câu hỏi trắc nghiệm phần ƯDDT vào chọn giống
- 0 / 0
-
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Nguyễn Thị Thủy
Ngày gửi: 22h:05' 25-04-2008
Dung lượng: 117.5 KB
Số lượt tải: 115
Nguồn:
Người gửi: Nguyễn Thị Thủy
Ngày gửi: 22h:05' 25-04-2008
Dung lượng: 117.5 KB
Số lượt tải: 115
Số lượt thích:
0 người
câu hỏi trắc nghiệm
phần ứng dụng di truyền vào chọn giống
Câu 1. Để tạo nguồn nguyên liệu trong chọn giống, con người chủ động dùng các phương pháp nào:
a. Kỹ thuật chuyển gen. b. Gây đột biến nhân tạo. c. Lai. d. Cả a, b, c
Câu 2. Kỹ thuật di truyền là:
a. Kỹ thuật tác động làm biến đổi cấu trúc của gen. b. Kỹ thuật tác động làm thay đổi bộ NST
c. Kỹ thuật thao tác trên vật liệu di truyền, dựa vào những hiểu biết về cấu trúc hoá học của axxitnuclêic và di truyền vi sinh vật
d. Kỹ thuật trên gen
Câu 3 .Quá trình chuyển gen con người thường dùng thể truyền:
a. Plasmit. b. Thể thực khuẩn. c. vi khuẩn hoặc vi rut. d. Hoặc a, hoặc b.
Câu 4. Plasmit là gì:
a. Các bào quan có trong tế bào chất của vi khuẩn. b. Cấu trúc chứa AND có trong tế bào chất của Virut
c. Cấu trúc chứa phân tử AND dạng vòng trong tế bào chất của vi khuẩn, có từ 8000- 200.000 cặp N, có khả năng nhân đôi độc lập với AND của NST.
d. AND nằm trong nhân của vi khuẩn.
câu 5. Thể thực khuẩn, bản chất là:
a. Vi khuẩn. b. Vi rut. c. Vi rut chuyên ký sinh ở vi khuẩn. d. Sợi AND trần
Câu 6 . Kỹ thuật cấy gen là;
a. Tác động làm tăng số gen có trong tế bào. b. Chuyển gen từ cơ thể loài này sang cơ thể loài khác
c. Chuyển một đoan AND chứa gen mong muốn từ tế bào này sang tế bào khác thông qua thể truyền plasmit hoặc thể thực khuẩn.
d.Chuyển gen từ cơ thể này sang cơ thể khác cùng loài.
Câu 7. Các khâu của kỹ thuật cấy gen;
a.Tách ADN của tế bào cho và tách plasmit ra khỏi tế bào vi khuẩn
b. Tạo AND tái tổ hợp ( Bao gồm: cắt AND tế bào cho ở những điểm xác định, cắt mở vòng plasmit nhờ enzim cắtt sau đó sử dụng enzim nối gen tế bào cho vào AND plasmit để tạo nên ADN tái tổ hợp)
c. Chuyển AND tái tổ hợp vào tế bào nhận, tạo điều kiện cho gen được ghép biểu hiện
d. Cả a, b, c.
Câu 8. Vì sao plasmit, thể thực khuẩn được chọn làm thể truyền gen:
a. Vì nó có kích thước nhỏ.
b . Có chứa gen, có khả năng nhân đôi, có khả năng xâm nhập vào tế bào.
c. Có chứa gen đánh dấu.
d. Cả a, b, c
Câu 9. Loại thể truyền nào đã được dùng để chuyển gen mã hoá Insulin từ người sang vi khuẩ Ecôli trong những thập niên 80 của thế kỷ XX?
a. Thể thực khuẩn. b. Plasmit. c. Nấm men. d. Nấm mốc
Câu 10. Enzim dùng để cắt đoạn trong kỹ thuật cấy gen:
a. Ligaza. b. Restrictaza. c. Reparaza d. Pôlimeraza.
Câu 24. Loại hoá chất nào sau đây coa tác dụng gây đột biến thay thế cặp N này bằng cặp N khác;
a. 5-BU. b. EMS. c. Cônsixin. d. cả a, b.
Câu 10.Trong kỹ thuật cấy gen tế bào nhận được dùng phổ biến(A) nhờ vào đặc điểm (B):
a (A) Vi khuẩn E.coli, (B): Sinh sản nhanh
b. (A): Vi khuẩn E.coli, (B): kích thước nhỏ
c. (A):Thể thực khuẩn, (B): kích thước nhỏ
d. (A): Virut, (B): Sinh sản nhanh
Câu 11. Trong những thập kỷ 80 con ngưòi đã thành công chuyển gen mã hoá (B) từ người vào (A) để sản xuất ra (B) chữa bệnh tiểu đường cho con nguời, giúp giá thành (B) giảm rất nhiều.:
a. (A): Penicilum, (B): Penicilin. b. (A): Vi khuẩn E.coli, (B): Insulin
c.(A): Thể thực khuẩn, (B): Insulin. d . (A): Vi khuẩn E.coli, (B): Kháng sinh
Câu 12. Những thành tựu trong kỹ thuật cấy gen đã tạo cho con người những hiệu quả như:
Tạo ra những chủng vi khuẩn cho phép sản xuất trên quy mô công nghiệp cho ra những sản phẩm sinh học : aa, Pr, Kháng sinh, Hormone, enzim….
Chuyển ghép gen giữa các loài sinh vật khác nhau , tạo ra giống vật nuôi cây trồng biến đổi gen.
Tạo ra các loài động vật sinh sản vô tính, ví dụ như cừu Đôly.
Cả a, b.
Câu 13. Con người chủ động tạo ra các đột biến ở vật nuôi cây trồng nhằm :
Nghiên cứu các loại biến dị
Chủ động tạo ra nguồn nguyên liệu sơ cấp cho chọn giống.
Chủ động tạo ra nguồn nguyên liệu thứ cấp cho chọn giống.
Tạo ra sinh vật biến đổi gen.
Câu 14.Trong công tác gây đột biến nhân tạo con người đã dùng tác nhân nào sau đây :
a. Cônsixin và 5-BU. b. Cônsixin , 5-BU và EMS.
c. Tác nhân vật lý và tác nhân hoá hoc. d.` Tia phóng xạ, tia tử ngoại và Cônsixin, 5-BU
Câu 15. Đặc điểm nào sau đây là của tia phóng xạ khi chúng đi qua mô sống:
Chúng có khả năng kích thích và iôn hoá các nguyên tử khi chúng xuyên qua mô sống.
Chúng có khả năng kích thích nhưng không gây iôn hoá các nguyên tử khi chúng xuyên qua mô sống.
Làm cho cơ chế nôi cân bằng của cơ thể không khởi động kịp, gây chấn thươong bộ máy di truyền.
Ngăn cản sự hình thành thoi tơ vô sắc, làm cho bộ NST nhân đôi nhưng không phân ly, tạo đột biến đa bội.
Câu 16. Tia phóng xạ có khả năng gây đột biến;
a. Đột biến gen. b. Đột biến cấu trúc NST. c. Đột biến số lượng NST. d. Cả a, b.
Câu 17. Đặc điểm nào sau đây là của tia phóng xạ khi chúng đi qua mô sống:
Chúng có khả năng kích thích và iôn hoá các nguyên tử khi chúng xuyên qua mô sống.
Chúng có khả năng kích thích nhưng không gây iôn hoá các nguyên tử khi chúng xuyên qua mô sống.
Làm cho cơ chế nôi cân bằng của cơ thể không khởi động kịp, gây chấn thươong bộ máy di truyền.
d. Ngăn cản sự hình thành thoi tơ vô sắc, làm cho bộ NST nhân đôi nhưng không phân ly, tạo đột biến đa bội.
Câu 18. Khi sử dụng tác nhân là tia tử ngoại trong gây đột biến nhân tạo, bước sóng nào có hiệu quả nhất:
a. 1000A0. b. 2570A0. c. 2750A0. d. 4000A0.
Câu 19. Nội dung nào sau đây là đúng:
Tia tử ngoại là nhưng tia nằm ngoài tia tím trong quang phổ ánh sangs mặt trời, có bước sóng ngắn từ 1000A0 đến 4000A0. Tia tử ngoại có tác dụng kích thích nhưng không gây iôn hoá, đặc biệt bước sóng 2570 được AND hấp thụ nhiều nhất.
Tia phóng xạ là những tia có trong ánh sáng mặt trời, đặc biệt vào buổi trưa trong ánh sáng có nhiều tia phóng xạ. nhất
Tia tử ngoại có khả năng xuyên sâu nên dùng để xử lý những đối tượng có kích thước nhỏ: hạt phấn, vi sinh vật
Cả a, b, c.
Câu 20. Tác nhân làm cho cơ chế nội cân bằng để tự bảo vệ không khởi động kịp , gây chấn thương bộ máy di truyền là:
a. Các hoá chất: Cônsixin, 5-BU. b. Tia phóng xạ.
c. Tia tử ngoại. d. Sự tăng giảm nhiệt độ đột ngột (sốc nhiệt).
Câu 21. Tia tử ngoại dùng để xử lý đối tượng nào sau đây:
a. Hạt khô, hạt đang nảy mầm. b. đỉnh sinh trưởng. c. Nhuỵ. d. Hạt phấn, bào tử nấm, vi sinh vậ
Câu 22. Để gây đột biến nhân tạo bằng tác nhân hoá học ở thực vật, con người sử lý bằng cách:
Ngâm hạt khô, hạt đang nảy mầm vào dung dịch hoá chất có nồng độ thích hợp
Tiêm dung dịch hoá chất vào bầu nhụy
Quấn bông có tẩm hoá chất vào đỉnh sinh trưởng hay chồi
d. Cả a, b, c.
Câu 23. Tác dụng của consixin trong việc gây đột biến nhân tạo là:
a. Kích thích hay ion hoá các nguyên tử khi thấm vào tế bào.
b. Gây ra đột biến dạng thay thế nucleotit.
c. Kìm hãm sự hình thành thoi vô sắc.
d. Làm rối loạn phân ly NST trong phân bào gây đột biến dị bội thể.
Câu 24. Loại hoá chất nào sau đây coa tác dụng gây đột biến thay thế cặp N này bằng cặp N khác;
a. 5-BU. b. EMS. c. Cônsixin. d. cả a, b.
Câu 25. Gây đột biến nhân tạo với giống vật nuôi( động vật bậc cao) thường gây chết là và không có hiệu quả, là vì:
Động vật bậc cao có hệ thần kinh nhạy cảm nên dễ bị chêts
Có cơ quan sinh sản nằm sâu trong cơ thể
Động vậtn bậc cao khó bị đột biến hơn TV do cấu trúc cơ thể hoàn chỉnh hơn
Cả a, b.
Câu 26. Trong chọn giống thực vật, việc chiếu xạ gây đột biến nhân tạo thường không được thực hiện ở:
a. Hạt khô. b. Đỉnh sinh trưởng của thân cành. c. Hạt phấn, bầu nhuỵ. d. Rễ
Câu 27. Phép lai nào sau đây gây thoái hoá giống:
a. Lai khác dòng. b. Lai xa. c. Lai kinh tế. d. Lai gần( tự thụ phấn và giao phối cận huyết)
Câu 28. Giao phối cận huyết là:
Giao phối giữa các cá thể có cùng bố mẹ hoặc giữa con cái với bố mẹ
Lai Lai giữa các cây có cùng kiểu gen.
giữa các cây có kiểu gen gần giống nhau.
Cả a, b.
Câu 29. Nghiên cứu ở một loài ngô tiến hành tự thụ phấn bắt buộc sau 7 thế hệ, thấy chiều cao giảm giảm, năng suất giảm. Hiện tượng trên là:
a. ưu thế lai. b. Đột biến. c. Thoái hoá giống. d. Siêu trội
Câu 30. Trong công tác tạo giống, người ta tiến hành lai cận huyết ở động vật và tự thụ ở thực vật nhằm:
Tạo dòng thuần, cung cấp nguồn nguyên liệu cho lai khác dòng
Củng cố tính trạng mong muốn nào đó ở vật nuôi hay cây trồng
Phát hiệ
phần ứng dụng di truyền vào chọn giống
Câu 1. Để tạo nguồn nguyên liệu trong chọn giống, con người chủ động dùng các phương pháp nào:
a. Kỹ thuật chuyển gen. b. Gây đột biến nhân tạo. c. Lai. d. Cả a, b, c
Câu 2. Kỹ thuật di truyền là:
a. Kỹ thuật tác động làm biến đổi cấu trúc của gen. b. Kỹ thuật tác động làm thay đổi bộ NST
c. Kỹ thuật thao tác trên vật liệu di truyền, dựa vào những hiểu biết về cấu trúc hoá học của axxitnuclêic và di truyền vi sinh vật
d. Kỹ thuật trên gen
Câu 3 .Quá trình chuyển gen con người thường dùng thể truyền:
a. Plasmit. b. Thể thực khuẩn. c. vi khuẩn hoặc vi rut. d. Hoặc a, hoặc b.
Câu 4. Plasmit là gì:
a. Các bào quan có trong tế bào chất của vi khuẩn. b. Cấu trúc chứa AND có trong tế bào chất của Virut
c. Cấu trúc chứa phân tử AND dạng vòng trong tế bào chất của vi khuẩn, có từ 8000- 200.000 cặp N, có khả năng nhân đôi độc lập với AND của NST.
d. AND nằm trong nhân của vi khuẩn.
câu 5. Thể thực khuẩn, bản chất là:
a. Vi khuẩn. b. Vi rut. c. Vi rut chuyên ký sinh ở vi khuẩn. d. Sợi AND trần
Câu 6 . Kỹ thuật cấy gen là;
a. Tác động làm tăng số gen có trong tế bào. b. Chuyển gen từ cơ thể loài này sang cơ thể loài khác
c. Chuyển một đoan AND chứa gen mong muốn từ tế bào này sang tế bào khác thông qua thể truyền plasmit hoặc thể thực khuẩn.
d.Chuyển gen từ cơ thể này sang cơ thể khác cùng loài.
Câu 7. Các khâu của kỹ thuật cấy gen;
a.Tách ADN của tế bào cho và tách plasmit ra khỏi tế bào vi khuẩn
b. Tạo AND tái tổ hợp ( Bao gồm: cắt AND tế bào cho ở những điểm xác định, cắt mở vòng plasmit nhờ enzim cắtt sau đó sử dụng enzim nối gen tế bào cho vào AND plasmit để tạo nên ADN tái tổ hợp)
c. Chuyển AND tái tổ hợp vào tế bào nhận, tạo điều kiện cho gen được ghép biểu hiện
d. Cả a, b, c.
Câu 8. Vì sao plasmit, thể thực khuẩn được chọn làm thể truyền gen:
a. Vì nó có kích thước nhỏ.
b . Có chứa gen, có khả năng nhân đôi, có khả năng xâm nhập vào tế bào.
c. Có chứa gen đánh dấu.
d. Cả a, b, c
Câu 9. Loại thể truyền nào đã được dùng để chuyển gen mã hoá Insulin từ người sang vi khuẩ Ecôli trong những thập niên 80 của thế kỷ XX?
a. Thể thực khuẩn. b. Plasmit. c. Nấm men. d. Nấm mốc
Câu 10. Enzim dùng để cắt đoạn trong kỹ thuật cấy gen:
a. Ligaza. b. Restrictaza. c. Reparaza d. Pôlimeraza.
Câu 24. Loại hoá chất nào sau đây coa tác dụng gây đột biến thay thế cặp N này bằng cặp N khác;
a. 5-BU. b. EMS. c. Cônsixin. d. cả a, b.
Câu 10.Trong kỹ thuật cấy gen tế bào nhận được dùng phổ biến(A) nhờ vào đặc điểm (B):
a (A) Vi khuẩn E.coli, (B): Sinh sản nhanh
b. (A): Vi khuẩn E.coli, (B): kích thước nhỏ
c. (A):Thể thực khuẩn, (B): kích thước nhỏ
d. (A): Virut, (B): Sinh sản nhanh
Câu 11. Trong những thập kỷ 80 con ngưòi đã thành công chuyển gen mã hoá (B) từ người vào (A) để sản xuất ra (B) chữa bệnh tiểu đường cho con nguời, giúp giá thành (B) giảm rất nhiều.:
a. (A): Penicilum, (B): Penicilin. b. (A): Vi khuẩn E.coli, (B): Insulin
c.(A): Thể thực khuẩn, (B): Insulin. d . (A): Vi khuẩn E.coli, (B): Kháng sinh
Câu 12. Những thành tựu trong kỹ thuật cấy gen đã tạo cho con người những hiệu quả như:
Tạo ra những chủng vi khuẩn cho phép sản xuất trên quy mô công nghiệp cho ra những sản phẩm sinh học : aa, Pr, Kháng sinh, Hormone, enzim….
Chuyển ghép gen giữa các loài sinh vật khác nhau , tạo ra giống vật nuôi cây trồng biến đổi gen.
Tạo ra các loài động vật sinh sản vô tính, ví dụ như cừu Đôly.
Cả a, b.
Câu 13. Con người chủ động tạo ra các đột biến ở vật nuôi cây trồng nhằm :
Nghiên cứu các loại biến dị
Chủ động tạo ra nguồn nguyên liệu sơ cấp cho chọn giống.
Chủ động tạo ra nguồn nguyên liệu thứ cấp cho chọn giống.
Tạo ra sinh vật biến đổi gen.
Câu 14.Trong công tác gây đột biến nhân tạo con người đã dùng tác nhân nào sau đây :
a. Cônsixin và 5-BU. b. Cônsixin , 5-BU và EMS.
c. Tác nhân vật lý và tác nhân hoá hoc. d.` Tia phóng xạ, tia tử ngoại và Cônsixin, 5-BU
Câu 15. Đặc điểm nào sau đây là của tia phóng xạ khi chúng đi qua mô sống:
Chúng có khả năng kích thích và iôn hoá các nguyên tử khi chúng xuyên qua mô sống.
Chúng có khả năng kích thích nhưng không gây iôn hoá các nguyên tử khi chúng xuyên qua mô sống.
Làm cho cơ chế nôi cân bằng của cơ thể không khởi động kịp, gây chấn thươong bộ máy di truyền.
Ngăn cản sự hình thành thoi tơ vô sắc, làm cho bộ NST nhân đôi nhưng không phân ly, tạo đột biến đa bội.
Câu 16. Tia phóng xạ có khả năng gây đột biến;
a. Đột biến gen. b. Đột biến cấu trúc NST. c. Đột biến số lượng NST. d. Cả a, b.
Câu 17. Đặc điểm nào sau đây là của tia phóng xạ khi chúng đi qua mô sống:
Chúng có khả năng kích thích và iôn hoá các nguyên tử khi chúng xuyên qua mô sống.
Chúng có khả năng kích thích nhưng không gây iôn hoá các nguyên tử khi chúng xuyên qua mô sống.
Làm cho cơ chế nôi cân bằng của cơ thể không khởi động kịp, gây chấn thươong bộ máy di truyền.
d. Ngăn cản sự hình thành thoi tơ vô sắc, làm cho bộ NST nhân đôi nhưng không phân ly, tạo đột biến đa bội.
Câu 18. Khi sử dụng tác nhân là tia tử ngoại trong gây đột biến nhân tạo, bước sóng nào có hiệu quả nhất:
a. 1000A0. b. 2570A0. c. 2750A0. d. 4000A0.
Câu 19. Nội dung nào sau đây là đúng:
Tia tử ngoại là nhưng tia nằm ngoài tia tím trong quang phổ ánh sangs mặt trời, có bước sóng ngắn từ 1000A0 đến 4000A0. Tia tử ngoại có tác dụng kích thích nhưng không gây iôn hoá, đặc biệt bước sóng 2570 được AND hấp thụ nhiều nhất.
Tia phóng xạ là những tia có trong ánh sáng mặt trời, đặc biệt vào buổi trưa trong ánh sáng có nhiều tia phóng xạ. nhất
Tia tử ngoại có khả năng xuyên sâu nên dùng để xử lý những đối tượng có kích thước nhỏ: hạt phấn, vi sinh vật
Cả a, b, c.
Câu 20. Tác nhân làm cho cơ chế nội cân bằng để tự bảo vệ không khởi động kịp , gây chấn thương bộ máy di truyền là:
a. Các hoá chất: Cônsixin, 5-BU. b. Tia phóng xạ.
c. Tia tử ngoại. d. Sự tăng giảm nhiệt độ đột ngột (sốc nhiệt).
Câu 21. Tia tử ngoại dùng để xử lý đối tượng nào sau đây:
a. Hạt khô, hạt đang nảy mầm. b. đỉnh sinh trưởng. c. Nhuỵ. d. Hạt phấn, bào tử nấm, vi sinh vậ
Câu 22. Để gây đột biến nhân tạo bằng tác nhân hoá học ở thực vật, con người sử lý bằng cách:
Ngâm hạt khô, hạt đang nảy mầm vào dung dịch hoá chất có nồng độ thích hợp
Tiêm dung dịch hoá chất vào bầu nhụy
Quấn bông có tẩm hoá chất vào đỉnh sinh trưởng hay chồi
d. Cả a, b, c.
Câu 23. Tác dụng của consixin trong việc gây đột biến nhân tạo là:
a. Kích thích hay ion hoá các nguyên tử khi thấm vào tế bào.
b. Gây ra đột biến dạng thay thế nucleotit.
c. Kìm hãm sự hình thành thoi vô sắc.
d. Làm rối loạn phân ly NST trong phân bào gây đột biến dị bội thể.
Câu 24. Loại hoá chất nào sau đây coa tác dụng gây đột biến thay thế cặp N này bằng cặp N khác;
a. 5-BU. b. EMS. c. Cônsixin. d. cả a, b.
Câu 25. Gây đột biến nhân tạo với giống vật nuôi( động vật bậc cao) thường gây chết là và không có hiệu quả, là vì:
Động vật bậc cao có hệ thần kinh nhạy cảm nên dễ bị chêts
Có cơ quan sinh sản nằm sâu trong cơ thể
Động vậtn bậc cao khó bị đột biến hơn TV do cấu trúc cơ thể hoàn chỉnh hơn
Cả a, b.
Câu 26. Trong chọn giống thực vật, việc chiếu xạ gây đột biến nhân tạo thường không được thực hiện ở:
a. Hạt khô. b. Đỉnh sinh trưởng của thân cành. c. Hạt phấn, bầu nhuỵ. d. Rễ
Câu 27. Phép lai nào sau đây gây thoái hoá giống:
a. Lai khác dòng. b. Lai xa. c. Lai kinh tế. d. Lai gần( tự thụ phấn và giao phối cận huyết)
Câu 28. Giao phối cận huyết là:
Giao phối giữa các cá thể có cùng bố mẹ hoặc giữa con cái với bố mẹ
Lai Lai giữa các cây có cùng kiểu gen.
giữa các cây có kiểu gen gần giống nhau.
Cả a, b.
Câu 29. Nghiên cứu ở một loài ngô tiến hành tự thụ phấn bắt buộc sau 7 thế hệ, thấy chiều cao giảm giảm, năng suất giảm. Hiện tượng trên là:
a. ưu thế lai. b. Đột biến. c. Thoái hoá giống. d. Siêu trội
Câu 30. Trong công tác tạo giống, người ta tiến hành lai cận huyết ở động vật và tự thụ ở thực vật nhằm:
Tạo dòng thuần, cung cấp nguồn nguyên liệu cho lai khác dòng
Củng cố tính trạng mong muốn nào đó ở vật nuôi hay cây trồng
Phát hiệ
Bµi1: BiÕn dÞ
A. §ét biÕn gen:
Lý thuyÕt:
C©u 1: §ét biÕn gen? C¸c d¹ng ®ét biÕn gen? Nguyªn nh©n vµ c¬ chÕ ®ét biÕn gen?
C©u 2: TÝnh chÊt biÓu hiÖn cña ®ét biÕn gen? Vai trß cña ®ét biÕn gen ®èi víi tiÕn hãa vµ chän gièng?
Bµi tËp:
C©u 1: Mét gen chØ huy tæng chuçi p«lipeptit gåm 198 axit amin cã tØ T/X=0.6 Mét ®ét biÕn x¶y ra kh«ng lµm thay ®æi sè lîng nuclª«tit cña gen nhng ®· lµm thay ®æi tØ lÖ nãi trªn.
a. Khi tØ lÖ T/X trong gen ®ét biÕn ≈ 60.43%, h·y cho biÕt:
+ §ét biÕn nãi trªn thuéc kiÓu ®ét biÕn g×?
+ Sè liªn kÕt H trong gen ®ét biÕn thay ®æi nh thÕ nµo?
+ Chuçi p«lipeptit cña gen ®ét biÕn kh¸c víi chuçi p«lipeptit cña gen b×nh thêng nh thÕ nµo?
b. Khi tØ lÖ T/X trong gen ®ét biÕn ≈ 59.57%, h·y cho biÕt:
+ CÊu tróc cña gen ®· thay ®æi nh thÕ nµo? §©y lµ kiÓu ®ét biÕn g×?
+ Sè liªn kÕt H trong gen thay ®æi nh thÕ nµo?
C©u 2: Mét gen m· hãa chuçi p«lipeptit gåm 198 axit amin, cã T/X = 0.6. Mét ®ét biÕn lµm thay ®æi sè nuclª«tit cña gen, lµm cho tØ lÖ T/X ≈ 60.27%.
a. CÊu tróc cña gen ®ét biÕn ®· bÞ biÕn ®æi nh thÕ nµo?
b. NÕu ®ét biÕn ®ã x¶y ra ë codon thø 2 trªn m¹ch mang m· gèc cña gen th× chuçi p«lipeptit cña gen ®ét biÕn cã g× sai kh¸c víi chuçi p«lipeptit cña gen b×nh thêng?
C©u 3: Mét ®o¹n gen cÊu tróc cã tr×nh tù c¸c nuclª«tit nh sau:
… GGA - AXA - ATA - AAA - XTT - XTA …
a. X¸c ®Þnh ®o¹n p«lipeptit t¬ng øng ®îc h×nh thµnh tõ gen cÊu tróc nµy?
b. NÕu T ë vÞ trÝ cuèi cña ®o¹n gen nãi trªn bÞ thay thÕ b»ng G th× ¶nh h¬ng nh thÕ nµo ®Õn cÊu tróc bËc I cña ®o¹n p«lipeptit t¬ng øng ®îc tæng hîp?
Cho biÕt bé ba sao m· cña c¸c axit amin nh sau:
GAA: axit glutamic; GAU: axit aspactic; UUU: phªnilalanin
XXU: pr«lin; UAU: tirozin; GXU: alanin
C©u 4: Mét gen cã chiÒu dµi 4080A0,cã sè nuclª«tit lo¹i A®ªnin chiÕm 20% trong tæng sè nuclª«tit cña gen. Gen bÞ ®ét biÕn mÊt ®i mét ®o¹n. BiÕt ®o¹n bÞ mÊt chøa 60xit«zin vµ sè liªn kÕt hi®r« cña gen sau ®ét biÕn lµ 2850.
a. TÝnh sè lîng nuclª«tit tõng lo¹i cña gen sau ®ét biÕn.
b. NÕu gen sau ®ét biÕn tù nh©n ®«i liªn tiÕp 3 lÇn th× sè lîng nuclª«tit tõng lo¹i m«i trêng cÇn ph¶i cung cÊp lµ bao nhiªu?
B. §ét biÕn nhiÔm s¾c thÓ
Lý thuyÕt:
C©u 1: §ét biÕn NST, c¸c d¹ng ®ét biÕn cÊu tróc NST, ®ét biÕn sè lîng NST(thÓ mét nhiÔm, thÓ ba nhiÔm, thÓ khuyÕt nhiÔm, thÓ ®a béi….). C¬ chÕ ph¸t sinh ®ét biÕn NST? ý nghÜa cña c¸c d¹ng ®ét biÕn ®èi víi tiÕn hãa vµ chän gièng?
C©u 2: ViÕt s¬ ®å h×nh thµnh thÓ dÞ béi ë cÆp NST giíi tÝnh cña ngêi. HËu qu¶ thÓ dÞ béi ë NST giíi tÝnh cña ngêi?
C©u 3: ThÓ ®a béi lµ g×? Nh÷ng ®Æc ®iÓm cña thÓ ®a béi?
Bµi tËp:
C©u 1: ë cµ chua gen A quy ®Þnh mµu qu¶ ®á tréi, gen a quy ®Þnh mµu qu¶ vµng lµ lÆn. Cho c©y tø béi thuÇn chñng qu¶ ®á lai víi c©y tø béi qu¶ vµng ®îc F1 qu¶ ®á.
a. Nh÷ng c©y tø béi nãi trªn ®îc t¹o ra b»ng c¸ch nµo?
b. X¸c ®Þnh tØ lÖ kiÓu h×nh vµ kiÓu gen ë F2?
C©u 2: Gi¶ sö r»ng ë c©y cµ ®éc dîc ba nhiÔm ®èi víi NST C, sù phèi hîp vµ ph©n li gi÷a c¸c NST x¶y ra hoµn toµn ngÉu nhiªn. Cã bao nhiªu kiÓu c©y con vµ mçi lo¹i chiÕm tØ lÖ bao nhiªu sÏ ®îc sinh ra khi c©y nh vËy ®îc thô phÊn cña c©y cµ chua lìng béi b×nh thêng?
C©u 3: Chuèi nhµ, kh«ng h¹t, cã d¹ng tam béi vµ chuèi rõng thuéc d¹ng lìng béi, ®Òu cã tÝnh tr¹ng th©n cao lµ tréi hoµn toµn (do gen A quy ®Þnh) so víi th©n thÊp (do gen a quy ®Þnh). Qua g©y ®ét biÕn nh©n t¹o, ngêi ta thu ®îc d¹ng tø béi, c¸c d¹ng nµy h×nh thµnh giao tö lìng béi, cã kh¶ n¨ng sèng. H·y cho biÕt kÕt qu¶ ph©n li kiÓu h×nh vµ kiÓu gen trong c¸c thÝ nghiÖm lai sau ®©y:
a. Aaaa x Aaaa b.AAaa x AAaa
C©u 4: Bé NST cña mét loµi: 2n = 20. H·y x¸c ®Þnh sè lîng NST ë c¸c c¸ thÓ cã d¹ng ®ét biÕn sau ®©y:
a. ThÓ ba nhiÔm b. ThÓ mét nhiÔm
c. ThÓ bèn nhiÔm d. ThÓ kh«ng nhiÔm
C©u 5: Bé NST cña mét loµi sinh vËt 2n = 24. Cã bao nhiªu NST ®îc dù ®o¸n ë:
a. ThÓ ®¬n béi, thÓ tam béi vµ thÓ tø béi.
b. Trong c¸c d¹ng ®a béi trªn, d¹ng nµo lµ d¹ng ®a béi lÎ, d¹ng nµo lµ ®a béi ch½n?
c. C¬ chÕ h×nh thµnh c¸c d¹ng ®a béi trªn?
C©u 6: Trong mét quÇn thÓ ruåi giÊm ngêi ta ph¸t hiÖn NST sè III cã c¸c gen ph©n bè theo nh÷ng tr×nh tù kh¸c nhau nh sau:
1. ABCGFEHI 2. ABCGFIHDE 3. ABHIFGCDE
Cho biÕt ®©y lµ nh÷ng ®ét biÕn ®¶o ®o¹n NST. H·y g¹ch díi nh÷ng ®o¹n bÞ ®¶o vµ thö x¸c ®Þnh mèi liªn hÖ trong qu¸ tr×nh ph¸t sinh trong c¸c d¹ng bÞ ®¶o ®ã?
C. Thêng biÕn
Lý thuyÕt:
So s¸nh thêng biÕn víi ®ét biÕn? Vai trß cña thêng biÕn trong itÕn hãa vµ chän gièng? Lµm thÕ nµo ®Ó biÕt mét biÕn dÞ lµ thêng biÕn hay ®ét biÕn? Møc ph¶n øng lµ g×? Mèi quan hÖ gi÷a kiÓu gen - m«i tr¬ng - kiÓu h×nh trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸ thÓ.VËn dông mèi quan hÖ ®ã ®Ó ph©n tÝch vai trß cña gièng vµ kÜ thuËt canh t¸c trong viÖc t¨ng n¨ng suÊt c©y trång?
§¸p ¸n vµ híng dÉn
A. §ét biÕn gen:
Lý thuyÕt:
C©u 1:
- §ét biÕn lµ nh÷ng biÕn ®æi trong vËt chÊt di truyÒn, x¶y ra ë cÊp ®é ph©n tö hoÆc cÊp ®é tÕ bµo.
- C¸c d¹ng ®ét biÕn gen: cã nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i:
+ §ét biÕn ®iÓm( mÊt, thªm, thay thÕ, ®¶o vÞ trÝ cÆp nuclª«tit )
+ §ét biÕn lín( mÊt, thªm, thay thÕ, ®¶o vÞ trÝ mét sè cÆp nuclª«tit )
- Nguyªn nh©n vµ c¬ chÕ biÓu hiÖn cña ®ét biÕn:
+ Nguyªn nh©n g©y ®ét biÕn:
* C¸c t¸c nh©n bªn trong: c¸c biÕn ®æi trong m«i trêng néi bµo, c¸c rèi lo¹n trong c¸c qu¸ tr×nh sinh lÝ, hãa sinh bªn trong tÕ bµo.
* T¸c nh©n bªn ngoµi: hãa chÊt, phãng x¹, tia tö ngo¹i
* §ét biÕn gen kh«ng chØ phÞ thuéc lo¹i t¸c nh©n, liÒu lîng, cêng ®é cña t¸c nh©n, mµ cßn phô thuéc®Æc ®iÓm cÊu tróc cña gen
+ C¬ chÕ biÓu hiÖn cña ®ét biÕn gen: tïy theo ®iÓm ph¸t sinh, sù biÓu hiÖn cã kh¸c nhau:
* §ét biÕn giao tö: ph¸t sinh trong gi¶m ph©n ë tÕ bµo sinh dôc, qua thô tinh sÏ xuÊt hiÖn ë hîp tö. nÕu lµ ®ét biÕn tréi, sÏ biÓu hiÖn ngay ra kiÓu h×nh, nÕu lµ ®ét biÕn lÆn sÏ tån t¹i ë thÓ dÞ hîp, qua giao phèi ®ét biÕn lan truyÒn trong quÇn thÓ sÏ biÓu hiÖn ra kiÓu h×nh nÕu chuyÓn sang thÓ ®ång hîp
*§ét biÕn x«ma: x¶y ra trong nguyªn ph©n, ph¸t sinh trªn mét tÕ bµo sinh dìng råi ®îc nh©n lªn trong m«, ®îc biÓu hiÖn trªn mét phÇn cña c¬ thÓ, dÉn ®Õn xuÊt hiÖn nhiÒu kiÓu h×nh cña m« trong c¬ thÓ
*§ét biÕn tiÒn ph«i: x¶y ra ë c¸c lÇn nguyªn ph©n ®Çu tiªn cña hîp tö, cã kh¶ n¨ng ®i vµo qu¸ tr×nh h×nh thµnh giao tö vµ truyÒn cho thÕ hÖ sau qua sinh s¶n h÷u tÝnh, ®îc x¸c ®Þnh ë mét sè dÞ h×nh bÈm sinh.
C©u 2: Vai trß cña ®ét biÕn ®èi víi tiÕn hãa vµ chän gièng:
- §èi víi tiÕn hãa: §ét biÕn gen lµ nguån nguyªn liÖu chñ yÕu cña qu¸ tr×nh tiÕn hãa vµ so víi ®ét biÕn NST th× chóng phæ biÕn h¬n, Ýt ¶nh hëng nghiªm träng ®Õn søc sèng vµ sù sinh s¶n cña c¬ thÓ.
- §èi víi chän gièng: §ét biÕn gen t¹o nguån nguyªn liÖu cho chän gièng c©y trång vµ vi sinh vËt.
B. §ét biÕn nhiÔm s¾c thÓ
Lý thuyÕt:
C©u 1: §ét biÕn NST, c¸c d¹ng ®ét biÕn cÊu tróc NST, ®ét biÕn sè lîng NST(thÓ mét nhiÔm, thÓ ba nhiÔm, thÓ khuyÕt nhiÔm, thÓ ®a béi….). C¬ chÕ ph¸t sinh ®ét biÕn NST? ý nghÜa cña c¸c d¹ng ®ét biÕn ®èi víi tiÕn hãa vµ chän gièng?
C©u 2: ViÕt s¬ ®å h×nh thµnh thÓ dÞ béi ë cÆp NST giíi tÝnh cña ngêi. HËu qu¶ thÓ dÞ béi ë NST giíi tÝnh cña ngêi?
C©u 3: ThÓ ®a béi lµ g×? Nh÷ng ®Æc ®iÓm cña thÓ ®a béi?
- §ét biÕn NST lµ nh÷ng biÕn ®æi trong cÊu tróc(®ét biÕn cÊu tróc) hoÆc sè lîng NST(®ét biÕn sè lîng NST) cña tÕ bµo
- C¸c d¹ng ®ét biÕn cÊu tróc NST:
+ §ét biÕn mÊt ®o¹n NST
+ §ét biÕn ®¶o ®o¹n NST
+ §ét biÕn lÆp ®o¹n NST
+ §ét biÕn chuyÓn ®o¹n NST
- C¸c d¹ng ®ét biÕn sè lîng NST:
+ §ét biÕn thÓ dÞ béi: thÓ mét nhiÔm, thÓ ba nhiÔm, thÓ khuyÕt nhiÔm
+ §ét biÕn thÓ ®a béi: thÓ ®a béi ch½n, thÓ ®a béi lÎ
- C¬ chÕ ph¸t sinh c¸c d¹ng ®ét biÕn cÊu tróc NST:
+ §ét biÕn mÊt ®o¹n NST: NST bÞ mÊt ®i mét ®o¹n, ®o¹n bÞ mÊt cã thÓ chøa hoÆc kh«ng chøa t©m ®éng.
+ §ét biÕn ®¶o ®o¹n NST: NST bÞ ®øt mét ®o¹n, ®o¹n bÞ ®øt ®ã quay 1800 råi g¾n l¹i vµo NST.
+ §ét biÕn lÆp ®o¹n NST: Mét ®o¹n cña NST ®îc lÆp l¹i mét hay nhiÒu lÇn lµm t¨ng sè lîng gen trªn NST.
+ §ét biÕn chuyÓn ®o¹n NST: NST bÞ ®øt ra mét ®o¹n, ®o¹n bÞ ®øt ®ã ®îc g¾n vµo mät vÞ trÝ kh¸c trªn NST hoÆc c¸c NST trao ®æi ®o¹n bÞ ®øt cho nhau.
- ý nghÜa cña c¸c d¹ng ®ét biÕn ®èi víi tiÕn hãa:
+ §ét biÕn cÊu tróc NST:
C. Thêng biÕn
Lý thuyÕt:
So s¸nh thêng biÕn víi ®ét biÕn? Vai trß cña thêng biÕn trong tiÕn hãa vµ chän gièng? Lµm thÕ nµo ®Ó biÕt mét biÕn dÞ lµ thêng biÕn hay ®ét biÕn? Møc ph¶n øng lµ g×? Mèi quan hÖ gi÷a kiÓu gen - m«i tr¬ng - kiÓu h×nh trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸ thÓ.VËn dông mèi quan hÖ ®ã ®Ó ph©n tÝch vai trß cña gièng vµ kÜ thuËt canh t¸c trong viÖc t¨ng n¨ng suÊt c©y trång?
Bµi 2: øng dông di truyÒn häc vµo chän gièng
A. kÜ thuËt di truyÒn
Lý thuyÕt:
KÜ thuËt di truyÒn lµ g×? C¸c bíc c¬ b¶n cña kÜ thuËt cÊy gen? Tr×nh bµy øng dông cña kÜ thuËt di truyÒn?
B. §ét biÕn nh©n t¹o
Lý thuyÕt:
Ph¬ng ph¸p t¹o c¸c ®ét biÕn b»ng c¸c t¸c nh©n vËt lý, hãa häc, vai trß cña ph¬ng ph¸p g©y ®ét biÕn trong chän gièng?
C. C¸c ph¬ng ph¸p lai
Lý thuyÕt:
Dßng tù thô phÊn, dßng cËn huyÕt, hiÖn tîng tho¸i hãa, lai kh¸c dßng, u thÕ lai, lai kinh tÕ, lai c¶i tiÕn gièng, lai kh¸c thø, lai xa vµ lai tÕ bµo?
D. C¸c ph¬ng ph¸p chän läc
Lý thuyÕt:
Chän läc hµng lo¹t? chän läc c¸ thÓ? hÖ sè di truyÒn?
Bµi tËp tù gi¶i
C©u 1: ADN t¸i tæ hîp lµ g×? ph¬ng ph¸p tao ADN t¸i tæ hîp? Plasmit lµ g×?
C©u 2: C¸c ph¬ng ph¸p vµ thµnh tùu chän gièng vi sinh vËt b»ng g©y ®ét biÕn nh©n t¹o?
C©u 3: Giao phèi gÇn lµ g×? ¶nh hëng cña giao phèi gÇn tíi kiÓu gen vµ kiÓi h×nh nh thÕ nµo? ý nghÜa thùc tiÔn cña giao phèi gÇn?
C©u 4: Dßng thuÇn lµ g×? ph¬ng ph¸p t¹o dong thuÇn? ý nghÜa cña dßng thuÇn trong nghiªn cøu di truyÒn vµ chän gièng?
C©u 5: Vai trß cña dÞ hîp tö trong tiÕn hãa vµ chän gièng? cã thÓ dïng ®êi F1 lµm gièng ®îc kh«ng? t¹i sao?
Híng dÉn «n tËp
A. kÜ thuËt di truyÒn
KÜ thuËt di truyÒn lµ g×? C¸c bíc c¬ b¶n cña kÜ thuËt cÊy gen? Tr×nh bµy øng dông cña kÜ thuËt di truyÒn?
1. KÜ thuËt di truyÒn:
- KÜ thuËt di truyÒn lµ kÜ thuËt thao t¸c trªn vËt liÖu di truyÒn dùa vµo nh÷ng hiÓu biÕt vÒ cÊu tróc hãa häc cña axit nuclªic vµ di truyÒn vi sinh vËt nhê ho¹t ®éng cña c¸c enzim c¾t nèi ®Æc hiÖu vµ c¸c thÓ truyÒn ®ã lµ c¸c plasmit hay thÓ thùc khuÈn
2. C¸c bíc cña kÜ thuËt cÊy gen:
+ T¸ch ADN cña tÕ bµo cho ra khái NST.
+ Sö dông enzim c¾t vµ nèi ADN cña tÕ bµo cho vµo ADN cña plasmit ë nh÷ng ®iÓm x¸c ®Þnh ®Ó t¹o ADN t¸i tæ hîp ( enzim c¾t: restrifaza, enzim nèi lµ ligaza)
+ ChuyÓn ADN t¸i tæ hîp vµo tÕ bµo nhËn, t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c gen ®· gÐp ®îc biÓu hiÖn, qua ®ã mµ ph¸t hiÖn ®îc c¸c thÓ t¸i tæ hîp míi theo ý muèn ®Ó t¸ch dßng.
3. ø dông cña kÜ thuËt di truyÒn: KÜ thuËt di truyÒn cho phÐp t¹o ra c¸c gièng, chñng vi khuÈn mang c¸c gen mong muèn cã kh¶ n¨ng s¶n xuÊt trªn quy m« c«ng nghiÖp víi nhiÒu lo¹i s¶n phÈm sinh häc nh axit amin, pr«tªin, vitamin, hoocm«n, kh¸ng sinh quý hiÕm…kÜ thuËt di truyÒn cho phÐp chuyÓn gen gi÷a c¸c nhãm sinh vËt kh¸c nhau vµ nã ngµy cµng më ra nh÷ng triÓn väng lín trong viÖc t¹o ra c¸c gièng míi, cã nhiÒu u viÖt mµ b»ng c¸c ph¬ng ph¸p lai th«ng thêng khã cã thÓ tsä ra ®îc.
B. §ét biÕn nh©n t¹o:
Ph¬ng ph¸p t¹o c¸c ®ét biÕn b»ng c¸c t¸c nh©n vËt lý, hãa häc, vai trß cña ph¬ng ph¸p g©y ®ét biÕn trong chän gièng?
1. Ph¬ng ph¸p t¹o c¸c ®ét biÕn b»ng c¸c t¸c nh©n vËt lý:
- ChiÕu c¸c phãng x¹ víi cêng ®é liÒu lîng thÝch hîp, trªn h¹t kh«, h¹t ®ang n¶y mÇm hoÆc ®Ønh sinh trëng cña th©n, cµnh hoÆc h¹t phÊn, bÇu nhôy ®Ó g©y ®ét biÕn gen hay ®ét biÕn NST.
- ChiÕu tia tö ngo¹i lªn c¸c tÕ bµo vi sinh vËt hoÆc bµo tö, h¹t phÊn cña thùc vËt.
- T¨ng, gi¶m nhiÖt ®é m«i trêng ®ét ngét(sèc nhiÖt) g©y ch©n th¬ng bé m¸y di truyÒn
2. Ph¬ng ph¸p t¹o c¸c ®ét biÕn b»ng c¸c t¸c nh©n hãa häc:
- Ng©m h¹t kh«, h¹t ®ang n¶y mÇm trong dung dÞch hãa chÊt(5BU, EMS, c«nsixin…) cã nång ®é thÝch hîp, hoÆc tiªm dung dÞch hãa chÊt vµo bÇu nhôy hoÆc quÊn b«ng tÈm dung dÞch hãa chÊt vµo ®Ønh sinh trëng th©n hay chåi ®Ó t¹o ®ét biÕn gen hay ®ét biÕn NST,
3. Vai trß cña ph¬ng ph¸p g©y ®ét biÕn nh©n t¹o:
- Trong chän gièng vi sinh vËt, ph¬ng ph¸p g©y ®ét biÕn vµ chän läc ®ãng vai trß chñ yÕu: §· t¹o ®îc nh÷ng chñng Penicilium cã ho¹t tÝnh Penixilin rÊt cao, nh÷ng thÓ ®ét biÕn sinh trëng m¹nh ®Ó s¶n xuÊt sinh khèi, nh÷ng chñng vi sinh vËt kh«ng g©y bÖnh ®ãng vai trß mét kh¸ng nguyªn g©y miÔn dÞch æn ®Þnh.
- Trong chän gièng c©y trång, nh÷ng thÓ ®ét biÕn cã lîi ®îc chän läc vµ nh©n thµnh gièng míi, hoÆc dïng lµm d¹ng bè mÑ ®Ó lai t¹o gièng. §èi víi nh÷ng gièng c©y thu ho¹ch chñ yÕu vÒ c¬ quan sinh dìng ngêi ta chó träng dïng thÓ ®a béi.
C. C¸c ph¬ng ph¸p lai
Dßng tù thô phÊn, dßng cËn huyÕt, hiÖn tîng tho¸i hãa, u thÕ lai, lai kinh tÕ, lai c¶i tiÕn gièng, lai kh¸c thø, lai xa vµ lai tÕ bµo?
1. Dßng tù thô phÊn, dßng cËn huyÕt:
- Tù thô phÊn (ë thùc vËt), giao tö ®ùc vµ giao tö c¸i tham gia thô tinh lµ cña cïng mét hoa lìng tÝnh hoÆc cña nh÷ng hoa ®¬n tÝnh cña cïng mét c©y.
- Giao phèi cËn huyÕt (giao phèi gÇn ë ®éng vËt), giao phèi gi÷a nh÷ng ®éng vËt cïng chung bè mÑ hoÆc gi÷a vµ mÑ víi con c¸i cña chóng.
2. HiÖn tîng tho¸i hãa gièng:
- HiÖn tîng tho¸i hãa gièng lµ hiÖn tîng con c¸i cã søc sèng kÐm dÇn, sinh trëng ph¸t triÓn kÐm, n¨ng suÊt, phÈm chÊt gi¶m, tÝnh chèng chÞu víi ®iÒu kiÖn bÊt lîi kÐm. ë ®éng vËt thêng hay suÊt hiÖn qu¸i thai, dÞ h×nh, gi¶m tuæi thä.
3. u thÕ lai:
- Khi lai gi÷a c¸c loµi, c¸c thø, c¸c gièng hoÆc c¸c dßng thuÇn cã kiÓu gen kh¸c nhau, c¬ thÓ lai F1 thêng cã ®Æc ®iÓm vît bè mÑ vÒ søc sèng, sinh trëng, ph¸t triÓn, vÒ tÝnh chèng chÞu víi ®iÒu kiÖn bÊt lîi cña m«i trêng, vÒ kh¶ n¨ng sö dông chÊt dinh dìng.
4. Lai kinh tÕ:
- Lai kinh tÕ lµ h×nh thøc cho giao phèi gi÷a hai c¸ thÓ thuéc 2 gièng thuÇn kh¸c nhau, dïng con lai lµm s¶n phÈm, kh«ng dïng ®Ó t¹o ra gièng míi.
- Do cã u thÕ lai nªn con lai F1 cã søc sèng tèt, cã søc s¶n xuÊt thÞt, trøng, s÷a cao, t¨ng träng nhanh, sinh s¶n kháe, t¨ng nhanh ®îc s¶n phÈm tiªu dïng
5. Lai c¶i tiÕn gièng:
- Lµ phÐp lai dïng gièng cao s¶n ®Ó c¶i t¹o gièng cã n¨ng suÊt thÊp. vÝ dô dïng lîn hay bß ®ùc ngo¹i cã phÈm chÊt tèt cho giao phèi víi con c¸i tèt nhÊt cña ®Þa ph¬ng. sau 4- 5 n¨m n¨m, gièng ®Þa ph¬ng®· ®îc c¶i t¹o cãc phÈm chÊt gÇn nh gièng ngo¹i thuÇn chñng.
6. Lai kh¸c thø:
- Lµ phÐp lai gi÷a hai hay nhiÒu thø cã nguån gen kh¸c nhau, kÕt hîp víi chän läc c«ng phu ®Ó t¹o ra gièng míi cã n¨ng suÊt cao.
7. Lai tÕ bµo:
- Lµ phÐp lai dïng chÊt kÕt dÝnh thuéc hai tÕ bµo thuéc hai loµi kh¸c nhau vµo víi nhau ®Ó thµnh dßng tÕ bµo lai chøa bé nhiÔm s¾c thÓ cña hai tÕ bµo gèc. Dïng c¸c hoãc m«n phï hîp, kÝch thÝch cho tÕ bµo lai ph¸t triÓn thµnh c¬ thÓ lai
8. Lai xa:
- Lµ phÐp lai gi÷a c¸c loµi kh¸c nhau, hoÆc thuéc c¸c chi c¸c hä kh¸c nhau. B»ng lai xa víi qu¸ tr×nh t¹o h×nh rÊt phøc t¹p ngêi ta cã thÓ lµm xuÊt hiÖn nh÷ng d¹ng cã c¸c tÝnh tr¹ng vµ ®Æc tÝnh mµ kh«ng thÓ t¹o ra b»ng lai cïng loµi, do kÕt hîp ®îc hÖ gen cña c¸c sinh vËt c¸ch xa nhau trong hÖ thèng ph©n lo¹i.
- Nh÷ng khã kh¨n khi lai xa:
+Thùc vËt kh¸c loµi thuêng khã giao phÊn
+ §éng vËt kh¸c loµi thêng khã giao phèi
+ Con lai xa thêng kh«ng cã kh¶ n¨ng sinh s¶n h÷u tÝnh.(bÊt thô)
- C¸ch kh¾c phôc hiÖn tîng bÊt thô ë con lai:
+ T¹o thÓ song nhÞ béi lµm cho c¬ thÓ lai F1 tõ 2n thµnh 4n, qu¸ tr×nh gi¶m ph©n sÏ b×nh thêng.
+ Dïng ph¬ng ph¸p nuclª«tit«i cÊy m«, nuclª«tit«i ph«i lai trong nh÷ng m«i trêng nh©n t¹o ®Æc biÖt
D. C¸c ph¬ng ph¸p chän läc
Chän läc hµng lo¹t? chän läc c¸ thÓ? hÖ sè di truyÒn?
1. HÖ sè di truyÒn:
- §îc kÝ hiÖu lµ h2 ®ã lµ tØ sè gi÷a biÕn dÞ kiÓu gen vµ biÕn dÞ khiÓu h×nh, ®îc tÝnh banõg gi¸ trÞ % hoÆc b»ng gi¸ trÞ thËp ph©n(tõ 0 ®Õn 1)
- Khi chän läc ngêi ta ph¶i dùa vµo hÖ sè di truyÒn v×:
+ HÖ sè di truyÒn cho thÊy møc ®é ¶nh hëng cña kiÓu gen lªn tÝnh tr¹ng so víi ¶nh hëng cña m«i trêng
+ HÖ sè di truyÒn cao cho thÊy tÝnh tr¹ng phô thuéc chñ yÕu vµo kiÓu gen, Ýt chÞu ¶nh hëng cña m«i trêng, ngîc l¹i hÖ sè di truyÒn thÊp chøng tá tÝnh tr¹ng chÞu ¶nh hëng nhiÒu cña ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh
2. Chän läc hµng lo¹t vµ chän läc c¸ thÓ:
Chän läc hµng lo¹t
Chän läc c¸ thÓ
- Lµ ph¬ng ph¸p trong quÇn thÓ vËt nu«i hay c©y tr«ng, dùa vµo kiÓu h×nh ngêi ta chän ra mét nhãm c¸ thÓ phï hîp nhÊt víi môc tiªu ®Æt ra ®Ó lµm gièng.
- u ®iÓm: ®¬n gi¶n, dÔ lµm, Ýt tèn thêi giam, c«ng søc, kh«ng cÇn ®ßi hái khoa häc kÜ thuËt cao, cã thÓ ¸p dông réng r·i
- Nhîc ®iÓm: ChØ c¨n cø vµo kiÓu h×nh, kh«ng kiÓm tra ®îc kiÓu gen cña c¸ thÓ nªn viÕc cñng cè, tÝch lòy c¸c biÕn dÞ tèt chËm ®a ®Õn kÕt qu¶
- Ph¹m vi øng dông: §èi víi c©y tù thô phÊn, thêng chØ chän läc hµng lo¹t mét lÇn còng cãa hiÖu qu¶. §èi víi c©y giao phÊn do quÇn thÓ gièng cã kiÓu gen kh«ng ®ång nhÊt, c¸c c¸ thÓ sau cã sù ph©n tÝnh nªn ph¶i tiÕn hµnh chän läc hµng lo¹t nhiÒu lÇn. CL
hµng lo¹t lµ ph¬ng ph¸p h÷u hiÖu trong s¶n xuÊt ®¹i trµ
- Tõ quÇn thÓ gièng khëi ®Çu chän lÊy mét sè c¸ thÓ tèt nhÊt, h¹t cña mçi c¸ thÓ ®îc nh©n lªn theo tõng dßng riªng biÖt, råi so s¸nh gi÷a c¸c dßng vµ víi quÇn thÓ gèc ®Ó t×m ra dßng tèt nhÊt ®Ó lµm gièng.
- ¦u ®iÓm: CLCT ®· kÕt hîp chÆt chÏ viÖc ®¸nh gi¸ dùa trªn kiÓu h×nh víi viÖc kiÓm tra kiÓu gen, do vËy nhanh chãng ®¹t hiÖu qu¶
- Nhîc ®iÓm: Ph¬ng ph¸p nµy ®ßi hái theo dâi ®¸nh gi¸ tõng c¸ thÓ, mÊt nhiÒu thêi gian, c«ng søc. KÕt hîp ®¸nh gi¸c¶ kiÓu h×nh vµ kiÓu gen nªn kh«ng thÓ ¸p dông réng r·i.
- Ph¹m vi øng dông: Khi môc tiªu CL cã hÖ sè di truyÒn thÊp th× ph¶i ¸p dông ph¬ng ph¸p nµy míi cã hiÖu qu¶. CLCT mét lÇn ®îc ¸p dông cho c¸c c©y nh©n gièng v« tÝnh vµ c©y tù thô phÊn. §èi víi c©y giao phÊn ph¶i tiÕn hµnh CLCT thÓ nhiÒu lÇn
C. mang ADN t¸i tæ hîp vµo vi khuÈn
D. C¶ A, B vµ C
5. KÜ thuËt cÊy gen lµ
A. c¾t ADN cña vi khuÈn truyÒn cho tÕ bµo nhËn(.thùc vËt hay ®éng vËt)
B. chuyÓn gen cña thùc vËt hay ®éng vËt vµo tÕ bµo vi khuÈn E.coli
C. c¸c thao t¸c t¸c ®éng lªn ADN ®Ó chuyÓn mét ®o¹n ADN tõ tÕ bµo cho sang tÕ bµo nhËn nhê thÓ truyÒn
D. t¹o ADN t¸i tæ hîp råi dïng plasmit chuyÓn vµo c¬ thÓ sinh vËt
6. Ngêi ta dïng vi khuÈn E. coli lµm tÕ bµo nhËn v×
A. vi khuÈn E. coli cã nhiÒu trong m«i trêng
B. vi khuÈn E. coli sinh s¶n nhanh
C. vi khuÈn E. coli dÔ nuclª«tit«i cÊy
D. vi khuÈn E. coli kh«ng g©y h¹i cho sinh vËt
7. ADN cña plasmit kh¸c ADN cña NST ë
A. h×nh d¹ng B. cÊu tróc
C. sè lîng D. C¶ A, B vµ C
8. KÜ thuËt cÊy gen m· hãa insulin cña ngêi vµo vi khuÈn E. coli nh»m
A. t¹o ra sè lîng lín tÕ bµo cho
B. t¹o ra sè lîng lín plasmit
C. t¹o ra sè lîng lín pr«tªin do gen cña tÕ bµo cho m· hãa
D. lµm cho vi khuÈn E. coli sinh s¶n nhanh h¬n
9. Ngêi ta ®· øng dông kÜ thuËt di truyÒn vµo lÜnh vùc
A. s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm sinh häc
B. t¹o gièng c©y trång biÕn ®æi gen
C. t¹o gièng ®éng vËt biÕn ®æi gen
D. c¶ A, B vµ C
36
1. §ét biÕn nh©n t¹o lµ
A. ®ét biÕn do con ngêi chñ ®éng t¹o ra ®Ó t¨ng nguån biÕn dÞ cho chän läc
B. ®ét biÕn x¶y ra trªn c¬ thÓ sinh vËt
C. ®ét biÕn x¶y ra trªn c¬ thÓ vËt nu«i c©y trång
D. ®ét biÕn x¶y ra ë vi sinh vËt
2. tia phãng x¹ cã kh¶ n¨ng g©y ®ét biÕn b»ng c¸ch
A. kÝch thÝch vµ i«n hãa c¸c nguyªn tö cña ph©n tö ADN vµ ARN
B. chØ g©y kÝch thÝch chø kh«ng cã kh¶ n¨ng i«n hãa c¸c nguyªn tö cña ph©n tö ADN vµ ARN
38
Bµi tËp luyÖn tËp:
Bµi b¶n chÊt sù sèng
1. nh÷ng nguyªn tè phæ biÕn nhÊt trong c¬ thÓ sèng lµ
A. H, C, N, O, S