CHỦ ĐỀ 2. NHỮNG QUỐC GIA ĐẦU TIÊN TRÊN LÃNH THỔ VIỆT NAM

BÀI 5.NƯỚC VĂN LANG, ÂU LẠC

Thời gian thực hiện dự kiến: 3 tiết

I.

MỤC TIÊU

II.

THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

Năng lực đặc thù
–
Tìm hiểu lịch sử và địa lí: trình bày được sự ra đời của nước Văn Lang, Âu Lạc
thông qua tìm hiểu một số truyền thuyết và bằng chứng khảo cổ học.
–
Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: sử dụng kiến thức lịch sử và một số truyền
thuyết lịch sử (Sơn Tinh – Thuỷ Tinh, Thánh Gióng, Sự tích nỏ thần,...), mô tả được đời
sống kinh tế và công cuộc đấu tranh bảo vệ Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc.
Năng lực chung
–
Tự chủ và tự học: tự sưu tầm được thông tin về những bằng chứng khảo cổ học về
Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc.
–
Giao tiếp và hợp tác: trao đổi với bạn về những thông tin liên quan đến Nhà nước
Văn Lang, Âu Lạc.
Phẩm chất
Trách nhiệm: bảo vệ những bằng chứng khảo cổ học về Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc.

– Kế hoạch bài dạy, bài trình chiếu powerpoint.
– Lược đồ, tranh ảnh có liên quan đến nội dung bài học.
– SGK Lịch sử và Địa lí 5 – bộ sách Chân trời sáng tạo.
–
Phiếu học tập, bảng con, bút, viết, bảng phấn, bảng nhóm hoặc giấy A3, bút

màu, giấy ghi chú,…

III.

CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

 Hoạt động 1: Khởi động
1.
Mục tiêu
– Nhận biết được các mục tiêu của bài học.
– Tạo hứng thú trong học tập.
2.
Tổ chức thực hiện

Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập.
– Hình thức thực hiện: cá nhân.
– Phương pháp dạy học: giải quyết vấn đề.
– Kĩ thuật dạy học: động não.
GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ: đọc phần Khởi động trong SGK về xác định thành
tựu tiêu biểu của nền văn minh sông Hồng (sự hình thành Nhà nước Văn Lang và Nhà
nước Âu Lạc, trống đồng Đông Sơn, Châu bản Triều Nguyễn) và chia sẻ hiểu biết về thành
tựu đó.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận.
– HS trình bày kết quả.
– Dự kiến sản phẩm của HS:
+ HS xác định được Nhà nước Văn Lang và Nhà nước Âu Lạc, trống đồng Đông Sơn.
+ HS có thể trình bày những hiểu biết của các em về Nhà nước Văn Lang và Nhà nước
Âu Lạc, trống đồng Đông Sơn.
Bước 4. Kết luận, nhận định. Công cụ đánh giá: bảng kiểm.
STT

Nội dung

Có

Không

1

HS xác định được thành tựu tiêu biểu của nền văn
minh sông Hồng.

?

?

2

HS chia sẻ được một vài ý về Nhà nước Văn Lang và Nhà
nước Âu Lạc hoặc trống đồng Đông Sơn.

?

?

 Hoạt động 2: Khám phá

Hoạt động 2.1. Tìm hiểu về sự ra đời của nước Văn Lang, Âu Lạc
1. Mục tiêu
Trình bày được sự ra đời của nước Văn Lang, Âu Lạc thông qua tìm hiểu một số truyền
thuyết và bằng chứng khảo cổ học.
2. Tổ chức thực hiện
Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập.
– Hình thức thực hiện: cá nhân.
– Phương pháp dạy học: hợp tác.
– Kĩ thuật dạy học: thuyết trình.
GV yêu cầu HS đọc thông tin và quan sát các hình 1, 2 trong SGK để trình bày sự ra đời của
nước Văn Lang, Âu Lạc qua việc hoàn thành bảng sau (GV chuẩn bị sẵn trên giấy A0).
Nhà nước Văn Lang

Nhà nước Âu Lạc

Thời gian ra đời

?

?

Kinh đô

?

?

Tên bằng chứng khảo cổ học

?

?

Tên truyền thuyết

?

?

Tóm tắt nội dung truyền thuyết

?

?

Bước 2. Thực hiện
nhiệm vụ. HS thực
hiện nhiệm vụ.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận.
– HS trình bày kết quả.
– GV yêu cầu đại diện mỗi nhóm thuyết trình về sản phẩm.
– Dự kiến sản phẩm của HS:
Nhà nước Văn Lang

Nhà nước Âu Lạc

Thời gian ra đời

Khoảng thế kỉ VII TCN.

Năm 208 TCN.

Kinh đô

Phong Châu (Việt Trì,
Phú Thọ ngày nay).

Phong Khê (nay là Cổ
Loa, Đông Anh, Hà Nội).

Tên bằng chứng khảo cổ học

Trống đồng Đông Sơn.

Dấu vết Thành Cổ Loa.

Tên truyền thuyết

Con Rồng cháu Tiên,
Hùng Vương chọn đất
đóng đô.

Sự tích Thành Cổ Loa (hay
còn gọi là An Dương
Vương xây Thành Cổ Loa).

Tóm tắt nội dung truyền thuyết HS dựa theo câu chuyện HS dựa theo câu chuyện
trong SGK.
trong SGK.
Bước 4. Kết luận, nhận định.
Công cụ đánh giá: bảng tiêu chí Rubrics.
Tiêu chí

Mức độ

Mức 1
(3 – 4)
– HS còn bỏ trống

Nội

nội dung hoặc sai
thông tin.

Mức 2
(5 – 7)

Mức 3
(8 – 10)

– HS hoàn thành HS hoàn thành

được bảng,
thông tin.

đúng được bảng, đúng
thông tin.

dung
(60%)

– HS thuyết trình

còn rụt rè, chưa tự
tin.
(1,5 – 2)

Khả năng làm việc
nhóm (20%)

Tiêu chí

– HS

thuyết trình – HS thuyết trình
còn rụt rè, chưa tự rành mạch, tự tin.
tin.

(3 – 4,5)
Không có bảng phân Có bảng phân công,
công, nhiều thành vẫn còn thành viên
viên không làm.
không làm.

(5 – 6)
Có bảng phân
công, tất cả thành
viên đều làm.

(0)

(1)

Mức độ

(0,5)
Mức 1
(3 – 4)

Mức 2
(5 – 7)

Mức 3
(8 – 10)

Hình thức sản phẩm
(10%)

Trình bày không rõ Trình bày rõ ràng Trình bày rõ
ràng.
nhưng chưa đẹp.
ràng, thẩm mĩ.
(0,5 – 0,75)
(1 – 1,5)
(1,75 – 2)

Thời
gian
(10%)

Quá thời gian quy
định 3 – 5 phút.
(0)

Vừa đúng thời gian Sớm hơn thời gian
quy định.
quy định.
(0,5)
(1)

Hoạt động 2.2. Tìm hiểu về đời sống kinh tế của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
1.
Mục tiêu
Sử dụng kiến thức lịch sử và một số truyền thuyết lịch sử (Sơn Tinh – Thuỷ Tinh, Thánh
Gióng, Sự tích nỏ thần,...), mô tả được đời sống kinh tế của Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc.
2.
Tổ chức thực hiện
Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập.
– Hình thức thực hiện: cá nhân.
– Phương pháp dạy học: hợp tác.
– Kĩ thuật dạy học: nhóm đôi.
GV yêu cầu HS đọc thông tin và quan sát các hình 3, 4, 5, 6, 7 trong SGK để mô tả đời
sống kinh tế của cư dân Văn Lang, Âu Lạc và cho biết đời sống kinh tế của cư dân Văn Lang,
Âu Lạc được thể hiện như thế nào qua truyền thuyết Vua Hùng dạy dân cấy lúa.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ. HS thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận.
– HS trình bày kết quả.
– Dự kiến sản phẩm của HS:
+ Cư dân Văn Lang, Âu Lạc chủ yếu sống bằng nghề nông trồng lúa nước.
+ Họ dùng lưỡi cày, lưỡi hái, cuốc, rìu,… bằng đồng làm công cụ sản xuất và chế
tạo các đồ dùng phục vụ cho cuộc sống sinh hoạt.
+ Một số công cụ sản xuất và đồ dùng phục vụ cho cuộc sống sinh hoạt: lưỡi cày, thạp
đồng, thau, chậu, bình gốm, muôi đồng,...
+ Truyền thuyết Vua Hùng dạy dân cấy lúa cung cấp chi tiết về lương thực, nghề nông,
đồng ruộng, gạo,…
Bước 4. Kết luận, nhận định. Công cụ đánh giá: thang đo.
STT

Mức đánh giá

Thang điểm

1

HS trình bày được 1 ý.

0 điểm.

2

HS trình bày được 2 ý.

Từ 4 đến 1 điểm.

3

HS trình bày được 3 ý.

Từ 5 đến 7 điểm.

4

HS trình bày được 4 ý.

Từ 8 đến 10 điểm.

Hoạt động 2.3. Tìm hiểu về công cuộc đấu tranh bảo vệ Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc
1.
Mục tiêu
Sử dụng kiến thức lịch sử và một số truyền thuyết lịch sử (Sơn Tinh – Thuỷ Tinh, Thánh
Gióng, Sự tích nỏ thần,...), mô tả được công cuộc đấu tranh bảo vệ nhà nước Văn Lang, Âu Lạc.
2.
Tổ chức thực hiện
Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập.
– Hình thức thực hiện: nhóm đôi.
– Phương pháp dạy học: hợp tác.
– Kĩ thuật dạy học: nhóm đôi.
GV yêu cầu nhóm đôi đọc thông tin và quan sát các hình 8, 9, 10 trong SGK để trình bày công
cuộc đấu tranh bảo vệ Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc và cho biết Sự tích nỏ thần phản ánh công
cuộc đấu tranh bảo vệ Nhà nước Âu Lạc như thế nào.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ.
Các nhóm HS thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận.
– HS trình bày kết quả.
– Dự kiến sản phẩm của HS:
+ HS trình bày được công cuộc đấu tranh bảo vệ Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc.
+ HS nêu được một số ý liên quan đến công cuộc đấu tranh bảo vệ Nhà nước Âu Lạc qua Sự
tích nỏ thần: quân An Dương Vương nhờ có nỏ thần đã khiến giặc phương Bắc nhiều lần xâm
lược đều thất bại; do mất cảnh giác trước âm mưu của Triệu Đà, quân An Dương Vương thua trận.
Nước ta bị giặc phương Bắc đô hộ.
Bước 4. Kết luận, nhận định. Công cụ đánh giá: bảng kiểm.
Mức độ
STT

Tiêu chí

Đạt

Ghi chú

Không đạt

Quy
điểm
(nếu
cần)

1

HS trình bày được công cuộc đấu tranh
bảo vệ Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc.

?

?

(… điểm)

2

HS nêu được một số ý liên quan đến
công cuộc đấu tranh bảo vệ Nhà nước
Âu Lạc qua Sự tích nỏ thần.

?

?

(… điểm)

3

Nhóm đôi HS hoạt động tích cực.

?

?

(… điểm)

 Hoạt động 3: Luyện tập và vận dụng
1.
Mục tiêu
Rèn luyện kiến thức, kĩ năng đã học và vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống.
2. Gợi ý thực hiện
Luyện tập
1.
GV yêu cầu HS kể tên một số truyền thuyết, hiện vật khảo cổ liên quan đến sự ra
đời và công cuộc đấu tranh bảo vệ nhà nước của cư dân Văn Lang, Âu Lạc.
GV có thể chiếu hình ảnh và cho HS kể tên hoặc có thể chuẩn bị các mảnh ghép để HS ghép hình
về một số truyền thuyết, hiện vật khảo cổ có liên quan.
2.
GV yêu cầu HS khai thác truyền thuyết Vua Hùng dạy dân cấy lúa để mô tả lại
đời sống kinh tế của cư dân Văn Lang, Âu Lạc.
GV cũng có thể khai thác hỏi về truyền thuyết, sự tích khác cũng như các hiện vật khác.
Vận dụng
GV yêu cầu HS sưu tầm và kể lại một số truyền thuyết có liên quan đến đời sống kinh tế của cư dân
Văn Lang, Âu Lạc (gợi ý: Truyền thuyết Bánh chưng, bánh giầy; Sự tích Dưa hấu;…).