Tuần: 3-4
Tiết: 3-4

Chương II: XÃ HỘI CỔ ĐẠI
Bài 3: CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG (2 tiết)
I/ Mục tiêu bài học:
1/ Về kiến thức: HS cần nắm được:
-Những đặc điểm về điều kiện tự nhiên của các quốc gia cổ đại phương Đông và sự phát triển ban đầu của các ngành kinh tế, từ đó thấy được ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên và nền tảng kinh tế đến quá trình hình thành nhà nước, cơ cấu xã hội, thể chế chính trị,… ở khu vực này như thế nào.
-Những đặc điểm của quá trình hình thành XH có giai cấp và nhà nước, cơ cấu XH của XH cổ đại phương Đông.
-Thông qua việc tìm hiểu về cơ cấu bộ máy nhà nước và quyền lực của nhà vua, HS cần hiểu rõ thế nào là chế độ chuyên chế cổ đại.
-Những thành tựu lớn về văn hóa của các quốc gia cổ đại phương Đông.
2/ Về tư tưởng, tình cảm: Bồi dưỡng lòng tự hào về truyền thống lịch sử của các dân tộc phương Đông trong đó có Việt Nam.
3/ Về kỹ năng: Biết sử dụng bản đồ để phân tích những thuận lợi, khó khăn và vai trò của điều kiện địa lý ở các quốc gia cổ đại phương Đông.
II/ Thiết bị, tài liệu dạy học:
Sách giáo khoa, sách giáo viên Lịch sử 10.
Thiết kế bài giảng Lịch sử 10.
Hướng dẫn sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa Lịch sử 10.
Tư liệu Lịch sử 10 – NXB GD.
Những mẩu chuyện Lịch sử thế giới Tập 1 – NXB GD.
Lịch sử văn minh thế giới – NXB GD.
Từ điển thuật ngữ lịch sử phổ thông.
Các công trình kiến trúc nổi tiếng trong LSTG cổ trung đại – NXB GD.
Hình ảnh sách giáo khoa.
III/ Tiến trình tổ chức dạy học:
1/ Ổn định lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ:
-Thế nào là thị tộc? Bộ lạc? Quan hệ trong thị tộc?
-Nguyên nhân tan rã của XH nguyên thủy? Biểu hiện?
3/ Giảng bài mới:
GV giới thiệu bài mới: Trên lưu vực các dòng sông lớn ở châu Á và châu Phi, từ thiên niên kỉ IV TCN, cư dân phương Đông đã biết tới nghề luyện kim, làm nông nghiệp và chăn nuôi gia súc. Họ đã xây dựng các quốc gia đầu tiên của mình. Đó là XH có g/c đầu tiên mà trong đó thiểu số quý tộc thống trị nông dân công xã và nô lệ. Quá trình hình thành và phát triển nhà nước của các quốc gia cổ đại phương Đông không giống nhau, nhưng thể chế chung là chế độ quân chủ chuyên chế cổ đại mà trong đó vua là người nắm mọi quyền hành và được cha truyền con nối. Các quốc gia cổ đại phương Đông ra đời rất sớm và phương Đông được xem như là cái nôi của nền văn minh nhân loại, nơi mà lần đầu tiên con người đã sáng tạo ra chữ viết, văn học, nghệ thuật và nhiều tri thức khoa học khác.
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Kiến thức cơ bản



GV treo bản đồ các quốc gia cổ đại phương Đông. HS quan sát bản đồ.
GVPV: Các quốc gia cổ đại phương Đông nằm ở đâu? Điều kiện tự nhiên có những thuận lợi và khó khăn gì?
HS quan sát bản đồ và xem SGK trả lời, GV nhận xét, bổ sung, giải thích kết luận:
GVPV: Muốn khắc phục những khó khăn trên, cư dân phương Đông phải làm gì?
HS suy nghĩ trả lời, GV nhận xét, bổ sung, chốt ý:
GVPV: Sống ở lưu vực các dòng sông lớn, nền kinh tế chính của cư dân phương Đông là gì?
HS xem SGK trả lời, GV nhận xét, bổ sung, phân tích, kết luận:

GVPV: Tại sao chỉ bằng công cụ chủ yếu là gỗ và đá, cư dân trên lưu vực các dòng sông lớn thuộc châu Á, châu Phi đã sớm xây dựng nhà nước của mình?
HS xem SGK suy nghĩ trả lời, GV nhận xét, giải thích, chốt ý:
-Đất đai phù sa màu mỡ, ĐKTN thuận lợi => sản xuất phát triển=> tạo sản phẩm thừa thường xuyên =>phân hóa giai cấp=>tư hữu=>nhà nước ra đời.
GVPV: Các quốc gia cổ đại phương Đông hình thành sớm nhất ở đâu?
HS xem SGK trả lời, GV nhận xét, kết luận:
GV liên hệ sự ra đời nhà nước cổ đại ở VN ở lưu vực sông Hồng, sông Mã, sông Cả (MBVN).
GV-HS đàm thoại: Tại sao các quốc gia cổ đại phương Đông sớm hình thành XH có giai cấp và nhà nước ở lưu vực