BÀI 15: BÀI TOÁN TIN HỌC
Thời gian thực hiện 2 tiết (tiết 28,29)

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức 
Trong bài học này, HS sẽ tìm hiểu:
Bài toán tin học và quy trình con người chuyển một phần vấn đề cho máy tính giải quyết
thông qua bài toán tin học.
2. Năng lực
Năng lực chung: 
Năng lực tự chủ và tự học: Biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và
GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp. 
Năng lực giao tiếp và hợp tác: Có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết
cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của GV.
Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có
sáng tạo khi tham gia các hoạt động tin học. 
Năng lực riêng: 
Giải thích được trong quy trình giải quyết vấn đề có những bước (những vấn đề nhỏ hơn)
có thể chuyển giao cho máy tính thực hiện, nêu được ví dụ minh hoạ.
Giải thích được khái niệm bài toán trong tin học là một nhiệm vụ có thể giao cho máy
tính thực hiện, nêu được ví dụ minh hoạ.
Nêu được quy trình con người giao bài toán cho máy tính giải quyết.
3. Phẩm chất
Phát triển được năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, rèn luyện được phẩm chất chăm
chỉ, trách nhiệm, kiên trì và cẩn thận trong học và tự học.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 
1. Chuẩn biij đối với giáo viên
GV: Một số bài toán tin học với dữ liệu đa dạng (các số, văn bản, hình ảnh, âm thanh)
cùng với bối cảnh giải quyết vấn đề, xuất hiện các bài toán đó. toán đó.
2. Chuẩn bị đối với học sinh
SGK, SBT, vở ghi.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Tiết 1.
1. Hoạt động 1. Mở đầu 
a) Mục tiêu: Gợi mở, tạo tâm thế vào bài học.
b) Nội dung: GV đặt câu hỏi gợi mở, HS suy nghĩ trả lời.
c) Sản phẩm: Câu trả lời dựa trên trải nghiệm cá nhân của HS. 
d) Tổ chức thực hiện: 
Bước 1: Giao nhiệm vụ: 
- GV yêu cầu HS suy nghĩ trả lời câu hỏi:
Tính lương là một phần của những vấn đề mà doanh nghiệp cần phải giải quyết. Việc trả
lương thoả đáng và kịp thời thể hiện tình chuyên nghiệp và có trách nhiệm của doanh
nghiệp, đem lại sự hài lòng cho nhân viên, động viên họ làm việc chăm chỉ, đạt hiệu quả
cao. Qua ví dụ về bài toán tính lương, em sẽ biết cách chuyển nhiều nhiệm vụ trong thực
tế thành một bài toán trong tin học và giao cho máy tính thực hiện.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập: 
- HS suy nghĩ trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 

- GV mời đại diện 1 HS trình bày câu trả lời.
Bước 4: Kết luận, nhận định: 
- GV nhận xét và dẫn dắt HS vào bài học mới: Với vấn đề tính lương, ta có thể chuyển
giao một số bước cho máy tính thực hiện. Chúng ta tìm hiểu nội dung bài học hôm
nay - Bài 15: Bài toán tin học.
2. Hoạt động 2. Hình thành kiến thức mới
Hoạt động 2.1: Bài toán tin học
a. Mục tiêu: 
- HS giải thích được khái niệm bài toán tin học.
b. Nội dung: GV chia lớp thành các nhóm và giao nhiệm vụ hoạt động nhóm, HS thảo
luận thực hiện các nhiệm vụ đã được gia để hình thành kiến thức bài học.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm đôi hoàn thành
Hoạt động 1:
Nhiệm vụ của máy tính
Với những doanh nghiệp lớn có nhiều loại hình
lao động, việc thanh toán tiền lương cần phải
tuân theo một quy trình chặt chẽ giữa các bộ
phận. Hình 15.1 mô tả một quy trình thanh
toán tiền lương. Theo em, bước nào trong quy
trình đó có thể giao cho máy tính thực hiện? 

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm đôi hoàn thành
Hoạt động 2:
Bài toán tính lương
Hàng tuần, một công ti phải tính lương cho các
nhân viên của mình. Tiền lương của một nhân
viên theo tuần phụ thuộc vào mức lương theo
giờ và số giờ làm việc mỗi tuần. Số giờ lao
động của một nhân viên tối thiểu là một giờ và

1. Bài toán tin học
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
- 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
tối đa là 80 giờ mỗi tuần. Định mức làm việc
 
của nhân viên là 40 giờ/tuần. Mỗi giờ vượt
- Bài toán tin học là một nhiệm vụ
định mức nhân viên được trả gấp 1.5 lần mức
có thể giao cho máy tính thực hiện,
lương của họ. Hãy trình bày các bước giải
được xác định bởi
quyết vấn đề tính lương của công ti.
+ Dữ liệu đầu vào: là những giá trị
 
cho trước.
- GV cho HS khái quát:
+ Dữ liệu đầu ra: giá trị phải tìm
+ Thế nào là bài toán tin học?
+ Bài toán tin học được xác định bởi điều gì? Cho hoặc kết quả của hành động.
ví dụ.
- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm, thảo luận trả lời
câu hỏi củng cố kiến thức:
Hãy mô tả đầu vào và đầu ra của bài toán xác
định một số nguyên dương có phải số nguyên tố
hay không.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc nội dung mục 1,  thực hiện nhiệm vụ được
- Ví dụ một số bài toán tin học.
giao.
1) Giải phương
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
trình 
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
2) Tính ước số chung lớn nhất của
- GV mời đại diện một số nhóm xung phong phát
hai số nguyên.
biểu trả lời các câu hỏi.
3) Dịch từ tiếng Việt sang tiếng
- HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung.
Anh.
*)Hướng dẫn trl câu hỏi HĐ1 SGK tr.79
Bước tính toán tiền lương.
Hướng dẫn trl câu hỏi HĐ2 SGK tr.79
1. Nhập mức lương theo giờ của nhân viên
2. Nhập số giờ làm việc trong tuần của nhân viên
3. Kiểm tra số giờ làm việc và tính lương
4. Xuất tổng lương cho nhân viên
Hướng dẫn trl câu hỏi củng cố kiến thức SGK
tr.80:
Bài toán xác định một số nguyên dương có phải là
số nguyên tố hay không:
Đầu vào: một số nguyên dương.
Đầu ra: “Yes” hoặc “No” tương ứng với trường
hợp số đã cho là số nguyên tố hoặc không.
. Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ
học tập
- GV nhận xét sản phẩm của các nhóm, đánh giá
thái độ làm việc của HS trong nhóm.
Hộp kiến thức: 
Bài toán tin học là một nhiệm vụ có thể giao cho máy tính
thực hiện. Bài toán đó được xác định bởi dữ liệu đã biết
(đầu vào), dữ liệu cần tìm (đầu ra).
- GV chuyển sang hoạt động tiếp theo.

 
Hoạt động 2.2: Giải bài toán tin học
a. Mục tiêu: HS nêu được quy trình con người giao bài toán cho máy tính giải quyết.
b. Nội dung: GV chia lớp thành các nhóm và giao nhiệm vụ hoạt động nhóm, HS thảo
luận thực hiện các nhiệm vụ đã được gia để hình thành kiến thức bài học.
c. Sản phẩm học tập: Đáp án cho các câu hỏi trong nhiệm vụ.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm đôi hoàn
thành Hoạt động 3:
Tính lương bằng máy tính
Em hãy nêu các bước để chuyển
bài toán tính lương trong Hoạt
động 2 cho máy tính thực hiện
bằng cách lập chương trình.
- GV cho HS khái quát các bước giải bài toán
tin học, kèm theo ví dụ.
- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm, thảo luận
trả lời câu hỏi củng cố kiến thức:
Bài toán tin học được xem như
một vấn đề cần giải quyết. Khi
đó, bước nào trong quy trình
giải bài toán tin học tương ứng
với bước thực hiện giải pháp
trong giải quyết vấn đề?
A. Xác định bài toán.
C. Cài đặt thuật toán.
B. Xây dựng thuật toán.
D. Gỡ lỗi và hiệu chỉnh chương
trình.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc nội dung mục 1,  thực hiện nhiệm vụ
được giao.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết. 
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV mời đại diện một số nhóm xung phong
phát biểu trả lời các câu hỏi.
- HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung.
*)Hướng dẫn trl câu hỏi HĐ3 SGK tr.80
Các bước:
1. Xác định bài toán
2. Xây dựng bài toán
3. Cài đặt thuật toán
4. Gỡ lỗi và hiệu chỉnh chương trình.

2. Giải bài toán tin học
 
 
 
 
 
Các bước để giải một bài toán tin
học:
1) Xác định bài toán: Xác định đầu
vào, đầu ra. 
Ví dụ: 
+ Đầu vào là hai giá trị
mức lương (muc_luong) và số giờ
làm việc trong tuần (tgian_laodong)
của nhân viên. 
+ Đầu ra là tiền lương (tien_luong)
của nhân viên.
2) Xây dựng thuật toán: Chia bài
toán thành những bài toán nhỏ bằng
cách trả lời hai câu hỏi: 
(1) Để giải bài toán, cần phải
quanhững bước nào? 
(2) Các bước đó cần được thực hiện
theo thứ tự nào? 
- Ví dụ:
+ Bước 1. Nhập dữ liệu đã cho (đầu
vào): muc_luong và tgian_laodong.
+ Bước 2. Xử lí dữ liệu đã cho để
tính giá trị cần biết (đầu ra)
tien_luong.
+ Bước 3. Xuất giá trị đầu ra tìm
được: tien_luong.
Việc chia nhỏ cần được tiếp tục cho
đến khi mỗi bước có thể chuyển
thành một câu lệnh máy tính thực
hiện được.
………………

Hướng dẫn trl câu hỏi củng cố kiến thức
SGK tr.82
Đáp án: C.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- GV nhận xét sản phẩm của các nhóm, đánh
giá thái độ làm việc của HS trong nhóm.
Hộp kiến thức: 
*Cũng cố, hướng dẫn về nhà:
Nêu các bước giải một bài toán tin học?
Xem ôn lại nội dung giải một bài toán tin học để tiết tới vận dụng…
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu: Vẽ được sơ đồ thuật toán
b) Nội dung: HS tự thực hành lại các bước trong phần thực hành để tạo ra sản phẩm.
c) Sản phẩm: vẽ được sơ đồ của thuật toán xác định một số có phải số nguyên tố hay
không..
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập: 

- GV yêu cầu hs thực hiện phần luyện
tập
Sử dụng những cấu trúc điều khiển cơ bản…
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập: 
- HS ngồi theo nhóm đôi để thực hành
trên máy tính bài tập trên (lưu ý hoán
đổi vai trò để mỗi HS thực hành một
bài tập trên máy tính).
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 

- HS báo cáo kết quả luyện tập, GV tổ
chức đánh giá.
Bước 4: Kết luận, nhận định: 

- GV quan sát, hỗ trợ, hướng dẫn HS
khi cần thiết.
- GV đưa ra câu hỏi gợi mở về một số
nội dung có thể trình bày trong Triển
lãm tin học để dẫn dắt sang hoạt động
vận dụng.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức để thực hành mô tả thuật toán đầu vào và đầu ra...
b) Nội dung: Bài tập vận dụng trong sgk tr 82.
c) Sản phẩm:
làm bài tập 1,2 phần vận dụng..
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập: 

- GV giao bài tập cho HS thực hiện

ngoài giờ học trên lớp..

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập: 

HS thực hiện hiện theo yêu cầu..
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 

- HS báo cáo kết quả luyện tập, GV tổ
chức đánh giá.
Bước 4: Kết luận, nhận định: 

- GV tổ chức chia sẻ và đánh giá kết
quả làm bài của HS ở thời điểm phù
hợp của những tiết học tiếp theo.
*Cũng cố, hướng dẫn về nhà:
-Nêu các bước giải một bài toán tin học?
-Về nhà xem trước bài 16 để tiết tới thực hành.