Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 3: BIỂN, ĐẢO VIỆT NAM
TIẾT 1
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
-

Xác định được vị trí địa lí của vùng biển, một số đảo, quần đảo của Việt Nam
trên bản đồ hoặc lược đồ.

2. Năng lực
Năng lực chung:
-

Tự chủ và tự học: tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và
ở nhà.

-

Giao tiếp và hợp tác: hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ
học tập.

-

Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học
tập và tìm cách giải quyết chúng.

Năng lực riêng:
-

Xác định được vị trí địa lí của vùng biển, một số đảo, quần đảo của Việt Nam
trên bản đồ hoặc lược đồ.

3. Phẩm chất
-

Yêu nước: Tự hào về lịch sử quê hương, đất nước.

-

Trách nhiệm: Nâng cao ý thức cá nhân trong việc bảo vệ chủ quyền, các quyền
và lợi ích hợp pháp ở Biển Đông và tuyên truyền để mọi người cùng thực hiện.

II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên
-

Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 5.

-

Bản đồ địa lí tự nhiên Việt Nam hoặc lược đồ hình 1 trang 11 SGK phóng to.

-

Một số hình ảnh minh hoạ về biển đảo Việt Nam.

-

Phiếu học tập.

1

-

Máy tính, máy chiếu (nếu có điều kiện).

2. Đối với học sinh
-

SHS Lịch sử và Địa lí 5 Cánh diều.

-

Thông tin, tài liệu, tranh ảnh về làm quen với phương tiện học tập môn Lịch
sử và Địa lí.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Tiết 1
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế tích cực, hứng thú học tập cho
HS và kết nối với bài học mới.
b. Cách tiến hành
- GV cho HS nghe ca khúc “Em yêu biển đảo quê em” - HS quan lắng nghe bài hát
(Nhạc sĩ: Xuân Hòa) và yêu cầu HS vận động cơ thể tại và yêu cầu của GV.
chỗ theo nhạc.

https://youtu.be/ymG649HJY5U
- GV mời 1 – 2 HS nêu cảm nhận của bản thân sau khi - HS trả lời.
nghe và vận động theo ca khúc.
- GV cho HS quan sát hình ảnh và chia sẻ hiểu hiểu biết - HS quan sát, chia sẻ.
về biển đảo Việt Nam.

- GV mời HS khác bổ sung ý kiến (nếu có).
- GV nhận xét, đánh giá và khen ngợi HS.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Chúng ta vừa tìm hiểu một

2

bài hát về biển, đảo quê hương. Để tìm hiểu sâu hơn về - HS trả lời.
biển đảo quê hương, chúng ta cùng vào bài học ngày hôm - HS lắng nghe, tiếp thu.
nay:

Bài 3 – Biển, đảo Việt Nam.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- HS lắng nghe, chuẩn bị vào
bài học mới.

Hoạt động 1: Xác định vị trí địa lí của vùng biển, một
số đảo, quần đảo lớn của Việt Nam trên lược đồ.
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS xác định vị trí địa
lí của vùng biển, một số đảo, quần đảo lớn của Việt Nam
trên lược đồ.
b. Cách tiến hành
- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, đọc thông tin trong
mục 1 SGK tr.16 kết hợp quan sát hình 1 SGK tr.17 và
thực hiện nhiệm vụ sau:
+ Nhiệm vụ 1: Xác định vị trí của vùng biển Việt Nam. Kể
tên và chỉ trên lược đồ một số đảo, quần đảo của Việt

- HS làm việc cặp đôi.

Nam.
+ Nhiệm vụ 2: Nêu vai trò của biển Việt Nam đối với tự
nhiên, kinh tế.

3

- HS trình bày trước lớp.
- HS lắng nghe, tiếp thu.

- GV mời 2 – 3 HS trình bày kết quả thảo luận. Các HS
khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).
- GV nhận xét, đánh giá và chuẩn kiến thức:
+ Vùng biển Việt Nam thuộc Biển Đông.
+ Một số đảo: Cát Bà, Bạch Long Vĩ, Cồn Cỏ, Phú Qúy,
Phú Quốc
+ Một số quần đảo: Cô Tô, Hoàng Sa, Trường Sa, Côn
Sơn, Thổ Chu...
+ Vai trò của biển đối với tự nhiên: cung cấp lượng ẩm - HS quan sát.
lớn, điều hòa khí hậu,...
+ Vai trò của biển đối với kinh tế: cung cấp nguồn tài
nguyên thiên nhiên cho phát triển kinh tế như: sinh vật,
khoáng sản biển, năng lượng, bãi biển đẹp.
- GV trình chiếu cho HS xem một số hình ảnh mở rộng:

4

Đảo Cát Bà

Đảo Cồn Cỏ

(Hải Phòng)

(Quảng Trị)

Đảo Bạch Long Vĩ

Quần đảo Thổ Chu

(Hải Phòng)

(Kiên Giang)

- HS xem video.
Quần đảo Hoàng Sa

Quần đảo Trường Sa

(Đà Nẵng)

(Khánh Hòa)

- GV cho HS xem video về đảo Trường Sa và đảo Hoàng
Sa.

- HS xem video.

https://youtu.be/cDjghq7zv2w (0:00 đến 1:00)
https://youtu.be/Yf9RQZbBXO4 (0:00 đến 1:32)
- GV cho HS xem video về “Kinh tế biển Việt Nam”
https://youtu.be/1jRJCOpTzwE

5

* CỦNG CỐ
- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài
học.
- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ
học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên
những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.

HS lắng nghe

* DẶN DÒ
- GV nhắc nhở HS:
+ Tiếp tục đọc bài học Biển đảo Việt Nam.

BÀI 3: BIỂN, ĐẢO VIỆT NAM
TIẾT 2
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
-

Trình bày được công cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của
Việt Nam ở Biển Đông trong lịch sử, có sử dụng một số tư liệu, tranh ảnh, câu
chuyện liên quan (đội Hoàng Sa, lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa).

2. Năng lực
Năng lực chung:
-

Tự chủ và tự học: tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và
ở nhà.

-

Giao tiếp và hợp tác: hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ
học tập.

6

-

Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học
tập và tìm cách giải quyết chúng.

Năng lực riêng:
-

Trình bày được công cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của
Việt Nam ở Biển Đông trong lịch sử, có sử dụng một số tư liệu, tranh ảnh, câu
chuyện liên quan (đội Hoàng Sa, lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa).
-

Sưu tầm, đọc và kể lại được một số câu chuyện, bài thơ về biển, đảo Việt
Nam.

3. Phẩm chất
-

Yêu nước: Tự hào về lịch sử quê hương, đất nước.

-

Trách nhiệm: Nâng cao ý thức cá nhân trong việc bảo vệ chủ quyền, các quyền
và lợi ích hợp pháp ở Biển Đông và tuyên truyền để mọi người cùng thực hiện.

II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên
-

Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 5.

-

Bản đồ địa lí tự nhiên Việt Nam hoặc lược đồ hình 1 trang 11 SGK phóng to.

-

Một số hình ảnh minh hoạ về biển đảo Việt Nam.

-

Phiếu học tập.

-

Máy tính, máy chiếu (nếu có điều kiện).

2. Đối với học sinh
-

SHS Lịch sử và Địa lí 5 Cánh diều.

-

Thông tin, tài liệu, tranh ảnh về làm quen với phương tiện học tập môn Lịch
sử và Địa lí.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Tiết 2
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

Hoạt động 2: Trình bày công cuộc bảo vệ chủ quyền,
các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển

7

Đông.
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được
công cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp
pháp của Việt Nam ở Biển Đông trong lịch sử, có sử dụng
một số tài liệu tranh ảnh, câu chuyện liên quan.
b. Cách tiến hành

- HS đọc thông tin

- GV yêu cầu HS đọc thông tin và quan sát hình minh họa
SGK tr.18-19.

8

- GV chia lớp thành các nhóm 4 – 6 HS và thực hiện:

- HS làm việc theo nhóm.

+ Nhiệm vụ 1: Điền nội dung còn thiếu vào chỗ chấm
trong vị trí đã được đánh số để hoàn thành phiếu tóm tắt
công cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp
pháp của Việt Nam ở Biển Đông trong lịch sử thông qua
Phiếu học tập:
Phiếu học tập
Từ thế kỉ
XVII, chúa
Nguyễn cho
lập đội (1)...,
sau lập thêm
đội (2)...
Hiện nay, Nhà
nước Việt Nam
tiếp tục thực thi
các biện pháp
toàn diện nhằm
bảo vệ chủ
quyền, các
quyền và lợi ích
hợp pháp của
Việt Nam ở Biển
Đông như: (7)...
năm 1982...

Sang thế kỉ
XIX, Triều
Nguyễn tiếp
tục thực hiện
chủ quyền ở
quần đảo
Hoàng Sa và
Trường Sa với
các hoạt động:
(3)...,(4)...,
trồng cây,
(5)...

Dưới thời Pháp
thuộc, người
Pháp cho xây
dựng bia chủ
quyền, (6)...ở
quần đảo Hoàng
Sa và Trường Sa.
+ Nhiệm vụ 2: Kể lại câu chuyện Nguồn gốc Lễ khao lề
thế lính Hoàng Sa sử dụng các cụm từ cho trước:
Đội Hoàng Sa

Một đôi chiếu

9

7 nẹp tre và 7 sợi dây mây

Nghi lễ “cúng thế lính”

Hình nộm bằng giấy hoặc

Tạo niềm tin cho người

bột gạo

lính

Đội thuyền kia sẽ chịu rủi ro cho những người lính
- GV mời đại diện các nhóm HS trình bày trước lớp. HS
khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức cho HS:

- HS các nhóm trình bày

+ Nhiệm vụ 1:

trước lớp.

 (1) Hoàng Sa.
 (2) Bắc Hải.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

 (3) cứu nạn tàu thuyền.
 (4) thu thuế.
 (5) lập bia chủ quyền.
 (6) lập đơn vị hành chính.
 (7) Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển.
+ Nhiệm vụ 2: HS kể đúng các chi tiết theo câu chuyện
SGK tr.18.
- GV cho HS xem thêm một số hình ảnh về công cuộc bảo
vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam
ở Biển Đông.
- HS quan sát.

Tượng đài

Mặt sau của tượng đài

"Hùng binh Hoàng Sa"

10

Thuyền buồm của đội

Bản vẽ kỹ thuật thuyền

Hoàng Sa thế kỷ 17-18

buồm và một số vật dụng
dùng để đi Hoàng Sa.

Thuyền câu (mô phỏng) do

Thẻ tre, bài gỗ, linh vị,

binh phu của Đội Hoàng

chiếu cói và các hiện vật

Sa để khai thác, quản lý

của Đội Hoàng Sa

đảo Hoàng Sa thế kỷ 17
- GV cho HS xem video về “Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa
tại Quảng Ngãi”
https://youtu.be/XZ4uto05c9E
* CỦNG CỐ
- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài
học.
- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học,
khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những
HS còn chưa tích cực, nhút nhát.

11

* DẶN DÒ
- GV nhắc nhở HS:

- HS xem video.

+ Đọc lại bài học Biển đảo Việt Nam.
+ Sưu tầm các bài thơ, bài hát về biển đảo Việt Nam.

BÀI 3: BIỂN, ĐẢO VIỆT NAM
TIẾT 3
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
-

Đọc và kể lại được một số câu chuyện, bài thơ về biển, đảo Việt Nam.

2. Năng lực
Năng lực chung:
-

Tự chủ và tự học: tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và
ở nhà.

-

Giao tiếp và hợp tác: hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ
học tập.

-

Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học
tập và tìm cách giải quyết chúng.

Năng lực riêng:
-

Xác định được vị trí địa lí của vùng biển, một số đảo, quần đảo của Việt Nam
trên bản đồ hoặc lược đồ.

12

-

Trình bày được công cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của
Việt Nam ở Biển Đông trong lịch sử, có sử dụng một số tư liệu, tranh ảnh, câu
chuyện liên quan (đội Hoàng Sa, lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa).
-

Sưu tầm, đọc và kể lại được một số câu chuyện, bài thơ về biển, đảo Việt
Nam.

3. Phẩm chất
-

Yêu nước: Tự hào về lịch sử quê hương, đất nước.

-

Trách nhiệm: Nâng cao ý thức cá nhân trong việc bảo vệ chủ quyền, các quyền
và lợi ích hợp pháp ở Biển Đông và tuyên truyền để mọi người cùng thực hiện.

II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên
-

Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 5.

-

Bản đồ địa lí tự nhiên Việt Nam hoặc lược đồ hình 1 trang 11 SGK phóng to.

-

Một số hình ảnh minh hoạ về biển đảo Việt Nam.

-

Phiếu học tập.

-

Máy tính, máy chiếu (nếu có điều kiện).

2. Đối với học sinh
-

SHS Lịch sử và Địa lí 5 Cánh diều.

-

Thông tin, tài liệu, tranh ảnh về làm quen với phương tiện học tập môn Lịch
sử và Địa lí.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Tiết 3
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Giúp HS hệ thống lại kiến thức và luyện tập.
b. Cách tiến hành
Nhiệm vụ 1: Trò chơi “Tiếp sức”
- GV yêu cầu HS chia làm 2 nhóm, mỗi nhóm 5 HS, HS

-

HS tích cực tham gia

13

còn lại quan sát, cổ vũ.

trò chơi.

- GV quy định thành viên mỗi nhóm sẽ lần lượt viết tên
đảo, quần đảo của Việt Nam lên bảng. Mỗi HS mỗi lần
chỉ viết một tên đảo hoặc quần đảo, sau đó thành viên
khác lên. Nhóm nào viết được nhiều tên đảo, quần đảo sẽ
chiến thắng.
- GV ghi nhận đáp án hợp lí:
Tên một số quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, Thổ
Chu, Nam Du, Côn Sơn, Cô
Tô...
Tên một số đảo.

Phú Quốc, Cái Bầu, Cát Bà,
Phú Qúy, Lý Sơn...

Nhiệm vụ 2: Đọc thơ hoặc kể chuyện về biển đảo.
- GV tổ chức cho HS làm việc theo cặp đôi lựa chọn bài

-

HS

làm việc nhóm

đôi.

thơ hoặc câu chuyện về biển, đảo Việt Nam mà em sưu
tầm được.
- GV mời đại diện các cặp lên đọc thơ hoặc kể câu chuyện
về biển, đảo Việt Nam. HS khác lắng nghe, nhận xét.
- GV nhận xét, tổng kết:

-

Đại diện một số nhóm
lên trình bày trước lớp.

+ Một số bài thơ về biển, đảo Việt Nam:

 Lời sóng 4 (trích Trường ca Biển – Hữu Thỉnh).
 Đoàn thuyền đánh cá – Huy Cận.
 Biển – Hoàng Trung Thông.
 Hoàng Sa – Nguyên Hòa...
+ Một số câu chuyện về biển, đảo Việt Nam:

 Bác Hồ với biển đảo Việt Nam.
 Kể chuyện Hoàng Sa – Lê Văn Chương.
- GV yêu cầu HS nêu ý nghĩa câu chuyện hoặc bài thơ.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học để thực hiện

14

tìm hiểu và mở rộng kiến thức.
b. Cách tiến hành
- GV yêu cầu HS làm việc theo cặp: Tìm hiểu và giới
thiệu một hoạt động của quân và dân Việt Nam góp phần

-

thực thi và bảo vệ chủ quyền ở Biển Đông. Nêu suy nghĩ

HS làm việc theo cặp
đôi.

của em về việc làm đó.
- GV gợi ý cho HS tìm hiểu:
+ Nâng cao ý thức về việc bảo vệ chủ quyền trên biển
đảo.
+ Đẩy mạnh công tác huấn luyện về quân sự phù hợp với
yêu cầu chiến đấu trên biển, từng bước nâng cao chất
lượng huấn luyện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra...
GV mời đại diện 2 – 3 HS trao đổi với GV và các HS
khác về bài tập của mình. Các HS khác nhận xét, bổ sung
ý kiến (nếu có).

-

Đại diện một số nhóm
lên trình bày.

- GV nhận xét, đánh giá, khích lệ HS.
- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Đố vui”.
- GV đọc từng câu hỏi và HS giơ tay để phát biểu. GV
công bố đáp án sau khi HS trả lời.
Câu 1: Địa danh nào nước ta được UNESCO công nhận

-

HS tích cực tham gia
Trò chơi.

là Di sản thiên nhiên thế giới?
A. Vịnh Lan Hạ.
B. Vịnh Hạ Long.
C. Vịnh Vĩnh Hy.
D. Vịnh Nha Trang.
Câu 2: Đội Hoàng Sa được lập vào thời gian nào?
A. Thế kỉ XVII.
B. Thế kỉ XV.
C. Thế kỉ V.
D. Thế kỉ XII.

15

Câu 3: Những thành viên đội Hoàng Sa đến từ đâu?
A. Quảng Bình.
B. Quảng Nam.
C. Quảng Ngãi.
D. Quảng Trị.
Câu 4: Để tưởng nhớ công ơn của đội Hoàng Sa, người
dân đã tổ chức lễ gì?
A. Nghinh ông.
B. Tịch điền.
C. Lồng Tồng.
D. Khao lề thế lính.
Câu 5: Việt Nam tham gia Công ước của Liên hợp quốc
về Luật biển năm nào?
A. 1982.
B. 1983
C. 1992
D. 1993
- GV công bố đáp án ngay sau khi HS nêu đáp án:
Câu 1

Câu 2

Câu 3

Câu 4

Câu 5

B

A

C

D

A

* CỦNG CỐ
- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài
học.
- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ
học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên
những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.
* DẶN DÒ
- GV nhắc nhở HS:
+ Đọc lại bài học Biển đảo Việt Nam.
+ Có ý thức chăm chỉ, tìm tòi, học hỏi những phương tiện
học tập môn Lịch sử và Địa lí.

16

+ Đọc trước Bài 4 – Dân cư và dân tộc ở Việt Nam (SGK
tr.20).

17