DẠY HỌC THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI (VNEN) - NHÌN TỪ GÓC ĐỘ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
Có thể nói, việc dạy học theo mô hình trường học mới (VNEN), nếu áp dụng thành công sẽ mở ra một hướng đi mới khởi sắc cho nền giáo dục Việt Nam nói chung và huyện Lệ Thủy nói riêng. Đó là một mô hình dạy học tiên tiến nhất từ trước đến nay của chúng ta, đảm bảo cho học sinh được rèn luyện một cách toàn diện về kiến thức và kĩ năng cũng như phát triển nhân cách. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ lí luận và thực tiễn vẫn còn nhiều vấn đề cần phải bàn luận.
Theo góc độ lí luận, với mô hình VNEN, giáo viên linh hoạt hơn trong việc tổ chức cho học sinh học tập theo tài liệu. Mặc dù không phải soạn bài nhưng giáo viên cần phải có ý thức tự nghiên cứu tài liệu học tập để điều chỉnh một số hoạt động cho phù hợp với đối tượng học sinh, làm đồ dùng dạy học để giúp học sinh có phương tiện học tập tốt hơn.
Bên cạnh đó, dạy học theo mô hình mới giáo viên sẽ giảm bớt được việc “biểu diễn”, thao tác mẫu, các câu hỏi gợi ý, dẫn dắt, hay củng cố kiến thức của bài... Giáo viên cũng làm quen với cách tự học, tự tra cứu thông tin để đáp ứng yêu cầu của bài học, không phụ thuộc vào sách hướng dẫn như trước kia do đó tạo điều kiện, cơ hội để giáo viên và ban giám hiệu có khả năng linh hoạt, sáng tạo trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo con người.
Đối với học sinh, mô hình trường học mới đặt ra yêu cầu thành lập hội đồng tự quản của các lớp học, bước đầu các em đã biết làm quen nhiệm vụ của mình. Đặc biệt, VNEN chú trọng phát triển năng lực tự học cho học sinh, các em sẽ có nhiều cơ hội độc lập suy nghĩ, bộc lộ ý kiến riêng khi làm việc theo nhóm và có nhiều cơ hội phát huy năng lực hợp tác khi học nhóm; được tranh luận, tự đánh giá bản thân và đánh giá các bạn. Học sinh học theo nhóm nên không có hiện tượng không tập trung như khi nghe giáo viên giảng bài, việc học sinh tự điều khiển hoạt động trong nhóm: học sinh có thói quen làm việc theo 10 bước học tập: biết đọc mục tiêu, đọc yêu cầu và tự trả lời câu hỏi, tự làm bài tập và tự đánh giá tiến độ học của mình trên phiếu, từ đó đã giúp học sinh có ý thức chủ động hơn, giảm bớt sự phụ thuộc vào thầy, cô giáo. Nhiều em học sinh đã thể hiện được khả năng của mình khi điều khiển và có thể hướng dẫn các bạn khác học, thay cho việc tổ chức hướng dẫn của giáo viên trước đây. Học sinh tự tin hơn, linh hoạt, sáng tạo hơn trong học tập tư duy độc lập và phát hiện kiến thức mới.
Chia sẻ về việc triển khai mô hình trường học mới, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho biết: “VNEN đảm bảo cho học sinh được rèn luyện một cách toàn diện, không chỉ học kiến thức mà cả kỹ năng sống, năng lực tự quản bản thân, tự quản tập thể của mình.


Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển khẳng định dạy học VNEN đảm bảo cho học sinh được rèn luyện một cách toàn diện.
Đúng như vậy, nội dung dạy học được thiết kế theo quy trình đảm bảo cho học sinh có khả năng tự học, chuyển quá trình dạy học thành quá trình tự học được hướng dẫn cho học sinh. Trong kiểm tra đánh giá, coi trọng cả đánh giá trong quá trình dạy học với việc đánh giá kết quả thực hiện học tập của học sinh theo tinh thần đánh giá vì sự tiến bộ của học trò. Chính việc kiểm tra trong quá trình dạy học đó giúp giáo viên phát hiện những nhân tố tích cực, những cố gắng, tiến bộ của học sinh để động viên, tạo hứng thú học tập; Đồng thời phát hiện những khó khăn mà học sinh có thể không vượt qua được để hướng dẫn các em khắc phục khó khăn.
Các em học sinh có năng lực, hoàn cảnh khác nhau nên có thể được chấp nhận tiến độ hoàn thành bài học khác nhau. Những em hoàn thành trước thì có thể chuyển sang bài sau hay được giáo viên giao thêm nhiệm vụ để phát huy năng lực cá nhân cao hơn. Những em có khó khăn thì được giãn thời gian học tập một cách phù hợp. Đây là một đặc điểm rất nhân văn của mô hình này. Chính mô hình dạy học này tạo điều kiện để chúng ta đạt được mục tiêu dạy học cao nhất phù hợp với từng học sinh và cũng đảm bảo sự hỗ trợ, cộng tác giữa các em”.
Chúng ta đã thấy được những ưu điểm trên của mô hình VNEN. Trên thực