I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Mỗi chúng ta ai cũng nhận thấy được tầm quan trọng của sức khỏe đối
với bản thân, không có sức khỏe con người sống đâu còn ý nghĩa:
“Người khỏe mạnh thì có trăm điều ước,
người đau ốm thì chỉ ước một điều”
Vâng, chắc hẳn ai cũng đoán được điều ước đó là sức khỏe. Nhưng vấn
đề đặt ra là làm thế nào để có một sức khỏe tốt, ngoài những yếu tố về dinh
dưỡng, thể dục thể thao, tinh thần thoải mái thì môi trường sống trong sạch
đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Vậy môi trường sống trong sạch là gì?
Làm thế nào để có một môi trường sống trong sạch? Mỗi chúng ta đã đóng góp
được gì để cho môi trường ngày càng trong sạch hơn? Điều đó hoàn toàn phụ
thuộc vào ý thức của mỗi cá nhân chúng ta.
Trong bối cảnh ngày nay, các nước trên thế giới nói chung và ở Việt Nam
nói riêng đang phải đối mặt với những vấn đề rất cấp bách về nạn ô nhiễm môi
trường. Một trong những nguyên nhân cơ bản gây ra hiện trạng báo động trên là
do ý thức của con người. Vì vậy việc giáo dục bảo vệ môi trường là vô cùng
quan trọng. Đây là một việc lâu dài, phải được thực hiện trong quá trình giáo
dục của hệ thống giáo dục quốc dân và trong cộng đồng.
Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục, tạo nền
tảng, cơ sở ban đầu hết sức quan trọng cho việc giáo dục trẻ em trở thành công
dân tốt của đất nước. Ở lứa tuổi đang phát triển và định hình về nhân cách, trẻ
mầm non dễ tiếp thu những giá trị mới. Do đó việc đưa giáo dục bảo vệ môi
trường vào các hoạt động giáo dục hằng ngày của trẻ sẽ giúp trẻ có thái độ và
hành vi tích cực đối với môi trường xung quanh, biết sống thân thiện với môi
trường ngay từ nhỏ. Điều đó đã làm tôi suy nghĩ, làm thế nào để nâng cao giáo
dục bảo vệ môi trường cho trẻ đem lại kết quả tốt hơn. Và tôi quyết định chọn
đề tài “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 4-5
tuổi”
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lí luận
“Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo, quan hệ
mật thiết với nhau bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống sản xuất, sự
tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên”. Và môi trường là không gian
sống của con người và nhân loại. Môi trường còn là nơi con người khai thác
nguồn vật liệu và năng lượng cần thiết cho hoạt động sản xuất và đời sống như:
Đất, nước, không khí, khoáng sản..., môi trường cũng là nơi chứa đựng các chất
phế thải do con người tạo ra trong cuộc sống và hoạt động sản xuất của mình.

Vấn đề ô nhiễm môi trường đang diễn ra liên tục ở tất cả các nước trên thế giới,
ô nhiễm môi trường ảnh hưởng tới toàn cầu như tình trạng ô nhiễm không khí,
nguồn nước, hạn hán lũ lụt... xảy ra liên tục tình trạng ô nhiễm làm ảnh hưởng
tới sức khoẻ của con người. Và nhân tố con người là yếu tố chính làm cho tình
trạng ô nhiễm càng ra tăng trầm trọng nhưng chính con người cũng là nhân tố
bảo vệ môi trường và cải thiện môi trường sống. Bảo vệ môi trường là những
hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp, đảm bảo cân bằng sinh thái,
ngăn chặn và khắc phục hậu quả mà con người hay thiên nhiên gây ra cho môi
trường. Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở trường mầm non là quá trình giáo
dục có mục đích nhằm phát triển ở trẻ những hiểu biết sơ đẳng về môi trường,
có sự quan tâm đến các vấn đề môi trường phù hợp với lứa tuổi, thể hiện qua
các kiến thức, thái độ, kỹ năng, hành vi của trẻ đối với môi trường xung quanh.
Đó là quá trình giáo dục lâu dài và rất quan trọng. Qua đó ta thấy được việc
giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ngay từ nhỏ giúp trẻ hiểu biết về môi trường
sống xung quanh, có ý thức hành vi tốt và biết sống thân thiện, có trách nhiệm
với môi trường, tạo những tiền đề đầu tiên cho việc hình thành nhân cách con
người sau này của trẻ.
2. Thực trạng vấn đề
Năm học 2023-2024 tôi được nhà trường phân công dạy lớp MGN B3.
Thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục cho 43 cháu. Trong đó có: 32 nữ; 11
nam.
Qua tìm hiểu thực tế tôi thấy được tình hình của lớp có những thuận lợi
và khó khăn trong việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường như sau:
a. Thuận lợi:
- Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, tạo điều kiện
đầy đủ về cơ sở vật chất cũng như tài liệu phục vụ giảng dạy.
- Phòng học rộng rãi thoáng mát, lớp học sạch đẹp
- Giáo viên nhiệt tình, có trình độ chuẩn, yêu nghề, tích cực học hỏi đồng
nghiệp và qua các phương tiện thông tin đại chúng.
- Phụ huynh của lớp rất nhiệt tình, luôn giúp đỡ và đồng hành với cô giáo
trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ.
b. Khó khăn:
- Nội dung về giáo dục bảo vệ môi trường quá rộng, trẻ chưa có điều
kiện thể hiện các thái độ, hành vi của mình nên nhận thức của trẻ còn hạn chế.
- Bản thân giáo viên chưa khai thác, đi sâu vào nội dung giáo dục trẻ bảo
vệ môi trường.

- Một số trẻ chưa có ý thức bảo vệ môi trường: giẫm đạp lên vỏ sữa; vứt
rác không đúng nơi quy định; bẻ cây, ngắt hoa; đi vệ sinh, rửa tay chưa khóa vòi
nước lại;.....
c. Kết quả khảo sát đầu năm:
Trước khi thực hiện đề tài thì tôi đã có những hoạt động hướng trẻ vào
việc có ý thức bảo vệ môi trường nhưng tôi thấy trẻ chưa biết suy nghĩ quan tâm
đến việc bảo vệ môi trường trong cuộc sống hàng ngày của trẻ, điều gì sẽ xảy ra
nếu tất cả chúng ta đều không có ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường.
Qua khảo sát, đánh giá trẻ lớp tôi đầu năm kết quả như sau:
Tốt
Khá
T. Bình
Yếu
- Trẻ có ý thức bảo vệ môi
13=32,5
9=22,5% 12=30%
6=15%
trường
%
- Trẻ có thói quen gọn gàng
19=47,5
4=10% 7=17,5%
10=25%
ngăn nắp về vệ sinh sạch sẽ.
%
- Biết tạo cảnh quan môi
21=52,5
0=0
9=22,5%
10=25%
trường lớp học.
%
Từ những kết quả trên, tôi luôn băn khoăn suy nghĩ tìm nhiều biện pháp
để nội dung “Giáo dục bảo vệ môi trường” đạt hiệu quả hơn từ đó nâng cao ý
thức giúp trẻ bảo vệ môi trường được tốt hơn. Dựa vào vốn kiến thức của riêng
mình và được bồi dưỡng chuyên môn tôi đã tìm ra một số biện pháp sau.
3. Các biện pháp đã tiến hành
3.1. Biện pháp 1: Tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho
trẻ theo chủ đề
Giáo dục bảo vệ môi trường không phải là một môn học mà nó là một nội
dung được tích hợp vào tất cả các hoạt động trong ngày của trẻ theo các chủ đề.
Vì thế giáo viên cần chọn nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ theo
từng chủ đề khác nhau sao cho phù hợp với nội dung của chủ đề đó. Nhằm tạo
ra mối quan hệ chặt chẽ giữa nội dung tích hợp với nội dung chính của từng
hoạt động.
Chủ đề “Trường mầm non”: Cô giáo dục trẻ có ý thức giữ gìn vệ sinh
trường lớp sạch sẽ, không hái hoa bẻ cành cây xung quanh trường, lớp...
Ví dụ: Tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “chọn những hành vi đúng - sai”. Cô
làm tranh vẽ về bé bỏ rác vào thùng, vứt rác bừa bãi, bé chăm sóc cây, bé quét
nhà, bé nhặt cơm vào đĩa, giẫm lên cỏ, bé ngồi lên bàn, bé tranh giành đồ
chơi...Sau đó chia trẻ làm hai đội, mỗi đội có một bức tranh yêu cầu trẻ phải bật
qua các vòng và yêu cầu đội khoanh tròn các hành vi đúng và một đội khoanh
vào những hành vi sai. Thời gian sau một bản nhạc đội nào khoanh được đúng

theo yêu cầu là chiến thắng...Cô tạo ra các tình huống và hỏi trẻ nếu con là bạn
đó con sẽ làm gì?
Chủ đề “Bản thân”: Giáo dục trẻ biết ích lợi của việc giữ gìn vệ sinh
thân thể, vệ sinh môi trường đối với sức khoẻ con người. Trẻ có hành vi và thói
quen tốt trong ăn uống: Mời cô, mời bạn, không ăn quà vặt ngoài đường... Nhận
biết ký hiệu thông thường: Nhà vệ sinh nam, nữ, thùng đựng rác... và nhận biết
một số vật dụng, nơi nguy hiểm đối với bản thân: Dao, kéo, ổ cắm điện, ao,
hồ...
Ví dụ: Giờ khám phá khoa học: “Các giác quan của bé”. Cho trẻ khám
phá thực hành trải nghiệm các giác quan và qua đó giáo dục trẻ biết chăm sóc
giữ gìn bảo vệ các giác quan của mình
Chủ đề “Ngôi nhà thân yêu của bé”: Cô cho trẻ thấy được sự thay đổi
của môi trường xung quanh nhà của trẻ, nhận biết được môi trường sạch, môi
trường ô nhiễm trong gia đình. Chúng mình phải làm gì để bảo vệ môi trường?
Cô giáo dục trẻ biết quý trọng giữ gìn đồ dùng trong gia đình, cất đồ dùng, đồ
chơi đúng chỗ, bỏ rác đúng nơi quy định, không khạc nhổ bừa bãi...có ý thức về
những điều nên làm như: Khoá vòi nước khi không sử dụng, tắt điện khi ra khỏi
phòng....
Chủ đề “Nghề nghiệp”: Trẻ biết được một số nghề phổ biến gần gũi
xung quanh trẻ như: Nghề giáo viên, nghề bộ đội công an, nghề nông dân, nghề
lao công...từ đó trẻ liên hệ trực tiếp với bản thân mình, có ý thức bảo vệ môi
trường.
Ví dụ: Cho trẻ xem hình ảnh cô lao công ngày đêm quét rác trên đường
phố làm cho đường phố thêm sạch đẹp, giáo dục trẻ luôn có ý thức giữ gìn vệ
sinh môi trường nơi công cộng, lớp học sạch sẽ.
Chủ đề “Thế giới động vật”: Cô giáo dục trẻ yêu quí các con vật nuôi,
mong muốn và thực hiện những hành động tốt để chăm sóc bảo vệ những con
vật gần gũi...
Ví dụ: Trong chủ đề nhánh: “Bé biết gì về một số động vật sống dưới
nước” cô cho trẻ cùng quan sát thí nghiệm với 2 con cá ở 2 bình nước khác
nhau (bình nước sạch và bình nước ô nhiễm) cho trẻ nhận xét về sự tồn tại của
hai con cá đó. Cô còn mở rộng về một số động vật đang sống trong lòng đại
dương như cá heo, cá mập, cá thu... để trẻ biết thêm về thế giới động vật nhưng
chúng đang có nguy cơ tuyệt chủng do ý thức con người. Cô nhấn mạnh trong
tự nhiên có rất nhiều con vật nhưng chúng có tên gọi, đặc điểm, hình dáng và
môi trường sống khác nhau chúng đều cần được chăm sóc và bảo vệ. Chúng ta
không vứt rác bừa bãi xuống ao, hồ, sông, biển... làm ô nhiễm nguồn nước các

con vật sẽ bị chết...Cô sưu tầm tranh ảnh về các hành động bảo vệ nguồn nước,
vứt rác ra các nguồn nước, các con vật bị chết...để giáo dục trẻ bảo vệ môi
trường.
Chủ đề “Thế giới thực vật”: Giáo dục trẻ biết quá trình phát triển của
cây, ích lợi của cây xanh với môi trường sống và biết chặt phá rừng bừa bãi làm
cho môi trường ô nhiễm, thiên tai xảy ra nhiều và nghiêm trọng ảnh hưởng tới
đời sống của con người...
Ví dụ: Trong đề tài: Cây xanh và môi trường sống: Cô hỏi trẻ: Tại sao
phải trồng cây? Trồng cây để làm gì? Muốn cây xanh tươi tốt chúng ta làm
gì?... Với những câu hỏi đó, cô cho trẻ trao đổi với nhau những gì trẻ biết, động
viên trẻ thể hiện những kinh nghiệm của bản thân. Cô cho trẻ xem tranh giữ gìn
bảo vệ môi trường của một bạn nhỏ và hỏi trẻ: Bé vứt rác đâu? Bé làm gì để bảo
vệ cây xanh? (không hái lá, bẻ cành, lá, hoa, không giẫm lên cỏ, hoa...). Bên
cạnh đó cô mở rộng tìm những video về những cây thực vật sống trong lòng đại
dương, biển, đảo cho trẻ tìm hiểu và cung cấp cho trẻ thấy được môi trường
biển đang bị ô nhiễm do con người vứt rác bừa bãi, do khai thác chặt phá cây
trồng ở gần ven biển...
Chủ đề “Giao thông”: Cô giúp trẻ hiểu được: Các hành vi văn minh khi
tham gia giao thông. Trẻ phải nắm được phương tiện giao thông thải ra khói
bụi: Ô tô, xe máy, tàu hỏa… đã thải khói bụi vào không khí làm ô nhiễm môi
trường
Chủ đề “Nước và hiện tượng tự nhiên”: Giúp trẻ biết về các hiện tượng
tự nhiên: Gió, mây, mưa, sấm chớp, sét, lũ lụt,… Qua đó trẻ biết phân biệt đặc
điểm của nước, nguồn nước sạch, nước bị ô nhiễm, ích lợi của nước sạch, biết
tiết kiệm nước sạch, tránh xa những nguồn nước ô nhiễm gây bệnh tật cho con
người...tác hại do một số hiện tượng tự nhiên mang lại.
Chủ đề: “Quê hương – Bác Hồ”: Cô giáo dục trẻ biết bảo vệ môi trường
sạch đẹp, không vứt rác bừa bãi, không bẻ cây, ngắt hoa, không dẫm lên cỏ và
không phá hoại những đồ chơi ở những nơi công cộng, các di tích lịch sử, danh
lam thắng cảnh khi trẻ được đi thăm quan. Cô giáo dục trẻ biết xây dựng và
cùng giữ gìn những cảnh quan đó xanh - sạch - đẹp. Cô cho trẻ chơi trò chơi
đóng kịch, cô giúp trẻ thể hiện nội dung các câu chuyện bảo vệ
môi trường, thể hiện các hành vi có lợi và hành vi có hại cho môi trường…
Như vậy việc lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua
các chủ đề khác nhau quả thật rất phong phú, đa dạng khi chúng ta biết lồng
ghép tích hợp để giúp trẻ có những kiến thức hiểu biết về chăm sóc cho bản
thân, về môi trường xung quanh gần gũi với bản thân, biết sử dụng và giữ gìn

đồ dùng luôn sạch sẽ gọn gàng, ngăn nắp.... biết sống vì môi trường, bảo vệ và
giữ gìn môi trường, có thái độ đúng với môi trường một cách tích cực và hiệu
quả. Với việc lồng ghép ý thức bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động học
trong chủ đề, trẻ đã có được những kiến thức và kĩ năng thực hành bảo vệ môi
trường phù hợp với khả năng của trẻ.
3.2. Biện pháp 2: Giáo dục trẻ bảo vệ môi trường thông qua các hoạt
động chăm sóc giáo dục trẻ
* Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động học:
Hoạt động học là một trong các hoạt động cơ bản của trẻ ở trường mầm
non. Thông qua hoạt động học để thực hiện lồng ghép, tích hợp nội dung giáo
dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua hoạt động “Học mà chơi, chơi
mà học một cách hiệu quả. Ở trường mầm non trẻ được tham gia nhiều vào các
hoạt động học khác nhau:  Phát triển thể chất, khám phá khoa học, âm nhạc, làm
quen tác phẩm văn học, tạo hình… Mỗi hoạt động trên có những đặc trưng
riêng và có ưu thế đối với việc lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường
do đặc trưng của nội dung các hoạt động này dễ liên hệ với nội dung lồng ghép.
* Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động chơi:
Như chúng ta đã biết hoạt động chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ em lứa
tuổi mẫu giáo. Chính vì vậy, hoạt động chơi có vai trò lớn đối với việc giáo dục
trẻ nói chung cũng như giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ nói riêng. Khi trẻ
hoạt động trong các góc, trẻ học được nhiều kỹ năng quan trọng đối với việc
phát triển toàn diện nhân cách của trẻ như: Giao tiếp, nhận thức, tình cảm, sáng
tạo...Trong việc giáo dục bảo vệ môi trường các kỹ năng này giúp trẻ nhận thức
rõ hơn các vấn đề của môi trường từ đó góp phần hình thành tình cảm, thái độ
tích cực, có kỹ năng tham gia bảo vệ môi trường.
Dựa vào đặc điểm riêng của mỗi góc chơi và nội dung của từng chủ đề,
giáo viên lựa chọn nội dung giáo dục bảo vệ môi trường sẽ lồng ghép trong hoạt
động vui chơi của trẻ ví dụ:
+ Góc phân vai:
Trước khi vào góc chơi cô gợi ý hỏi trẻ xem hôm nay các con sẽ đóng vai
gì? Trong trò chơi “Bé tập làm nội trợ” cô cùng trẻ sắp xếp góc chơi ngăn nắp,
gọn gàng. Giáo dục trẻ đóng vai người đầu bếp biết chế biến thực phẩm phải vệ
sinh sạch sẽ, sử dụng các thực phẩm hợp lí, sắp xếp bếp nấu ăn gọn gàng, thu
dọn vệ sinh sau khi nấu ăn. Trong trò chơi “Gia đình” trẻ phải biết dọn dẹp nhà
cửa, lau chùi nền nhà sạch sẽ, quần áo gấp gọn gàng, ngăn nắp. Trước khi ăn
phải rửa tay, rửa mặt sạch sẽ nhắc nhở mọi người phải sống tiết kiệm nước, tiết
kiệm điện (Ảnh 1)

+ Góc học tập:
Cô chuẩn bị một số tranh ảnh về môi trường sạch và môi trường ô nhiễm.
Cho trẻ phân loại các hiện tượng trong môi trường, biết môi trường sạch, môi
trường ô nhiễm và tìm ra nguyên nhân của chúng. Các hành động tốt xấu đối
với môi trường qua đó trẻ có ý thức bảo vệ môi trường tốt hơn.
+ Góc xây dựng:
Cho trẻ sắp xếp đồ chơi ở góc xây dựng gọn gàng, ngăn nắp. Trẻ biết xây
dựng các công trình, ngôi nhà chắc chắn, thân thiện với môi trường. Ví dụ: Nhà
có nhiều cửa sổ để đón ánh sáng tự nhiên, xung quanh nhà trồng nhiều cây
xanh, tiết kiệm điện, nhà có lắp đặt thiết bị thu năng lượng mặt trời. Trong quá
trình xây dựng giáo viên giáo dục trẻ biết sắp xếp các nguyên vật liệu gọn gàng,
hợp lí, sử dụng các nguyên vật liệu tiết kiệm. (Ảnh 2)
+ Góc văn học:
Trẻ sắp xếp góc sách truyện gọn gàng, ngăn nắp, một số tranh ảnh về môi
trường cho trẻ xem. Giáo dục trẻ giữ gìn sách truyện cẩn thận, nhẹ nhàng, xem
xong biết cất sách gọn gàng đúng nơi quy định, biết tận dụng các nguyên vật
liệu tái chế như : Giấy, tranh ảnh, bìa, lịch cũ để làm sách...(Ảnh 3)
+ Góc nghệ thuật:
Cô trò chuyện với trẻ về môi trường trẻ đang sống hoặc cho trẻ xem hình
ảnh cảnh đẹp quê hương mình. Sau đó cho trẻ vẽ những cảm nhận của trẻ về
môi trường đó. Cho trẻ vẽ, tô màu, xé dán... các bức tranh có nội dung về giáo
dục bảo vệ môi trường. Quá trình phát triển của cây cối, con vật về môi trường
sống của chúng . Sau hoạt động tạo ý thức của trẻ về môi trường và bảo vệ môi
trường phong phú hơn. Rửa tay sạch sẽ và thu dọn đồ dùng gọn gàng sau khi
tham gia vào hoạt động vẽ. (Ảnh 4)
+ Góc thiên nhiên:
Trồng và chăm sóc cây là việc làm tốt làm cho môi trường chúng ta xanh,
sạch, đẹp tạo cảnh quan môi trường. Vì vậy ở góc thiên nhiên tôi cho trẻ đóng
vai người làm vườn chăm sóc tưới nước cho cây, lau lá, nhổ cỏ, tưới cây...,
chăm sóc vườn cây của lớp, nhắc nhở trẻ biết tiết kiệm nước. Giải thích cho trẻ
hiểu thành quả lao động của các con làm cho trường thêm đẹp, cả lớp sẽ được
hưởng bầu không khí trong lành. (Ảnh 5)
* Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động ngoài trời, mọi
lúc mọi nơi:
Như chúng ta đã biết ở trường mầm non, nội dung giáo dục bảo vệ môi
trường không tổ chức thành một hoạt động riêng mà được tích hợp vào các nội
dung giáo dục, tôi đã lồng ghép mọi lúc, mọi nơi trong các hoạt động khác khi

có điều kiện phù hợp. Khi lựa chọn các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường
cho hoạt động ngoài trời phải phù hợp với từng chủ đề. Ngoài ra khi tổ chức
cho trẻ thực hành với các hành vi bảo vệ môi trường thì khi thực hiện hoạt động
chung trẻ sẽ lĩnh hội kiến thức một cách dễ dàng. Ví dụ: Chủ đề nước và hiện
tượng tự nhiên: Hướng dẫn giáo viên cho trẻ thực hành phân biệt nguồn nước
sạch và nước ô nhiễm, trẻ khám phá các vật chìm nổi. Thông qua hoạt động
ngoài trời trẻ làm một số các thí nghiệm đơn giản về gió như chơi với lá cây,
chơi với các chong chóng qua đó giáo dục cho trẻ biết ích lợi và tác hại của gió,
của nắng.
Năng lượng sử dụng phục vụ cho con người như điện, nước, gas…khi
vận hành sử dụng sẽ thải ra những khí độc có ảnh hưởng đến môi trường. Bên
cạnh đó, nguồn năng lượng này không phải là vô tận, nếu chúng ta không sử
dụng tiết kiệm thì đến một ngày nào đó nguồn năng lượng sẽ cạn kiệt. Tiết kiệm
năng lượng là ta chỉ sử dụng năng lượng khi cần thiết và sử dụng vừa đủ. Rèn ý
thức tiết kiệm cho trẻ không phải là bắt trẻ phải tự làm, nhưng giáo viên là
người làm gương, nhắc nhở trẻ tự làm những việc trẻ có thể làm được như: Mở
nước nhỏ khi rửa tay, không nghịch nước, rót nước uống vừa đủ, không rót quá
nhiều…Ví dụ: Trước khi cho trẻ ra sân chơi, cô tắt đèn, tắt quạt (mỗi lần thực
hiện cô đều nói: Để cô tắt đèn, quạt rồi cô cháu mình đi chơi). Sau khi thực
hiện vài lần, cô hỏi trẻ: Trước khi ra sân chơi cô cháu mình phải làm gì? Nếu trẻ
chưa trả lời được cô trả lời giúp trẻ. Việc làm này thực hiện thường xuyên sẽ
hình thành thói quen cho trẻ, có thể không thực hiện được nhưng trẻ biết nhắc
nhở người lớn làm thay trẻ.
* Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động lao động, vệ sinh:
Hoạt động lao động đối với lứa tuổi mẫu giáo không nhằm tạo ra sản
phẩm vật chất mà được sử dụng như một phương tiện giáo dục. Hoạt động lao
động đối với trẻ bao gồm: Lao động tự phục vụ, lao động trực nhật, lao động
tập thể nó có thể diễn ra tại góc thiên nhiên trong lớp, hoặc tại vườn trường.
Chính vì vậy giáo viên có thể tận dụng khoảng thời gian này để giáo dục trẻ bảo
vệ môi trường.
+ Lao động tự phục vụ:
Sau khi uống sữa xong trẻ biết vứt hộp sữa vào thùng rác. Bỏ rác vào nơi
quy định là việc làm cần thiết đối với trẻ, trẻ biết tự bảo vệ lớp học, không có
rác, tạo cho trẻ nề nếp thói quen ở lớp cũng như ở nhà, trẻ nhắc nhở mọi người,
anh, chị, em hãy bỏ rác đúng nơi quy định.
Góp phần tham gia vào lao động thực sự của người lớn và các bạn nhằm
bảo vệ mội trường gia đình và trường. Cô nhắc trẻ cất đồ dùng cá nhân vào

đúng nơi quy định ngay ngắn, gọn gàng là một hành vi tốt. Trẻ biết tiết kiệm
nước ở nhà trường và ở nhà, không mở vòi nước chảy bừa bãi. Biết khóa vòi
nước khi sử dụng xong...
+ Lao động tập thể:
Vào giờ sinh hoạt chiều tôi luôn tận dụng thời gian để cho trẻ làm vệ
sinh, trực nhật theo nhóm, cùng nhau chăm sóc góc thiên nhiên của lớp, sắp
xếp, lau dọn kệ đồ chơi ở các góc ngăn nắp, thường xuyên lau chùi đồ dùng đồ
chơi hàng tuần, nhắc nhở bạn cùng nhau thực hiện. (Ảnh 6)
Trẻ biết nhặt rác, thu gom rác, lá, ở sân trường bỏ vào thùng là góp phần
giữ gìn vệ sinh môi trường. Đây là những hoạt động trải nghiệm rất thú vị và bổ
ích đối với trẻ đồng thời rất hiệu quả đối với giáo viên trong quá trình giáo dục
bảo vệ môi trường cho trẻ. Hình thành ở trẻ những hiểu biết về môi trường xung
quanh, hình thành kỹ năng lao động tự phục vụ, hành vi tích cực của trẻ đối với
việc bảo vệ môi trường.
* Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua giờ ăn:
Trong tổ chức giờ ăn cho trẻ tôi cũng lồng ghép giáo dục bảo vệ môi
trường bằng nhiều cách: Tôi thường xuyên nhắc trẻ phải biết kê bàn ngay ngắn,
biết lấy 1 đĩa để khăn ướt lau tay, biết nhặt cơm vãi vào đĩa...Sau đó ra xếp hàng
rửa tay bằng xà phòng theo qui trình 6 bước. Trong khi ăn cô nhắc trẻ ăn ngon
miệng, nhai kỹ, ăn hết xuất, khi ho phải lấy tay che miệng, không nói chuyện
trong khi ăn tạo những thói quen văn minh lịch sự. Nhắc trẻ giữ gìn nhà vệ sinh
sạch sẽ, đi vệ sinh phải đúng nơi quy định, đi xong để dép lên giá xếp ngay
ngắn theo tổ, biết tự mặc quần áo, gấp quần áo gọn gàng và để cặp đúng nơi quy
định.
3.3. Biện pháp 3: Làm đồ dùng dồ chơi từ những nguyên vật liệu cũ
hỏng.
Việc tận dụng những nguyên vật liệu thiên nhiên và phế liệu để làm đồ
dùng, đồ chơi cho trẻ hoạt động là một việc làm rất có ý nghĩa, vừa tiết kiệm
được tiền mua sắm nguyên vật liệu, tạo ra những đồ dùng, đồ chơi mang tính
sáng tạo, phong phú vừa làm tăng số lượng đồ dùng, đồ chơi cho trẻ, mà hiệu
quả sử dụng lại khá cao. Đồng thời góp phần làm giảm thiểu lượng rác thải,
giảm chi phí cho công tác vệ sinh môi trường.
Tôi đã kết hợp với giáo viên cùng lớp suy nghĩ, tìm kiếm, lựa chọn những
mẫu đồ dùng đồ chơi đơn giản được tận dụng từ những nguyên vật liệu thải bỏ
để hướng dẫn trẻ cùng thực hiện. Sưu tầm thêm các mẫu đồ dùng, đồ chơi trên
mạng internet, sách báo...để làm phong phú hơn đồ chơi tại lớp cho trẻ. (Ảnh 7)

Tôi đã giúp cho trẻ hiểu được từng việc làm của mình sẽ là động lực để
trẻ thể hiện những hành vi giúp cô tham gia bảo vệ môi trường. Tạo sự hứng thú
cho trẻ khi được khám phá các loại nguyên liệu và tự tay mình làm ra những đồ
chơi mình thích.
3.4. Biện pháp 4: Kết hợp với nhà trường, phụ huynh xây dựng môi
trường “xanh - sạch - đẹp” và an toàn
Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là quá trình giáo dục lâu
dài, ở mọi lúc mọi nơi và thông qua cuộc sống trong sinh hoạt hằng ngày ở
trường mầm non và trong gia đình trẻ. Đặc thù của trẻ lứa tuổi mầm non là học
bằng cách mô phỏng, bắt chước các hành động của người lớn. Các hành vi thái
độ của cha mẹ (mọi người xung quanh) đối với môi trường sống có tác động
mạnh mẽ đến nhận thức, thái độ và hành vi của trẻ, từ đó ảnh hưởng không nhỏ
tới hiệu quả của công tác giáo dục đối với trẻ mầm non. Vì vậy để việc giáo dục
này đạt hiệu quả cao, giáo viên cần có sự phối hợp chặt chẽ với gia đình trẻ.
Các bậc phụ huynh luôn là nguồn động viên lớn, khích lệ và luôn sát
cánh bên tôi trong việc giáo dục bảo vệ môi trường. Vì thế để nhận được sự hỗ
trợ đó, tôi thường  xuyên tuyên truyền, vận động phụ huynh về tầm quan trọng
của việc bảo vệ môi trường trong cuộc sống hàng ngày và nhắc nhở phụ huynh
cùng tham gia thực hiện bằng khẩu hiệu “Mỗi người hãy trồng thêm một cây
xanh là thêm một hành động bảo vệ môi trường” phụ huynh đã ủng hộ cho lớp
tôi những chậu cảnh nhỏ, cây xanh để tạo cho khung cảnh vườn trường thêm
đẹp hơn.
Đối với trẻ mầm non dễ nhớ lại dễ quên, nên không được nhắc nhở hàng
ngày thì trẻ sẽ quên đi những lời cô dạy. Vì thế mà tôi thường xuyên trao đổi
với phụ huynh để có những thông tin giữa hai chiều.
Qua giờ đón, trả trẻ nhắc nhở phụ huynh thường xuyên nhắc trẻ cất giầy,
dép, đồ dùng cá nhân đúng nơi qui định, khi nhìn thấy vỏ bánh kẹo nơi công
cộng, ngoài sân trường phải nhặt bỏ vào thùng rác ngay… đó cũng là một việc
để giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ.
Liên hệ với phụ huynh mua cho trẻ những tranh ảnh phù hợp với lứa tuổi,
câu chuyện bé biết bảo vệ môi trường, hình ảnh các bạn biết bảo vệ môi trường
qua đó trẻ được làm quen với hình ảnh và chữ viết….
Trao đổi với phụ huynh trong việc hướng dẫn cho trẻ một số hành vi
đúng trong việc bảo vệ môi trường để tạo cho trẻ thói quen tốt, đồng thời đề
nghị phụ huynh cùng thực hiện với trẻ tại nhà và những nơi công cộng.

Xây dựng góc tuyên truyền: Ngay từ đầu năm học tôi đã lên kế hoạch cho
mình về những nội dung ở góc tuyên truyền với phụ huynh như: Công tác chăm
sóc nuôi dưỡng, vệ sinh cá, phòng chống dịch bệnh,... (Ảnh 8)
Việc kết hợp giữa gia đình và cô giáo là không thể thiếu được giúp trẻ có
những việc làm và những hành động tốt về bảo vệ môi trường.
4. Hiệu quả SKKN:
Sau khi áp dụng đề tài tôi đã thu được kết quả khả quan như sau:
* Về phía trẻ:
- Trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, một cách hào
hứng, tự nguyện
- Trẻ yêu thích hứng thú mong muốn được làm những công việc phù hợp
liên quan đến bảo vệ môi trường trong và ngoài lớp học sạch sẽ.
- Tích cực trong việc chăm sóc cây xanh của trường, lớp, biết giữ gìn lớp
luôn xanh, sạch.
Qua khảo sát thực trạng về ý thức bảo vệ môi trường lớp tôi sau khi hoàn
thành sáng kiến kinh nghiệm với số trẻ 40/40 tôi thấy kết quả trên trẻ như sau:
Bảng 1
Đầu năm
Cuối năm Tăng
Giảm
Trẻ có ý thức
Tỷ
Tỷ
ST
Số
Tỷ Số
Số
Tỷ Số
bảo
vệ
môi
lệ
lệ
T
lượn lệ
lượn
lượn lệ
lượn
trường
(%
(%
g
(%) g
g
(%) g
)
)
22,
27,
1
Loại tốt
9
20
50 11
5
5
2
Loại khá
12
30 16
40 4
10
32,
3
Trung bình
13
4
10
8
20
5
4
Yếu
6
15 0
0
6
15
Bảng 2
Đầu năm
Cuối năm Tăng
Giảm
Trẻ có thói
ST
Số
Tỷ Số
Tỷ Số
Tỷ Số
Tỷ
quen sống gọn
T
lượn lệ
lượn lệ
lượn lệ
lượn lệ
gàng ngăn nắp
g
(%) g
(%) g
(%) g
(%)
42,
32,
1
Loại tốt
4
10 17
13
5
5
17,
37,
2
Loại khá
7
15
8
20
5
5

3
4

Trung bình
Yếu
Bảng 3

19
10

47,
5
25

ST
T

Đầu năm
Trẻ biết tạo
Số
Tỷ
cảnh quan môi
lượn lệ
trường lớp học
g
(%)

1

Loại tốt

0

Loại khá

9

Trung bình

21

2
3
4

0
22,
5
52,
5
25

6

15

13

2

5

8

Cuối năm
Số
Tỷ
lượn lệ
g
(%)
42,
17
5
14
9

35
22,
5
0

Tăng
Số
Tỷ
lượn lệ
g
(%)
42,
17
5
12,
5
5

32,
5
20

Giảm
Số
Tỷ
lượn lệ
g
(%)

11

27,
5
25

Yếu
10
0
10
* Về phía cô:
- Bản thân tôi thấy vốn kiến thức của mình được nâng cao hơn do phải tích
cực tìm tòi kiến thức để dạy trẻ. Đặc biệt là nắm được nội dung phương pháp,
hình thức tổ chức của hoạt động này.
- Nội dung được lồng ghép trong các hoạt động thật nhẹ nhàng, linh hoạt
nhưng vẫn đảm bảo nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ. Tích cực
dùng các nguyên vật liệu tái sử dụng để cùng trẻ làm các đồ chơi giúp trẻ tích
cực hơn trong các hoạt động.
* Về phía phụ huynh:
- Phụ huynh rất phấn khởi yên tâm khi thấy con em mình có ý thức bảo vệ
môi trường, không những ở trường mà còn cả ở trong gia đình, nơi công cộng
nên đã đóng góp tranh ảnh có nội dung về môi trường rồi đến ủng hộ cây xanh
- Bản thân các bậc phụ huynh cũng ý thức cao và trách nhiệm cao hơn rất
nhiều về việc bảo vệ môi trường trong và ngoài trường mầm non.
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Ý nghĩa của SKKN:
Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ từ lứa tuổi mầm non và được thực
hiện mọi lúc, mọi nơi bằng các hình thức như lồng ghép vào các giờ học, hoạt
động ngoài trời, hoạt động góc, tuyên truyền, trò chơi…tạo hứng thú, giúp trẻ
tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng mà lại đạt hiệu quả cao…. Mục tiêu của
hoạt động này là giúp trẻ nhận biết được môi trường sạch và môi trường ô
nhiễm, nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường. Từ đó trẻ có kỹ năng thói quen

vệ sinh cá nhân, vệ sinh trường lớp, nơi công cộng, chăm sóc cây… làm cho
môi trường luôn xanh - sạch - đẹp.
2. Bài học kinh nghiệm:
Giáo viên thực sự yêu nghề, mến trẻ, có năng lực sư phạm hiểu rõ tầm
quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Có sự hiểu biết có kỹ năng phương
pháp dạy trẻ bảo vệ môi trường
Bản thân luôn tìm tòi sáng tạo trong phương pháp dạy trẻ giúp trẻ tiếp
thu và thực hiện một cách tích cực nhất. Sử dụng các hình thức phương pháp
giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ giúp trẻ có những hiểu biết ban đầu về môi
trường sống của bản thân nói riêng và bản thân nói chung.
Giáo dục bảo vệ môi trường tích hợp ở các nội dung giáo dục.
Hãy để trẻ tự bày, tự chơi với các sản phẩm của mình trong hoạt động
góc và hướng dẫn trẻ dọn dẹp sau khi thực hiện xong.
3. Kiến nghị
- Phòng giáo dục và đào tạo tiếp tục tổ chức cho giáo viên tham gia tập
huấn, hội thảo, kiến tập về các chuyên đề về giáo dục bảo vệ môi trường.
Phòng giáo dục và đào tạo huyện tiếp tục tổ chức cho giáo viên tham gia tập
huấn, hội thảo, kiến tập về các chuyên đề về giáo dục bảo vệ môi trường.
- Nhà trường tiếp tục tạo điều kiện cho đội ngũ giáo viên đi học hỏi,
kiến tập trường bạn và tổ chức kiến tập tại trường để chị em trao đổi kinh
nghiệm lẫn nhau.
- Cần bổ sung thêm nhiều sách truyện, tranh ảnh minh họa về bảo vệ môi
trường cho các cháu xem.
- Tổ chức các tiết dạy có lồng ghép bảo vệ môi trường cho trẻ.
Trên đây là một số biện pháp, kinh nghiệm mà tôi đã áp dụng để giáo dục
trẻ bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi. Rất mong nhận được ý kiến
đóng góp của quý ban và các đồng nghiệp giúp cho sáng kiến được hoàn thiện
hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC
NỘI DUNG

TRANG

PHẦN I: SƠ YẾU LÝ LỊCH
PHẦN II: PHẦN MỞ ĐẦU.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ

1

1. Lý do chọn đề tài.
2. Mục đích nghiên cứu.
3. Đối tượng nghiên cứu.

2

4. Phương pháp nghiên cứu.
5. Thời gian nghiên cứu.
II: PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH.

3

1. Cơ sở lý luận.
2. Cơ sở thực tiễn.
PHẦN III: NỘI DUNG
I. Đặc điểm tình hình

4

1. Thực trạng.
2. Thuận lợi.
3. Khó khăn.
4. Kết quả khảo sát đầu năm.

5

5. Biện pháp thực hiện.
II. Quá trình thực hiện
1. Tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ theo...

6

2. Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động …

11

3. Ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới sáng tác trò chơi để... 20
4. Xử lý các tình huống giúp trẻ có ý thức bảo vệ môi trường.

22

5. Làm đồ dùng đồ chơi từ những nguyên vật liệu cũ hỏng

23

6. Kết hợp với nhà trường, phụ huynh xây dựng môi trường...

25

7. Kết quả đạt được.

27

PHẦN IV: KẾT LUẬN.

29

1. Bài học kinh nghiệm.

30

2. Ý kiến đề xuất.

31