BẢY BƯỚC TỚI MÙA HÈ
Nguyễn Nhật Ánh
Mở Đầu
Câu chuyện về một mùa hè ngọt ngào, những trò chơi nghịch ngợm và
bâng khuâng tình cảm tuổi mới lớn. Chỉ vậy thôi nhưng chứng tỏ tác giả
đúng là nhà kể chuyện hóm hỉnh, khiến người đọc cuốn hút từ tựa đến
trang cuối cùng, có lẽ chính vì giọng văn giản dị và trong trẻo của Nguyễn
Nhật Ánh, và kết thúc thì có hậu đầy thuyết phục. Câu chuyện cho tuổi học
trò, đọc xong là thấy ngập lên khao khát quay về một thời thơ bé, với tình
thầy trò, bè bạn, tình xóm giềng, họ hàng, qua cách nhìn đời nhẹ nhõm,
rộng lượng. Bảy bước tới mùa hè sẽ là món quà mà nhà văn Nguyễn Nhật
Ánh dành tặng bạn đọc thân thiết, một lần nữa ông đánh thức “Những năm
tháng ấu thơ”, trở lại tuổi học trò đầy nghịch ngợm, trong veo với những
bâng khuâng tình cảm “treo ngược cành cây” … Ông vẫn dùng cây đũa
thần là giọng kể chuyện hóm hỉnh của mình, khiến ai đọc qua cũng thấy
xao xuyến với một thưở hồn nhiên cắp sách đến trường.

BẢY BƯỚC TỚI MÙA HÈ
Nguyễn Nhật Ánh
Một
Khoa kẹp chân vào cán chổi, hai đầu gối cụng vào nhau để giữ thăng bằng,
cứ thế Khoa đong đưa trong gió như một con diều.
Theo cung cách mà Khoa thể hiện thì Khoa đúng là chàng phù thủy trẻ tuổi
đang cưỡi chổi bay trong một ngày đầu hè tuyệt đẹp. Có thể thấy ráng
chiều đỏ ối phía chân trời phản chiếu óng ánh trên mặt chàng.
Ở trên cao, lưng chừng trời, chàng phù thủy trẻ mắt vẫn không ngừng bám
cứng hàng rào mồng tơi nhà hàng xóm, miệng ngân nga một giai điệu chả
biết có đúng phép tắc âm nhạc hay không nhưng chắc chắn là rất rực rỡ trữ
tình:
- Trên chiếc chổi bay này tôi nhớ em
Giữa cơn gió lạnh tê người này tôi nhớ em...
Em ở đây, trong trí não của chàng phù thủy trẻ tuổi tên Khoa, là nhỏ Trang
con gái bà Chín Ghe.
Nhỏ Trang vào giờ này thường ra sau hè ngồi lặt rau, vo gạo.
Khoa biết vậy nên nó cứ đu đưa trên cây chổi mà gào thật to, giống như
kiểu các thợ săn vẫn gõ thanh la để đánh động thú rừng.
Cây chổi được treo toòng teng trên nhánh ổi bằng hai sợi dây cột ở hai đầu,
trông từa tựa cái xích đu nhưng thế ngồi của Khoa thì đúng là thế ngồi
hùng dũng của một kỵ sĩ đang xông ra chiến trường (ở đây là... tình
trường).

Một tay nắm chặt cán chổi, tay kia níu nhánh cây trên đầu cho khỏi ngã,
chàng phù thủy bạo dạn và lãng mạn của chúng ta cứ kẹp cứng lấy cây chổi
mà buông ra những lời nhăng nhít. Trời lưng lửng chiều, nóng hầm hập,
nhưng Khoa vẫn ca cẩm "giữa cơn gió lạnh tê người" cho ra vẻ thống thiết.
Nhưng nhỏ Trang chẳng biết biến đi đằng nào. Khoa ra sức gào rát cả họng
nhưng chẳng thu hoạch được gì.
Đã thế, cái trò tán tỉnh rẻ tiền của nó chỉ đem lại tai họa.
- Mày làm cái trò om sòm gì thế, thằng khỉ kia?
Dì Liên thò đầu ra khỏi cửa ngách, quát.
Rồi nhác thấy thằng cháu bảo bối đang lơ lửng trên cao, mặt dì từ đỏ
chuyển qua xanh:
- Ối trời ơi! Mày leo lên tám tầng trời làm gì thế, có xuống nhanh đi
không!
Giọng dì chợt dịu xuống, lo lắng khi thấy Khoa đang luống cuống:
- Từ từ thôi cháu! Coi chừng té gãy cổ bây giờ! Từ từ mà trèo xuống, dì
không phạt cháu đâu...
Đang chuyển giọng ngọt ngào, dì chợt nhận ra cái mà Khoa đang kẹp giữa
hai chân là cây chổi dì tìm mỏi mắt từ trưa đến giờ, thế là dì chuyển giọng
một lần nữa - lần này là từ thấp lên cao:
- Trời ơi là trời! Thế ra là mày đã lấy cây chổi của tao mà nghịch đấy!
- Dạ... dạ...
Khoa ấp úng đáp, chả biết mình phun ra từ gì vì vậy ý nghĩa của chuỗi
"dạ... dạ" kia thật vu vơ, vừa đảo mắt tìm chỗ đặt chân.
Chân nó khều khều huơ huơ trong khoảng không, một lát cũng mò trúng
được chỗ chạc ba. Nó dồn trọng tâm lên chân phải, nhưng đến khi nó rút

chân trái ra khỏi chiếc "xích đu" gót chân nó lại vướng vào cán chổi.
"Phựt" một tiếng, sợi dây treo đứt ngang, cây chổi chúc một đầu xuống đất
nhưng vẫn lơ lửng trên không bởi sợi dây bên kia vẫn còn bám chắc trên
cành. Trong khi đó, Khoa mất đà, bổ nhào xuống cỏ. Khác với cây chổi,
Khoa đã lao là lao thẳng một lèo.
Khoa không nhớ mình tiếp đất bằng bộ phận nào, nó chỉ nghe một tiếng
"binh", rất giống tiếng mít rụng, mông đau nhói.
Nhánh ổi mà Khoa treo cây chổi thực ra cao chưa tới hai mét nên cú ngã
của nó không lấy gì làm đau khổ tang thương cho lắm.
Nhưng mà ngã xuống rồi thì Khoa rú lên một tiếng như còi xe lửa, lăn qua
lăn lại kha khá vòng - một động tác chỉ có ở người sắp về chầu ông bà, và
tất nhiên cuối cùng là nó nằm bất động như một thằng người bằng gỗ - lần
này thì là tư thế của kẻ đã gặp ông bà rồi.
Chàng phù thủy Khoa không chỉ gan dạ, lãng mạn, tình tứ mà còn một ưu
điểm nữa là rất ranh mãnh. Chàng nghĩ mình chỉ có chết đi thì dì của chàng
mới không tóm lấy tai chàng lôi xềnh xệch vào nhà và sau đó trừng phạt
những tội trạng mà chàng đã gây ra bằng một thứ gì đó có hình thù na ná
cây chổi, nhỏ hơn nhưng mềm hơn, vì vậy đét vô mông thì đau hơn. Vũ khí
đáng gờm đó, xưa nay dân gian vẫn gọi là "roi".
Khoa nghĩ quả không sai. Dì Liên đã rắp tâm sẽ tóm lấy vành tai thằng
cháu hoang đàng khi nó đặt chân xuống đất và tiếp theo sẽ nghĩ ra những
hình phạt đích đáng cho nó, nhưng khi thấy Khoa không đặt chân mà đặt
mông xuống đất (và sau khi lao xuống đất bằng tư thế khó coi đó rồi thì
Khoa có vẻ không chết cũng đã trọng thương) thì dì không còn lòng dạ nào
nghĩ đến chuyện trừng phạt thằng bé nữa.
Hồn vía lên mây, dì quýnh quíu chạy lại phía Khoa, miệng mồm mếu xệch:
- Khoa, Khoa! Cháu có sao không?
Khoa vẫn nằm im lìm, trông bộ dạng thì có vẻ sẽ không bao giờ dậy nữa.

Nước mắt ròng ròng trên má, dì Liên ôm vai Khoa lay lay như người ta
đang lắc một chiếc xe cạn xăng, hy vọng sẽ đánh thức một giọt sinh khí còn
sót lại đâu đó trong cơ thể bất động kia.
- Ôi, cháu làm sao thế Khoa! Cháu vừa nói chuyện với dì đây mà!
Dì Liên nức nở ghê quá khiến Khoa cảm thấy mềm lòng. Nhưng hồn nó đã
trót lìa khỏi xác, Khoa cố mím chặt cả môi lẫn mắt, biết rằng bất cứ một sự
bất cẩn nào cũng khiến cặp mông nó trả giá. Thậm chí nó ép mình nín thở
càng lâu càng tốt.
Dì Liên sờ tay lên mũi nó, thấy cháu mình hoàn toàn tắt thở thì khóc rống
lên:
- Ôi, tội nghiệp thằng bé! Nó chỉ nghịch cây chổi thôi mà mình đã khiến nó
ra nông nỗi này. Cây chổi thì có đáng gì cơ chứ. Ngoài chợ người ta bán
hàng mớ, muốn mua mấy cây chả được. Thế mà thằng bé phải bỏ mạng
chỉ vì một cây chổi vứt đi!
Dì khóc, nói một tràng, ngưng khóc để xì mũi rồi tiếp tục ca cẩm trong đau
thương, rồi lại tự dằn vặt bản thân, trông cái cách dì kịch liệt lên án mình
có cảm tưởng nếu có thể tống được mình vào tù dì không ngần ngại gì mà
không làm. Cuối cùng dì quyết định bày tỏ sự hối hận to lớn đó bằng hành
động.
Dì lục lọi trong túi áo, moi ra một cây compa, đặt vào bàn tay "giá lạnh"
của Khoa:
- Dì trả cho cháu nè. Sáng nay dì tịch thu nó chẳng qua dì sợ cháu dùng nó
đánh nhau với bạn...
Khoa mừng quá, suýt chút nữa nó đã co các ngón tay lại để nắm lấy món
đồ tưởng đã ra đi không bao giờ trở lại đó.
Dì lục túi áo bên kia, lần này dì tìm thấy một hòn đá đen, nhẵn thín, lớn
bằng quả ổi sẻ. Lại đặt vào bàn tay kia của Khoa, không để ý bàn tay đó
vừa rồi nắm hờ nay đã xòe ra từ lúc nào:

- Dì trả cho cháu luôn hòn đá khi nãy này. Bây giờ thì cháu không thể dùng
nó để ném vỡ đồ đạc nữa rồi.
Dì nhìn cây compa bên tay này của Khoa, rồi nhìn hòn đá bên tay kia của
Khoa, bất giác động lòng ôm mặt khóc rấm rứt.
Dì mải khóc làm Khoa sốt ruột quá. Nó nhớ dì Liên đã tịch thu của nó bao
nhiêu là thứ và thật không có cơ hội nào thuận lợi hơn lúc này để thu hồi
tài sản.
Thế nhưng sau khi trả lại cho Khoa hai món đồ, dì dường như quên mất
chuyện tiếp tục bày tỏ sự hối hận với thằng cháu tội nghiệp bằng cách trả
các món thứ ba, thứ tư...
Khoa he hé mắt liếc trộm dì, thấy dì vẫn vùi mặt vào giữa hai bàn tay, thút
tha thút thít, và cứ cái kiểu này có vẻ dì không còn nhớ gì đến những món
đồ đã thu giữ của Khoa.
Sau một thoáng lưỡng lự, Khoa liều cất tiếng:
- Còn bộ bài cát-tê nữa...
- Ờ, bộ bài dì giấu trong ngăn tủ quần áo. - Dì Liên thôi bưng mặt, dì dùng
cườm tay quẹt nước mắt lẫn nước mũi và lảo đảo đứng lên - Để dì vào nhà
lấy...
- Còn con dao nhíp... - Khoa nhắc, lòng tham ùn ùn trỗi dậy.
- Cháu yên tâm! - Dì gật đầu dễ dãi, giọng tràn ngập bao dung - Dì nhớ con
dao đó rồi...
Nhưng vừa dợm bước, như sực nhớ ra điều gì, dì Liên quay ngoắt lại,
miệng há hốc:
- Ủa, Khoa!
Trong nháy mắt, dì Liên biến thành con người khác, tương phản hoàn toàn
với con người dịu dàng vừa rồi. Giọng dì rít lên, the thé:

- Tao tưởng mày chết rồi mà, Khoa! Thế ra...
Không đợi dì Liên nói hết câu, Khoa trượt đi bằng hai gót chân, thoát khỏi
cú tóm của dì. Thêm một cái chỏi tay nữa, Khoa lật người lại, lồm cồm bò
dậy và nhanh như cheo, nó lạng tuốt ra xa, phóng về phía hàng rào cuối
vườn, tay vẫn nắm khư khư hai món đồ béo bở.
Khoa nghe rất rõ tiếng giậm chân bình bịch và tiếng gọi í ới của dì nó ở
phía sau nhưng nó mặc kệ. Như một vận động viên nhảy cao, nó búng
người bay qua hàng giậu mồng tơi, vướng chân vào bụi tơ hồng, ngã đánh
uỵch.
Khoa nén đau, lóp ngóp đứng lên, quay mặt đá chân vào hàng giậu để trả
thù cú té rồi tập tễnh đi tiếp.

BẢY BƯỚC TỚI MÙA HÈ
Nguyễn Nhật Ánh
Hai
Gần như mùa hè năm nào, Khoa cũng được ba mẹ cho về chơi quê ngoại.
Vì vậy nó chẳng lạ gì nhỏ Trang, con bà Chín Ghe.
Nhà bà Chín Ghe là hàng xóm của ông nó. Hai khu vườn cách nhau một bờ
giậu mồng tơi.
Nhưng xưa nay Khoa chẳng bao giờ để nhỏ Trang vào mắt. Con bé này chỉ
nhỏ hơn Khoa một tuổi nhưng Khoa vẫn xem nó là đồ con nít ranh.
Nhỏ Trang hay mặc bộ đồ vải hoa, thỉnh thoảng chạy qua nhà ông nó, lúc
thì xin dì Liên cho nó hái măng tre ở bờ rào hoặc lang thang trong vườn hái
nấm, lúc thì mượn cái siêu sắc thuốc bắc hay xin rơm về lót ổ cho gà đẻ.
Nhỏ Trang còn chạy qua nhà ông nó vì nhiều lý do linh tinh khác nữa,
nhưng Khoa không nhớ hết.
Khoa chỉ nhớ là nó không bao giờ chơi với con nhỏ này. Có một quy ước
bất thành văn giữa bọn con trai với nhau: đứa con trai nào chọc cho con gái
khóc, đứa đó là anh hùng; còn đứa nào đánh bạn với con gái, đứa đó là đồ
bỏ đi, không xứng mặt nam nhi và dĩ nhiên bị bạn bè chọc ghẹo, xa lánh.
Khoa tất nhiên tự coi mình là anh hùng. Vì trước nay nó khiến cho nhỏ
Trang khóc không biết bao nhiêu là lần.
- Ê, mày đánh cắp chai xì dầu của nhà tao hả Trang?
Chẳng hạn có lần, trước mặt thằng Mừng, Khoa ra oai khi thấy nhỏ Trang
cầm chai xì dầu từ trong nhà bếp của ông nó bước ra sân.

Nhỏ Trang quay mặt lại, rụt rè:
- Dạ, đâu có. Em hỏi mượn dì Liên mà.
- Xạo đi mày! Mày hỏi mượn dì Liên sao tao không biết.
Dĩ nhiên là Khoa không thể biết. Vì dì Liên ở trong bếp, còn Khoa đang
ngồi chơi với thằng Mừng trên bậc thềm trước hiên. Nhưng nó vẫn nạt nộ
nhỏ Trang như thể nó tận tay bắt quả tang con bé này đang lấy trộm chai xì
dầu.
Thấy Khoa giở giọng ngang phè, nhỏ Trang đứng thộn mặt giữa sân, cái
lưỡi thụt đi đâu mất.
- Còn đứng ì ra đó nữa hả! - Khoa lại gầm lên, rất ghê, như sắp phun khói
qua lỗ mũi - Đem chai xì dầu trả lại cho nhà tao đi!
Nước mắt bắt đầu ứa ra trên mặt nhỏ Trang. Nó bị khép tội ăn cắp thật là
oan ức quá. Đã vậy, lúc này có tới bốn con mắt đang nhìn nó chằm chằm
khiến nó ngượng chín cả người. Khi bạn không làm gì sai, nhưng bỗng có
một người kết tội bạn, còn người đứng bên cạnh không những không lên
tiếng bênh vực bạn lại trố mắt ra nhìn bạn như nhìn một tên tội phạm, tự
nhiên bạn có cảm giác bạn giống như là tội phạm thật. Nhỏ Trang đang rơi
vào cảm giác tồi tệ đó. Thế là một tay nắm chặt chai xì dầu, một tay quẹt
nước mắt, nó cúi đầu lầm lũi quay vào nhà bếp.
Tự nhiên Khoa thấy tội tội con nhỏ. Nó thấy nó ra oai như thế đủ làm cho
thằng Mừng nhìn nó bằng cặp mắt lé xẹ rồi.
Thế là Khoa lại quát:
- Thôi, tha cho mày! Tao cho mày mượn chai xì dầu đó. Đem về cho mẹ
mày đi!
Dĩ nhiên nhỏ Trang đâu có thèm nghe Khoa. Tủi thân, uất ức, xấu hổ, bẽ
bàng, cả mớ cảm xúc đang trút lên người con bé như một đống gạch khiến

tai nó ù đi. Nhưng cho dù nghe rõ những gì Khoa nói thì nhỏ Trang chắc
chắn cũng chẳng dừng chân.
- À, mày dám bướng với tao hả? Tao... tao... tao...
Khoa vừa giận vừa thẹn, giận con bé cứng cổ không thèm nghe lời nó và
thẹn với thằng bạn đang thô lố mắt chứng kiến cái cảnh đó, cho nên Khoa
cứ ngắc ngứ mãi vẫn không nói được hết câu.
Đúng vào lúc Khoa định rượt theo cốc đầu con nhỏ này một cái cho hả tức
thì dì Liên đột ngột xuất hiện trước cửa bếp.
Mắt dì mở to khi thấy nhỏ Trang cầm chai xì dầu quay lại:
- Ủa, sao cháu không đem chai xì dầu về nhà cho mẹ đi cháu?
- Anh Khoa bắt cháu trả lại.
- Sao lại trả?
- Ảnh bảo cháu ăn cắp...
Nói tới đây, như không nén được, nhỏ Trang òa ra tức tưởi. Từ lúc bị Khoa
hiếp đáp, nước mắt đã chảy dài trên mặt con bé nhưng nó cố kềm tiếng
khóc. Nó không muốn tỏ ra yếu đuối trước mặt bọn con trai. Nhưng câu
hỏi của dì Liên giống như một mũi khoan xoáy vào nỗi đau của nó. Thế là
lòng nó thủng một lỗ to tướng: bao nhiêu dồn nén tích tụ nãy giờ bất thần
xì ra. Nhỏ Trang khóc ồ ồ như vòi phun.
Dì Liên ôm lấy con bé, dỗ dành, và trợn mắt về phía bậc thềm:
- Thằng quỷ con kia! Mày hết chuyện làm rồi sao mà bắt nạt con gái hả?
Nhưng cũng như mọi lần, Khoa đã mất dạng từ hồi nào. Thằng bạn nó
cũng biến nhanh như khói. Hiên nhà vắng tanh, như chưa từng có ai ngồi
đó.
**

Đó không phải là lần duy nhất Khoa chọc nhỏ Trang khóc.
Giật đồ chơi, giật tóc, cốc đầu, véo tai, đá đít, tóm lại không có trò mất dạy
nào là Khoa chưa làm với nhỏ Trang trước ánh mắt tán thưởng của thằng
Mừng. Và mỗi lần lập được thành tích, mặt Khoa lại nghênh nghênh y như
nó vừa đánh thắng một ông mánh nào lớn xác lắm chứ không phải bắt nạt
một đứa con gái bé bỏng.
Nhưng đó ỉà nói những mùa hè trước đây. Là chuyện đã qua.
Năm nay nhỏ Trang vẫn là con gái bà Chín Ghe, vẫn là hàng xóm cúa nó,
vẫn thỉnh thoảng qua nhà ông nó đế chơi với dì nó nhưng nhỏ Trang không
còn là nhỏ Trang như nó từng biết.
Mới hè năm ngoái đây thôi, nhổ Trang vẫn còn là một con bé mảnh khảnh
và đen đúa, hễ nhìn thấy là Khoa ngứa mắt chỉ muốn cốc đầu giật tóc.
Thế mà chỉ sau một năm không gặp, nhỏ Trang xuất hiện trong mắt Khoa y
như một con người khác. Mười bốn tuổi, con bé tự nhiên lớn phống lên, đã
ra dáng một thiếu nữ hắn hoi. Tóc nó dài ra, cơ thể nó đầy đặn lên, cặp mắt
nó long lanh và đen lay láy như hai hạt nhãn.
Cách đây nứa tháng, Khoa vừa xách ba lô bước vào cống nhà ông ngoại nó
đã thấy nhỏ Trang đi ra. Nhỏ Trang nhận ngay ra Khoa nhưng Khoa thì
không nhìn ra con bé.
Đến khi nhỏ Trang bẽn lẽn cất tiếng chào thì Khoa mới ngớ ra:
- Ủa., ủa...
Khoa chi thốt được mấy tiếng chắng đâu vào đâu. Đến khi Khoa định thần,
tính khen "Em mau lớn quá há Trang?" thì nhỏ Trang đã khuất dạng bên kia
bờ giậu mồng tơi.
Khoa đứng đực giữa sân có đến một lúc, thấy lòng tự nhiên bầng khuâng
lạ. Con bé hàng xóm sao bữa nay trông khác quá. Ngay cá Khoa nữa, Khoa
cũng thấy mình khang khác. Những mùa hè trước đây, mỗi lần về quê gặp

nhỏ Trang, việc đầu tiên Khoa làm là giật tóc con nhó này cho nó la oai oái
chơi.
Lần này Khoa không những không nhấc tay nhấc chân nổi mà nói cũng
không ra hơi.
Đã thế, tuy chưa thốt nên lời nhưng mẫu cầu Khoa định nói cũng tự nhiên
thay đổi: "Em mau lớn quá há Trang?". Trước nay, Khoa toàn xưng tao gọi
mày với con nhỏ này. Bữa nay Khoa đột ngột gọi nó bằng 'em", dù là gọi
trong tâm tưởng. Chỉ nhớ lại thôi, Khoa đã thấy kỳ kỳ: Sao lạ vậy ta? Khoa
tự hỏi, nghĩ ngợi, không tìm ra câu trá lời rồi lại tự nói thầm lần nữa, vẫn
thấy đầu óc tối mò mò, đành tặc lưỡi xách ba lô đi thắng vô nhà.
Buổi chiều, mải theo thằng Mừng đi lặn hụp ở sông Đá Nhọn, hôm sau lại
theo thằng này đi bắn chim tận Gò Thung đến tối mịt mới về, Khoa quên
mất nhỏ Trang.
Nhưng qua ngày thứ ba, Khoa đang tha thẩn trước sân chờ thằng Mừng qua
rú đi xem tát đìa, bỗng thấy nhỏ Trang bước qua.
Nhỏ Trang liếc Khoa một cái rồi lật đật đi một mạch vô bếp. Nó sợ Khoa
kêu lại rồi ngứa tay cốc đầu giật tóc như trước đây.
Nhỏ Trang không biết thằng Khoa năm nay không còn là thằng Khoa quen
bắt nạt như nó từng biết.
Thằng Khoa năm nay vừa nhác thấy nhỏ Trang, bụng giật thót một cái và
hấp tấp quay mặt đi chỗ khác.
Đợi nhỏ Trang đi một quãng, nó rụt rè ngoái cổ nhìn theo rồi lại quay đầu
nhìn ra giàn hoa giấy trước cổng; đầu óc tự dưng nghĩ ngợi vẩn vơ.

BẢY BƯỚC TỚI MÙA HÈ
Nguyễn Nhật Ánh
Ba
Rốt lại, về quê được nửa tháng rồi mà Khoa vẫn chưa trò chuyện với nhỏ
Trang được lần nào. Khoa bắt gặp nhỏ Trang qua nhà ông nó không ít lần
nhưng lần nào cũng vậy, Khoa chỉ biết đưa mắt nhìn trộm con nhỏ này, mỗi
khi thấy con nhỏ này sắp quay mặt về phía Khoa thì Khoa lại vội nhìn đi
đâu đó như thể ta đây đang mải mê ngắm cảnh.
Khoa cố nghĩ như vậy thật, tự đánh lừa mình rằng thực sự nhỏ Trang là cái
thá gì mà phải quan tâm nhưng đến khi nhỏ Trang ra về rồi thì Khoa lại thở
dài, tự trách mình sao mà nhát cáy. Cũng có khi Khoa chạy qua nhà bà Chín
Ghe và gặp nhỏ Trang ở đó. Đó là những hôm Khoa làm dì Liên tròn xoe
mắt trước sự nhiệt tình đột xuất cúa nó.
- Để cháu đi cho dì.
- Cái gì? Cháu qua nhà bà Chín Ghe mượn cái sàng cho dì thật à? Ối trời
ơi, mày có định làm cho dì xỉu không vậy, thằng lười chảy thây kia!
Khoa trả lời dì bằng cách vọt ra cửa, vù qua nhà bà Chín Ghe theo cái cách
cúa người hăm hở đi dự tiệc. Nhưng tới nơi rồi thì vẻ hùng hổ của Khoa
lập tức tiêu tan, y như một thực khách vừa tới nơi bỗng thấy bàn tiệc đã bị
dọn mất.
Khoa đứng lấp ló trước cứa, lấm lét nhìn vào nhà. Bà Chín Ghe đang ngồi
trên chõng loay hoay nhặt bông cỏ trong thúng gạo trước mặt, còn nhỏ
Trang đang ngồi đằng bàn học bài. Con nhỏ này học bài thật hay giả vờ thế
nhỉ? Đang nghỉ hè kia mà! Khoa nhủ bụng, cảm thấy phân vân quá.
Khoa không nghĩ sẽ gặp bà Chín Ghe. Vào giờ này, lẽ ra bà đã xách giỏ đi
chợ hoặc xắn quần lội ruộng thăm lúa. Nhưng làm như biết trước Khoa sẽ
mò qua chọc ghẹo con gái mình, bà quyết tâm ở nhà để canh chừng kẻ gian

hay sao ấy. Đó là những ý nghĩ xuất hiện trong đầu của kẻ "có tật giật
mình" là Khoa, và khi suy đoán như vậy, Khoa thấy trái tim trong ngực nó
bắt đầu giã gạo.
Đúng vào lúc Khoa dợm chân định bỏ chạy, bà Chín Ghe bất giác ngẩng
đầu nhìn ra sân.
- Ồ! - Bà kêu lên khi nhác thấy mái tóc bù xù cúa Khoa thập thò ngoài cửa Cháu đi đâu đó, Khoa?
Mặt Khoa đỏ như gấc, rõ ràng là vẻ mặt cúa tên trộm bị bắt quả tang.
- Dạ... dạ... - Khoa ú ớ, nhất là khi nó biết nhỏ Trang cũng đang quay đầu
nhìn nó mặc dù Khoa không đám đánh mắt về phía bàn học.
Bà Chín Ghe gỡ bí cho thằng bé:
- Cháu vào nhà đi đã.
Y như tháo được miếng băng keo vô hình dán ngang miệng, đôi môi Khoa
lập tức cử động trơn tru:
- Dì Liên sai cháu qua nhà bác mượn cái sàng về sàng gạo.
Bà Chín Ghe quay sang nhổ Trang:
- Con ra sau nhà lấy cái sàng đưa cho anh đi con.
Khoa đã bớt sợ; ngực nó nhẹ dần. Bà Chín Ghe dịu dàng quá. Hôm nay bà
không ra khỏi nhà chắc là vì bà phải nhặt bông cỏ chứ không phái đế canh
chừng mà thộp cố Khoa như Khoa tưởng tượng,
Khoa thứ nhúc nhích vai và hông, thấy cơ thể không còn căng cứng như
khi nãy. Khoa hít vào một hơi, kiểm tra lại lưỡi và môi; sung sướng thấy
mọi thứ đâu vẫn còn nguyên đó.
Nhưng điều đó cũng chẳng giúp ích được gì cho Khoa. Khi nhỏ Trang cầm
cái sàng từ nhà bếp lên đưa cho Khoa, Khoa lại thấy tay chân yếu ớt như

không còn chút hơi sức, chỉ lí nhí được hai tiếng cảm ơn rồi quay mình đi
như chạy.
Thật chả ra làm sao! Khoa tự mắng mỏ mình; đá tung một hòn gạch trước
mặt, kêu "oái" một tiếng vì hòn gạch cứng quá, rồi đi cà nhắc về nhà.
**
Nhỏ Trang ngồi đằng bàn chúi mặt vào tập hôm nọ hóa ra là nó học bài thật
chứ không phải giả vờ. Khoa phát hiện ra điều đó khi tình cờ nhìn thấy con
nhỏ ôm tập đi ngang trước cổng nhà ông nó.
Nó chui hàng rào, chạy qua nhà thằng Mừng:
- Ê, nghi hè rồi mà sao tao thấy nhiều đứa trong làng vẫn ôm tập đi học há
mày!
- Tụi nó đi học hè.
Dò hỏi một hồi, Khoa biết thầy Tám đang mở lớp dạy hè cho tụi học trò
chuẩn bị vô lớp chín Nhỏ Trang đang học lớp này.
Thế là hôm sau Khoa nằng nặc xin dì Liên cho nó đi học.
- Mày siêng học từ bao giờ thế, Khoa!
- Cháu siêng học lâu rồi; tại đì không biết đó thôi.
- Tao mà không biết mày á? Tao còn lạ gì mày hả Khoa! - Dì Liên rọi mắt
vào mặt Khoa, như muốn lục lọi xem sự dối trá nấp ở đâu đằng sau vẻ thật
thà đáng ngờ của thằng bé - Những mùa hè trước, tao thấy mày toàn chạy
nhảy nghịch phá, tập vở mày vứt tận đâu đâu kia mà.
Khoa nặn ra vé mặt cúa một con mèo giận dỗi:
- Tại những năm trước cháu còn bé. Năm nay cháu lớn rồi mà dì.

Dì Liên nghiêng đầu qua một bên, dùng mắt soát xét thắng bé từ đầu tới
chân, rồi từ chân lên đầu. Dì rà rà như vậy một lúc rồi gật gù đổi giọng:
- Ờ, cháu lớn rồi mà dì không đế ý.
Dì âu yếm đặt tay lên vai Khoa, giọng ngọ ngào như làm từ mía:
- Dì nói là nói thế thôi. Cháu mà để tâm đến chuyện học, đù chỉ bằng nửa
con mắt thôi, dì cũng đã vui lắm rồi!
- Dì vui thì cho tiền cháu đóng học phí đí chớ! Khoa nhắc.
- Học phí bao nhiêu vậy cháu?
- Cháu nghe nói hai tháng là sáu trăm ngàn,
- Ối trời ơi, tao làm gì có tới chừng đó tiền, Mày tưởng tao là cái ngân
hàng há Khoa?
- Thì đì hỏi xin ông hộ cháu!
Thế là Khoa ôm tập đi học. Nố vô lớp muộn hơn tụi bạn nửa tháng nhưng
thầy Tám vẫn nhận vì nó đóng đầy đú học phí cá hai tháng. Thầy dạy toán,
lý hóa, bảng đen hôm nào cũng chằng chịt những chữ số trông nhức cả mắt.
Dĩ nhiên là Khoa chả coi những bàí toán trên bảng ra cái cú cà rốt gì. Khoa
chuấn bị vô lớp mười, nó chui vào lớp dành cho tụi học trò vừa học xong
lớp tám chí đế có dịp ngồi gần trò chuyện với nhỏ Trang thôi.
Dì Liên chá biết thằng cháu cúa mình học thứ gì; Ở lớp nào, chỉ thấy một
đứa quanh năm lêu lổng như Khoa bỗng nhiên ham học là dì mở cờ trong
bụng, đâu có biết nó đánh lừa dì lấy tiền chui vô cái lớp mà nó đã học qua
rồi.
Trong làng, chỉ có thằng Mừng là ngạc nhiên.
Ngay ngày đầu tiên Khoa đi học, vừa ra về đã bị thằng Mừng chặn đường
hỏi ngay:

- Ra là mày đi học đấy?
Cái kiểu hỏi giống như chế giễu của thằng này làm Khoa chột dạ:
- Ờ... ờ...
- "Ờ ờ" cái gì! - Mừng nhếch mép. Năm ngoái mày đã học lớp chín tại sao
bây giờ mày lại chui vô lớp dành cho mấy đứa sắp lên lớp chín?
Mặc dù biết trước thế nào thằng Mừng cũng hỏi câu này, Khoa vẫn đực
mặt ra một lức. Rồi Khoa vờ ngẩng đầu nhìn trời:
- Tại sao hả?- Ờ, tao cũng không biết tại sao nữa. Để tao nhớ xem...
Thằng Mừng nhìn Khoa như nhìn một đứa vừa va đầu phái gốc cây:
- Mày... mày...
- À! tao nhớ rồi. - Khoa toét miệng cười - Năm ngoái tao học lớp chín
nhưng cuối năm tao phải ở lại lớp vì bị xếp hạng học sinh yếu.
Khoa nhìn Mừng bằng ánh mắt đắc thắng, sướng vì đã nghĩ ra được cách
nói dối. Khoa bảo minh bị lưu ban mà vẻ mặt nó tươi hơn hở như đang
khoe mình đứng nhất lớp.
Nhưng Mừng đã làm Khoa cụt hứng:
- Nếu mày bị lưu ban thì năm nay mày phải học lại lớp chín chứ có tụt
xuống lớp tám đầu mà phải học hè chung với tụi lớp tám?
Khoa gần như chết đứng trước câu vặn vẹo của Mừng. Nó quên phắt sự
thật đơn gián đó. Mặỉ ửng lên, Khoa đưa tay gãi gáy:
- Ờ há! Vậy để tao nhớ lại lần nữa xem.,.
- "Nhớ, nhớ" cái đầu mày! - Mừng hừ mũi, vẫn nhìn lom lom vô mặt Khoa
- Mày nóí thật đi! Mày chui vô lớp học của thầy Tám đế làm gì vậy?

Lần này Khoa biết mình không thế vòng vo được nữa. Khoa duỗi ra co vào
mười ngón tay, đầu xoay như chong chóng. Mãi một lúc Khoa mới ngập
ngừng:
- Tao nói với mày; mày không được nói lại với ai đó nhé!
- Ờ. - Mừng mau mắn gật đầu, nó hồi hộp nhìn chằm chằm vào đôi môi
Khoa, làm như nếu Khoa há miệng thế nào cũng có một con chuột hay một
con mèo từ trong đó nhảy ra.
- Sở dĩ tao theo học lớp này là vì... là vì..
- Vì sao? Mừng giục.
- Là vì... là vì...
Khoa ấp úng mãi vẫn không làm sao nói tiếp nửa câu sau. Dù thằng Mừng
là bạn thân của Khoạ, Khoa vẫn thấy ngường ngượng nếu thú thật mục
đích đi học hè của mình.
Mừng há hốc miệng, không biết thằng bạn nó thường ngày mồm mép như
tép nhảy, hôm nay ăn phải thứ gì mà đột nhiên ngọng líu ngọng lo.
Nó sốt ruột quá, co chân đá vào chân Khoa:
- Vì sao, mày nói lẹ lên đi! Tao sắp phải về nhà nấu cơm cho bà tao rồi.
Khoa nhắm mắt lại, như thể nếu mồ mit nó sẽ không đủ can đảm thốt ra
câu trả lời:
- Là vì... vì tao muốn được... ngồi cạnh nhỏ Trang.
- Ngồi cạnh nhỏ Trang!
- Nhỏ Trang con bà Chín Che hả?
- Ờ.

- Mày ngồi cạnh nó để làm gì?
- Thì... để trò chuyện với nó.
- Mừng ngẩn tò te:
- Chỉ vậy thôi?
- Chỉ vậy thôi.
- "Chỉ vậy thôi" cái con khỉ! Mừng đá Khoa cái nữa - Nó ớ cạnh nhà ông
mày, lại thường xuyên chạy qua chơi, mày muốn trò chuyện với nó lúc nào
mà chẳng được, sao phải chui vô lớp của thầy Tám để trò chuyện?
Thắc mắc của Mừng chính đáng quá. Nhưng chính vì vậy mà nó làm Khoa
bối rối, Khoa nuốt nước bọt hai ba lần, bụng rủa thầm tháng bạn đần độn
này tơi bời.
Mừng lại thắc mắc, như thể muốn chứng minh Khoa chứi thầm nó là đúng:
- Mà mày định trò chuyện gì với nò! Với tụi con gái, cốc đầu đá đít là đủ
rồi, có gì mà phải trò chuyện!
Nếu như thằng Mừng thốt ra câu này vào mùa hè năm ngoái, Khoa sẵn
sàng công nhận đó là chân lý. Nhưng bây giờ là mùa hè năm nay, Múa hè
năm nay, Khoa thở ra:
- Tao hết muốn cốc đầu đá đít nó rồi.
Cặp mắt Mừng tròn xoe:
- Sao vậy?
Khoa thở ra lần thứ hai:
- Tao cũng không biết nữa.

- Bây giờ mày chỉ muốn trò chuyện với nó? – Khoa liếm môi, thừa nhận
một cách khó khăn.
Mặt mừng lộ vẻ căng thẳng, có cảm giác nó đang gồng người lên:
- Tức là mày muốn kết bạn với nó!
- Ờ.
Mừng ngơ ngác mất một lúc. Đến khi biết chắc mình không nghe lầm, nó
xì nước bọt qua kẽ răng:
- Đồ tồi!
- Ờ.
- "Ờ" là sao?
Khoa xụi lơ:
- "Ờ" tức là tao nhận tao là "đồ tồi"!
Mừng không ngờ Khoa nhận tội một cách tỉnh bơ như vậy. Nó gầm lên:
- Tao không chơi vời mày nữa! Đồ phản bội!
- Tao mà phản bội á?
- Chứ gì nữa! Mày phản bội giao kèo của tụi con trai. Con trai là không
chơi với bọn con gái mít ướt!
Cảm thấy đã là con gái mà chỉ có mỗi tội "mít ướt" thì nhẹ quá, Mừng hằm
hè bổ sung:
- Vừa mít ướt vừa nhiều chuyện. Lại ưa mách lẻo nữa!
Nói xong, Mừng phẩy tay một cái, điệu bộ hết sức là kiên quyết, rồi đùng
đùng bỏ đi.

Khoa nhìn theo bạn, muốn nói một câu gì đó để Mừng quay lại nhưng nó
không biết phải nói gì, đành thò tay vặt mạnh một nhánh cây bên đường rồi
lúi thúi ôm tập rẽ sang hướng khác.

BẢY BƯỚC TỚI MÙA HÈ
Nguyễn Nhật Ánh
Bốn
Bị thằng Mừng tẩy chay, Khoa buồn lắm.
Buồn nhất là Khoa không biết phái giải thích với Mừng như thế nào đế
thằng này đừng giận nó.
Bọn con trai trong làng thực ra có giao kèo giao ước gì đâu, nhưng xưa nay
vậy: đã là con trai thì chỉ chơi với con trai, con gái thì túm tụm với con gái.
Con trai không đời nào thèm chơi các trò nháy lò cò, nháy dây hay đánh
đũa của bọn con gái. Bọn con gái tất nhiên không thích trèo cây, đá bóng,
vật nhau hay ném đất như tụi con trai.
Tự nhiên mà thành luật.
Con trai không chơi trò con gái, chỉ có chọc cho con gái khóc. Con gái
khóc, con gái về méc mẹ thì lại thêm cái "tội" mách lẻo, con trai càng có cớ
đế châm chọc, lên án.
Từ khi cha sinh mẹ đé đến giờ, Khoa lớn lên trong thế giới chia đôi đó,
không chút thắc mắc. Khoa hồn nhiên tuân thủ luật lệ không biết do ai bày
ra, cảm thấy đã là con trai thì phải như thế, phải "làm trai cho đáng nên
trai", Không chỉ ở làng, ngay ở trường thị trấn Khoa cũng chỉ chơi với
đám bạn trai. Con gái thì Khoa cạch. Ngược lại, tụi nó cũng không thèm
chơi với Khoa.
Thế mà không hiếu sao, mùa hè năm nay Khoa bỗng nhiên không muốn
tuân thủ luật lệ đó nữa. Khoa không muốn rứt tóc hay cốc đầu nhỏ Trang,
không muốn chọc cho nhỏ Trang khóc. Khoa chỉ muốn trò chuyện với nhỏ.
Vậy có phải là "phản bội" không ta? Khoa tự hỏi cả trăm lần trên đường về

và khi về tới nhà rồi Khoa lại tự vấn lương tâm thêm một trăm lần nữa đế
rốt cuộc khố sở nhận ra đầu óc mình vẫn mít đặc.
Thực ra, cho đến lúc đó Khoa vẫn chưa nói chuyện với nhỏ Trang được câu
nào trong lớp.
Lúc Khoa lò dò xin vô học, lớp đã kín học trò và chỗ ngồi đã được sắp xếp
đâu vô đó. Rốt cuộc thầy Tám nhét Khoa vào dãy bàn thứ hai, tự dưng
trống một chỗ do có một đứa xin nghỉ học ngày hôm trước.
Trong lớp có vài đứa biết Khoa nhưng không đứa nào biết Khoa đang học
lớp mấy nên chẳng cái miệng nào đặt dấu hỏi về động cơ học hè của Khoa.
Không bị nghi ngờ hay gặng hỏi, Khoa cảm thấy yên tâm. Chỉ yên tâm
thôi, chứ chẳng thích thú gì. Vì Khoa ngồi bàn hai trong khi mục tiêu của
Khoa là nhỏ Trang lại ngồi bàn năm - cách nhau ba dẫy bàn mà sao Khoa
thấy khoảng cách vời vợi như trái đất với mặt trăng. Khoa rầu rĩ nghĩ
bụng: Kiếu này chắc tới tết Công Gô mình mới mong trò chuyện được với
nó.
Qua ngày thứ hai, Khoa nghĩ ra được một kế. Khoa lại gần thằng nhãi mặt
mụn ngồi cạnh nhỏ Trang trong lớp, gạ:
- Mày đối chỗ với tao đi, Bông!
- Đổi chỗ là sao?
- Là mày lên ngồi chỗ tao, tao xuống ngồi chỗ mày. Tao bị cận thị, muốn
xuống bàn dưới ngồi nhìn bảng cho rõ.
Chỗ nằy rõ ràng Khoa phịa. Những đứa bị cận thị càng ngồi xa càng không
thấy chữ trên bảng. Nhưng thằng Bông không để ý. Nó thờ ơ buột miệng:
- Vậy hả?
- Ờ. - Khoa gật đầu, thấp thổm mừng thầm - Ngày mai bắt đầu đổi ha!

- Tao thích ngồi bàn dưới hơn. - Bông bất ngờ từ chối - Ngồi bàn dưới
khỏi sợ thầy Tám kêu lên bảng.
Gặp phải thằng học hành dốt đặc cán mai rồi! Khoa chán nản nhủ bụng,
cảm thấy hy vọng cận kề người đẹp sắp tiêu tan.
- Thôi được, - Bông chợt nói.
Y như người chết đuối vớ được phao, mắt Khoa sáng trưng:
- Mày đổi ý rồi hả?
- Ờ. - Bông nhếch môi, ranh mãnh - Nhưng với một điều kiện:
- Điều kiện gì?
- Sáng mai mày mua cho tao một ổ bánh mì thịt.
Đề nghị trắng trợn cua Bông khiến Khoa tức muốn nổ đom đóm mắt. Khoa
rất muốn đá thằng này vuột cái nhưng nó cố kềm lại, một phần vì Bông to
con hơn Khoa, phần khác Khoa không muốn kế hoạch mà nó hoài công sắp
xếp bị đổ bể.
- Vậy cùng được.
Khoa gượng gạo gật đầu, bụng chỉ mong thằng Bông tối nay trúng gió nằm
bẹp một đống cho rồi. Như vậy thì Khoa vẫn được xuống ngồi cạnh nhỏ
Trang mà khỏi phái tốn một ổ bánh mì.
Sáng hôm sau, Khoa dậy từ tờ mờ sáng, đau khổ vét hết tài sản dành dụm
được, co giò chạy lên tiệm bánh mì bà Ký trên đường quốc lộ.
Cầm ổ bánh mì trên tay, Khoa vừa thèm vừa tức, Khoa chả bao giờ được
điểm tâm bằng bánh mì. Bánh mì thịt là thứ xa hoa, thỉnh thoảng Khoa mới
được dì Liên mua cho một ố, thường là vào một dịp đặc biệt nào đó. Buổi
sáng, Khoa toàn cơm chiên với nước mắm.

Săm soi ổ bánh mì một hồi, càng nhìn càng thấy ổ bánh hấp dẫn quá, Khoa
nuốt nước bọt liên tục. Cuối cùng, không nhịn được, Khoa mở hé ổ bánh
mì, nhón một lát chả cho vào miệng, chóp chép nhai.
Khi Khoa chạy tới lớp, Bông đã đứng đợi ngay cổng. Nó đón lấy ố bánh
mì trên tay Khoa, đưa lên miệng cắn một phát, chẳng mảy may ng...