Bài 41: TÊN BÀI: NĂNG LƯỢNG
A. TÓM TẮT KIẾN THỨC
I. CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG
Năng lượng trong tự nhiên rất đa dạng. Để thuận lợi trong nghiên cứu cũng như sử dụng,
người ta phân loại năng lượng theo nhiều tiêu chí khác nhau.
1. Theo nguồn tạo ra năng lượng, năng lượng được phân loại theo các dạng: cơ năng
(động năng, thế năng), nhiệt năng, điện năng, quang năng, hoá năng, năng lượng hạt nhân,...
2. Theo nguồn gốc vật chất của năng lượng, năng lượng được phân loại theo các dạng:
+ Năng lượng chuyển hoá toàn phần là dạng năng lượng được sinh ra từ nhiên liệu hoá
thạch như than đá, dẩu mỏ, khí tự nhiên.
+ Năng lượng tái tạo là dạng năng lượng như ánh sáng mặt trời, gió, thuỷ triều, hạt nhân,
địa nhiệt, ...
3. Theo mức độ ô nhiễm môi trường thì năng lượng được chia thành năng lượng sạch như
năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng thuỷ triều và năng lượng gây ô nhiễm môi
trường như năng lượng hoá thạch.
II. ĐẶC TRƯNG CỦA NĂNG LƯỢNG
Mọi vật (con người, động vật, máy móc,...) đều cẩn năng lượng để hoạt động. Sự hoạt
động (thay đổi chuyên động hoặc biến dạng của vật) có được là do có tác dụng lực giữa các vật.
III. NHIÊN LIỆU VÀ NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO
-

Nhiên liệu là các vật liệu khi bị đốt cháy giải phóng năng lượng dưới dạng nhiệt và ánh
sáng.

-

Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những nguồn liên tục được coi là vô hạn như Mặt
Trời, gió, thuỷ triều, sóng,...

Năng lượng tái tạo được sử dụng thay thế các nguồn nhiên liệu truyền thống trong các
lĩnh vực như: phát điện, đun nước nóng, nhiên liệu động cơ và hệ thống điện độc lập nông thôn.
B. KIẾN THỨC MỞ RỘNG.
- Đơn vị của năng lượng:
Trong hệ SI, nàng lượng có đơn vị là Ịun (Joule, kí hiệu là Ị - lẫy theo tên nhà Vật lí
người Anh James prescott Joule, 1818 - 1889). Ngoài ra, người ta còn dùng một số đơn vị nàng
lượng khác như kWh; cal và BTU.
1 kWh = 3 600 000 J
1 cal = 4,1855 J
1BTU = 1O55J
-

Năng lượng mặt trời

Mặt Trời là nguôn cung cấp năng lượng vô tận cho Trái Đất. Hiện nay, nănglượngmặt
trời được con người khai thác và sử dụng trong rất nhiều các lĩnh vực của cuộc sống như sản
xuất điện, sấy khô các sản phẩm nông nghiệp, cung cấp năng lượng hoạt động cho hệ thống sưởi
ấm, làm mát và thông gió cho các toà nhà,...
- Năng lượng hạt nhân là nàng lượng hữu ích từ hạt nhân nguyên tử thông qua các lò
phản ứng hạt nhân có kiểm soát. Nàng lượng hạt nhân được dùng đê' nung nóng nước tạo ra hơi
nước và sau đó được chuyển thành cơ nàng đê' phát điện hoặc tạo lực đẩy

2
C. BÀI TẬP.
I. TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Vật liệu nào không phải là nhiên liệu?
A.Than đá.

B. Hơi nước.

C. Gas.

D. Khí đốt.

Câu 2: Dạng năng lượng nào không phải năng lượng tái tạo?
A. Năng lượng khí đốt.

B. Năng lượng gió.

C. Năng lượng thuỷ triều.

D. Năng lượng mặt trời.

Câu 3: Dạng năng lượng được dự trữ trong que diêm, pháo hoa là
A. Nhiệt năng.

B. quang năng.

C. Hoá năng.

D. cơ năng.

Câu 4: Những dạng năng lượng nào xuất hiện trong quá trình một khúc gỗ trượt có ma
sát từ trên mặt phẳng nghiêng xuống?
A. Nhiệt năng, động năng và thế năng.

B. Chỉ có nhiệt năng và động năng,

C. Chỉ có động năng và thế năng.

D. Chỉ có động năng

Câu 5: Nhiên liệu tích trữ năng lượng hữu ích. Chúng ta thu được năng lượng từ nhiên
liệu bằng cách
A. di chuyển nhiên liệu.

B. tích trữ nhiên liệu,

C. đốt cháy nhiên liệu.

D. nấu nhiên liệu.

Câu 6: Nhiên liệu tích trữ năng lượng dưới dạng
A. nhiệt năng.

B. hoá năng.

C. thế năng hấp dẫn.

D. thế năng đàn hồi.

Câu 7: Ta trực tiếp nhận biết được một vật có nhiệt năng khi vật đó có khả năng nào?
A. Làm tăng khối lượng vật khác.

B. Làm nóng một vật khác.

C. Sinh ra lực đẩy làm vật khác chuyển động.

D. Nổi được trên mặt nước

Câu 8: Ta trực tiếp nhận biết được một vật có quang năng khi vật đó có khả năng nào?
A. Làm tăng khối lượng vật khác.

B. Phát ra ánh sáng.

C. Sinh ra lực đẩy làm vật khác chuyển động.

D. Nổi được trên mặt nước.

Câu 9: Năng lượng mà một vật có do chuyển động được gọi là:
A. Nhiệt năng.

B. Quang năng.

C. Hoá năng.

D. Động năng.

Câu 10: Những dạng năng lượng nào xuất hiện trong quá trình một em bé đang trượt từ
trên cầu trượt xuống?
A. Nhiệt năng, động năng và thế năng.

B. Chỉ có nhiệt năng và động năng,

C. Chỉ có động năng và thế năng.

D . Chỉ có động năng.

Câu 11 : Dạng năng lượng được dự trữ trong xăng, dầu là
A. Nhiệt năng.

B. Quang năng.

C. Hoá năng.

Câu 12: Tên dạng năng lượng có trong hình sau là:

D. Cơ năng.

3

A. Nhiệt năng.

B. Động năng.

C. Hoá năng.

D. Quang năng

Câu 13: Năng lượng tái tạo là năng lượng được tạo ra từ:
A. Gió.

B. Than đá.

C. Pháo hoa.

D. Gas

Câu 14: Theo nguồn gốc vật chất của năng lượng, năng lượng được phân loại theo mấy
dạng chủ yếu:
A. 2.
yếu :

B. 4.

C.6.

D. 8.

Câu 15: Theo nguồn tạo ra năng lượng, năng lượng được phân loại theo mấy dạng chủ
A. 2.

B. 4.

C.6.

D. 8.

Câu 16: Nối cột A với cột B sao cho đúng
A: Loại năng lượng

B: Tên năng lượng

1.
2.
3.
4.

a.
b.
c.
d.

Tái tạo
Chuyển hoá toàn phần
Sạch
Ô nhiễm môi trường

Năng lượng dẩu mỏ
Năng lượng mặt trời
Năng lượng than đá
Năng lượng hạt nhân

Câu 17: Điền các cụm từ sau: Nhiệt, nhiên liệu, ánh sáng vào các ô trống cho phù hợp.
(1).................là các vật liệu khi bị đốt cháy giải phóng năng lượng dưới dạng
(2)..................... và (3)......................
Câu 18: Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong các câu sau
A. Cốc nước nóng, hòn than đang cháy, có năng lượng dưới dạng ....................
B. ....................là năng lượng do quá trình biến đổi hoá học tạo ra.
Câu 19: Cho các nhiên liệu sau:
(1) Dầu.

(2) Củi.

(3) Than đá.

Nhiên liệu nào sẽ sinh ra năng lượng chuyển hoá toàn phần?
Câu 20: Tên dạng năng lượng có trong hình sau là:

(4) Nến.

4

A. Nhiệt năng.

B. Động năng.

C. Hoá năng.

D. Quang năng

Đáp án
Câu
Đáp án
Câu
Đáp án

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

B

A

C

A

C

A

B

B

D

A

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

C

B

B

A

C

(1): Nhiên
a,c nối với
liệu; (2):
2,4; b,d
nhiệt;(3):
nối với 1,3
Ánh sáng

A: Nhiệt
năng
B: Năng
lượng hóa
học

(1),
(3)

B

II. TỰ LUẬN
Câu 1: Năng lượng tái tạo là gì? Lấy 3 ví dụ về năng lượng tái tạo ? Năng lượng tái tạo
được sử dụng để làm gì?
Hướng dẫn
Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những nguồn liên tục được coi là vô hạn . Ví dụ:
Mặt Trời, gió, thuỷ triều, sóng,...Năng lượng tái tạo được sử dụng thay thế các nguồn nhiên liệu
truyền thống trong các lĩnh vực như: phát điện, đun nước nóng, nhiên liệu động cơ và hệ thống
điện độc lập nông thôn.
Câu 2: Hoá năng là gì? Cho ví dụ minh họa?
Hướng dẫn
Hoá năng là năng lượng do quá trình biến đổi hoá học tạo ra. Ví dụ: năng lượng trong
pin, thực phẩm, xăng dẩu, ...
Câu 3: Em hãy phân loại năng lượng theo nguồn tạo ra năng lượng? lấy ví dụ cụ thể ?
Hướng dẫn
Năng lượng được phân loại theo các dạng : cơ năng (động năng, thế năng), nhiệt năng,
điện năng, quang năng, hoá năng, năng lượng hạt nhân,...

5
VD: cầu thủ đang đá quả bóng sẽ có động năng; khi em bật vi tính sẽ dùng điện năng làm
máy vi tính hoạt động; khi em nấu cơm sẽ dùng nhiệt năng; khi ăn thức ăn em đã sử dụng hoá
năng, bật đèn học bài sẽ có nhiệt năng và quang năng.
Câu 4: Em hãy phân loại năng lượng theo nguồn gốc vật chất của năng lượng? lấy ví dụ
cụ thể ?
Hướng dẫn:
+ Năng lượng chuyển hoá toàn phần là dạng năng lượng được sinh ra từ nhiên liệu hoá
thạch như than đá, dẩu mỏ, khí tự nhiên.
+ Năng lượng tái tạo là dạng năng lượng như ánh sáng mặt trời, gió, thuỷ triều, hạt nhân,
địa nhiệt, ...
Câu 5: Em hãy phân loại năng lượng theo mức độ ô nhiễm môi trường?
Năng lượng sạch như năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng thuỷ triều và năng
lượng gây ô nhiễm môi trường như năng lượng hoá thạch.
Câu 6: Theo em, những dạng năng lượng nào trong quá trình khai thác - sử dụng sẽ gây
ảnh hưởng xấu tới môi trường? Nêu một số ví dụ.
Hướng dẫn
Những dạng năng lượng mà trong quá trình khai thác - sử dụng sẽ gây ảnh hưởng xâu tới
môi trường là dạng năng lượng được sinh ra từ nhiên liệu hoá thạch như than đá, dầu mỏ,...
Ví dụ: Khai thác than đá, dầu mỏ tạo ra lượng lớn khói, bụi làm ô nhiễm không khí, gây ô
nhiễm nguồn nước, làm phá huỷ hệ sinh thái và đa dạng sinh vật,...
Câu 7: Hãy nêu một số nhiên liệu thường dùng và sự ảnh hưởng của việc sử dụng các
nhiên liệu đó đỗi với môi trường?
Hướng dẫn
Than đá, xăng, củi,...
Sự ảnh hưởng của việc sử dụng các nhiên liệu đối với môi trường: Gây ô nhiễm môi
trường, tạo hiệu ứng nhà kính làm nhiệt độ Trái Đất ngày càng tăng, chặt phá rừng dẫn đến hạn
hán và lũ quét,...
Câu 8: Hãy nêu các hoạt động trong cuộc sống hằng ngày của em có sử dụng các dạng
năng lượng như động năng, quang năng, nhiệt năng, điện năng, hoá năng?
Hướng dẫn
Khi em đi bộ, em sẽ có động năng; khi em bật đèn điện để học bài sẽ dùng điện năng làm
bóng đèn sáng và tạo ra quang năng; khi em nấu com sẽ dùng nhiệt năng; khi ăn thức ăn em đã
sử dụng hoá năng.
Câu 9: Khi bắn cung, mũi tên nhận được năng lượng và bay đi. Mũi tên có năng lượng ở
dạng nào?
Hướng dẫn
Khi bắn cung, mũi tên nhận được năng lượng và bay đi. Mũi tên có năng lượng ở dạng co
năng vì nó chuyển động và ở trên cao so với mặt đất.
Câu 10: Em hãy nêu một số dạng năng lượng mà nguồn sản sinh ra nó là liên tục, được
coi là vô hạn và một số dạng năng lượng mà nguón sản sinh ra nó là hữu hạn?
Hướng dẫn
Dạng năng lượng mà nguồn sản
sinh ra nó là vô hạn

Dạng năng lượng mà nguồn sản sinh
ra nó là hữu hạn hữu hạn

6
- Than đá

- Năng lượng mặt trời

- Dầu mỏ

- Năng lượng gió

- Khí tự nhiên

- ….

Câu 11: Trong hình sau, khi lò xo bị nén nhiểu hơn thì năng lượng của nó sẽ tăng hay
giảm? Lực lò xo tác dụng lên tay sê thay đổi như thế nào?

Hướng dẫn:
Trong hình trên, khi lò xo bị nén nhiều hơn thì năng lượng của nó sẽ tăng lên. Lực do lò
xo tác dụng lên tay sẽ tăng lên.
dưới:

Câu 12: Nêu tên dạng năng lượng có liên quan đến hoạt động được mô tả ở hình bên

Hướng dẫn:
Dạng năng lượng của thước khi nó bị biến dạng đàn hồi là thế năng đàn hồi.
dưới?

Câu 13: Nêu tên dạng năng lượng có liên quan đến hoạt động được mô tả ở hình bên

Hướng dẫn
Dạng năng lượng là thế năng hấp dẫn.
Câu 14: Lấy ví dụ chứng tỏ năng lượng đặc trưng cho khả năng tác dụng lực?
Hướng dẫn

7
Khi bật quạt điện, điện năng cung cấp cho quạt đã tạo ra lực làm cho quạt quay. Điện
năng cung cấp càng lớn thi lực tác dụng càng mạnh làm quạt quay càng nhanh. (HS có thể lấy ví
dụ khác)
Câu 15: Nhiên liệu là gì? Cho ví dụ ?
Hướng dẫn
Vật liệu giải phóng năng lượng, tạo ra nhiệt và ánh sáng khi bị đốt cháy gọi là nhiên liệu.
Ví dụ than đá (HS có thể lấy ví dụ khác)
Câu 16: Em hãy cho biết nhũng ứng dụng trong đời sống khi đốt cháy nhiên liệu?
Hướng dẫn
Củi, ga dùng trong nấu ăn; than đá dùng để cung cấp cho nhà máy nhiệt điện hoạt động;
xăng dầu dùng cho các động cơ nhiệt,...
Câu 17: Em hãy nêu các tiêu chí để phân loại năng lượng?
+ Theo nguồn tạo ra năng lượng.
+ Theo nguồn gốc vật chất của năng lượng.
+ Theo mức độ ô nhiễm môi trường
Câu 18: Hãy nêu các hoạt động trong cuộc sống hằng ngày của em có sử dụng các dạng
năng lượng như động năng, quang năng, nhiệt năng, điện năng, hoá năng?
Hướng dẫn
Khi em đi bộ, em sẽ có động năng; khi em bật đèn điện để học bài sẽ dùng điện năng làm
bóng đèn sáng và tạo ra quang năng; khi em nấu cơm sẽ dùng nhiệt năng; khi ăn thức ăn em đã
sử dụng hoá năng.
Câu 19: Hai máy bay có khối lượng như nhau. Chiếc 1 bay ở độ cao 2 km với vận tốc 50
m/s. Chiếc 2 bay ở độ cao 3 km với vận tốc 200 km/h. Máy bay nào có cơ năng lớn hơn? Vì sao?
Hướng dẫn
Đổi 50 m/s = 180 km/h.
Vi máy bay 2 bay cao hơn và có vận tốc lón hơn máy bay 1 nên máy bay 2 có thế năng và
động năng lón hơn máy bay 1. Vi vậy cơ năng của máy bay 2 lớn hơn máy bay 1.
Câu 20: Trong xây dựng, người ta dùng búa máy để đóng các cọc bê tông. Một búa máy
có khối lượng M được thả rơi từ độ cao H xuống và đóng vào một cọc bê tông có khối lượng m
trên mặt đất làm cọc lún sâu vào trong đất một đoạn h. Em hãy nêu sự phụ thuộc của h vào H để
thấy được năng lượng đặc trưng cho khả năng tác dụng lực.

8
Hướng dẫn
H càng lớn thì h cũng càng lớn. Khi tăng H thì năng lưủa búa máy tăng lên dẫn đến khi
đóng cọc thì nó tác dụng lực lên cọc lớn hơn làm cho cọc lún sâu hơn vào trong đất.