BÁO CÁO ĐỔI MỚI
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÂY HỨNG THÚ TRONG HOẠT
ĐỘNG MỞ ĐẦU MÔN TOÁN LỚP 4A”
PHẦN THỨ NHẤT : ĐẶT VẤN ĐỀ
I.THỰC TRẠNG
1. Thực trạng chung
Bậc học tiểu học là bậc học nền tảng mang tính toàn diện ở tất cả các môn
học, trong đó môn Toán chiếm vị trí vô cùng quan trọng trong việc hình thành
nhân cách ở các em.
Trong thực tế việc dạy Toán hiện nay, phần lớn giáo viên chỉ tổ chức cho
học sinh thực hiện các hoạt động theo tài liệu một cách dập khuôn, đơn điệu dẫn
đến kết quả học tập không cao. Mặt khác trình độ các em học sinh không đồng
đều, dẫn đến có em hoàn thành nhanh có em chưa hoàn thành dẫn đến việc
chuyển hoạt động trong lớp một số em không theo kịp kiến thức. Là một giáo
viên , tôi luôn trăn trở làm sao để các em học sinh luôn hào hứng, sôi nổi trong
mỗi tiết học và đạt được hiệu quả cao nhất.
Do vậy tôi lựa chọn nghiên cứu “Một số biện pháp gây hứng thú trong
hoạt động mở đầu môn toán lớp 4A”
2. Thực trạng của nhà trường
2.1. Thuận lợi .
Trường TH & THCS Đồng Ruộng có đủ cơ sở vật chất, không gian lớp học
rông rãi thoáng mát. Nhà trường được sự quan tâm của chính quyền địa phương,
hội phụ huynh học sinh.
Ban giám hiệu nhà trường, tổ CM luôn tạo điều kiện giúp đỡ để các em
tham gia học tập. Tạo điều kiện cho giáo viên tham gia tập huấn, giao lưu học
hỏi chuyên môn nghiệp vụ để tổ chức dạy học theo phương pháp dạy học mới
đạt kết quả cao.

1

Đội ngũ giáo viên trong trường luôn nhiệt tình giảng dạy yêu nghề mến
trẻ.
Các em học sinh luôn đi học đầy đủ, có sự chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập
trước khi đến lớp, yêu thích môn học tham gia xây dựng bài.
Các em học sinh ngoan ngoãn nghe lời thầy cô, có ý thức vươn lên trong
học tập
2.2.Khó khăn.
Trường TH & THCS Đồng Ruộng nằm trên địa bàn xã đặc biệt khó khăn.
Các em đều là con em người dân tộc thiểu số. Hoàn cảnh gia đình một số em
còn gặp nhiều khó khăn, bố mẹ đi làm xa ở với ông bà. Chưa quan tâm nhiều
đến việc học của các em.
Đa số các em còn ham chơi, chưa tập trung chú ý học trong giờ, chưa có ý
thức tự học, tự rèn luyện ở nhà.
Học sinh lớp 4 các em nghe giảng các em hiểu nhanh, nhưng cũng quên
kiến thức rất nhanh. Các em còn hơi nhút nhát, chưa mạnh dạn tự tin.
II. MỤC ĐÍCH – Ý NGHĨA
Hứng thú là một thuộc tính tâm lí - nhân cách của con người. Hứng thú có
vai trò rất quan trọng trong học tập. Cùng với tự giác, hứng thú làm nên tính tích
cực nhận thức, giúp học sinh (HS) học tập đạt kết quả cao, có khả năng khơi dậy
mạch nguồn của sự sáng tạo. Trong khi đó,qua việc quan sát thực tế dạy ở lớp
việc khảo sát thực tế dạy học ở tiểu học đã cho thấy nhiều học sinh tiểu học
không có hứng thú trong học tập. Điều này vừa được xem như là một biểu hiện
vừa được xem như một nguyên nhân cơ bản của việc suy giảm chất lượng dạy
học ở tiểu học.
Đối với các em học sinh tiểu học, các em còn chịu nhiều ảnh hưởng của
phương pháp Chơi mà học – Học mà chơi. Do vậy để giúp học sinh tiếp nhận
được kiến thức, người giáo viên cần phải tạo sự hứng thú cho học sinh, lôi cuốn
các em vào các hoạt động học tập nhằm chiếm lĩnh tri thức.
2

Vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát và kết quả như sau:
Bảng 1: Kết quả khảo sát độ hứng thú học Toán khi chưa áp dụng biện pháp
Tổng số

Rất hứng

HS

thú

19

6

Tỉ lệ

Hứng
thú

%

31,6 %

10

Tỉ lệ
%

52,63

Chưa
hứng thú

3

Tỉ lệ
%

15,7 %

%
Bảng 2: Kết quả khảo sát chất lượng môn Toán đầu năm
Tổng số

Hoàn

HS

thành tốt

Tỉ lệ

Hoàn

Tỉ lệ

thành

Chưa

Tỉ lệ

hoàn
thành

19

5

26,6 %

11

3

57,8 %

3

15,7 %

PHẦN THỨ HAI: BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1. Tổ chức tốt hoạt động mở đầu
Hoạt động mở đầu là một trong năm hoạt động dạy học theo mô hình
trường học mới. Hoạt động mở đầu được tổ chức đầu mỗi tiết học, nhằm khởi
động, kết nối kiến thức và kết nối bài mới. Hình thức tổ chức hoạt động mở đầu
phải thật hào hứng, sôi nổi lôi cuốn học sinh vào các hoạt động tiếp theo.
1.1. Trò chơi học tập
Trò chơi học tập là hình thức hoạt động rất phù hợp với tâm lí lứa tuổi của
học sinh tiểu học. Trò chơi học tập gắn với nội dung bài, hấp dẫn sẽ có tác dụng
tốt trong việc khắc sâu kiến thức cho học sinh.
Tổ chức trò chơi trong dạy học môn Toán phải dựa vào nội dung bài học,
điều kiện thời gian trong mỗi tiết học để đưa ra trò chơi phù hợp. Song muốn trò
chơi hiệu quả, giáo viên cần có sự chuẩn bị chu đáo , tỉ mỉ và đảm bảo các yêu
cầu sau:
- Phải mang ý nghĩa giáo dục
- Nhằm khắc sâu kiến thức, kết nối bài học
- Phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi học sinh, phù hợp với khả năng của người
hưỡng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường.
- Hình thức trò chơi đa dạng, phong phú.
- Trò chơi phải được chuẩn bị chu đáo
- Phải gây hứng thú với học sinh.
*Trò chơi “ Kết bạn “
Ví dụ: Bài Nhân với 10, 100, 1000,…. Chia cho 10, 100, 1000
Giáo viên chuẩn bị 10 tấm thẻ, nội dung các tấm thẻ như sau
4

45 x 10

56 x 100

6000: 100
27 x 1000

60

27000

5600

450

2700

10 em học sinh xung phong lên bảng, sau đó tập hợp thành một vòng tròn,
các em cầm thẻ để trước ngực sao cho tất cả các bạn khác có thể quan sát
thẻ của nhau.
Yêu cầu các bạn chơi cầm tay nhau đi vòng tròn, hát một bài hát. Khi giáo
viên hô: Kết bạn! Kết bạn ! , các em nhanh chóng chạy đến bạn có thẻ kết quả
tương ứng với mình.

*Trò chơi: Ai nhanh, ai đúng
Ví dụ: Bài: Yến, tạ, tấn
5

Đúng ghi Đ, Sai ghi S vào ô trống :
3 yến 6kg = 36 kg
7000kg = 7 tấn
5 tạ 6kg = 560kg
1000g = 10 kg
2 tấn = 20 tạ
Gọi các em học sinh xung phong chia làm hai đội, mỗi đội có bốn
bạn .Giáo viên gắn bảng phụ có các phép tính. Khi giáo viên hô bắt đầu từng
thành viên trong đội lên bảng làm thật nhanh sau đó đến bạn khác, đội nào
nhanh hơn đội nào đúng nhất sẽ giành chiến thắng.

6

1.2. Giao nhiệm vụ học tập kết nối bài mới
Ngoài việc tổ chức các trò chơi, giáo viên có thể trực tiếp giao bài tập có
liên quan đến nội dung bài học. Tuy nhiên có thể thiết kế hoạt động sao cho các
em hào hứng sôi nổi, cuốn hút vào nhiệm vụ.
Ví dụ:Bài: Nhân với số có ba chữ số ( tiếp theo )
Giáo viên đưa lên màn chiếu 3 con vật, mỗi con vật tương ứng một phép
tính. Gọi 3 em học sinh xung phong, mỗi em chọn một con vật. Sau khi chọn
con vật các em sẽ thực hiện các em phép tính tương ứng.

phép tính tương ứng: 481x 124

phép tính tương ứng: 325x 679

phép tính tương ứng: 549 x 352
2. Sử dụng một số phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh
- Phương pháp dạy học là mô hình hành động của giáo viên và học sinh
nhằm thưc hiện mục tiêu dạy học xác định phù hợp với nội dung và những
điều kiện dạy học cụ thể.
2.1. Phương pháp “Phát hiện và giải quyết vấn đề”
a)Quan niệm
Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề là sự lĩnh hội tri thức thông
7

qua việc xem xét, phân tích những vấn đề đang tồn tại và xác định cách thức
nhằm giải quyết vấn đề.
b) Đặc điểm
- Nội dung học vấn được tổ chức thành các tình huống dạy học. Khi gặp tình
huống DH, mỗi cá nhân HS sẽ xuất hiện tình huống có vấn đề, tạo ra tâm lí thôi
thúc khám phá, giải quyết để thoả mãn nhu cầu nhận thức.
- HS được đặt vào tình huống gợi vấn đề chứ không phải là thông báo tri thức
dưới dạng sẵn có.
- HS học tập tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo tận lực huy động tri thức và
khả năng của mình để phát hiện và giải quyết vấn đề chứ không phải chỉ nghe
GV giảng một cách thụ động.
- Mục tiêu DH không phải là làm cho HS lĩnh hội kết quả của quá trình phát
hiện và giải quyết vấn đề mà còn ở chỗ làm cho HS phát triển khả năng tiến
hành những quá trình như vậy. Nói cách khác, HS được học bản thân việc học.
- Phương thức học tập chủ yếu của HS là học tập bằng con đường tìm tòi,
khám phá dưới hình thức hoạt động độc lập cá nhân hoặc hợp tác theo nhóm.
Khi đứng trước vấn đề học tập, người học phải thực hiện các thao tác tư duy,
suy luận lô gic để hình thành các giả thuyết. Sau đó tìm kiếm và chọn lọc các
giải pháp giải quyết vấn đề nhằm chứng minh cho giả thuyết, tiếp đến là đánh
giá việc sử dụng giải pháp đã lựa chọn để giải quyết vấn đề. Nếu thành công thì
sẽ được ứng dụng vào giải quyết các tình huống tương tự, hoặc tình huống trong
thực tiễn. Nếu không đạt hiệu quả thì lặp lại chu trình với mục đích tìm kiếm
giải pháp mới.
c)Quy trình thực hiện theo sơ đồ sau

8

d)Điều kiện để thực hiện
- HS phải phát hiện được điều chưa biết cần tìm hiểu, chỉ ra mối quan
hệ giữa cái chưa biết và cái đã biết. Trong đó cái chưa biết là yếu tố trung tâm
của tình huống có vấn đề, sẽ được khám phá trong giai đoạn giải quyết vấn đề.
- Các tình huống có vấn đề phải kích thích hứng thú nhận thức, tính tò
mò, ham hiểu biết, thích khám phá của học sinh.
- Các tình huống không quá khó, phải phù hợp với trình độ nhận thức
của HS giúp HS có thể tự phát hiện, giải quyết được vấn đề.
- Vấn đề đặt ra cho HS phải được phát biểu dưới dạng tình huống, câu
hỏi nêu vấn đề.

9

PHIẾU BÀI TẬP
Cho hình bình hành sau:

Nhiệm vụ:
- Em quan sát và kể tên các cặp cạnh đối diện song song của
hình trên ?
- Em hãy kiểm tra độ dài các cạnh đối diện song song có bằng
nhau không ?

H

Học sinh thảo luận
10

Từ nhiệm vụ trên học sinh sẽ nắm được đặc điểm của hình bình hành
2.2.Phương pháp dạy học “Tình huống”
a)Quan niệm
Bản chất của PPDH tình huống là thông qua việc giải quyết những tình
huống, người học có được khả năng thích ứng tốt nhất với môi trường xã hội
đầy biến động.
“Tình huống DH là tình huống trong đó có sự ủy thác của người GV.
Sự ủy thác này chính là quá trình người GV đưa ra những nội dung cần truyền
thụ vào trong các sự kiện tình huống và cấu trúc các sự kiện tình huống sao cho
phù hợp với logic sư phạm, để khi người học giải quyết nó sẽ đạt được mục tiêu
DH”.

b)Đặc điểm
- HS không phải tiếp nhận những kiến thức lí thuyết mà đi thẳng vào
giải quyết những vấn đề thực tế của cuộc sống xung quanh.
-Tăng cường khả năng suy nghĩ độc lập, tiếp cận một tình huống dưới
nhiều góc độ; Tăng cường tính sáng tạo để tìm giải pháp cho vấn đề thực
tiễn.
- Phát triển kĩ năng xử lí thông tin gồm: thu thập và xử lí thông tin, xác
định những thông tin cơ bản, loại bỏ những thông tin không cần thiết.
- Phát triển kĩ năng đánh giá, kĩ năng dự đoán kết quả của các giải
pháp đã lựa chọn.
- Tạo cơ hội phát triển NL giao tiếp và hợp tác (nghe, nói, trình bày,
…), NL giải quyết vấn đề và tính trách nhiệm, kiên nhẫn, biết lắng nghe và
tự khẳng định.
c)Quy trình
11

Bước 1. Giới thiệu tình huống
Cung cấp thông tin về tình huống bằng cách GV nói/đọc trên lớp/phát
tài liệu về tình huống/xem qua băng video clip…
Bước 2: Tổ chức cho HS làm việc độc lập
- Dành thời gian để từng HS đọc, tìm hiểu về tình huống. Tùy theo
mục tiêu DH, độ phức tạp của tình huống và qui mô lớp học để quyết định
thời gian.
- GV cần phải đảm bảo rằng các HS của mình đã hiểu rõ về tình
huống. Sau khi tìm hiểu về tình huống các HS phải có khả năng miêu tả,
đánh giá thông tin, tìm ra những thông tin quan trọng hoặc còn thiếu trong
tình huống.
Bước 3: Tổ chức cho HS làm việc nhóm
- Chia HS thành nhóm để thảo luận tình huống.
- Nêu rõ nhiệm vụ của nhóm cần phải hoàn thành, thời gian và cách
thức làm việc của nhóm.
- Nhiệm vụ của HS khi làm việc nhóm có thể xác định, miêu tả vấn
đề, tìm hiểu nguyên nhân cơ bản của vấn đề, các mối quan hệ giữa các vấn
đề trong tình huống và đề xuất những giải pháp giải quyết vấn đề và dự
đoán kết quả của các giải pháp.
- Khi các HS làm việc nhóm, GV cần đi đến từng nhóm để theo dõi
xem các HS có đi đúng hướng, có cần giúp đỡ hay không.
Bước 4: Tổ chức cho HS thảo luận cả lớp
-Các nhóm sẽ trình bày kết quả làm việc của nhóm mình. GV có thể
quyết định cách trình bày phù hợp với khả năng về phương tiện vật chất,
thời gian.
- Cả lớp sẽ thảo luận về các ý kiến đã được trình bày. Sự thành công
của cuộc thảo luận mở này sẽ quyết định rất lớn thành công của PP tình
12

huống.
Bước 5. Tổng kết
Bước cuối cùng trong thực hiện DH bằng tình huống là các GV kết
thúc cuộc thảo luận.
- Có thể yêu cầu HS tóm tắt những gì mà họ cho là những vấn đề quan
trọng nhất hoặc hỏi họ đã đạt được những kinh nghiệm gì qua tình huống.
- GV có thể đưa ra những tóm tắt của mình về tình huống gồm những
thông tin, yếu tố, những vấn đề quan trọng nhất.
d)Một số lưu ý
- GV cần có chuẩn bị để thúc đẩy cuộc thảo luận chứ không chỉ đạo,
áp đặt cuộc thảo luận.
- GV cần chuẩn bị tinh thần sẽ gặp những nhóm thiếu nhiệt tình, hoặc
không sẵn sàng tham gia.
Ví dụ: Bài “ Biểu thức có chứa hai chữ”

13

3. Điểm mới trong biện pháp đã thực hiện
Theo phương pháp dạy học truyền thống trước khi bắt đầu một bài
giảng, GV sẽ làm một việc quen thuộc là hỏi bài cũ để từ đó xâu nối kiến
thức bài trước với bài sau hoặc để tạo không khí thân thiện, cởi mở. Làm
thế sẽ giảm phần nào những áp lực học tập, kéo HS tập trung vào bài học
một cách linh hoạt. Tuy nhiên, với các biện pháp trên tôi sẽ lồng ghép
nhiều hình thức khác nhau như tổ chức trò chơi, giao nhiệm vụ học tập
bằng các hình thức khác khau,bắt đầu tiết dạy bằng tình huống học tập,
gần gũi với các em. Khi đưa ra các bài tập củng cố kiến thức, tôi cũng thiết
kế làm sao cho các em hứng thú nhất. Từ đó có thể đạt được mục tiêu của
phần khởi động.Tăng cường nghiên cứu, lồng ghép linh hoạt một số
phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh.
PHẦN THỨ BA : KIẾT QUẢ THỰC HIỆN
1. Kết quả đạt được
14

Bảng 1: Kết quả khảo sát độ hứng thú học Toán khi áp dụng biện pháp
Tổng

Rất hứng

số HS

thú

19

10

Tỉ lệ

Hứng thú

Tỉ lệ

%

%

52,63

8

Chưa
hứng thú

Tỉ lệ
%

42,1%

1

5,2 %

Tỉ lệ

Chưa

Tỉ lệ

%
Bảng 2: Kết quả kiểm tra định kì cuối năm học
Tổng số

Hoàn

HS

thành

Tỉ lệ

Hoàn
thành

hoàn

tốt
19

9

thành
47,36 %

9

47,36 %

1

5,2 %

Nhờ áp dụng các biện pháp trên mà mỗi tiết toán không còn khô khan,
các em hào hứng sôi nổi mối khi học Toán. Các em đã có ý thức tập trung
vào bài học,tích cực tham gia xây dựng bài. Các em đã hứng thú hơn, tự tin
hơn khi học Toán và cũng đã đạt được một số kết quả nhất định.
2. Kết luận
Qua quá trình thực nghiệm nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp gây
hứngthú trong hoạt động mở đầu môn Toán lớp 4A”. Bản thân tôi nhận thấy
rằng: Là người giáo viên phải luôn học hỏi kinh nghiệm, tự học để nâng cao
trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tự cập nhật kiến thức thông tin để đáp ứng kịp
thời sự phát triển của ngành Giáo dục và của toàn xã hội.
- Phải nghiên cứu kỹ bài dạy, xác định đúng nội dung, kiến thức của
bài, thiết kế kế hoạch bài học phù hợp với trình độ của học sinh lớp mình phụ
trách. Tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa người học.
- Trước khi lên lớp cần nghiên cứu kỹ bài dạy, từ đó áp dụng các
phương pháp dạy học sao cho phù hợp. Phải khơi dậy được niềm hứng thú
học tập của các em tiết học đạt được hiệu quả cao nhất.
15

- Không chỉ quan tâm tới hoạt động mở đầu mà mỗi một hoạt động
trong tiết dạy đều cầnđược chú trọng, sao cho sự hứng thú của các em học
sinh được duy trì xuyên suốt cả tiết học.
- Cần rèn luyện cho học sinh kỹ năng quan sát, suy luận để tự tìm ra
kiến thức từ đó giúp các em phát huy được hết khả năng của mình và khắc
sâu kiến thức hơn.
- Thường xuyên hệ thống, củng cố lại kiến thức thông qua các tiết ôn
tập, luyện tập. Từ đó giúp các em nhận dạng dễ dàng và nắm vững phương
pháp, cách giải của từng dạng toán.
Trong quá trình nghiên cứu, áp dụng biện pháp, tuy đã có những kết
quả đáng mừng, nhưng cũng có nhiều điều còn sai sót. Tôi sẽ lấy đó làm
động lực để tiếp tục nghiên cứu, học tập để kết quả học tập của các em học
sinh đạt cao hơn.
3. Đề xuất
Để cho việc dạy và học môn Toán lớp 4 được tốt hơn, tôi có một số kiến
nghị như sau:
- Nhà trường, chuyên môn tăng cường bồi dưỡng, tập huấn cho giáo viên
qua các buổi sinh hoạt chuyên mônvề các phương pháp dạy học mới.
- Phụ huynh phối hợp thường xuyêncùng với giáo viên chủ nhiêm quan
tâm đến việc học của con em mình hơn.
- Giáo viên phải có lòng nhiệt tình, tâm huyết với công việc. Phải
thườngxuyên sưu tầm, học hỏi kinh nghiệm cũng như mạnh dạn áp dụng
những phươngpháp mới.
- Phạm vi áp dụng: Trong quá trình nghiên cứu và áp dụng một số biện
pháp gây hứng thú học toán đối với học sinh lớp 4, tôi nhận thấy đã có kết
quả nhất định. Chúng tôi đã tổ chức các chuyên đề và được sự ghi nhận của
ban giám hiệu, đồng nghiệp và được áp dụng trong toàn khối 4+5
16

Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân tôi giúp học hứng thú
hơn toán ở lớp 4A. Trong quá trình thực hiện chắc chắn sẽ không tránh
khỏi những thiếu sót.
Tôi kính mong được sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến của đồng nghiệp cho
báo cáo của tôi được hoàn thiện hơn . Tôi xin chân thành cảm ơn !
Đà Bắc, Ngày 15 tháng 11 năm 2022
Xác nhận của nhà trường

Người viết báo cáo

Đinh Văn Thụ

17