Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 6 - Đọc văn
CÂU CÁ MÙA THU
Nguyễn Khuyến
A. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp HS:
Cảm nhận được vẻ đẹp cảnh thu đặc trưng cho đồng bằng Bắc Bộ, Việt Nam.
Cảm nhận đựơc vẻ đẹp tâm hồn thi nhân: yêu thiên nhiên, quê hương đất nước và tâm trạng thời thế.
Thấy được tài năng thơ nôm Nguyễn Khuyến :Tả cảnh ngụ tình.
B. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN:
Quy nạp, phân tích theo nội dung cảm xúc Cảnh thu & tình thu
Tích hợp so sánh 2 bài thơ còn lại trong chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến.
C. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH:
1. Ổn định tổ chức lớp:
2. Kiểm tra bài cũ: Tâm trạng của Hồ Xuân Hương qua bài Tự Tình II?
3. Bài mới: Trong nền thi ca nhân loại, tự cổ chí kim có rất nhiều bài thơ viết về mùa thu như Thu hứng của Đỗ Phủ, Tiếng thu của Lưu Trọng Lư, Đây mùa thu tới của Xuân Diệu. Có thể nói, mùa thu luôn là đề tài hấp dẫn cho các thi nhân. Nhưng có lẽ nói đến đề tài thơ thu trong VHVN thì chum thơ thu của cụ Tam Nguyên Yên Đổ là nức danh nhất. Riêng bài thu điếu đã được Xuân Diệu đánh giá là “Điển hình hơn cả cho làng cảnh Việt Nam”
Hoạt động của GV và HS
Hoạt động 1:Gv hướng dẫn HS tìm hiểu nội dung phần tiểu dẫn.
- Hs đọc tiểu dẫn và trả lời câu hỏi:
Trình bày những nét khái quát nhất về cuộc đời và sự nghiệp của nhà thơ Nguyễn Khuyến?
(GV gợi dẫn HS tìm hiểu theo 4 nội dung: Tên tuổi, cuộc đời và sự nghiệp)
GV chốt: NK là nhà nho nghèo hiếu học, ông không ra làm quan cho triều Nguyễn ông chọn con đường cáo quan về ở ẩn để tỏ thái độ bất hợp tác với giặc giữ chọn thanh danh khí tiết đó chính là một nhà nho chân chính, một con người có tài năng.













HĐ 2:
GV: Em hãy nêu xuất xứ của bài thơ?
HĐ 3: GV hướng dẫn đọc và phát hiện thể loại, bố cục bài thơ? (Giọng đọc chậm, buồn, thâm trầm)
GV: Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Bố cục?
Như vậy bài thơ có thể được cảm nhận theo 2 hướng, tuy nhiên tìm hiểu theo cách 2 dễ tiếp cận hơn. Cảnh thu trong 6 câu thơ đầu và tình thu trong 2 câu cuối. Tuy nhiên việc phân định cỉ có tính chất tương đối vì cảnh có trong tình và tình lại có trong cảnh.



Hoạt động 4: GV hướng dẫn Hs tìm hiểu phần đọc hiểu
GV đọc lại 6 câu thơ đầu.
Gv: Bức tranh mùa thu được nhìn qua con mắt của ai? Điểm nhìn cảnh thu có gì đặc sắc? Từ điểm nhìn ấy tác giả bao quát cảnh thu ntn?
GV: Trong thu Vịnh, NK hướng đến cái cao cái xa, cái thanh của bầu trời. Thu ẩm lại quan sát từ 5 gín nhà cỏ thấp le te Với câu cá mùa thu cái nhìn đã đi từ gần đến cao xa rồi quay trở lại điểm nhìn ban đầu.


GV: Em hãy miêu tả lại hình ảnh bức tranh thu trong sáu câu thơ đầu?
GV: Từ những hình ảnh đó cho em cảm nhận như thế nào về bức tranh mùa thu VN?
GV bình: Chúng ta có thể bắt gạp hình ảnh ấy ở bất kỳ một làng quê nào đó ở Bắc bộ với nước ao trong veo, hơi thu lạnh lẽo, trên mặt nước thấp thoáng một chiếc thuyền câu rất bé nhỏ. Theo thi sĩ Xuân diệu cho biết “vùng đồng bằng chiêm trũng Bình Lục – Hà Nam có cơ man nào là ao, nhiều ao cho nên ao nhỏ, ao nhỏ thì thuyền câu theo đó mà bé tẻo teo”.
GV? Tác giả đã sử dụng màu sắc gì để vẽ nên bức tranh thu?


GV bình: Màu biếc của sóng,hòa với sắc vàng của lá, cái xanh ngắt của bầu trời hòa với cái trong veo của mặt nước làm nên tiếng thu, hồn thu. Ta chú ý đến cái điệu xanh ngắt của bầu trời. xanh ngắt của lá có chiều sâu, bầu trời không một gợn mây mà xanh thăm thẳm gợi ra cái vắng lặng của không gian -> cái nhìn vời vợi của thi nhân.
GV: Trong bức tranh thu ấy, chúng ta thấy có sự chuyển động, đó là những chuyển động như thế nào?
GV: Cùng với sự chuyển động khẽ khàng là hình ảnh ngõ trúc quanh co vắng lặng, đến đây em có cảm nhận gì thêm về bức tranh mùa thu?
GV chốt: cảnh vật êm đềm, thoảng một nỗi buồn cô tịch hiu hắt, ngõ trúc