Tuần 1, 2

CHƯƠNG 1. TÂY ÂU
TỪ THẾ KỈ V ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỈ XVI
Bài 1:
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN Ở TÂY ÂU

I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức:
- Kể lại được những sự kiện chủ yếu về quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu.
- Trình bày được những đặc điểm của lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ
phong kiến Tây Âu.
- Phân tích được vai trò của thành thị trung đại.
- Mô tả được sơ lược sự ra đời của Thiên Chúa giáo
2. Về năng lực:
Năng lực chung:
- Góp phần phát triển năng lực tự học thông qua việc tự đọc, tự nghiên cứu nội dung qua
SGK và tư liệu.
- Phát triển năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác qua việc trả lời những câu hỏi của GV và
hoạt động nhóm.
Năng lực chuyên biệt:
- Trình bày được quá trình hình thành và phát triển của chế độ phong kiến ở Tây Âu.
- Trình bày được đặc điểm của lãnh địa và mối quan hệ trong lãnh địa.
- Phân tích được vai trò của thành thị cũng như sơ lược sự ra đồi của thiên chúa giáo.
3. Về phẩm chất:
Giúp HS trân trọng thành tựu của nhân loại trong quá khứ và tôn trọng lịch sử.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- SGK, SGV.
- Một số video, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
- Máy chiếu, máy tính.
- Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm.
- Phiếu học tập.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Mở đầu
a) Mục tiêu:
- Kết nối kiến thức từ cuộc sống vào nội dung bài học.
- Tạo hứng thú học tập cho HS trước khi vào bài mới.
b) Nội dung:
HS dựa vào những kiến thức đã học và sự hiểu biết của mình để trả lời câu hỏi sau:
Điều gì xuất hiện trong đầu em khi nghĩ về xã hội phong kiến Tây Âu?
c) Sản phẩm:
Câu trả lời của HS:

Một số từ khóa gợi ý:
- Lâu đài.
- Hiệp sĩ.
- Nông nô.
- Nhà thờ.

- Vua, quý tộc.
- Lãnh địa.
- Luật lệ, phong tục.

d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ (mỗi nhóm 4 - 5 HS).
- GV tổ chức cho HS tham gia trò chơi “Đám mây từ khóa”. Luật chơi như sau: GV yêu
cầu các nhóm thảo luận trong thời gian 2 phút để tìm và ghi ra các từ khóa cho câu hỏi: Điều
gì xuất hiện trong đầu em khi nghĩ về xã hội phong kiến Tây Âu?. Sau khi hết thời gian, các
nhóm sẽ dán sản phẩm của mình lên bảng. Nếu nhóm nào tìm được nhiều từ khóa đúng thì sẽ
là nhóm chiến thắng.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV gợi ý, hướng dẫn HS đưa ra các từ khóa.
- HS thảo luận theo nhóm trong thời gian 2 phút để tìm ra các từ khóa có liên quan và viết
vào bảng nhóm.
Bước 3: Báo cáo thảo luận
- Sau khi hết thời gian 2 phút, GV yêu cầu các nhóm dán sản phẩm lên bảng.
- HS cả lớp cùng nhau nhận xét và đánh giá.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét phần trình bày của các nhóm, kết luận nhóm có nhiều từ khóa đúng và ghi
điểm cộng cho nhóm.
- Từ phần trình bày của các nhóm HS, GV dẫn dắt vào bài mới:
Thông qua trò chơi, các em vừa nhắc đến các từ khóa: Lâu đài, hiệp sĩ, nông nô, lãnh địa,
… Đây chính là những hình ảnh quen thuộc khi nói về xã hội phong kiến Tây Âu. Vậy quá
trình hình thành và phát triển của chế độ phong kiến ở Tây Âu đã diễn ra như thế nào? Chúng
ta sẽ cùng tìm hiểu vấn đề này trong bài học hôm nay, Bài 1. Quá trình hình thành và phát
triển chế độ phong kiến ở Tây Âu.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
Hoạt động 2.1. Tìm hiểu quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu
a) Mục tiêu:
Kể lại được những sự kiện chủ yếu về quá trình hình thành xã hội phong kiến Tây Âu.
b) Nội dung:
HS khai thác Lược đồ hình 1.2, đọc thông tin mục 1 SGK tr.8, 9 và suy nghĩ và trả lời các
câu hỏi sau:
1/ Người Giéc-man đã làm gì khi tràn vào lãnh thổ của đế chế La Mã?
2/ Dựa vào lược đồ các vương quốc Giéc-man thế kỉ V - VI, hãy xác định tên và vị trí của
các vương quốc tương đương phạm vi đế chế Tây La Mã.

3/ Các vương quốc của người Giéc-man thế kỉ V - VI hiện nay là những quốc gia nào ở
châu Âu?
4/ Từ thế kỉ VI đến thế kỉ IX, chiến tranh đã kết thúc chưa?
5/ Dựa vào sơ đồ dưới đây, hãy mô tả cấu trúc xã hội phong kiến Tây Âu.

6/ Những sự kiện nào dẫn đến sự hình thành tầng lớp quý tộc quân sự?
7/ Những sự kiện nào dẫn đến sự hình thành tầng lớp quý tộc tăng lữ?
8/ Những sự kiện nào dẫn đến sự hình thành tầng lớp nông nô?
c) Sản phẩm:
Câu trả lời của HS:
1/ Người Giéc-man đã làm gì khi tràn vào lãnh thổ của đế chế La Mã?
- Đầu thế kỉ IV, đế chế La Mã suy yếu. Cuộc xâm lược của các bộ tộc Giéc-man sống
ngoài biên giới của đế chế làm cho tình hình càng trở nên hỗn loạn hơn.
- Họ chiếm đất đai, phế truất hoàng đế La Mã, xóa bỏ chế độ chiếm hữu nô lệ (năm 476),
thành lập nhiều vương quốc mới, mở rộng lãnh thổ, phân chia lại đất đai.
2/ Dựa vào lược đồ các vương quốc Giéc-man thế kỉ V - VI, hãy xác định tên và vị trí của
các vương quốc tương đương phạm vi đế chế Tây La Mã.
Vương quốc Xuy-e-vơ, Vương quốc Tây Gốt, Vương quốc Văng-đan, Vương quốc Đông
Gốt, Vương quốc Phơ-răng, Vương quốc Ăng-glô Xắc-xông.
3/ Các vương quốc của người Giéc-man thế kỉ V - VI hiện nay là những quốc gia nào ở
châu Âu?
Anh, Pháp, Đức, Hà Lan, Bỉ, Luxembourg, Thụy Sĩ, Áo, Ý, Slovenia, Croatia, Tây Ban
Nha, Bồ Đào Nha, Tunisia, Algérie, Libya.
4/ Từ thế kỉ VI đến thế kỉ IX, chiến tranh đã kết thúc chưa?
- Từ thế kỉ VI trở đi, các cuộc chiến tiếp tục diễn ra giữa các vương quốc của người Giécman. Xã hội phong kiến Tây Âu dần dần được hình thành cùng với những cuộc chiến tranh đó.
- Xã hội phong kiến Tây Âu hình thành với sự ra đời của hai giai cấp mới là lãnh chúa
phong kiến và nông nô.
5/ Dựa vào sơ đồ dưới đây, hãy mô tả cấu trúc xã hội phong kiến Tây Âu.
Đứng đầu xã hội phong kiến Tây Âu là vua, có quyền lực rất lớn nhưng đôi khi bị hạn chế
bởi quyền lực của lãnh chúa. Dưới vua là tầng lớp quý tộc quân sự và quý tộc tăng lữ. Có

quan hệ mật thiết và bảo vệ quý tộc là tầng lớp hiệp sĩ. Họ là những chiến binh sẵn sàng chết
để bảo vệ tôn chủ của mình. Thấp nhất trong xã hội phong kiến Tây Âu là tầng lớp nông nô.
6/ Những sự kiện nào dẫn đến sự hình thành tầng lớp quý tộc quân sự?
Sau mỗi chiến thắng, nhà vua ban cấp những vùng đất đai rộng lớn cho các tướng lĩnh thân
cận, lập thành những lãnh địa, đồng thời phong cho họ các tước vị (công tước, hầu tước, bá
tước,...), dần dần hình thành nên tầng lớp quý tộc quân sự.
7/ Những sự kiện nào dẫn đến sự hình thành tầng lớp quý tộc tăng lữ?
Để đổi lấy sự ủng hộ của nhà thờ, nhà vua ban tặng cho các giáo chủ, giám mục những
vùng đất rộng lớn, trở thành tầng lớp quý tộc tăng lữ.
→ Quý tộc quân sự và quý tộc tăng lữ hợp thành giai cấp thống trị, giàu có và nhiều quyền
lực. Cung cấp các hiệp sĩ, binh lính và tham chiến; ủng hộ tiền bạc cho vua.
8/ Những sự kiện nào dẫn đến sự hình thành tầng lớp nông nô?
Nô lệ được giải phóng và nông dân tự do dần dần bị mất hết ruộng đất, trở thành nông nô,
lệ thuộc vào lãnh chúa, canh tác nông nghiệp trên đất của lãnh chúa và phải nộp tô, thuế.
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV yêu cầu HS đọc thông tin mục 1 SGK, quan sát lược đồ hình 1.2, thảo luận theo cặp
đôi để trả lời các câu hỏi ở mục b.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS đọc thông tin mục 1 SGK, quan sát lược đồ hình 1.2, thảo luận theo cặp đôi để trả lời
các câu hỏi.
- GV dẫn dắt, gợi mở và đặt vấn đề để giúp HS tìm hiểu quá trình hình thành xã hội phong
kiến ở Tây Âu.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- Đại diện một số HS trình bày.
- Các HS còn lại nhận xét và bổ sung (nếu có).
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét phần trình bày, câu trả lời của HS.
- GV tiến hành chuẩn kiến thức.
- HS ghi bài vào tập.
NỘI DUNG GHI BÀI
1. Tìm hiểu quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu
- Đầu TK IV, đế chế La Mã suy yếu, bị người Giéc-man tràn vào lãnh thổ
chiếm đất đai, phế truất hoàng đế La Mã.
- Năm 476, chế độ chiếm hữu nô lệ La Mã sụp đổ. Nhiều vương quốc của
người Giéc-man lần lượt ra đời ở Tây Âu
- Những sự kiện chủ yếu về quá trình hình thành xã hội phong kiến Tây Âu:
+ Từ thế kỉ VI – thế kỉ IX: Vương quốc Phơ-răng làm chủ vùng Tây lục địa.
Xã hội phong kiến Tây Âu dần hình thành, xuất hiện 2 giai cấp là lãnh chúa
phong kiến và nông nô.

+ Quý tộc quân sự và quý tộc tăng lữ hợp thành giai cấp thống trị (giàu có,
nhiều quyền lực). Nô lệ được giải phóng, nông dân tự do dần dần bị mất hết
ruộng đất, trở thành nông nô, lệ thuộc vào lãnh chúa.
 Như vậy, xã hội phong kiến Tây Âu đã hình thành vào thế kỉ IX.
Hoạt động 2.2. Tìm hiểu lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong kiến
Tây Âu
a) Mục tiêu:
Trình bày được những đặc điểm của lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ
phong kiến Tây Âu.
b) Nội dung:
GV hướng dẫn HS khai thác Hình 1.3, 1.4, đọc thông tin mục 2 SGK, và thực hiện các
nhiệm vụ học tập sau:
1/ Xã hội phong kiến Tây Âu đến giữa thế kỉ IX có đặc điểm gì nổi bật?
2/ Dựa vào hình 1.3, hãy trình bày đặc điểm của lãnh địa phong kiến Tây Âu.
3/ Dựa vào hình 1.4, hãy mô tả đời sống của lãnh chúa và nông nô qua hình ảnh trong
ấn phẩm Lịch cầu nguyện của công tước Be-ri.
4/ Nêu mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong xã hội phong kiến.
c) Sản phẩm:
1/ Xã hội phong kiến Tây Âu đến giữa thế kỉ IX có đặc điểm gì nổi bật?
- Đến giữa thế kỉ IX, những vùng đất đai rộng lớn đã bị các quý tộc biến thành những
khu đất riêng của họ, được quyền cha truyền con nối - gọi là lãnh địa phong kiến.
- Mỗi lãnh địa phong kiến là một đơn vị hành chính - kinh tế biệt lập, khép kín, thuộc về
một lãnh chúa.
2/ Dựa vào hình 1.3, hãy trình bày đặc điểm của lãnh địa phong kiến Tây Âu.
Đặc điểm của lãnh địa phong kiến:
- Là khu đất riêng của lãnh chúa, có lâu đài kiên cố, có hào sâu, tường bao quanh.
- Cai trị theo hình thức cha truyền con nối.
- Lãnh chúa có toàn quyền trong lãnh địa, có quân đội riêng và tự đặt ra luật lệ trong
lãnh địa của họ.
- Kinh tế: chủ yếu là nông nghiệp. Mọi thứ cần dùng như lương thực, thực phẩm, công
cụ lao động, quần áo, giày dép,... đều do nông nô tự sản xuất trong lãnh địa. Đời sống kinh
tế trong lãnh địa khép kín, tự cung tự cấp.
3/ Dựa vào hình 1.4, hãy mô tả đời sống của lãnh chúa và nông nô qua hình ảnh trong
ấn phẩm Lịch cầu nguyện của công tước Be-ri.
- Lãnh chúa: Không phải lao động, có cuộc sống xa hoa, bóc lột nông nô bằng địa tô và
những thứ thuế do họ tự đặt ra (thuế thân, thuế cưới xin, thuế săn bắn, thuế xay bột,...).
- Nông nô: Lệ thuộc vào lãnh chúa về thân phận và ruộng đất. Họ canh tác trên khu đất
lãnh chúa cho thuê, phải nộp tô rất nặng sau mỗi vụ thu hoạch sản phẩm.
4/ Nêu mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô trong xã hội phong kiến.
Quan hệ xã hội chính trong xã hội phong kiến Tây Âu là quan hệ giữa lãnh chúa và
nông nô, lãnh chúa bóc lột nông nô bằng địa tô.

d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục 1 SGK để trả lời câu hỏi: Xã hội phong kiến Tây Âu
đến giữa thế kỉ IX có đặc điểm gì nổi bật?
- Sau đó, GV yêu cầu HS đọc thông tin thuật ngữ (phần Lịch sử) để hiểu rõ thế nào là
lãnh địa và lãnh chúa.
- GV yêu cầu HS quan sát hình 1.3, thảo luận theo nhóm đôi để hoàn thành nhiệm vụ
học tập sau: Dựa vào hình 1.3, hãy trình bày đặc điểm của lãnh địa phong kiến Tây Âu.
- GV yêu cầu HS quan sát hình 1.4, tiếp tục thảo luận theo nhóm đôi, suy nghĩ và trả lời
câu hỏi: Dựa vào hình 1.4, hãy mô tả đời sống của lãnh chúa và nông nô qua hình ảnh
trong ấn phẩm Lịch cầu nguyện của công tước Be-ri.
- GV hướng dẫn và yêu cầu HS rút ra kết luận về mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông
nô trong xã hội phong kiến.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS đọc thông tin mục 1 SGK, suy nghĩ và trả lời câu hỏi: Xã hội phong kiến Tây Âu
đến giữa thế kỉ IX có đặc điểm gì nổi bật?
- HS đọc thông tin thuật ngữ (phần Lịch sử) để hiểu rõ thế nào là lãnh địa và lãnh chúa.
- HS quan sát hình 1.3, thảo luận theo nhóm đôi để hoàn thành nhiệm vụ học tập: Dựa
vào hình 1.3, hãy trình bày đặc điểm của lãnh địa phong kiến Tây Âu.
- HS quan sát hình 1.4, tiếp tục thảo luận theo nhóm đôi, suy nghĩ và trả lời câu hỏi:
Dựa vào hình 1.4, hãy mô tả đời sống của lãnh chúa và nông nô qua hình ảnh trong ấn
phẩm Lịch cầu nguyện của công tước Be-ri.
- GV gợi ý, hướng dẫn và giúp đỡ HS khi cần thiết.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- Đại diện một số HS trình bày.
- Các HS khác nhận xét và bổ sung (nếu có).
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, đánh giá phần trình bày của HS.
- GV chuẩn kiến thức.
- HS ghi bài vào tập.
NỘI DUNG GHI BÀI
2. Tìm hiểu về lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong
3. kiến Tây Âu
- Đặc điểm của lãnh địa phong kiến:
+ Là khu đất riêng của lãnh chúa, có lâu đài kiên cố, có hào sâu, tường bao quanh.
+ Cai trị theo hình thức cha truyền con nối
+ Lãnh chúa có toàn quyền trong lãnh địa, có quân đội riêng và tự đặt ra luật lệ trong
lãnh địa của họ.
+ Kinh tế: chủ yếu là nông nghiệp, nền kinh tế khép kín, tự cung tự cấp.
- Đời sống của lãnh chúa và nông nô:

+ Lãnh chúa: Không phải lao động, có cuộc sống xa hoa, bóc lột nông nô bằng địa tô và
thuế.
+ Nông nô: Lệ thuộc vào lãnh chúa, canh tác trên khu đất lãnh chúa cho thuê, nộp tô sau
mỗi vụ thu hoạch sản phẩm.
 Như vậy, quan hệ xã hội chính trong xã hội phong kiến Tây Âu là quan hệ giữa lãnh
chúa và nông nô, lãnh chúa bóc lột nông nô bằng địa tô.