MỘT SỐ HỢP CHẤT OXIDE – BASE- ACID- MUỐI
2. PHÂN LOẠI VÀ CÁCH GỌI TÊN MỘT SỐ PHÂN LOẠI HỢP CHẤT VÔ CƠ
2.1. ION
- Ion dương (Cation):
K

potassium

K+

potassium ion

Mg

magiesium

Mg2+ magiesium ion

Al

aluminum

Al3+

aluminum ion

- Ion âm (Anion):
Cl

chlorine

Cl-

chloride ion

O

oxygen

O2-

oxide ion

N

nitrogen

N3-

nitride ion

2.2. OXIDE
- “oxide” - /ˈɒksaɪd/ hay /ˈɑːksaɪd/
- Đối với oxide của kim loại (hướng đến basic oxide):
TÊN KIM LOẠI + (HÓA TRỊ) + OXIDE
VD:
Na2O: sodium oxide - /ˈsəʊdiəm ˈɒksaɪd/.
MgO: magnesium oxide - /mæɡˈniːziəm ˈɒksaɪd/.
Lưu ý: Hóa trị sẽ được phát âm bằng tiếng Anh, ví dụ (II) sẽ là two, (III) sẽ là three. Đối
với kim loại đa hóa trị thì bên cạnh cách gọi tên kèm hóa trị thì có thể dung một số thuật
ngữ tên thường để ám chỉ cả hóa trị mà kim loại đang mang. Trong đó, đuôi -ic hướng
đến hợp chất mà kim loại thể hiện mức hóa trị cao, còn đuôi -ous hướng đến hợp chất mà
kim loại thể hiện mức hóa trị thấp.

Bảng 2: Tên gọi các oxide.
KIM
LOẠI

TÊN GỌI
Fe (II): ferrous - /ˈferəs/

Iron (Fe)

VÍ DỤ
FeO: iron (II) oxide
ferrous oxide

Fe (III): ferric - / ˈferik/

Fe2O3: iron (III) oxide
ferric oxide

Cu (I): cuprous - /ˈkyü-prəs/
Copper
(Cu)

Cu2O: copper (I) oxide
cuprous oxide

Cu (II): cupric - /ˈkyü-prik/

CuO: copper (II) oxide
cupric oxide

Cr (II): chromous - /ˈkrəʊməs/
Chromium
(Cr)

CrO: chromium (II) oxide
chromous oxide

Cr (III): chromic - /ˈkrəʊmik/

Cr2O3: chromium (III) oxide
chromic oxide

- Đối với oxide của phi kim (hoặc acidic oxide – oxit axit của kim loại):
CÁCH 1:
TÊN PHI KIM + (HÓA TRỊ) + OXIDE
CÁCH 2:
SỐ LƯỢNG NGUYÊN TỬ + TÊN NGUYÊN TỐ + SỐ LƯỢNG OXYGEN +
OXIDE
Lưu ý:
+ Số lượng nguyên tử/nhóm nguyên tử được quy ước là mono, di, tri, tetra, penta,…
+ Theo quy tắc giản lược nguyên âm: mono + oxide = monoxide, penta + oxide =
pentoxide.

Bảng 3: Số lượng và phiên âm
SỐ LƯỢNG

PHIÊN ÂM TIẾNG
ANH

VÍ DỤ AUDIO

1

Mono

/ˈmɒnəʊ/

mono

2

Di

/dɑɪ/

di

3

Tri

/trɑɪ/

tri

4

Tetra

/ˈtetrə/

tetra

5

Penta

/pentə/

penta

6

Hexa

/heksə/

hexa

7

Hepta

/ˈheptə/

hepta

8

Octa

/ˈɒktə/

octa

9

Nona

/nɒnə/

nona

10

Deca

/dekə/

deca

VD:
SO2: sulfur (IV) oxide hay sulfur dioxide
CO: carbon (II) oxide hay carbon monoxide
P2O5: phosphorus (V) oxide hay diphosphorus pentoxide
CrO3: chromium (VI) oxide hay chromium trioxide
2.3. BASE
- “base” - /beɪs/
- “hydroxide” - /haɪˈdrɒksaɪd/ hay /haɪˈdrɑːksaɪd/
- Cách gọi tên:
TÊN KIM LOẠI + (HÓA TRỊ) + HYDROXIDE
VD:
Ba(OH)2: barium hydroxide
Fe(OH)3: iron (III) hydroxide hay ferric hydroxide
Fe(OH)2: iron (II) hydroxide hay ferrous hydroxide

2.4. ACID
- “Acid” - /ˈæsɪd/
- Một số acid vô cơ:

Bảng 4: Một số acid và tên gọi.
CÔNG THỨC
HÓA HỌC

TÊN GỌI

PHIÊN ÂM

HX

hydrohalic acid

/ˌhaɪdrəˌklɔːrɪk ˈæsɪd/

HF

hydrofluoric acid

/ˌhaɪdrəˌflʊərɪk ˈæsɪd/

hydrofluoric acid

HCl

hydrochloric acid

/ˌhaɪdrəˌklɒrɪk ˈæsɪd/

hydrochloric acid

HBr

hydrobromic acid

/ˌhaɪdrəˌbrəʊmɪk
ˈæsɪd/

hydrobromic acid

HI

hydroiodic acid

/ˌhaɪdrəˌaɪədɪk ˈæsɪd/

HClO

hypochloruos acid

/haɪpəʊklɒrəs ˈæsɪd/

HClO2

chloruos acid

/klɒrəs ˈæsɪd/

HClO3

chloric acid

/klɒrɪk ˈæsɪd/

chloric acid

HClO4

perchloric acid

/pərˌklɒrɪk ˈæsɪd/

perchloric acid

H2 S

hydrosulfuric acid

/ˈhaɪdrəʊsʌlˌfjʊərɪk
ˈæsɪd/

H2SO4

sulfuric acid

H2SO3

sulfurous acid
sulphurous acid

/sʌlˌfjʊərɪk ˈæsɪd/
/sʌlˌfjʊrɪk ˈæsɪd/

VÍ DỤ AUDIO

sulfuric acid

/ˈsʌlfərəs ˈæsɪd/

sulfurous acid

HNO3

nitric acid

/ˌnaɪtrɪk ˈæsɪd/

nitric acid

HNO2

nitrous acid

/ˌnaɪtrəs ˈæsɪd/

nitrous acid

H3PO4

phosphoric acid

H3PO3

phosphorous acid

/fɒsˌfɒrɪk ˈæsɪd/ 
/fɑːsˌfɔːrɪk ˈæsɪd/
/fɒsˌfɒrəs ˈæsɪd/ 

phosphoric acid
phosphorous acid

[

H3PO2

hypophosphorous
acid

CO2 + H2O
(H2CO3)

carbonic acid

H3BO3

boric acid

/haɪpəʊfɒsˌfɒrəs
ˈæsɪd/ 
/kɑːˌbɒnɪk ˈæsɪd/ 
/kɑːrˌbɑːnɪk ˈæsɪd/

carbonic acid

/ˌbɔː.rɪk ˈæs.ɪd/

boric acid

2.5. MUỐI VÀ MỘT SỐ HỢP CHẤT CỘNG HÓA TRỊ KHÁC

⟨

GỐC KHÔNG CHỨA OXYGEN →ĐUÔI IDE /aid/
TÊN NGUYÊN TỐ ĐỨNG ĐẦU + TÊN GỐC MUỐI
GỐC CHỨA OXYGEN, HÓA TRỊ THẤP → ĐUÔI I
AMMONIUM (N H 4 ) / əˈməʊniəm /
GỐC CHƯA OXYGEN, HÓA TRỊ CAO → ĐUÔI A

Bảng 5: Một số gốc và hóa trị.
GỐC
MUỐ
I

HÓA
TRỊ

TÊN GỐC

PHIÊN ÂM
/ˈflɔːraɪd/

F

I

-fluoride

/ˈflʊəraɪd/
/ˈflʊraɪd/

VÍ DỤ

NaF: sodium fluoride
SF6: sulfur hexafluoride
CuCl2: copper (II) chloride
cupric chloride

Cl

I

-chloride

/ˈklɔːraɪd/

Br

I

-bromide

/ˈbrəʊmaɪd/

I

I

-iodide

/ˈaɪədaɪd/

ClO

I

-hypochlorite

/haɪpəʊˈklɔːraɪt/

ClO2

I

-chlorite

/ˈklɔːraɪt/

NaClO2: sodium chlorite

ClO3

I

-chlorate

/klɒreɪt/

KClO3: potassium chlorate

ClO4

I

-perchlorate

/pərˌklɒreɪt/

S

II

-sulfide

/ˈsʌlfaɪd/

HS

I

-hydrogen

/ˈhaɪdrədʒən

HCl(gas): hydrogen chloride
FeBr3: iron (III) bromide
ferric bromide
AgI: silver iodide
NaClO: sodium hypochlorite

KClO4: potassium perchlorate
PbS: lead sulfide
NaHS: sodium hydrogen sulfide

sulfide

ˈsʌlfaɪd/

C

IV

-carbide

/ˈkɑːbaɪd/

Al4C3: aluminium carbide

N

III

-nitride

/ˈnaɪtraɪd/

Li3N: lithium nitride

P

III

-phosphide

CN

I

-cyanide

/ˈsaɪənaɪd/

SCN

I

-thiocyanate

/ˈθaɪəʊsaɪəneɪd/

SO4

II

-sulfate

/ˈsʌlfeɪt/

I

-hydrogen
sulfate

/ˈhaɪdrədʒən
sʌlfeɪt/

-bisulfate

/baɪˈsʌlfeɪt/

II

-sulfite

/ˈsʌlfaɪt/

HSO3

I

-hydrogen
sulfite

/ˈhaɪdrədʒən
ˈsʌlfaɪt/

NO3

I

-nitrate

/ˈnaɪtreɪt/

AgNO3 : silver nitrate

NO2

I

-nitrite

/ˈnaɪtraɪt/

NaNO2 : sodium nitrite

MnO4

I

-permanganate

/pəˈmæŋɡəˌneɪt/

MnO4

II

-manganate

/mæŋɡəˌneɪt/

K2MnO4 : potassium manganate

CO3

II

-carbonate

/ˈkɑːbənət/

MgCO3: magnesium carbonate

I

-hydrogen
carbonate

/ˈhaɪdrədʒən
ˈkɑːbənət/

-bicarbonate

/baɪˈ ˈkɑːbənət/

HSO4
SO3

HCO3

PO4

/ˈfɒsfaɪd/ 
/ˈfɑːsfaɪd/

/ˈfɒsfeɪt/ 

Zn3P2 : zinc phosphide
KCN: potassium cyanide
KSCN: potassium thiocyanate
Na2SO4: sodium sulfate
KHSO4: potassium hydrogen
sulfate
potassium bisulfate
CaSO3: calcium sulfite
NaHSO3: sodium hydrogen
sulfite

KmnO4 : potassium
permanganate

Ba(HCO3)2:
barium hydrogen carbonate
barium bicarbonate

III

-phosphate

HPO4

II

-hydrogen
phosphate

/ˈhaɪdrədʒən
ˈfɒsfeɪt/

(NH4)2HPO4

H2PO4

I

-dihydrogen
phosphate

/dai ˈhaɪdrədʒən
ˈfɒsfeɪt/

Ca(H2PO4)2

/ˈfɑːsfeɪt/

Ag3PO4 : silver phosphate

ammonium hydrogen phosphate
calcium dihydrogen phosphate

H2PO3

I

-dihydrogen
phosphite

/dai ˈhaɪdrədʒən
ˈfɒsfaɪt/

NaH2PO3:

HPO3

II

-hydrogen
phosphite

/haɪdrədʒən
ˈfɒsfaɪt/

Na2HPO3:

H2PO2

I

hypophosphite

/haɪpəʊˈfɒsfaɪt/

CrO2

I

-chromite

/ˈkrəʊmaɪt/

NaCrO2: sodium chromite

CrO4

II

-chromate

/ˈkrəʊmeɪt/

K2CrO4: potassium chromate

Cr2O7

II

-dichromate

/daiˈkrəʊmeɪt/

K2Cr2O7: potassium dichromate

AlO2

I

-aluminate

/ˌæləˈmɪnieɪt/

NaAlO2: sodium aluminate

ZnO2

II

-zincate

/zɪŋkeɪt/

sodium dihydrogen phosphite
sodium hydrogen phosphite
NaH2PO2: sodium hypophosphite

Na2ZnO2: sodium zincate

Lưu ý: Phát âm đuôi đúng /t/ và /d/ để phân biệt rõ các chất sodium chloride (NaCl) và
sodium chlorite (NaClO2) tránh tạo ra sự hiểu lầm.
B. DANH PHÁP HỢP CHẤT HỮU CƠ
1. DANH PHÁP CHUNG
1.1. Số lượng và tên mạch carbon chính
Bảng 6: Số lượng và tên mạch carbon chính từ 1 đến 10
SỐ
LƯỢNG

MẠCH CARBON
CHÍNH

1

Mono

Meth

2

Di

Eth

3

Tri

Prop

4

Tetra

But

5

Penta

Pent

6

Hexa

Hex

7

Hepta

Hept

8

Octa

Oct

9

Nona

Non

10

Deca

Dec

Cách nhớ: Mẹ Em Phải Bón Phân Hóa Học Ở Ngoài Đồng
Bảng 7: Số lượng từ 1 đến 100.
1

Mono

19

Nonadeca

2

Di (bis)

20

Icosa

3

Tri (tris)

21

Henicosa

4

Tetra (tetrakis)

22

Docosa

5

Penta
(pentakis)

23

Tricosa

6

Hexa (hexakis)

30

Triaconta

7

Hepta
(heptakis)

31

Hentriaconta

8

Octa (octakis)

35

Pentatriaconta

9

Nona (nonakis) 40

Tetraconta

10

Deca (decakis)

Octatetraconta

48

Bảng 5: Một số gốc và hóa trị.
GỐC
MUỐI

HÓ
A
TRỊ

TÊN GỐC

PHIÊN ÂM
/ˈflɔːraɪd/

F

I

-fluoride

/ˈflʊəraɪd/
/ˈflʊraɪd/

VÍ DỤ
MUỐI=KIM LOẠI +GỐC MUỐI
NaF: sodium fluoride
SF6: sulfur hexafluoride
CuCl2: copper (II) chloride

Cl

I

-chloride

/ˈklɔːraɪd/

Br

I

-bromide

/ˈbrəʊmaɪd/

cupric chloride
HCl(gas): hydrogen chloride
FeBr3: iron (III) bromide

ferric bromide
I

I

-iodide

/ˈaɪədaɪd/

ClO

I

-hypochlorite

/haɪpəʊˈklɔːraɪt/

ClO2

I

-chlorite

/ˈklɔːraɪt/

NaClO2: sodium chlorite

ClO3

I

-chlorate

/klɒreɪt/

KClO3: potassium chlorate

ClO4

I

-perchlorate

/pərˌklɒreɪt/

S

II

-sulfide

/ˈsʌlfaɪd/

HS

I

-hydrogen
sulfide

/ˈhaɪdrədʒən ˈsʌlfaɪd/

C

IV

-carbide

/ˈkɑːbaɪd/

Al4C3: aluminium carbide

N

III

-nitride

/ˈnaɪtraɪd/

Li3N: lithium nitride

P

III

-phosphide

CN

I

-cyanide

/ˈsaɪənaɪd/

SCN

I

-thiocyanate

/ˈθaɪəʊsaɪəneɪd/

SO4

II

-sulfate

/ˈsʌlfeɪt/

I

-hydrogen
sulfate

/ˈhaɪdrədʒən sʌlfeɪt/

KHSO4: potassium hydrogen sulfate

/baɪˈsʌlfeɪt/

potassium bisulfate

HSO4

-bisulfate

/ˈfɒsfaɪd/ 
/ˈfɑːsfaɪd/

AgI: silver iodide
NaClO: sodium hypochlorite

KClO4: potassium perchlorate
PbS: lead sulfide
NaHS: sodium hydrogen sulfide

Zn3P2 : zinc phosphide
KCN: potassium cyanide
KSCN: potassium thiocyanate
Na2SO4: sodium sulfate

SO3

II

-sulfite

/ˈsʌlfaɪt/

CaSO3: calcium sulfite

HSO3

I

-hydrogen
sulfite

/ˈhaɪdrədʒən ˈsʌlfaɪt/

NO3

I

-nitrate

/ˈnaɪtreɪt/

AgNO3 : silver nitrate

NO2

I

-nitrite

/ˈnaɪtraɪt/

NaNO2 : sodium nitrite

MnO4

I

permanganate

/pəˈmæŋɡəˌneɪt/

MnO4

II

-manganate

/mæŋɡəˌneɪt/

K2MnO4 : potassium manganate

CO3

II

-carbonate

/ˈkɑːbənət/

MgCO3: magnesium carbonate

HCO3

I

-hydrogen
carbonate

/ˈhaɪdrədʒən ˈkɑːbənət/

NaHSO3: sodium hydrogen sulfite

KmnO4 : potassium permanganate

Ba(HCO3)2:

-bicarbonate

/baɪˈ ˈkɑːbənət/
/ˈfɒsfeɪt/ 

barium hydrogen carbonate
barium bicarbonate

PO4

III

-phosphate

HPO4

II

-hydrogen
phosphate

/ˈhaɪdrədʒən ˈfɒsfeɪt/

H2PO4

I

-dihydrogen
phosphate

/dai ˈhaɪdrədʒən ˈfɒsfeɪt/

H2PO3

I

-dihydrogen
phosphite

/dai ˈhaɪdrədʒən ˈfɒsfaɪt/

HPO3

II

-hydrogen
phosphite

/haɪdrədʒən ˈfɒsfaɪt/

H2PO2

I

hypophosphit
e

/haɪpəʊˈfɒsfaɪt/

CrO2

I

-chromite

/ˈkrəʊmaɪt/

NaCrO2: sodium chromite

CrO4

II

-chromate

/ˈkrəʊmeɪt/

K2CrO4: potassium chromate

Cr2O7

II

-dichromate

/daiˈkrəʊmeɪt/

K2Cr2O7: potassium dichromate

AlO2

I

-aluminate

/ˌæləˈmɪnieɪt/

NaAlO2: sodium aluminate

ZnO2

II

-zincate

/zɪŋkeɪt/

/ˈfɑːsfeɪt/

Ag3PO4 : silver phosphate
(NH4)2HPO4
ammonium hydrogen phosphate
Ca(H2PO4)2
calcium dihydrogen phosphate
NaH2PO3:
sodium dihydrogen phosphite
Na2HPO3:
sodium hydrogen phosphite
NaH2PO2: sodium hypophosphite

Na2ZnO2: sodium zincate

Lưu ý: Phát âm đuôi đúng /t/ và /d/ để phân biệt rõ các chất sodium chloride (NaCl) và
sodium chlorite (NaClO2) tránh tạo ra sự hiểu lầm.

B. DANH PHÁP HỢP CHẤT HỮU CƠ
1. DANH PHÁP CHUNG
1.1. Số lượng và tên mạch carbon chính
Bảng 6: Số lượng và tên mạch carbon chính từ 1 đến 10
SỐ
LƯỢNG

MẠCH CARBON
CHÍNH

1

Mono

Meth

2

Di

Eth

3

Tri

Prop

4

Tetra

But

5

Penta

Pent

6

Hexa

Hex

7

Hepta

Hept

8

Octa

Oct

9

Nona

Non

10

Deca

Dec

Cách nhớ: Mẹ Em Phải Bón Phân Hóa Học Ở Ngoài Đồng
Bảng 7: Số lượng từ 1 đến 100.
1

Mono

19

Nonadeca

2

Di (bis)

20

Icosa

3

Tri (tris)

21

Henicosa

4

Tetra (tetrakis)

22

Docosa

5

Penta
(pentakis)

23

Tricosa

6

Hexa (hexakis)

30

Triaconta

7

Hepta
(heptakis)

31

Hentriaconta

8

Octa (octakis)

35

Pentatriaconta

9

Nona (nonakis) 40

Tetraconta

10

Deca (decakis)

Octatetraconta

48