lo¹i chiÕm tØ lÖ bao nhiªu sÏ ®­îc sinh ra khi c©y nh­ vËy ®­îc thô phÊn cña c©y cµ chua l­ìng béi b×nh th­êng?

    C©u 3: Chuèi nhµ, kh«ng h¹t, cã d¹ng tam béi vµ chuèi rõng thuéc d¹ng l­ìng béi, ®Òu cã tÝnh tr¹ng th©n cao lµ tréi hoµn toµn (do gen A quy ®Þnh) so víi th©n thÊp (do gen a quy ®Þnh). Qua g©y ®ét biÕn nh©n t¹o, ng­êi ta thu ®­îc d¹ng tø béi, c¸c d¹ng nµy h×nh thµnh giao tö l­ìng béi, cã kh¶ n¨ng sèng. H·y cho biÕt kÕt qu¶ ph©n li kiÓu h×nh vµ kiÓu gen trong c¸c thÝ nghiÖm lai sau ®©y:

    a. Aaaa x Aaaa                             b.AAaa x AAaa

    C©u 4: Bé NST cña mét loµi: 2n = 20. H·y x¸c ®Þnh sè l­îng NST ë c¸c c¸ thÓ cã d¹ng ®ét biÕn sau ®©y:

    a. ThÓ ba nhiÔm                           b. ThÓ mét nhiÔm

    c. ThÓ bèn nhiÔm                        d. ThÓ kh«ng nhiÔm

    C©u 5: Bé NST cña mét loµi sinh vËt 2n = 24. Cã bao nhiªu NST ®­îc dù ®o¸n ë:

    a. ThÓ ®¬n béi, thÓ tam béi vµ thÓ tø béi.

    b. Trong c¸c d¹ng ®a béi trªn, d¹ng nµo lµ d¹ng ®a béi lÎ, d¹ng nµo lµ ®a béi ch½n?

    c. C¬ chÕ h×nh thµnh c¸c d¹ng ®a béi trªn?

    C©u 6: Trong mét quÇn thÓ ruåi giÊm ng­êi ta ph¸t hiÖn NST sè III cã c¸c gen ph©n bè theo nh÷ng tr×nh tù kh¸c nhau nh­ sau:

    1. ABCGFEHI                    2. ABCGFIHDE                      3. ABHIFGCDE

    Cho biÕt ®©y lµ nh÷ng ®ét biÕn ®¶o ®o¹n NST. H·y g¹ch d­íi nh÷ng ®o¹n bÞ ®¶o vµ thö x¸c ®Þnh mèi liªn hÖ trong qu¸ tr×nh ph¸t sinh trong c¸c d¹ng bÞ ®¶o ®ã?

     

     

    C. Th­êng biÕn

    Lý thuyÕt:

      So s¸nh th­êng biÕn víi ®ét biÕn? Vai trß cña th­êng biÕn trong itÕn hãa vµ chän gièng? Lµm thÕ nµo ®Ó biÕt mét biÕn dÞ lµ th­êng biÕn hay ®ét biÕn? Møc ph¶n øng lµ g×? Mèi quan hÖ gi÷a kiÓu gen - m«i tr­¬ng - kiÓu h×nh trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸ thÓ.VËn dông mèi quan hÖ ®ã ®Ó ph©n tÝch vai trß cña gièng vµ kÜ thuËt canh t¸c trong viÖc t¨ng n¨ng suÊt c©y trång?

    §¸p ¸n vµ h­íng dÉn

    A. §ét biÕn gen:

    Lý thuyÕt:

    C©u 1:

    - §ét biÕn lµ nh÷ng biÕn ®æi trong vËt chÊt di truyÒn, x¶y ra ë cÊp ®é ph©n tö hoÆc cÊp ®é tÕ bµo.

    - C¸c d¹ng ®ét biÕn gen: cã nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i:

    + §ét biÕn ®iÓm( mÊt, thªm, thay thÕ, ®¶o vÞ trÝ cÆp nuclª«tit )

    + §ét biÕn lín( mÊt, thªm, thay thÕ, ®¶o vÞ trÝ mét sè cÆp nuclª«tit )

    - Nguyªn nh©n vµ c¬ chÕ biÓu hiÖn cña ®ét biÕn:

    + Nguyªn nh©n g©y ®ét biÕn:

    * C¸c t¸c nh©n bªn trong: c¸c biÕn ®æi trong m«i tr­êng néi bµo, c¸c rèi lo¹n trong c¸c qu¸ tr×nh sinh lÝ, hãa sinh bªn trong tÕ bµo.

    * T¸c nh©n bªn ngoµi: hãa chÊt, phãng x¹, tia tö ngo¹i

    * §ét biÕn gen kh«ng chØ phÞ thuéc lo¹i t¸c nh©n, liÒu l­îng, c­êng ®é cña t¸c nh©n, mµ cßn phô thuéc®Æc ®iÓm cÊu tróc cña gen

    + C¬ chÕ biÓu hiÖn cña ®ét biÕn gen: tïy theo ®iÓm ph¸t sinh, sù biÓu hiÖn cã kh¸c nhau:

    * §ét biÕn giao tö: ph¸t sinh trong gi¶m ph©n ë tÕ bµo sinh dôc, qua thô tinh sÏ xuÊt hiÖn ë hîp tö. nÕu lµ ®ét biÕn tréi, sÏ biÓu hiÖn ngay ra kiÓu h×nh, nÕu lµ ®ét biÕn lÆn sÏ tån t¹i ë thÓ dÞ hîp, qua giao phèi ®ét biÕn lan truyÒn trong quÇn thÓ sÏ biÓu hiÖn ra kiÓu h×nh nÕu chuyÓn sang thÓ ®ång hîp

    *§ét biÕn x«ma: x¶y ra trong nguyªn ph©n, ph¸t sinh trªn mét tÕ bµo sinh d­ìng råi ®­îc nh©n lªn trong m«, ®­îc biÓu hiÖn trªn mét phÇn cña c¬ thÓ, dÉn ®Õn xuÊt hiÖn nhiÒu kiÓu h×nh cña m« trong c¬ thÓ

    *§ét biÕn tiÒn ph«i: x¶y ra ë c¸c lÇn nguyªn ph©n ®Çu tiªn cña hîp tö, cã kh¶ n¨ng ®i vµo qu¸ tr×nh h×nh thµnh giao tö vµ truyÒn cho thÕ hÖ sau qua sinh s¶n h÷u tÝnh, ®­îc x¸c ®Þnh ë mét sè dÞ h×nh bÈm sinh.

    C©u 2: Vai trß cña ®ét biÕn ®èi víi tiÕn hãa vµ chän gièng:

    - §èi víi tiÕn hãa: §ét biÕn gen lµ nguån nguyªn liÖu chñ yÕu cña qu¸ tr×nh tiÕn hãa vµ so víi ®ét biÕn NST th× chóng phæ biÕn h¬n, Ýt ¶nh h­ëng nghiªm träng ®Õn søc sèng vµ sù sinh s¶n cña c¬ thÓ.

    - §èi víi chän gièng: §ét biÕn gen t¹o nguån nguyªn liÖu cho chän gièng c©y trång vµ vi sinh vËt.

     

    B. §ét biÕn nhiÔm s¾c thÓ

    Lý thuyÕt:

    C©u 1: §ét biÕn NST, c¸c d¹ng ®ét biÕn cÊu tróc NST, ®ét biÕn sè l­îng NST(thÓ mét nhiÔm, thÓ ba nhiÔm, thÓ khuyÕt nhiÔm, thÓ ®a béi….). C¬ chÕ ph¸t sinh ®ét biÕn NST? ý nghÜa cña c¸c d¹ng ®ét biÕn ®èi víi tiÕn hãa vµ chän gièng?

    C©u 2: ViÕt s¬ ®å h×nh thµnh thÓ dÞ béi ë cÆp NST giíi tÝnh cña ng­êi. HËu qu¶ thÓ dÞ béi ë NST giíi tÝnh cña ng­êi?

    C©u 3: ThÓ ®a béi lµ g×? Nh÷ng ®Æc ®iÓm cña thÓ ®a béi?

    - §ét biÕn NST lµ nh÷ng biÕn ®æi trong cÊu tróc(®ét biÕn cÊu tróc) hoÆc sè l­îng NST(®ét biÕn sè l­îng NST) cña tÕ bµo

    - C¸c d¹ng ®ét biÕn cÊu tróc NST:

    + §ét biÕn mÊt ®o¹n NST

    + §ét biÕn ®¶o ®o¹n NST

    + §ét biÕn lÆp ®o¹n NST

    + §ét biÕn chuyÓn ®o¹n NST

    - C¸c d¹ng ®ét biÕn sè l­îng NST:

    + §ét biÕn thÓ dÞ béi: thÓ mét nhiÔm, thÓ ba nhiÔm, thÓ khuyÕt nhiÔm

    + §ét biÕn thÓ ®a béi: thÓ ®a béi ch½n, thÓ ®a béi lÎ

    - C¬ chÕ ph¸t sinh c¸c d¹ng ®ét biÕn cÊu tróc NST:

    + §ét biÕn mÊt ®o¹n NST: NST bÞ mÊt ®i mét ®o¹n, ®o¹n bÞ mÊt cã thÓ chøa hoÆc kh«ng chøa t©m ®éng.

    + §ét biÕn ®¶o ®o¹n NST: NST bÞ ®øt mét ®o¹n, ®o¹n bÞ ®øt ®ã quay 1800 råi g¾n l¹i vµo NST.

    + §ét biÕn lÆp ®o¹n NST: Mét ®o¹n cña NST ®­îc lÆp l¹i mét hay nhiÒu lÇn lµm t¨ng sè l­îng gen trªn NST.

    + §ét biÕn chuyÓn ®o¹n NST: NST bÞ ®øt ra mét ®o¹n, ®o¹n bÞ ®øt ®ã ®­îc g¾n vµo mät vÞ trÝ kh¸c trªn NST hoÆc c¸c NST trao ®æi ®o¹n bÞ ®øt cho nhau.

    - ý nghÜa cña c¸c d¹ng ®ét biÕn ®èi víi tiÕn hãa:

    + §ét biÕn sè l­îng NST:    trang 9 vµ 10 s¸ch ®Ó häc t«t.

    + §ét biÕn cÊu tróc NST:

    C. Th­êng biÕn

    Lý thuyÕt:

      So s¸nh th­êng biÕn víi ®ét biÕn? Vai trß cña th­êng biÕn trong tiÕn hãa vµ chän gièng? Lµm thÕ nµo ®Ó biÕt mét biÕn dÞ lµ th­êng biÕn hay ®ét biÕn? Møc ph¶n øng lµ g×? Mèi quan hÖ gi÷a kiÓu gen - m«i tr­¬ng - kiÓu h×nh trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸ thÓ.VËn dông mèi quan hÖ ®ã ®Ó ph©n tÝch vai trß cña gièng vµ kÜ thuËt canh t¸c trong viÖc t¨ng n¨ng suÊt c©y trång?

     

    Bµi 2: øng dông di truyÒn häc vµo chän gièng

    A. kÜ thuËt di truyÒn

    Lý thuyÕt:

     KÜ thuËt di truyÒn lµ g×? C¸c b­íc c¬ b¶n cña kÜ thuËt cÊy gen? Tr×nh bµy øng dông cña kÜ thuËt di truyÒn?

    B. §ét biÕn nh©n t¹o

    Lý thuyÕt:

     Ph­¬ng ph¸p t¹o c¸c ®ét biÕn b»ng c¸c t¸c nh©n vËt lý, hãa häc, vai trß cña ph­¬ng ph¸p g©y ®ét biÕn trong chän gièng?

    C. C¸c ph­¬ng ph¸p lai

    Lý thuyÕt:

     Dßng tù thô phÊn, dßng cËn huyÕt, hiÖn t­îng tho¸i hãa, lai kh¸c dßng, ­u thÕ lai, lai kinh tÕ, lai c¶i tiÕn gièng, lai kh¸c thø, lai xa vµ lai tÕ bµo?

    D. C¸c ph­¬ng ph¸p chän läc

    Lý thuyÕt:

     Chän läc hµng lo¹t? chän läc c¸ thÓ? hÖ sè di truyÒn?

    Bµi tËp tù gi¶i

    C©u 1: ADN t¸i tæ hîp lµ g×? ph­¬ng ph¸p tao ADN t¸i tæ hîp? Plasmit lµ g×?

    C©u 2: C¸c ph­¬ng ph¸p vµ thµnh tùu chän gièng vi sinh vËt b»ng g©y ®ét biÕn nh©n t¹o?

    C©u 3: Giao phèi gÇn lµ g×? ¶nh h­ëng cña giao phèi gÇn tíi kiÓu gen vµ kiÓi h×nh nh­ thÕ nµo? ý nghÜa thùc tiÔn cña giao phèi gÇn?

    C©u 4: Dßng thuÇn lµ g×? ph­¬ng ph¸p t¹o dong thuÇn? ý nghÜa cña dßng thuÇn trong nghiªn cøu di truyÒn vµ chän gièng?

    C©u 5: Vai trß cña dÞ hîp tö trong tiÕn hãa vµ chän gièng? cã thÓ dïng ®êi F1 lµm gièng ®­îc kh«ng? t¹i sao?

    H­íng dÉn «n tËp

    A. kÜ thuËt di truyÒn

    KÜ thuËt di truyÒn lµ g×? C¸c b­íc c¬ b¶n cña kÜ thuËt cÊy gen? Tr×nh bµy øng dông cña kÜ thuËt di truyÒn?

    1. KÜ thuËt di truyÒn:

    - KÜ thuËt di truyÒn lµ kÜ thuËt thao t¸c trªn vËt liÖu di truyÒn dùa vµo nh÷ng hiÓu biÕt vÒ cÊu tróc hãa häc cña axit nuclªic vµ di truyÒn vi sinh vËt nhê ho¹t ®éng cña c¸c enzim c¾t nèi ®Æc hiÖu vµ c¸c thÓ truyÒn ®ã lµ c¸c plasmit hay thÓ thùc khuÈn

    2. C¸c b­íc cña kÜ thuËt cÊy gen:

    + T¸ch ADN cña tÕ bµo cho ra khái NST.

    + Sö dông enzim c¾t vµ nèi ADN cña tÕ bµo cho vµo ADN cña plasmit ë nh÷ng ®iÓm x¸c ®Þnh ®Ó t¹o ADN t¸i tæ hîp ( enzim c¾t: restrifaza, enzim nèi lµ ligaza)

    + ChuyÓn ADN t¸i tæ hîp vµo tÕ bµo nhËn, t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c gen ®· gÐp ®­îc biÓu hiÖn, qua ®ã mµ ph¸t hiÖn ®­îc c¸c thÓ t¸i tæ hîp míi theo ý muèn ®Ó t¸ch dßng.

    3. ø dông cña kÜ thuËt di truyÒn: KÜ thuËt di truyÒn cho phÐp t¹o ra c¸c gièng, chñng vi khuÈn mang c¸c gen mong muèn cã kh¶ n¨ng s¶n xuÊt trªn quy m« c«ng nghiÖp víi nhiÒu lo¹i s¶n phÈm sinh häc nh­ axit amin, pr«tªin, vitamin, hoocm«n, kh¸ng sinh quý hiÕm…kÜ thuËt di truyÒn cho phÐp chuyÓn gen gi÷a c¸c nhãm sinh vËt kh¸c nhau vµ nã ngµy cµng më ra nh÷ng triÓn väng lín trong viÖc t¹o ra c¸c gièng míi, cã nhiÒu ­u viÖt mµ b»ng c¸c ph­¬ng ph¸p lai th«ng th­êng khã cã thÓ tsä ra ®­îc.

    B. §ét biÕn nh©n t¹o:

     Ph­¬ng ph¸p t¹o c¸c ®ét biÕn b»ng c¸c t¸c nh©n vËt lý, hãa häc, vai trß cña ph­¬ng ph¸p g©y ®ét biÕn trong chän gièng?

     1. Ph­¬ng ph¸p t¹o c¸c ®ét biÕn b»ng c¸c t¸c nh©n vËt lý:

     - ChiÕu c¸c phãng x¹ víi c­êng ®é liÒu l­îng thÝch hîp, trªn h¹t kh«, h¹t ®ang n¶y mÇm hoÆc ®Ønh sinh tr­ëng cña th©n, cµnh hoÆc h¹t phÊn, bÇu nhôy ®Ó g©y ®ét biÕn gen hay ®ét biÕn NST.

     - ChiÕu tia tö ngo¹i lªn c¸c tÕ bµo vi sinh vËt hoÆc bµo tö, h¹t phÊn cña thùc vËt.

     - T¨ng, gi¶m nhiÖt ®é m«i tr­êng ®ét ngét(sèc nhiÖt) g©y ch©n th­¬ng bé m¸y di truyÒn

    2. Ph­¬ng ph¸p t¹o c¸c ®ét biÕn b»ng c¸c t¸c nh©n hãa häc:

     - Ng©m h¹t kh«, h¹t ®ang n¶y mÇm trong dung dÞch hãa chÊt(5BU, EMS, c«nsixin…) cã nång ®é thÝch hîp, hoÆc tiªm dung dÞch hãa chÊt vµo bÇu nhôy hoÆc quÊn b«ng tÈm dung dÞch hãa chÊt vµo ®Ønh sinh tr­ëng th©n hay chåi ®Ó t¹o ®ét biÕn gen hay ®ét biÕn NST,

    3. Vai trß cña ph­¬ng ph¸p g©y ®ét biÕn nh©n t¹o:

     - Trong chän gièng vi sinh vËt, ph­¬ng ph¸p g©y ®ét biÕn vµ chän läc ®ãng vai trß chñ yÕu: §· t¹o ®­îc nh÷ng chñng Penicilium cã ho¹t tÝnh Penixilin rÊt cao, nh÷ng thÓ ®ét biÕn sinh tr­ëng m¹nh ®Ó s¶n xuÊt sinh khèi, nh÷ng chñng vi sinh vËt kh«ng g©y bÖnh ®ãng vai trß mét kh¸ng nguyªn g©y miÔn dÞch æn ®Þnh.

     - Trong chän gièng c©y trång, nh÷ng thÓ ®ét biÕn cã lîi ®­îc chän läc vµ nh©n thµnh gièng míi, hoÆc dïng lµm d¹ng bè mÑ ®Ó lai t¹o gièng. §èi víi nh÷ng gièng c©y thu ho¹ch chñ yÕu vÒ c¬ quan sinh d­ìng ng­êi ta chó träng dïng thÓ ®a béi.

    C. C¸c ph­¬ng ph¸p lai

     Dßng tù thô phÊn, dßng cËn huyÕt, hiÖn t­îng tho¸i hãa, ­u thÕ lai, lai kinh tÕ, lai c¶i tiÕn gièng, lai kh¸c thø, lai xa vµ lai tÕ bµo?

    1. Dßng tù thô phÊn, dßng cËn huyÕt:

     - Tù thô phÊn (ë thùc vËt), giao tö ®ùc vµ giao tö c¸i tham gia thô tinh lµ cña cïng mét hoa l­ìng tÝnh hoÆc cña nh÷ng hoa ®¬n tÝnh cña cïng mét c©y.

     - Giao phèi cËn huyÕt (giao phèi gÇn ë ®éng vËt), giao phèi gi÷a nh÷ng ®éng vËt cïng chung bè mÑ hoÆc gi÷a vµ mÑ víi con c¸i cña chóng.

    2. HiÖn t­îng tho¸i hãa gièng:

     - HiÖn t­îng tho¸i hãa gièng lµ hiÖn t­îng con c¸i cã søc sèng kÐm dÇn, sinh tr­ëng ph¸t triÓn kÐm, n¨ng suÊt, phÈm chÊt gi¶m, tÝnh chèng chÞu víi ®iÒu kiÖn bÊt lîi kÐm. ë ®éng vËt th­êng hay suÊt hiÖn qu¸i thai, dÞ h×nh, gi¶m tuæi thä.

    3. ­u thÕ lai:

    - Khi lai gi÷a c¸c loµi, c¸c thø, c¸c gièng hoÆc c¸c dßng thuÇn cã kiÓu gen kh¸c nhau, c¬ thÓ lai F1 th­êng cã ®Æc ®iÓm v­ît bè mÑ vÒ søc sèng, sinh tr­ëng, ph¸t triÓn, vÒ tÝnh chèng chÞu víi ®iÒu kiÖn bÊt lîi cña m«i tr­êng, vÒ kh¶ n¨ng sö dông chÊt dinh d­ìng.

    4. Lai kinh tÕ:

     - Lai kinh tÕ lµ h×nh thøc cho giao phèi gi÷a hai c¸ thÓ thuéc 2 gièng thuÇn kh¸c nhau, dïng con lai lµm s¶n phÈm, kh«ng dïng ®Ó t¹o ra gièng míi.

     - Do cã ­u thÕ lai nªn con lai F1 cã søc sèng tèt, cã søc s¶n xuÊt thÞt, trøng, s÷a cao, t¨ng träng nhanh, sinh s¶n kháe, t¨ng nhanh ®­îc s¶n phÈm tiªu dïng

    5. Lai c¶i tiÕn gièng:

     - Lµ phÐp lai dïng gièng cao s¶n ®Ó c¶i t¹o gièng cã n¨ng suÊt thÊp. vÝ dô dïng lîn hay bß ®ùc ngo¹i cã phÈm chÊt tèt cho giao phèi víi con c¸i tèt nhÊt cña ®Þa ph­¬ng. sau 4- 5 n¨m n¨m, gièng ®Þa ph­¬ng®· ®­îc c¶i t¹o cãc phÈm chÊt gÇn nh­ gièng ngo¹i thuÇn chñng.

    6. Lai kh¸c thø:

     - Lµ phÐp lai gi÷a hai hay nhiÒu thø cã nguån gen kh¸c nhau, kÕt hîp víi chän läc c«ng phu ®Ó t¹o ra gièng míi cã n¨ng suÊt cao.

    7. Lai tÕ bµo:

     - Lµ phÐp lai dïng chÊt kÕt dÝnh thuéc hai tÕ bµo thuéc hai loµi kh¸c nhau vµo víi nhau ®Ó thµnh dßng tÕ bµo lai chøa bé nhiÔm s¾c thÓ cña hai tÕ bµo gèc. Dïng c¸c hoãc m«n phï hîp, kÝch thÝch cho tÕ bµo lai ph¸t triÓn thµnh c¬ thÓ lai

    8. Lai xa:

     - Lµ phÐp lai gi÷a c¸c loµi kh¸c nhau, hoÆc thuéc c¸c chi c¸c hä kh¸c nhau. B»ng lai xa víi qu¸ tr×nh t¹o h×nh rÊt phøc t¹p ng­êi ta cã thÓ lµm xuÊt hiÖn nh÷ng d¹ng cã c¸c tÝnh tr¹ng vµ ®Æc tÝnh mµ kh«ng thÓ t¹o ra b»ng lai cïng loµi, do kÕt hîp ®­îc hÖ gen cña c¸c sinh vËt c¸ch xa nhau trong hÖ thèng ph©n lo¹i.

     - Nh÷ng khã kh¨n khi lai xa:

     +Thùc vËt kh¸c loµi thuêng khã giao phÊn

     + §éng vËt kh¸c loµi th­êng khã giao phèi

     + Con lai xa th­êng kh«ng cã kh¶ n¨ng sinh s¶n h÷u tÝnh.(bÊt thô)

     - C¸ch kh¾c phôc hiÖn t­îng bÊt thô ë con lai:

     + T¹o thÓ song nhÞ béi lµm cho c¬ thÓ lai F­1 tõ 2n thµnh 4n, qu¸ tr×nh gi¶m ph©n sÏ b×nh th­êng.

     + Dïng ph­¬ng ph¸p nuclª«tit«i cÊy m«, nuclª«tit«i ph«i lai trong nh÷ng m«i tr­êng nh©n t¹o ®Æc biÖt

    D. C¸c ph­¬ng ph¸p chän läc

     Chän läc hµng lo¹t? chän läc c¸ thÓ? hÖ sè di truyÒn?

    1. HÖ sè di truyÒn:

    - §­îc kÝ hiÖu lµ h2 ®ã lµ tØ sè gi÷a biÕn dÞ kiÓu gen vµ biÕn dÞ khiÓu h×nh, ®­îc tÝnh banõg gi¸ trÞ % hoÆc b»ng gi¸ trÞ thËp ph©n(tõ 0 ®Õn 1)

    - Khi chän läc ng­êi ta ph¶i dùa vµo hÖ sè di truyÒn v×:

    + HÖ sè di truyÒn cho thÊy møc ®é ¶nh h­ëng cña kiÓu gen lªn tÝnh tr¹ng so víi ¶nh h­ëng cña m«i tr­êng

    + HÖ sè di truyÒn cao cho thÊy tÝnh tr¹ng phô thuéc chñ yÕu vµo kiÓu gen, Ýt chÞu ¶nh h­ëng cña m«i tr­êng, ng­îc l¹i hÖ sè di truyÒn thÊp chøng tá tÝnh tr¹ng chÞu ¶nh h­ëng nhiÒu cña ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh

    2. Chän läc hµng lo¹t vµ chän läc c¸ thÓ:

    Chän läc hµng lo¹t

    Chän läc c¸ thÓ

    - Lµ ph­¬ng ph¸p trong quÇn thÓ vËt nu«i hay c©y tr«ng, dùa vµo kiÓu h×nh ng­êi ta chän ra mét nhãm c¸ thÓ phï hîp nhÊt víi môc tiªu ®Æt ra ®Ó lµm gièng.

    - ­u ®iÓm: ®¬n gi¶n, dÔ lµm, Ýt tèn thêi giam, c«ng søc, kh«ng cÇn ®ßi hái khoa häc kÜ thuËt cao, cã thÓ ¸p dông réng r·i

    - Nh­îc ®iÓm: ChØ c¨n cø vµo kiÓu h×nh, kh«ng kiÓm tra ®­îc kiÓu gen cña c¸ thÓ nªn viÕc cñng cè, tÝch lòy c¸c biÕn dÞ tèt chËm ®­a ®Õn kÕt qu¶

    - Ph¹m vi øng dông: §èi víi c©y tù thô phÊn, th­êng chØ chän läc hµng lo¹t mét lÇn còng cãa hiÖu qu¶. §èi víi c©y giao phÊn do quÇn thÓ gièng cã kiÓu gen kh«ng ®ång nhÊt, c¸c c¸ thÓ sau cã sù ph©n tÝnh nªn ph¶i tiÕn hµnh chän läc hµng lo¹t nhiÒu lÇn. CL

    hµng lo¹t lµ ph­¬ng ph¸p h÷u hiÖu trong s¶n xuÊt ®¹i trµ

    - Tõ quÇn thÓ gièng khëi ®Çu chän lÊy mét sè c¸ thÓ tèt nhÊt, h¹t cña mçi c¸ thÓ ®­îc nh©n lªn theo tõng dßng riªng biÖt, råi so s¸nh gi÷a c¸c dßng vµ víi quÇn thÓ gèc ®Ó t×m ra dßng tèt nhÊt ®Ó lµm gièng.

    - ¦u ®iÓm: CLCT ®· kÕt hîp chÆt chÏ viÖc ®¸nh gi¸ dùa trªn kiÓu h×nh víi viÖc kiÓm tra kiÓu gen, do vËy nhanh chãng ®¹t hiÖu qu¶

    - Nh­îc ®iÓm: Ph­¬ng ph¸p nµy ®ßi hái theo dâi ®¸nh gi¸ tõng c¸ thÓ, mÊt nhiÒu thêi gian, c«ng søc. KÕt hîp ®¸nh gi¸c¶ kiÓu h×nh vµ kiÓu gen nªn kh«ng thÓ ¸p dông réng r·i.

    - Ph¹m vi øng dông: Khi môc tiªu CL cã hÖ sè di truyÒn thÊp th× ph¶i ¸p dông ph­¬ng ph¸p nµy míi cã hiÖu qu¶. CLCT mét lÇn ®­îc ¸p dông cho c¸c c©y nh©n gièng v« tÝnh vµ c©y tù thô phÊn. §èi víi c©y giao phÊn ph¶i tiÕn hµnh CLCT thÓ nhiÒu lÇn

     

     

     

     

     

    C. mang ADN t¸i tæ hîp vµo vi khuÈn

    D. C¶ A, B vµ C

    5. KÜ thuËt cÊy gen lµ

    A. c¾t ADN cña vi khuÈn truyÒn cho tÕ bµo nhËn(.thùc vËt hay ®éng vËt)

    B. chuyÓn gen cña thùc vËt hay ®éng vËt vµo tÕ bµo vi khuÈn E.coli

    C. c¸c thao t¸c t¸c ®éng lªn ADN ®Ó chuyÓn mét ®o¹n ADN tõ tÕ bµo cho sang tÕ bµo nhËn nhê thÓ truyÒn

    D. t¹o ADN t¸i tæ hîp råi dïng plasmit chuyÓn vµo c¬ thÓ sinh vËt

    6. Ng­êi ta dïng vi khuÈn E. coli lµm tÕ bµo nhËn v×

    A. vi khuÈn E. coli cã nhiÒu trong m«i tr­êng

    B. vi khuÈn E. coli sinh s¶n nhanh

    C. vi khuÈn E. coli dÔ nuclª«tit«i cÊy

    D. vi khuÈn E. coli kh«ng g©y h¹i cho sinh vËt

    7. ADN cña plasmit kh¸c ADN cña NST ë

    A. h×nh d¹ng                                  B. cÊu tróc

    C. sè l­îng                                     D. C¶ A, B vµ C

    8. KÜ thuËt cÊy gen m· hãa insulin cña ng­êi vµo vi khuÈn E. coli nh»m

    A. t¹o ra sè l­îng lín tÕ bµo cho

    B. t¹o ra sè l­îng lín plasmit

    C. t¹o ra sè l­îng lín pr«tªin do gen cña tÕ bµo cho m· hãa

    D. lµm cho vi khuÈn E. coli sinh s¶n nhanh h¬n

    9. Ng­êi ta ®· øng dông kÜ thuËt di truyÒn vµo lÜnh vùc

    A. s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm sinh häc

    B. t¹o gièng c©y trång biÕn ®æi gen

    C. t¹o gièng ®éng vËt biÕn ®æi gen

    D. c¶ A, B vµ C

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    36

    1. §ét biÕn nh©n t¹o lµ

    A. ®ét biÕn do con ng­êi chñ ®éng t¹o ra ®Ó t¨ng nguån biÕn dÞ cho chän läc

    B. ®ét biÕn x¶y ra trªn c¬ thÓ sinh vËt

    C. ®ét biÕn x¶y ra trªn c¬ thÓ vËt nu«i c©y trång

    D. ®ét biÕn x¶y ra ë vi sinh vËt

    2. tia phãng x¹ cã kh¶ n¨ng g©y ®ét biÕn b»ng c¸ch

    A. kÝch thÝch vµ i«n hãa c¸c nguyªn tö cña ph©n tö ADN vµ ARN

    B. chØ g©y kÝch thÝch chø kh«ng cã kh¶ n¨ng i«n hãa c¸c nguyªn tö cña ph©n tö ADN vµ ARN

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    38

     

     

     

     

     

    Bµi tËp luyÖn tËp:

    Bµi b¶n chÊt sù sèng

    1. nh÷ng nguyªn tè phæ biÕn nhÊt trong c¬ thÓ sèng lµ

    A. H, C, N, O, S          

    Ngô Duy Thanh @ 23h:30p 25/04/08
     
    Gửi ý kiến