Kế hoạch bài dạy KHTN 9
Tuần 30, 31 – Tiết 42, 43, 44

1
Ngày soạn 28/03/2025

Năm học: 2024 - 2025

BÀI 15. TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
(Thời lượng 3 tiết)
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
– Học sinh nắm được:
+ Các tác dụng của dòng ddienj xoay chiều: tác dụng nhiệt, phát sáng, từ,
sinh lí.
+ Lấy được ví dụ chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt, phát
sáng, từ, sinh lí.
I. Mục tiêu:
1. Năng lực:
1.1. Năng lực chung:
– Chủ động thực hiện thí nghiệm tìm hiểu tác dụng nhiệt và tác dụng phát
sáng của dòng điện xoay chiều.
– Tích cực trao đổi với các thành viên trong nhóm để thực hiện nhiệm vụ
tìm hiểu định luật khúc xạ ánh sáng.
1.2. Năng lực khoa học tự nhiên
- Lấy được ví dụ chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt, phát
sáng, tác dụng từ, tác dụng sinh lí.
2. Phẩm chất
- Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và thực hiện
nhiệm vụ được giao.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1.Giáo viên:
- 3 máy sấy tóc, 3 bóng đèn sợi đốt loại 30 W có dây nối và phích cắm.
- Bộ dụng cụ thí nghiệm tác dụng từ của dòng điện xoay chiều cho mỗi
nhóm HS: 1 bộ đổi nguồn, 1 cuộn dây có lõi thép, 1 giá thí nghiệm, một số đinh
vít hoặc ghim giấy, các dây nối.
- Video tác dụng sinh lí của dòng điện (https://www.youtube.com/watch?
v=GQ_J4WwoygE).
- Máy tính, máy chiếu, file trình chiếu PowerPoint hỗ trợ bài giảng.–
Phiếu học tập cá nhân (in trên giấy A4):
PHIẾU HỌC TẬP
(1). Cắm phích cắm của máy sấy tóc vào ổ điện, bật công tắc cho máy sấy hoạt
động và thực hiện các yêu cầu sau:
+ Chạm tay vào vỏ máy sấy. mô tả cảm giác của tay:
…………………………………………………………………………………+
Giơ tay trước đầu máy sấy ( cách đầu máy sấy 25cm). Mô tả cảm giác của tay:
…………………………………………………………………………………
+ Trả lời câu hỏi: Khi mấy sấy hoạt động, năng lượng điện chuyển hoá thành
dạng năng lượng nào? Kết quả thí nghiệm trên chứng tỏ dòng điện xoay chiều
có tác dụng gì?
Trường THCS Chiềng Sinh

Kế hoạch bài dạy KHTN 9

2

Năm học: 2024 - 2025

…………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………...
(2) Căm phích cắm của bóng đèn vào ổ điện và thực hiện yêu cầu sau:
+ Mô tả trạng thái của dây tóc bóng đèn sau khi cắm phích cắm:
………………………………………………………………………………….
+ Giơ tay cách bóng đèn 15cm và mô tả cảm giác của tay:
………………………………………………………………………………….
+ Trả lời câu hỏi: Khi bóng đèn dây tóc hoạt động, năng lượng điện đã chuyển
hoá thành các dạng năng lượng nào? Từ đó cho biết dòng điện xoay chiều có
tác dụng gì?
………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………….
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 1: Khi cho dòng điện đi qua máy sấy tóc, dòng điện đã gây ra các tác dụng
nào?
A. Từ và nhiệt
B. Quang và hóa học
C. Từ và hóa học
D. Từ và quang
Câu 2: Vật nào dưới đây gây ra tác dụng từ?
A. Một cục pin còn mới đặt riêng trên bàn.
B. Một mảnh nilong đã được cọ xát mạnh.
C. Một cuộn dây dẫn đang có dòng điện chạy qua.
D. Một đoạn băng dính.
Câu 3: Khi có dòng điện chạy qua một bóng đèn dây tóc, phát biểu nào sau đây
là đúng?
A. Bóng đèn chỉ nóng lên .
B. Bóng đèn chỉ phát sáng.
C. Bóng đèn phát sáng nhưng không nóng lên.
D. Bóng đèn vừa phát sáng, vừa nóng lên.
Câu 4: Tác dụng nhiệt của dòng điện trong các dụng cụ nào dưới đây là có lợi?
A. Nồi cơm điện         
B. Quạt điện
C. Máy thu hình (tivi)         
D. Máy bơm nước
Câu 5: Hoạt động của dụng cụ nào dưới đây không dựa trên tác dụng nhiệt của
dòng điện?
A. Bàn là điện.
B. Đèn LED.
C. Máy sấy tóc
D. Ấm điện đang đun nước
Câu 6: Phát biểu nào dưới đây là sai?
A. Cuộn dây dẫn quấn quanh lõi sắt khi có dòng điện chạy qua có khả năng hút
các vật bằng sắt thép.
Trường THCS Chiềng Sinh

Kế hoạch bài dạy KHTN 9

3

Năm học: 2024 - 2025

B. Cuộn dây dẫn quấn quanh lõi sắt khi có dòng điện chạy qua có khả năng làm
quay kim nam châm.
C. Cuộn dây dẫn quấn quanh lõi sắt không có khả năng hút các vật bằng
sắt, thép và làm quay kim nam châm.
D. Cuộn dây dẫn quấn quanh lõi sắt khi có dòng điện chạy qua có tác dụng (vai
trò) như một nam châm.
2. Học sinh: SGK, đọc trước bài mới.
III. TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
1. Hoạt động 1: Mở đầu
a) Mục tiêu
– Nhận biết được tác dụng của dòng điện trong thực tế.
b) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
– GV yêu cầu HS kể tên các thiết bị điện trong gia đình và cho biết trong mỗi
thiết bị, năng lượng điện đã chuyển hoá thành các dạng năng lượng nào.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
– HS vận dụng kinh nghiệm thực tế, nhớ lại các dụng cụ/ thiết bị điện trong gia
đình và tác dụng của chúng.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
– GV gọi hs trả lời câu hỏi
HS khác nhận xét và bổ sung hoặc nêu ý kiến khác(nếu có).
Bước 4: Kết luận, nhận định
– GV không nhận xét tính đúng/sai các câu trả lời của HS mà dẫn dắt vào bài
mới. GV có thể dẫn dắt: Khi sử dụng các thiết bị quạt điện, bếp từ, bình nước
nóng, máy sấy tóc, ấm đun nước, đèn điện,… ta không nhìn thấy dòng điện
xoay chiều chạy qua các thiết bị đó, nhưng ta có thể nhận biết sự tồn tại của
dòng điện qua các tác dụng của nó. Vậy, dòng điện xoay chiều có những tác
dụng gì? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học mới.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
2.1. Tác dụng nhiệt và tác dụng phát sáng
a) Mục tiêu
– Lấy được ví dụ chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt, tác dụng
phát sáng.
– Chủ động thực hiện thí nghiệm tìm hiểu tác dụng nhiệt và tác dụng phát sáng
của dòng điện xoay chiều.
b) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS
Nội dung
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
I. Tác dụng nhiệt
– GV thực hiện:
+ Dòng điện xoay chiều chạy qua
+ Chia lớp thành 06 nhóm.
vật dẫn làm nó nóng lên, chứng tỏ
dòng điện xoay chiều có tác dụng
+ Phát máy sấy tóc cho nhóm 1, 2, 3
nhiệt.
và bóng đèn có phích cắm cho nhóm
Trường THCS Chiềng Sinh

Kế hoạch bài dạy KHTN 9

4

Năm học: 2024 - 2025

4, 5, 6.
II. Tác dụng phát sáng
+ Tổ chức cho HS làm việc theo
+ Dòng điện xoay chiều chạy qua
nhóm, thực hiện các nhiệm vụ:
đèn sợi đốt làm đèn phát sáng chứng
Các nhóm 1, 2, 3 thực hiện nhiệm vụ tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng
(1), các nhóm 3, 4, 5 thực hiện nhiệm phát sáng.
vụ (2) theo hướng dẫn trong phiếu
học tập.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học
tập
– HS thực hiện:
+ Tập hợp nhóm theo phân công của
GV.
+ Nhận phiếu học tập và dụng cụ thí
nghiệm.
+ Làm việc nhóm, thực hiện nhiệm vụ
học tập theo yêu cầu.
– GV quan sát, hỗ trợ và hướng dẫn
HS trong quá trình thực hiện thí
nghiệm (nếu cần).
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo
luận
– GV gọi đại diện nhóm trình bày kết
quả thực hiện nhiệm vụ.
- Gọi các nhóm khác nhận xét chéo.
Bước 4: Kết luận, nhận định
– GV nhận xét chung và chốt kiến
thức về tác dụng nhiệt và tác dụng
phát sáng của dòng điện xoay chiều.
2.2. Tác dụng từ
a) Mục tiêu
– Hs nêu được dòng điện xoay chiều có tác dụng từ. Lấy được ví dụ
chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng từ.
b) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
– GV thực hiện:
+ Phát bộ dụng cụ thí nghiệm tác
dụng từ của dòng điện xoay chiều cho
mỗi nhóm.
+ Yêu cầu HS làm việc nhóm, tiến
hành thí nghiệm theo các bước:
Bước 1: Bố trí thí nghiệm như Hình
Trường THCS Chiềng Sinh

Nội dung
III. Tác dụng từ
Dòng điện xoay chiều chạy trong
dây dẫn thẳng hay trong cuộn dây
dẫn sinh ra từ trường chứng tỏ dòng
điện xoay chiều có tác dụng từ.

Kế hoạch bài dạy KHTN 9

5

Năm học: 2024 - 2025

15.4 (a) trong SGK/ tr.73.
Bước 2: Đóng khoá K và đưa các đinh
vít lại gần cuộn dây. Mô tả hiện tượng
xảy ra.
+ Yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Kết quả
thí nghiệm chứng tỏ dòng điện có tác
dụng gì?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học
tập
– HS thực hiện:
+ Nhận dụng cụ thí nghiệm.
+ Làm việc nhóm, tiến hành thí
nghiệm theo hướng dẫn và trả lời câu
hỏi của GV.
– GV quan sát, hướng dẫn và hỗ trợ
các nhóm trong quá trình thí nghiệm
(nếu cần).
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo
luận
– GV mời đại diện của nhóm trình
bày kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập.
– Nhóm khác nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định
+ gv Nhận xét chung hoạt động thí
nghiệm và kết quả làm việc nhóm.
+ Chốt kiến thức về tác dụng từ của
dòng điện.
2.3. Tác dụng sinh lí
a) Mục tiêu
– Hs nêu được dòng điện xoay chiều có tác dụng sinh lí. Lấy được ví dụ chứng
tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng sinh lí.
b) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
+ Chiếu video tác dụng sinh lí của
dòng điện trong các trường hợp khác
nhau.
+ Yêu cầu HS mô tả tác dụng của
dòng điện và cho biết dòng điện có lợi
hay có hại trong mỗi trường hợp.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học
tập
Trường THCS Chiềng Sinh

Nội dung
IV. Tác dụng sinh lí
+ Dòng điện có thể chạy qua cơ thể
sống.
+ Dòng điện đi qua cơ thể người có
thể gây co giật, làm tim ngừng đập,
thần kinh tê liệt,...

Kế hoạch bài dạy KHTN 9

6

Năm học: 2024 - 2025

– HS làm việc cá nhân, theo dõi video
và thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo
luận
– GV gọi HS trình bày câu trả lời.
– Hs khác lắng nghe và nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét chung và chốt kiến thức
về tác dụng sinh lí của dòng điện xoay
chiều
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu
- Vận dụng kiến thức đã học trong bài để trả lời các câu hỏi dưới dạng trò chơi
b) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
– GV thực hiện:
+ Giới thiệu luật chơi trò chơi Ai nhanh hơn: GV đưa ra câu hỏi trên bảng phụ
các bạn hs quan sát câu hỏi và ai là người giơ tay nhanh nhất thì sẽ có quyền trả
lời câu hỏi. Nếu trả lời đúng bạn đó sẽ nhận được 1 phần quà. Nếu trả lời sai các
bạn khác có quyền giơ tay trả lời tiếp.
Câu 1: Khi cho dòng điện đi qua máy sấy tóc, dòng điện đã gây ra các tác dụng nào?
A. Từ và nhiệt
B. Quang và hóa học
C. Từ và hóa học
D. Từ và quang
Câu 2: Vật nào dưới đây gây ra tác dụng từ?
A. Một cục pin còn mới đặt riêng trên bàn.
B. Một mảnh nilong đã được cọ xát mạnh.
C. Một cuộn dây dẫn đang có dòng điện chạy qua.
D. Một đoạn băng dính.
Câu 3: Khi có dòng điện chạy qua một bóng đèn dây tóc, phát biểu nào sau đây
là đúng?
A. Bóng đèn chỉ nóng lên .
B. Bóng đèn chỉ phát sáng.
C. Bóng đèn phát sáng nhưng không nóng lên.
D. Bóng đèn vừa phát sáng, vừa nóng lên.
Câu 4: Tác dụng nhiệt của dòng điện trong các dụng cụ nào dưới đây là có lợi?
A. Nồi cơm điện         
B. Quạt điện
C. Máy thu hình (tivi)         
D. Máy bơm nước
Trường THCS Chiềng Sinh

Kế hoạch bài dạy KHTN 9

7

Năm học: 2024 - 2025

Câu 5: Hoạt động của dụng cụ nào dưới đây không dựa trên tác dụng nhiệt của
dòng điện?
A. Bàn là điện.
B. Đèn LED.
C. Máy sấy tóc
D. Ấm điện đang đun nước
Câu 6: Phát biểu nào dưới đây là sai?
A. Cuộn dây dẫn quấn quanh lõi sắt khi có dòng điện chạy qua có khả năng hút
các vật bằng sắt thép.
B. Cuộn dây dẫn quấn quanh lõi sắt khi có dòng điện chạy qua có khả năng làm
quay kim nam châm.
C. Cuộn dây dẫn quấn quanh lõi sắt không có khả năng hút các vật bằng
sắt, thép và làm quay kim nam châm.
D. Cuộn dây dẫn quấn quanh lõi sắt khi có dòng điện chạy qua có tác dụng (vai
trò) như một nam châm.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập – Hs suy nghĩ và trả lời lần lượt
các câu hỏi
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
– HS trả lời các câu hỏi
Bước 4: Kết luận, nhận định
– GV nhận xét chung và chốt đáp án của bài tập; trao phần thưởng cho
các hs có đáp án đúng ( điểm số, chàng vỗ tay, đồ dùng học tập)
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a) Mục tiêu
- Nêu được một số ứng dụng của dòng điện xoay chiều trong cuộc sống.
- Giải thích được các ứng dụng đó của dòng điện.
b) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
– GV yêu cầu HS kể tên các thiết bị điện và sắp xếp chúng vào các nhóm tương
ứng với các tác dụng của dòng điện.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
– HS vận dụng kiến thức thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
– GV gọi HS trình bày câu trả lời
– Hs khác nhận xét
– Câu trả lời của hs:
+ Tác dụng nhiệt: bàn là, ấm đun nước,...
+ Tác dụng sinh lí: châm cứu điện, máy khử rung tim, máy ép tim,...
+ Tác dụng phát sáng: bóng đèn sợi đốt,...
Trường THCS Chiềng Sinh

Kế hoạch bài dạy KHTN 9

8

Năm học: 2024 - 2025

+ Tác dụng từ: nam châm điện, chuông điện...
Bước 4: Kết luận, nhận định
– GV nhận xét chung và chốt đáp án.
*GV chốt lại toàn bộ kiến thức của bài
Hướng dẫn HS tự học ở nhà
- Học ghi nhớ SGK trang 74.
- Đọc có thể em chưa biết
- Đọc trước bài 16. Vòng năng lượng trên trái đất. Năng lượng hoá thạch.

Trường THCS Chiềng Sinh