Ngày soạn:28/07/2023

BÀI 7: NHỮNG ĐIỀU TRÔNG THẤY
(TRUYỆN THƠ NÔM VÀ NGUYỄN DU)

PHẦN 4: NÓI VÀ NGHE
Tiết:
TRÌNH BÀY Ý KIẾN VỀ MỘT VẤN ĐỀ XÃ HỘI
TRONG TÁC PHẨM NGHỆ THUẬT HOẶC TÁC PHẨM VĂN HỌC
(1 tiết)

I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức: Giúp học sinh trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội được đặt ra trong tác
phẩm văn học hay tác phẩm nghệ thuật trong chương trình.
2. Về năng lực:
2.1. Năng lực đặc thù môn học
- Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội (trong tác phẩm văn học hoặc tác phẩm nghệ
thuật). Biết sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ với phương tiện phi ngôn ngữ để nội
dung trình bày được rõ ràng và hấp dẫn.
- Nắm bắt được nội dung thuyết trình và quan điểm của người nói; nêu được nhận xét,
đánh giá về nội dung và cách thức thuyết trình; biết đặt câu hỏi về những điểm cần làm rõ.
- Coi trọng nhận thức thực tiễn, có chủ kiến trước các vấn đề của đời sống. Biết thảo
luận về một vấn đề phù hợp với lứa tuổi; tranh luận một cách hiệu quả và có văn hóa.
2.2. Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: Luôn chủ động, tích cực thực hiện những công việc của
bản thân trong học tập; xác định được nhiệm vụ học tập dựa trên kết quả đã đạt được.
- NL giao tiếp, hợp tác: biết lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao tiếp.
- Năng lực giải quyết vấn đề: Phân tích được tình huống trong học tập.
3. Về phẩm chất: Tôn trọng sự khác biệt về quan điểm; trung thực trong nhận xét và đánh
giá phần thuyết trình của bạn; có trách nhiệm với bản thân và tập thể trong các hoạt động
học tập.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Thiết bị dạy học: Sgk Ngữ văn 11 – Tập 2 – “Chân trời sáng tạo”, laptop, màn hình,
bảng đen, phấn, điện thoại, zalo nhóm…
2. Học liệu: PHT: 1 phiếu chuẩn bị nói, 1 phiếu nghe (GV chuẩn bị, HS in và sử dụng).
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Tổ chức
Lớp
Ngày dạy
Sĩ số
Vắng
2. Kiếm tra bài cũ:
3. Bài mới:
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG (5 phút)
a. Mục tiêu:
- Kích hoạt được tri thức nền về bài trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội trong tác
phẩm nghệ thuật hoặc TPVH
- Xác định được nhiệm vụ nói và nghe cần thực hiện.
b. Nội dung:

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

1

(1) - Bạn đã biết gì về cách nghe và nắm bắt được ý kiến, quan điểm của người nói;
cách nhận xét, đánh giá về ý kiến, quan điểm đó?
- Bạn muốn biết thêm điều gì về cách nghe và nắm bắt được ý kiến, quan điểm của
người nói; cách nhận xét, đánh giá về ý kiến, quan điểm đó?
(2) HS đọc lướt phần nói và nghe: trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội trong tác phẩm
nghệ thuật hoặc TPVH để trả lời câu hỏi: Nhiệm vụ HT chúng ta cần thực hiện ở phần nói
và nghe này là gì?
- Cá nhân HS thực hiện nhiệm vụ.
c. Sản phẩm:
Câu trả lời của HS về tri thức nền liên quan đến đặc điểm bài trình bày ý kiến về một
vấn đề xã hội trong tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH, về nhiệm vụ nói và nghe.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
B1. Chuyển giao nhiệm vụ
- GV nhận xét, tổng hợp
Thực hiện như mục b) Nội dung
các tri thức nền của HS về
B2. Thực hiện nhiệm vụ:
cách nghe và nắm bắt
- Cá nhân HS thực hiện nhiệm vụ.
được ý kiến, quan điểm
- GV quan sát, hỗ trợ học sinh.
của người nói; cách nhận
B3. Báo cáo thảo luận:
xét, đánh giá về ý kiến,
2 – 3 HS trả lời câu hỏi. Các nhóm HS khác góp ý, bổ sung. quan điểm và ghi tóm tắt
B4. Đánh giá kết quả thực hiện:
dưới dạng từ/ cụm từ vào
- GV chốt lại vấn đề
vở bài soạn/PHT, dẫn dắt,
giới thiệu bài học.
- Ghi nhận điểm tích lũy cho HS trả lời đúng, đầy đủ.
- GV nhận xét và hướng
dẫn HS chốt nhiệm vụ nói
và nghe. Ở bài học này,
HS nói và nghe để luyện
tập kĩ năng nghe và nắm
bắt ý kiến, quan điểm của
người nói về một vấn đề
xã hội trong tác phẩm
nghệ thuật hoặc TPVH;
Nhận xét, đánh giá về ý
kiến, quan điểm đó.
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (25 phút)
1. Hoạt động chuẩn bị nói (10 phút)
a. Mục tiêu:
Xác định được những thao tác cần thực hiện để chuẩn bị nói, nghe về một vấn đề xã hội
trong tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH; Nhận xét, đánh giá về ý kiến, quan điểm được trình
bày; cách nhận xét, đánh giá về ý kiến, quan điểm đó.
b. Nội dung:
* Nhóm đôi hs đọc (SGK/ tr. 57) phần hướng dẫn Chuẩn bị nói; để thực hiện những yêu cầu
sau: (5 phút)
- Đề tài nói của bạn là gì? Bạn có chọn lại đề tài của phần Viết hay không? Sử dụng chúng
như thế nào?
- Mục đích nói của bạn là gì?
- Người nghe của bạn là ai? Họ mong đợi điều gì ở bài nói của bạn?
2
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

* Dựa theo phần hướng dẫn tìm ý (SGK/ tr. 57), xác định những ý cần chuẩn bị cho bài nói.
* Đại diện 01 HS/nhóm trình bày SP và lý giải khi các bạn nhóm khác có vướng mắc.
c. Sản phẩm:
Câu trả lời theo nhiệm vụ HT được giao
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
B1. Chuyển giao nhiệm vụ
Những việc cần thực hiện để chuẩn bị cho việc
Thực hiện như mục b) Nội dung trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội trong tác
B2. Thực hiện nhiệm vụ
phẩm nghệ thuật hoặc TPVH:
Nhóm HS đọc (SGK/ tr. 57),
Bước 1: Chuẩn bị nói gồm:
thảo luận và thực hiện nhiệm vụ. 1. Xác định đề tài; mục đích nói, đối tượng người
B3. Báo cáo thảo luận
nghe, không gian, thời gian nói;
- Sử dụng kĩ thuật động não để
- Đề tài: giới thiệu, đánh giá về nội dung và
các nhóm HS thi đua liệt kê nghệ thuật của một TPVH mà bạn đã học hoặc yêu
những thao tác cần thực hiện thích (có thể giới thiệu về tác phẩm đã chọn trong các
chuẩn bị cho việc trình bày ý bài viết); chẳng hạn như chọn lại một trong các đề tài
kiến về một vấn đề xã hội trong sau:
tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH.
+ Tác hại của thói đua đòi, hợm hĩnh qua màn
- GV quan sát, hỗ trợ.
kịch Ông Giuốc Đanh mặc lễ phục (Trích Trưởng giả
B4. Đánh giá kết quả thực học làm sang của Mô-li-e).
hiện:
+ Khát vọng sáng tạo của người nghệ sĩ và nhu
GV nhận xét thái độ tham gia cầu đời sống tinh thần của nhân dân qua Vĩnh biệt Cửu
thực hiện nhiệm vụ HT của các Trùng Đài (Trích Vũ Như Tô của Nguyễn Huy
nhóm, hướng dẫn HS kết luận về Tưởng).
một số công việc cần thực hiện
+ Mối quan hệ giữa sông nước miền Tây với
để chuẩn bị cho việc trình bày ý đời sống của người dân Nam bộ trong phim Mùa len
kiến về một vấn đề xã hội trong trâu.
tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH
Các nhóm cũng có thể chọn một trong các đề
đã nêu trong SGK.
tài theo gợi ý của SGK như:
+ Khát vọng về tình yêu, hạnh phúc trong Tiễn
dặn người yêu và Bích Câu kì ngộ.
+ Sức mạnh của niềm tin và tình cảm lãng mạn
trong cuộc sống được gợi lên từ ca khúc Bài ca hi
vọng (Văn Ký)
- Mục đích nói: giúp người nghe hiểu được một
vấn đề xã hội trong tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH.
- Đối tượng người nghe: bạn học cùng lớp, giáo
viên
- Không gian: trong lớp học/hội trường
2. Hoạt động tìm hiểu cách thức trình bày bài Nói; Nghe về một vấn đề xã hội trong
tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH (15 phút)
a. Mục tiêu:
Trình bày được cách thức trình bày bài Nói; Nghe về một vấn đề xã hội trong tác phẩm
nghệ thuật hoặc TPVH.
b. Nội dung:
(1) HS đọc phần hướng dẫn bước 2: Trình bày bài nói (SGK/ tr.57, 58) và trả lời những câu
hỏi sau:
3
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

+ Khi trình bày về một vấn đề xã hội trong tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH, bạn cần lưu ý
những gì?
+ Khi trao đổi với người nghe, bạn cần lưu ý những gì?
+ Tham khảo bảng kiểm ở các bài nói trước để tìm hiểu các tiêu chí đánh giá kĩ năng trình
bày về một vấn đề xã hội trong tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH, xác định những vấn đề
chưa rõ cần được giải thích thêm. Bảng kiểm này nên được sử dụng như thế nào cho hiệu
quả?
(2) GV yêu cầu HS đặt câu hỏi về những nội dung các em chưa rõ trong quy trình nói.
(3) Đại diện 01 HS/nhóm trình bày SP và lý giải khi các bạn nhóm khác có vướng mắc.
c. Sản phẩm:
Câu trả lời của HS về cách thức trình bày bài nói về một vấn đề xã hội trong tác phẩm nghệ
thuật hoặc TPVH.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
B1. Chuyển giao nhiệm vụ
Những việc cần thực hiện để chuẩn bị cho việc
Thực hiện như mục b) Nội dung trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội trong tác
B2. Thực hiện nhiệm vụ
phẩm nghệ thuật hoặc TPVH:
HS thực hiện nhiệm vụ
Bước 2: Trình bày bài nói, gồm:
B3. Báo cáo thảo luận
2. Tìm ý và lập dàn ý
- HS trình bày câu trả lời và nêu
- Nếu chọn vấn đề chung với phần Viết thì sử
câu hỏi (nếu có).
dụng dàn ý đã xác lập ở phần Viết.
- Các nhóm khác đánh giá sp của
- Nếu chọn vấn đề khác với phần Viết thì cần
nhóm bạn; HS trình bày vướng lập một dàn ý mới.
mắc.
Lưu ý:
- Đại diện từng nhóm lần lượt
+ Khi sử dụng dàn ý cũ hoặc xác lập dàn ý mới
giải đáp vướng mắc của nhóm cũng cần chỉnh sửa cho phù hợp, thuận lợi với bài nói.
bạn (Nếu có).
+ Dàn bài của bài nói không nên quá chi tiết;
- GV quan sát, hỗ trợ.
cách trình bày cần sáng rõ, cô đúc, dễ theo dõi.
B4. Đánh giá kết quả thực
Trình bày bài nói:
hiện:
- Học sinh dựa vào dàn ý đã được góp ý để
(1) GV nhận xét, kết luận về trình bày.
những lưu ý cần thực hiện khi
- Khi nói cần chú ý: kết hợp các phương tiện
trình bày bài nói về một vấn đề phi ngôn ngữ, thái độ của người nghe, điều chỉnh cao
xã hội trong tác phẩm nghệ thuật độ, giọng điệu cho hợp lý, có sự tương tác với người
hoặc TPVH.
nghe,...
(2) Giải đáp câu hỏi của HS 3. Luyện tập:
(nếu có)
- HS luyện tập thêm ở nhà: tập cách mở đầu, kết thúc ý
GV nhận xét câu trả lời của HS kiến, cách nêu ý kiến (thường là bằng câu mang chủ
và đưa ra gợi ý:
đề), triển khai ý (bằng một số câu cụ thể); tập phát âm
to, rõ ràng; tập điều chỉnh cao độ, nhịp độ, tập biểu
cảm,...
- HS có thể luyện tập trên lớp theo nhóm đôi, nhóm 04
hs
PHIẾU HỌC TẬP

PHIẾU HỌC TẬP THU HOẠCH PHẦN NGHE
(LẮNG NGHE VÀ GHI CHÉP)
BÀI 7

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

4

Họ tên học sinh: ...............................................Lớp: .........................
1. Ghi chép tóm tắt nội dung bài nói dưới dạng từ khóa, sơ đồ.
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………..
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
2. Ghi chép tóm tắt đánh giá của người nói về phần trình bày bao gồm nhận xét, góp ý,
những vấn đề cần trao đổi thêm.
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………..
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
3. Ghi lại những câu hỏi liên quan đến vấn đề xã hội trong tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH
nảy sinh trong quá trình nghe.
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
……………….
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
4. Dự kiến những điều cần trao đổi về vấn đề xã hội trong tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH
trong phần trình bày của bạn.
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

5

…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
………………………….
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP VÀ VẬN DUNG (THỰC HÀNH NÓI VÀ NGHE) (15
phút)
Hoạt động thực hiện nhiệm vụ nói – nghe và trao đổi, đánh giá, rút kinh nghiệm
a. Mục tiêu:
- Thực hiện được nhiệm vụ nói và nghe.
- Tự đánh giá khi trình bày bài nói về một vấn đề xã hội trong tác phẩm nghệ thuật hoặc
TPVH; dựa vào bảng kiểm nhận xét và rút kinh nghiệm cho bản thân.
- Biết lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao tiếp.
b. Nội dung:
* HS đọc đề bài, chọn đề bài ở bài học Kỹ năng VIẾT
(1) HS luyện nói theo nhóm đôi. (5 phút)
(2) Đại diện 1 – 2 cá nhân HS trình bày bài nói trước lớp.
(3) Trao đổi, dựa vào bảng kiểm đánh giá lẫn nhau về bài trình bày theo các tiêu chí đã
thống nhất từ trước.
* HS được chọn ngẫu nhiên (Lớp PHT bấm chọn số thứ tự từ máy tính cầm tay) trình bày
bài nói.
* Những kinh nghiệm rút ra sau khi thực hiện hoạt động nói và nghe, sau đó trình bày
những kinh nghiệm ấy trước lớp.
c. Sản phẩm:
- Bài nói về một vấn đề xã hội trong tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH và phần phản hồi với
người nghe.
- Phần trao đổi với bài nói của người khác, phần trả lời các ý kiến phản biện của người
nghe.
- Lời nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm của HS thông qua bảng kiểm.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của Gv và Hs
Dự kiến sản phẩm
B1. Chuyển giao nhiệm vụ
- Trong vai trò là người nói: Hs lắng nghe và
Như mục b) Nội dung
ghi chép những câu hỏi hoặc ý kiến góp ý của các
B2. Thực hiện nhiệm vụ:
bạn về ý kiến của bản thân; giải thích và làm rõ
- Trong vai trò người nói: 01 - 02 những điều người nghe chưa rõ hoặc có ý kiến khác
HS chuẩn trình bày bài nói trước với mình.
lớp.
- Trong vai trò người nghe: HS lắng nghe ý kiến
- Trong vai trò người nghe: HS của bạn mình; biết nêu câu hỏi hoặc ý kiến góp ý về
nghe phần trình bày của bạn và nội dung, cách diễn đạt ý kiến thảo luận, tranh luận
ghi chép theo mẫu chung (Nộp của người nói hoặc yêu cầu người nói giải thích và
cho GV để chấm cột điểm làm rõ những điều mình chưa rõ hoặc ý kiến có sự
KTTX).
khác biệt.
- GV quan sát và hỗ trợ.
B3. Báo cáo thảo luận
- Trong vai người nói: HS được
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

6

chọn ngẫu nhiên (Lớp phó học tập
bấm chọn số thứ tự từ máy tính
cầm tay) trình bày; sau đó, phản
hồi ý kiến của người nghe (nếu
có).
- Trong vai người nghe: HS trao
đổi với phần phản hồi của người
nói. Học sinh hoàn thành và trao
đổi sản phẩm với bạn trong cùng
bàn. Nộp phiếu ghi chép cho GV.
- 1 – 2 HS trình bày kinh nghiệm
rút ra từ việc giới thiệu.
- Các HS còn lại lắng nghe và dựa
vào bảng kiểm góp ý, nhận xét.
- GV chốt ý
B4. Đánh giá kết quả thực hiện:
- GV làm rõ vấn đề mà HS chưa
rõ.
- GV nhận xét, nhấn mạnh những
điều HS cần lưu ý khi thực hiện kĩ
năng giao tiếp, hợp tác; cách thức
trao đổi, nhận xét ý kiến, quan
điểm của người nói

Bảng kiểm kĩ năng trình bày một vấn đề xã hội trong tác phẩm nghệ thuật hoặc
TPVH
Nội dung kiểm tra
Đạ Chưa đạt
t
Mở đầu Giới thiệu một vấn đề xã hội trong tác phẩm nghệ thuật
hoặc TPVH.
Nhận xét khái quát về vấn đề xã hội được giới thiệu.
Nội
Trình bày ý kiến đánh giá về vấn đề được giới thiệu.
dung
Phân tích những khía cạnh của vấn đề
chính Bố cục bài nói rõ ràng, các ý kiến được sắp xếp hợp lí.
Có lí lẽ xác đáng, bằng chứng tin cậy.
Kết
Tóm tắt được nội dung trình bày về vấn đề xã hội trong
thúc
tác phẩm nghệ thuật hoặc TPVH.
Nêu vấn đề thảo luận hoặc mời gọi sự phản hồi từ
người nghe.
Cảm ơn và chào kết thúc.
Kĩ năng Tương tác tích cực với người nghe trong suốt quá trình
trình
nói.
bày,
Diễn đạt rõ ràng, gãy gọn, đáp ứng yêu cầu của bài nói.
tương Kết hợp sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ để làm
Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

7

tác với
người
nghe

rõ nội dung trình bày.
Phản hồi thoả đáng những câu hỏi, ý kiến của người
nghe.
Bảng kiểm kĩ năng nghe
Nội dung kiểm tra

Chuẩn
bị
nghe
Lắng
nghe
và ghi
chép
Trao
đổi,
nhận
xét,
đánh
giá

Thái
độ và
ngôn
ngữ

Liệt kê những gì đã biết và muốn trao đổi khi nghe.
Chuẩn bị giấy, bút để ghi chép.

Đạ Chưa đạt
t

Ghi chép tóm tắt nội dung bài nói dưới dạng từ khoá, sơ
đồ.
Phân biệt thông tin quan trọng và thông tin chi tiết bằng
các màu mực khác nhau, bằng cách gạch chân thông tin
quan trọng.
Ghi lại câu hỏi về những điều chưa rõ trong khi nghe.
Xác nhận lại ý kiến, quan điểm của người nói trước khi
bày tỏ ý kiến cá nhân.
Nhận xét, đánh giá về những điểm thú vị trong ý kiến,
quan điểm của người nói.
Khẳng định sự đồng tình với ý kiến, quan điểm của
người nói.
Nêu những điều chưa rõ hoặc chưa thống nhất ý kiến với
người nói.
Nhận xét về cách trình bày bài nói.
Thể hiện thái độ hợp tác và tôn trọng ý kiến của người
nói trong quá trình nghe và trao đổi, nhận xét, đánh giá.
Sử dụng ngôn ngữ, giọng điệu phù hợp khi trao đổi với
người nói.

4. Củng cố: Biết trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội được đặt ra trong tác phẩm văn học
hay tác phẩm nghệ thuật trong chương trình.
5. HDVN: Chuẩn bị Bài 8 CÁI TÔI – THẾ GIỚI ĐỘC ĐÁO (Thơ tượng trưng) phần đọc
Tri thức Ngữ văn và văn bản 1 “Nguyệt Cầm” của Xuân Diệu.

Sản phẩm của nhóm Zalo: NGỮ VĂN THPT (Nhóm cô Thu Huyền) – DỰ ÁN CỘNG
ĐỒNG

8